II SA/Bd 181/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2019-06-28
NSAAdministracyjneŚredniawsa
samorząd terytorialnyuchwały rady gminydiety radnychdiety sołtysówprawo administracyjneinteres prawnyskarżenie uchwałustawa o samorządzie gminnym

WSA w Bydgoszczy odrzucił skargę w części dotyczącej diety radnego-sołtysa z powodu braku interesu prawnego skarżącej, a w pozostałej części oddalił skargę jako bezzasadną.

Skarżąca, będąca radną i sołtysem, zaskarżyła uchwałę Rady Gminy dotyczącą diet radnych i sołtysów. Zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym, w tym dotyczące zasad przyznawania diet, usprawiedliwiania nieobecności oraz możliwości pobierania dwóch diet przez osoby łączące funkcje radnego i sołtysa. Sąd odrzucił skargę w części dotyczącej § 3 uchwały (zasady pobierania jednej diety przez radnego-sołtysa) z powodu braku interesu prawnego skarżącej, która nie została wybrana na sołtysa w nowej kadencji. W pozostałym zakresie skarga została oddalona jako bezzasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę B. Z. na uchwałę Rady Gminy dotyczącą zasad przyznawania i wysokości diet radnych i sołtysów. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym, w tym art. 25 ust. 4, 6, 7, 8 oraz art. 37b ust. 1 i 2, kwestionując zasady zmniejszania diet za nieobecność, kryteria usprawiedliwiania nieobecności oraz możliwość pobierania dwóch diet przez osoby łączące funkcje radnego i sołtysa. Sąd, analizując skargę, stwierdził, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w zaskarżeniu § 3 uchwały, który regulował kwestię pobierania jednej diety przez radnego-sołtysa, ponieważ uchwała ta weszła w życie z dniem objęcia nowej kadencji, a skarżąca nie została wybrana na sołtysa. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., skarga w tej części została odrzucona. W pozostałym zakresie skarga została uznana za bezzasadną. Sąd wyjaśnił, że art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym daje radzie gminy kompetencję do ustalania zasad przyznawania diet radnym, co obejmuje również możliwość ich zmniejszania za nieobecność, a także ustalania kryteriów usprawiedliwiania nieobecności. Podkreślono, że dieta ma charakter kompensacyjny, a nie pracowniczy. Sąd uznał, że przepisy uchwały dotyczące zmniejszania diet za nieobecność oraz przekazanie Przewodniczącemu Rady Gminy kompetencji do oceny usprawiedliwienia nieobecności nie naruszają prawa. Również zarzuty dotyczące § 2 uchwały, który ustalał zróżnicowane diety dla sołtysów w zależności od wielkości sołectwa, zostały uznane za bezzasadne, gdyż art. 37b ust. 1 u.s.g. pozwala radzie gminy na samodzielne ustalanie zasad przyznawania diet sołtysom. W konsekwencji, skarga w pozostałej części została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały, jeśli jej postanowienia nie naruszają jego praw lub uprawnień.

Uzasadnienie

Sąd odrzucił skargę w części dotyczącej § 3 uchwały, ponieważ skarżąca nie została wybrana na sołtysa w nowej kadencji, a zatem uchwała ta nie odnosiła się do jej sytuacji i nie miała na nią wpływu. Brak naruszenia interesu prawnego skutkuje odrzuceniem skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.s.g. art. 25 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Rada gminy ma kompetencję do ustalania zasad przyznawania diet radnym, w tym możliwości ich zmniejszania za nieobecność oraz kryteriów usprawiedliwiania nieobecności. Dieta ma charakter kompensacyjny.

P.p.s.a. art. 58 § par. 1 pkt 5a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.

u.s.g. art. 37b § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej (sołtysowi) będzie przysługiwała dieta.

u.s.g. art. 101

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Pomocnicze

u.s.g. art. 25 § ust. 6

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego skarżącej w zaskarżeniu § 3 uchwały, ponieważ nie dotyczył on jej sytuacji prawnej po wyborach sołtysów.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 25 ust. 4, 6, 7, 8 ustawy o samorządzie gminnym poprzez zasady zmniejszania diet za nieobecność i kryteria usprawiedliwiania. Naruszenie art. 37b ust. 1 i 2 w zw. z art. 25 ust. 4, 6, 7, 8 ustawy o samorządzie gminnym poprzez brak kryteriów ustalania diet sołtysów i pozbawianie ich prawa do diet w przypadku pełnienia funkcji radnego. Naruszenie zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) poprzez dyskryminację osób łączących funkcje radnego i sołtysa.

