II SA/Bd 19/24

II SA/Bd 19/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 148 par.  w zw z  art. 145 pkt 1 i  pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2024 r. sprawy ze skargi P. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] (zwanej dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu zażalenia P. R. (tj. Skarżącego) postanowieniem z [...] listopada 2023 r. nr [...] uchyliło postanowienie Wójta Gminy K. (zwanego dalej "Wójtem") z [...] września 2023 r. w sprawie odmowy wznowienia postępowania i przekazało Wójtowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Kolegium wskazało, że ww. postanowieniem z [...] września 2023 r. Wójt Gminy K. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...] dotyczącą zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym K. Wieś, KW 13338. Wójt wskazał, że wnioskodawca P. R. dowiedział się o decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w roku 1998 – decyzja była zaadresowana do H. i P. R., decyzję odebrała H. R.. Wykaz zmian gruntowych wpisano [...] grudnia 1998 r, a Skarżący zapłacił za usługę ewidencyjną [...] grudnia 1998 r. W archiwum Starostwa Powiatowego w L. brak jest dokumentów potwierdzających otrzymanie przez Skarżącego wykazu zmian gruntowych, są zaś dowody na doręczenie decyzji.
Wójt wskazał ponadto, że pierwszy wniosek o wznowienie postępowania Skarżący wniósł [...] marca 2015 r. O okolicznościach będących podstawą wznowienia dowiedział się [...] grudnia 1998 r., na co wskazał w piśmie z [...] grudnia 2014 r. skierowanym do Kolegium. W związku z tym nie został dochowany 1-miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
W zażaleniu Skarżący podniósł, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia dowiedział się [...] marca 2015 r. z treści decyzji Kolegium [...], a tym samym dochował terminu na złożenie wniosku.
Rozważając sprawę Kolegium podniosło, że Skarżący wnioskiem z [...] marca 2015 r. zwrócił się do Kolegium o zbadanie rozgraniczenia nieruchomości. Po uzupełnieniu wniosku i wskazaniu, że jest to wniosek o wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości w K. działka nr [...] – wniosek został przekazany według właściwości Burmistrzowi M. L.. W wyniku rozstrzygnięcia sporu o właściwość (postanowienie Kolegium z [...] sierpnia 2015 r.) do wyznaczenia sprawy został wyznaczony Wójta Gminy K..
Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. Wójt odmówił wznowienia postępowania, jednakże postanowienie to zostało uchylone przez Kolegium postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. nr [...].
W ponownym postępowaniu, w odpowiedzi na wezwanie Wójta [...] wskazał, że wniosek opiera na dwóch przesłankach wznowienia: z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") – dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, oraz
z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. – decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Wnioskodawca stwierdził, że wniosek złożył w odpowiednim czasie.
Następnie Wójt postanowieniem z [...] kwietnia 2022 wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...].
Z kolei decyzją z [...] kwietnia 2023 r. [...]. JBK Wójt odmówił uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Decyzja ta została uchylona przez Kolegium decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...], a sprawa została przekazana Wójtowi do ponownego rozpatrzenia. W decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji winien zbadać czy podanie w wznowienie zostało złożone z zachowaniem miesięcznego terminu określonego w art. 148 k.p.a.
Kolegium wskazało, że organ I instancji dokonał zbadania kwestii zachowania terminu przez Wnioskodawcę. Wskazał mianowicie, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia dowiedział się [...] grudnia 1998 r., na co wskazuje pismo z [...] grudnia 2014 r. kierowane do Kolegium. Z treści tego pisma wynika, iż o okolicznościach "braku gruntu 9ar i 65 m2" Skarżący dowiedział się [...] grudnia 1998 r. Z akt postępowania jednoznacznie wynika, że postępowanie rozgraniczeniowe zakończone decyzją z [...] listopada 1998 r. toczyło się z inicjatywy Skarżącego i z jego formalnym udziałem (nawet jeżeli twierdzi, że wszystkie dokumenty podpisał in blanco). W związku z tym nie można uznać, aby w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Kolegium podkreśliło, że Skarżący opiera żądanie wszczęcia postępowania także na przesłankach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 6 k.p.a. (pismo Skarżącego z [...] marca 2022 r.). Tymczasem w treści zaskarżonego postępowania Wójt nie przeanalizował kwestii zachowania przez stronę terminu w sytuacji gdy strona podnosi przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 6 k.p.a.
Kolegium podniosło, że uwzględniwszy wskazane przez Skarżącego przesłanki wznowienia (pkt 1 i pkt 6 z art. 145 § 1 k.p.a.), miesięczny termin na złożenie podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia w którym Skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia – a nie od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji (tak obliczany termin dotyczy jedynie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Tak określony termin zdaniem Kolegium upłynął w grudniu 2014 r. (przy daniu wiary Skarżącemu, iż wtedy dopiero zapoznał się z treścią decyzji). Skoro tak, to wniosek z [...] marca 2015 r. o wznowienie postępowania jest spóźniony.
Zdaniem Kolegium brak jest podstaw, aby uznać, iż o okolicznościach stanowiący podstawę wznowienia Skarżący dowiedział się dopiero z treści decyzji Kolegium z [...] marca 2015 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości. W art. 148 § 1 k.p.a. chodzi o dzień, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie o dzień, w którym strona dowiedziała się, że dana okoliczność może stanowić podstawę wznowienia.