Godne uwagi sformułowania

Dieta ma stanowić wyłącznie ekwiwalent utraconych korzyści. Połączenie funkcji radnego z funkcją przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej uzasadnia przyjęcie zasady prawa do jednej diety. Interes prawny powinien być aktualny i realny, osobisty oraz dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej określonego podmiotu.

Skład orzekający

Jarosław Wichrowski

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Piechowiak

przewodniczący

Anna Klotz

sędzia

Jarosław Wichrowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie zasad przyznawania diet radnym i sołtysom przez rady gmin, kwestia interesu prawnego w zaskarżaniu uchwał, interpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym dotyczących diet."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w samorządzie terytorialnym. Kwestia prawa do dwóch diet została potraktowana jako kwestia utrwalonego orzecznictwa, a nie jako główny punkt rozstrzygnięcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznych aspektów funkcjonowania samorządu terytorialnego i zasad wynagradzania radnych i sołtysów, co jest interesujące dla prawników zajmujących się prawem samorządowym i administracyjnym.

Diety radnych i sołtysów: Kiedy można stracić część wynagrodzenia, a kiedy sąd odrzuci skargę?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 181/19 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2019-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
odrzucono skarge w części, oddalono w pozostałej części
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 994
art. 25 ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym  - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 58 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski ( spr ) Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2019r. sprawy ze skargi X. Y. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasady przyznawania i wysokości diet radnych oraz sołtysów 1. odrzuca skargę w zakresie zaskarżenia § 3 zaskarżonej uchwały; 2. w pozostałej części skargę oddala.
Uzasadnienie
B. Z. złożyła skargę na uchwałę nr [...] Rady Gminy z dnia [...].12.2018 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości diet radnych gminy oraz sołtysów sołectw gminy wnosząc o stwierdzenie nieważności jej § 1 ust. 2 i ust. 3 pkt lit. 2 i § 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 oraz § 3. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 25 ust. 4, 6, 7, 8 ustawy o samorządzie gminnym, albowiem uchwała w § 1 ust. 2 i § 3 pkt 1 i 2 w przypadku każdej nieobecności na sesji lub posiedzeniu komisji pozbawia de facto diety pozostałych radnych, mimo iż winna uwzględniać ewentualnie obniżenie wynagrodzenia w wysokości stosownej do pełnionej funkcji oraz nakłada obowiązek usprawiedliwiania swojej nieobecności na sesji rady lub posiedzeniu komisji bez upoważnienia ustawowego, a także uprawnia przewodniczącego rady do usprawiedliwienia nieobecności radnego w oparciu o niejasne kryteria;
2) art. 37b ust. 1 i 2 w zw. z art. 25 ust. 4, 6, 7, 8 ustawy o samorządzie gminnym, albowiem uchwała w § 2 i 3 nie ustala kryteriów otrzymywania diet przez sołtysów poszczególnych sołectw oraz pozbawia sołtysów prawa do diet w przypadku pełnienia funkcji radnego, mimo że w ustawie o samorządzie gminnym funkcjonują w systemie prawnym niezależnie od siebie, co oznacza, że osoba będąca jednocześnie radnym i sołtysem winna otrzymywać dwie niezależne diety z uwagi na pełnienie dwóch odrębnych funkcji społecznych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że uchwała narusza interes prawny radnych, którzy nie pełnią żadnych funkcji, jak też sołtysów, albowiem za każdą nieobecność na sesji lub posiedzeniu komisji zmniejsza dietę o 30% w miesiącu odbycia sesji lub posiedzenia, co w przypadku pozostałych radnych gminy (czyli niepełniących żadnych dodatkowych funkcji) oznacza de facto pozbawienie diety w ogóle. Ponadto, uchwała uzależnia brak zmniejszenia diety z powodu nieobecności w przypadku przedstawienia przez radnego zaświadczenia lekarskiego o niedyspozycji zdrowotnej w dniu sesji lub posiedzenia, a także z powodu przyczyn społecznie uzasadnionych bądź wypadku losowego, lecz to pozostaje w gestii przewodniczącego rady gminy.
Rada gminy nie może bez wyraźnego upoważnienia ustawowego stosować wobec niesumiennego radnego żadnych środków dyscyplinujących w przypadku uchylania się przez niego od obowiązku uczestniczenia w pracach rady gminy i jej komisji poprzez pozbawienia go diety, co ma miejsce w przypadku radnych niepełniących żadnej funkcji w radzie gminy, a także uzależniać zmniejszenie diety od usprawiedliwienia nieobecności. Dodatkowo, uchwała warunkuje brak zmniejszenia diety w przypadku, gdy przewodniczący rady uzna nieobecność radnego na sesji lub posiedzeniu wynikać będzie z przyczyn społecznie uzasadnionych bądź była wynikiem wypadku losowego, które są pojęciami szerokimi i niedookreślonymi. Nie można pomijać faktu, że radny z wykonywania swojego mandatu ponosi odpowiedzialność przed swoimi wyborcami. Tym samym, zdaniem skarżącej, stosowanie środków dyscyplinujących w postaci zmniejszenia lub całkowitego pozbawienia diety w przypadku uchylania się przez radnego od uczestniczenia w posiedzeniach lub sesjach i to w oparciu o niejasne kryteria jest sprzeczna ustawą o samorządzie gminnym.
Ponadto, zaskarżona uchwała określając wysokość diet sołtysom dla poszczególnych sołectw nie wprowadza żadnych kryteriów, w oparciu o które jednym sołtysom przysługują większe diety, a drugim mniejsze.
Poza tym uchwała również pozbawia prawa do diety radnego będącego jednocześnie sołtysem. Przepisy art. 25 ust. 4 i art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminny nie regulują sytuacji, gdy dana osoba jest jednocześnie radnym i z tego tytułu pobiera diety i zarazem sołtysem. Ustawa o samorządzie gminnym nie pozbawia prawa do diety i zwrotu kosztów podróży sołtysa z tego tytułu, że jest on radnym i na odwrót. Z tego powodu, treść § 3 uchwały, zgodnie z którym w przypadku łączenia funkcji radnego z funkcją sołtysa może on pobierać jedną dietę według własnego wyboru i to jednokrotnie podczas kadencji, powoduje dyskryminację pewnej grupy osób znajdujących się w takiej samej sytuacji, uprawnionych do otrzymania diety. Unormowania art. 25 ust. 4 i w art. 37b ustawy o samorządzie gminnym funkcjonują w systemie prawnym niezależnie od siebie, co oznacza, że osoba będąca jednocześnie radnym i sołtysem winna otrzymywać dwie niezależne diety z uwagi na pełnienie dwóch odrębnych funkcji społecznych. Redakcja kwestionowanego zapisu skutkuje tym, że osoby będące zarówno radnymi, jak i sołtysami otrzymywałyby tylko jedną dietę. Okoliczność ta narusza zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1). Nikt też nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2).
Skarżąca wskazała ponadto, że jest zarówno radną Gminy, jak też sołtysem w sołectwie Z., a zaskarżona uchwała narusza wprost jej interesy i uprawnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że chybiony jest zarzut naruszenia art. 25 ust. 4, 6, 7 i 8 ustawy o samorządzie gminnym, bowiem zgodnie z brzmieniem § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały "za każdą nieobecność na sesji lub posiedzeniu komisji, dieta ulega zmniejszeniu o 30% w miesiącu odbycia sesji lub posiedzenia". Z przepisu jasno wynika, że zmniejszeniu o 30% ulega dieta w wysokości przyznanej radnemu. Zatem w przypadku np. jednej nieobecności radny zachowuje dietę w pozostałej wysokości, tj. 70% przyznanej diety.
Dodatkowo, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, jakoby uchwała nakładała na radnych obowiązek usprawiedliwiania swojej nieobecności na sesji rady lub posiedzeniu, bez upoważnienia ustawowego. Upoważnienie takie wynika wprost z treści art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Radny nie ma obowiązku usprawiedliwiania nieobecności. Konieczność taka zachodzi jedynie w sytuacjach, w których radny chciałby zachować całość przysługującej mu diety, mimo nieobecności na sesji lub posiedzeniu komisji z powodów zdrowotnych lub losowych niezależnych od radnego.