Kolegium zauważyło ponadto, że jak wynika z akt sprawy w obrocie prawnym nadal pozostaje postanowienie Wójta z [...] kwietnia 2022 r. wznawiające postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...] dotyczącej zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości - działki nr [...]. Kolegium podniosło, że skoro organ I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania (choć uzasadnienie w tym zakresie można uznać za prawidłowe) – to nie mógł wydać kolejnego postanowienia tj. zaskarżonego postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania. Zdaniem Kolegium organ I instancji powinien decyzją umorzyć postępowanie z uwagi na to, że wszczął postępowanie w sprawie wznowienia mimo braku dopuszczalności takiego postępowania.
W skardze do Sądu P. R. podtrzymał swoje stanowisko o konieczności wznowienia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia. Skarżący przyznał, że z decyzje rozgraniczającą nr [...] otrzymał w listopadzie 2014 r., jednakże z protokołem granicznym, który stanowi integralną część decyzji mógł zapoznać się dopiero po jego otrzymaniu [...] lutego 2016 r. Wniosek o wznowienie został złożony [...] marca 2015 r. w okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. Skarżący podkreślił także, że o możliwości wznowienia dowiedział się otrzymując decyzję nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności rozgraniczenia, w dniu [...] marca 2015 r.
Skarżący podniósł także, że dopiero po porównaniu mapy ewidencyjnej ze szkicem granicznym (polowym) stwierdza, że protokół graniczny, jak również nowa mapa stworzona przez geodetę są fałszywe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy zaznaczyć, że kwestią którą rozstrzygało Kolegium nie jest prawidłowość odmowy uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w przedmiocie rozgraniczenia (czego domaga się Skarżący), ale kwestia prawidłowości innego rozstrzygnięcia, które może być podjęte w ramach postępowania wznowieniowego tj. odmowa wszczęcia wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w przedmiocie rozgraniczenia.
W tym względzie zasadnie Kolegium wskazuje, odwołując się do treści art. 149 k.p.a., że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów:
Pierwsza część postępowania wznowieniowego polega na zbadaniu czysto formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, takich jak np. zachowanie terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania czy wskazanie okoliczności będących ustawowymi podstawami wznowienia (tj. okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.). Stwierdzenie dopuszczalności wznowienia skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). Stwierdzenie niedopuszczalności wznowienia skutkuje wydaniem postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.), które już w tym momencie kończy postępowanie wznowieniowe.
Druga część postępowania wznowienia pojawia się o ile pierwsza część postanowienia wznowieniowego zakończyła się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. W ramach tej drugiej części organ przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia (tj. bada czy rzeczywiście zaistniały okoliczności wskazane we wniosku jako przyczyny wznowienia) i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Ta część postępowania kończy się co do zasady wydaniem decyzji o której mowa w art. 151 § 1 k.p.a. Może to być decyzja uchylająca decyzję wydaną we wznowionym postępowaniu (w przedmiotowej sprawie byłaby to decyzja Wójta uchylająca decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego o rozgraniczeniu).
Zasadnie także Kolegium zauważa, że jeżeli po wydaniu postanowieniu o wszczęciu postępowania wznowieniowego (tj. postanowienia z art. 148 § 1 k.p.a.), a więc w ramach drugiej części postępowania wznowieniowego, organ stwierdzi, że doszło do błędnego wznowienia postępowania (bo np. okaże się że jednak nie został dochowany miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienia postępowania) – organ winien umorzyć postępowanie wznowieniowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2011 r. sygn. II OSK 176/10 oraz z 16 stycznia 2008 r. sygn. I OSK 1978/06). Brak jest podstaw, aby w takim przypadku organ mógł wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Z taką właśnie, ostatnio opisaną sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Tak jak wskazało Kolegium postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r. (k. 7 akt administracyjnych) Wójt Gminy K. wznowił postępowanie zakończone decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 1989 r. w sprawie zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. Wieś. Jak wyżej wskazano, oznacza to, że zakończyła się pierwsza część postępowania wznowieniowego. W konsekwencji organ, który na obecnym etapie postępowania wznowieniowego uznaje, że zostało ono błędnie wszczęte z uwagi na niezachowanie wymogów formalnych (w tym niezachowanie terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania) nie może wydać postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, lecz winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania wznowieniowego, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. Już z tego względu zaskarżone postanowienie Kolegium, uchylające postanowienie Wójta, jest zgodne z prawem.
Zasadnie także Kolegium wskazuje, że skoro Skarżący wskazał jako podstawy wznowienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ("dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe") oraz z art. 145 § 1 pkt 6 ("decyzja została wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu"), to należało stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. przeanalizować czy został zachowany termin miesięczny na złożenie wniosku o wznowienie postępowania liczony od momentu dowiedzenia się przez wnioskodawcę o tym, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, są fałszywe oraz odpowiednio od momentu dowiedzenia się przez wnioskodawcę o tym, że decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Te momenty nie muszą pokrywać się z momentem otrzymania decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, które ma być wznowione. Słuszne jest zatem stanowisko Kolegium, że organ I instancji w tym zakresie naruszył przepisy postępowania.
Naruszenie przez Wójta, w sposób wskazany przez Kolegium, przepisów postępowania z którym związana jest konieczność wyjaśnienia sprawy w zakresie zachowania przez Skarżącego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, skutkowało koniecznością uchylenia postanowienia Wójta i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, tak jak wymaga tego art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.
Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.