Należy podkreślić, że wykonywanie mandatu radnego czy pełnienie funkcji sołtysa nie następuje w ramach stosunku pracy, są to bowiem funkcje pełnione społecznie i dla dobra lokalnego społeczeństwa. Dieta ma stanowić wyłącznie ekwiwalent utraconych korzyści (np. pomniejszonego wynagrodzenia za pracę w związku z obecnością na sesji rady gminy), jakie radny czy sołtys nie uzyskuje w związku z wykonywaniem swego mandatu. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem "dieta jest ekwiwalentem za utracone korzyści w związku z wykonywaniem mandatu, a zatem niewykonywanie tego mandatu, niezależnie od tego, czy zostanie to określone jako uprawnienie czy obowiązek, oznacza, że brak jest podstaw do wprowadzenia zasadności wypłacenia diety" (wyrok NSA z 7.11.2017 r., II OSK 2794/16). Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym Rada Gminy w uchwale przewiduje możliwość odstępstwa od ogólnie przyjętej zasady dotyczącej możliwości obniżenia diety radnego w sytuacji nieobecności na sesji lub posiedzeniu komisji z powodu okoliczności niezależnych od radnego i umożliwia danej osobie w określonych sytuacjach zachowanie diety w całej przysługującej wysokości. Zarzut ustanowienia w uchwale niejasnych kryteriów również nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem trudno przewidzieć i wymienić w uchwale wszystkie wypadki życiowe, które mogłyby usprawiedliwiać nieobecność radnego na sesji lub posiedzeniu komisji.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu organ wskazał, że zgodnie z wyrokiem NSA z 19.12.2017 r., sygn. II OSK 2796/16, skoro w art. 25 ust. 4 u.s.g. przesądzono o przysługującym radnym prawie do diety, to połączenie funkcji radnego z funkcją przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej uzasadnia przyjęcie zasady prawa do jednej diety, jako ekwiwalentu za utracone korzyści, a nie będącego wynagrodzeniem za pracę. Pod pojęciem przyznania radzie kompetencji do ustanowienia zasad należy rozumieć zarówno swobodę w zakresie przyznania lub nieprzyznania diety, jak również swobodę w zakresie określenia tych zasad.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 994, dalej powoływana jako u.s.g.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skarżąca złożyła skargę na podstawie ww. przepisu. Podstawowym warunkiem skutecznego zaskarżenia uchwały podjętej, tak jak w przedmiotowej sprawie, przez radę gminy, jest więc wykazanie istnienia interesu prawnego. Skargę na uchwałę (zarządzenie) organu gminy może w konsekwencji wnieść tylko ten, kto zgodnie z normą prawa materialnego ma interes prawny lub uprawnienie, a co więcej - został on naruszony w tej uchwale. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że interes prawny powinien być aktualny i realny, osobisty (własny, indywidualny) oraz dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej określonego podmiotu. Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego skargę musi cechować się bezpośredniością, aktualnością i realnością. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie legitymacji skargowej na podstawie art. 101 u.s.g., powinien bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej skarżącego.
W tym kontekście stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała istnienia tak rozumianego interesu prawnego w zakresie dotyczącym zaskarżenia § 3 uchwały, zgodnie z którym "Radny Rady Gminy będący jednocześnie sołtysem może pobierać jedynie jedną dietę, według własnego wyboru. Wyboru rodzaju diety dokonuje się j jednokrotnie w czasie kadencji." Podkreślenia wymaga okoliczność, że cyt. zapis uchwały, zgodnie z jej § 5 ust. 2, wszedł w życie dopiero z dniem objęcia nowej kadencji przez sołtysów. W sprawie bezsporne jest tymczasem to, że skarżąca nie została w 2019 r. wybrana jako sołtys, tym samym zaskarżony przez nią § 3 uchwały nie odnosi się w żaden sposób do jej sytuacji i nie ma nią wpływu, co powoduje uznanie, że skarżąca nie posiadała w tym zakresie interesu prawnego. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej powoływana jako P.p.s.a.), skarga podlegała odrzuceniu. Jak stanowi ww. przepis, sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Mając na uwadze powyższe orzeczono w pkt 1 wyroku.
Na marginesie można jedynie wskazać, że w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, że skoro w art. 25 ust. 4 u.s.g. przesądzono o przysługującym radnym prawie do diety, to połączenie funkcji radnego z funkcją przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej uzasadnia przyjęcie zasady prawa do jednej diety, jako ekwiwalentu za utracone korzyści, a nie będącego wynagrodzeniem za pracę (tak np. wyroki NSA z 19.12.2017 r., II OSK 773/17, LEX nr 2465220, z 711.2017 r., II OSK 2794/16, LEX nr 2419414).
W pozostałej części stwierdzić trzeba, że skarżąca wykazała istnienie interesu prawnego w zaskarżeniu poszczególnych zapisów uchwały, jednakże skarga w tym zakresie była bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że na podstawie argumentacji a contrario do postanowień art. 91 ust. 4 u.s.g., stanowiącego, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde "istotne naruszenie prawa" uchwałą organu gminy oznacza jej nieważność. (por. T. Woś [w:] T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012, s. 761-762). Pojęcie "istotne naruszenie prawa" nie zostało zdefiniowane w żadnej z ustaw samorządowych, tak samo jak i pojęcie "sprzeczność z prawem". W literaturze przedmiotu wypracowano pogląd, aprobowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że do istotnych wad, prowadzących do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Sprzeczność z prawem uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego zachodzi w sytuacji, gdy doszło do jej wydania z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także z naruszeniem przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego (w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny)", Samorząd Terytorialny 2001 r., z. 1-2, s. 101-102).
Skarżąca zaskarżyła § 1 ust. 2 i 3 uchwały, zgodnie z którymi "2. Za każdą nieobecność na sesji lub posiedzeniu komisji, dieta ulega zmniejszeniu o 30% w miesiącu odbycia sesji lub posiedzenia. 3. Dieta nie ulega zmniejszeniu o którym mowa w ust. 2, w następujących przypadkach: 1) jeśli radny w terminie do 7 dni od odbycia sesji lub posiedzenia usprawiedliwi swoją nieobecność, okazując zaświadczenie lekarskie o niedyspozycji zdrowotnej w dniu odbycia sesji lub posiedzenia, 2) Przewodniczący Rady uzna, że nieobecność radnego na sesji lub posiedzeniu wyniknęła z przyczyn społecznie uzasadnionych bądź była wynikiem wypadku losowego".
Podstawą podjęcia zaskarżonej uchwały w tym zakresie stanowił art. 25 ust. 4 u.s.g., zgodnie z którym na zasadach ustalonych przez radę gminy radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych. Ponadto, według ust. 6 art. 25 ustawy, wysokość diet przysługujących radnemu nie może przekroczyć w ciągu miesiąca łącznie półtorakrotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw. W świetle zatem brzmienia przepisu art. 25 ust. 4 u.s.g., rada gminy może ustanowić zasady, na jakich radnemu będzie przysługiwała dieta. Na tle tego przepisu utrwalone jest stanowisko, że z użytego przez ustawodawcę sformułowania "na zasadach ustalonych przez radę" wynika, iż pozwala on radzie gminy na dyskrecjonalne działanie. W pojęciu "zasady" mieści się zarówno tryb rozliczeń diet i kosztów podróży, jak i sposób określenia ich wysokości (tak słusznie NSA w wyroku z 17.12.1999 r., III SA 1580/99, LEX nr 41965).
Zauważyć przy tym trzeba, że posługując się terminem "dieta" ustawodawca nie sformułował legalnej definicji tego pojęcia. Rekonstruując jego znaczenie, należy mieć na względzie, że "dieta" oznacza "pieniądze przeznaczone na koszty utrzymania pracownika w podróży służbowej, a także wynagrodzenie dzienne dla ludzi pełniących funkcje społeczne, np. parlamentarzystów, radnych" (por. Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003, t. 1, s. 612). Na gruncie tej definicji użyty przez ustawodawcę wyraz "dieta" należy rozumieć jako zwrot kosztów związanych z pełnieniem funkcji, co przemawia za kompensacyjnym jego charakterem. Jak wskazał NSA, dieta stanowi rekompensatę za utracone przez radnego zarobki, a zatem nie jest świadczeniem pracowniczym (por. wyrok NSA z 26.06.2014 r., II OSK 406/14, LEX nr 1519403). Tym samym przyjąć należy, że komentowany przepis art. 25 ust. 4 u.s.g. zawiera upoważnienie dla organu stanowiącego gminy do sprecyzowania reguł (zasad), na jakich przysługiwać będzie rekompensata (wyrównanie wydatków i strat) w związku z wykonywaniem mandatu radnego.
Podkreślenia wymaga, że zagadnienia związane z finansowaniem działań radnych należą do właściwości organów gminy, która - z woli ustawodawcy - rozstrzyga o nich w sposób samodzielny, a granicą tej samodzielności jest sprzeczność z prawem, a zatem rozstrzygnięcie, co do istoty, inne niż tego wymaga obowiązujący przepis.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że kwestionowane zapisy uchwały w żaden sposób nie naruszają przepisów prawa i stanowią rozwinięcie cyt. art. 25 ust. 4 u.s.g., który, co należy podkreślić, nie ogranicza dyskrecjonalnej władzy rady gminy w tym zakresie nawet pojęciami niedookreślonymi. W pełni uzasadnione zatem jest, w świetle wcześniejszych rozważań, pozbawienie prawa do części diety radnych, którzy nie brali udziału w sesji rady gminy. Należy również zgodzić się z organem, że prawidłowa jest możliwość usprawiedliwienia przez radnego jego nieobecności na sesji rady gminy powodująca możliwość przyznania mu diety. Nie jest przy tym możliwe, na co słusznie zwraca uwagę organ, przewidzenie wszystkich możliwych powodów usprawiedliwionej nieobecności radnego na sesji rady gminy, powodujących brak konieczności zmniejszenia przysługującej mu diety. Nie narusza przy tym żadnych przepisów prawa przekazanie Przewodniczącemu Rady Gminy kompetencji zezwalających mu na samodzielną oceną wystąpienia konkretnych okoliczności usprawiedliwiających nieobecność konkretnego radnego na sesji rady gminy, ponieważ nie jest możliwe przewidzenie wszystkich mogących wystąpić powodów usprawiedliwionej nieobecności radnego na sesji.
Nie był również zasadny zarzut nieważności § 2 uchwały, w myśl którego uregulowano wysokość diety sołtysów w zależności od sołectwa. Zgodnie z nim "Sołtysi otrzymują diety miesięczne (płatne z dołu) z tytułu wykonywania funkcji sołtysa i innych zleconych czynności w następującej wysokości:
1) Sołtysi sołectw: B., D., P., W., W. - 24% maksymalnej wysokości diety radnego,
2) Sołtysi sołectw: B., B., W., W., Z. - 35% maksymalnej wysokości diety radnego,
3) Sołtysi sołectw: Ł., P. - 58% maksymalnej wysokości diety radnego."
Podstawę prawną powyższej regulacji stanowił art. 37b ust. 1 u.s.g., który stanowi, że rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej. Nie budzi wątpliwości to, że na mocy powyższej regulacji rada gminy może zadecydować o określeniu zasad przyznania przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki podziału pomocniczego gminy, a więc także sołtysom, diety. W możliwości określania zasad przyznania diety mieści się kompetencja radnych polegająca na przyznaniu sołtysom diety, jej wysokości oraz dookreślenia sytuacji uprawniających do jej uzyskania. Z tej kompetencji radni gminy mogą skorzystać, co powoduje, że nawet nieprzyznanie diety sołtysom nie spowoduje naruszenia art. 37b ust. 1 u.s.g., tym bardziej, że powołany przepis nawet nie ogranicza dyskrecjonalnej władzy rady gminy pojęciami niedookreślonymi. W przedmiotowej sprawie decydując o wysokości diety dla poszczególnych sołtysów Rada Gminy wzięła niewątpliwie pod uwagę wielkość poszczególnych sołectw, co uzasadniało zróżnicowanie diety należnej poszczególnym sołtysom.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 wyroku.
Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI