II SA/BD 180/25

II SA/Bd 180/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /sprawozdawca/
Joanna Brzezińska /przewodniczący/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1405
art. 64 ust. 3a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
Dz.U. 2017 poz 1405
art. 84 ust. 1, 1a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2025 r. sprawy ze skargi R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowego uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia [...] października 2023 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
U z a s a d n i e n i e:
Wójt Gmina wnioskiem z dnia [...] 2022 r. zwrócił się do Gmina o wydanie decyzji o środowiskowym uwarunkowaniu zgody dla na realizację przedsięwzięcia pod nazwą Budowa stacji uzdatniania wody na terenie działek [...] w miejscowości J., Gmina, zlokalizowanego na działkach: [...], obr. M. , Gmina, pow. B..
Zamierzenie inwestycyjne zostało pozytywnie zaopiniowane przez wszystkie organy opiniujące - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., - Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska oraz -Państwowe Gospodarstwa Wodnego Wody [...] Dyrektora Zarządu Zlewni w C. .
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w swym postanowieniu z dnia [...] 2023 r. (k. 358 akt administracyjnych organu I instancji) na podstawie art. 64 ust. 3a, ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (w skrócie "u.i.ś."), wskazał na konieczność m.in. następujących warunków:
- wodę z projektowanej studni głębinowej nr [...] pobierać z czwartorzędowej warstwy wodonośnej w ilości nieprzekraczającej zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych, tj. z maksymalną wydajnością: Q = 50 m3/h przy maksymalnej depresji s = 16 m i maksymalnym zasięgu leja depresji R = 495 m, na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę pitną (pkt 2)
- wodę z projektowanych studni głębinowych nr [...] w wariancie I pobierać z trzeciorzędowej warstwy wodonośnej, w ilości nieprzekraczającej zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych, tj. z maksymalną wydajnością dla każdej ze studni: Q = 50 m3/h przy maksymalnej depresji s = 28,6 m i maksymalnym zasięgu leja depresji R = 930 m, a w przypadku wariantu II -w ilości nieprzekraczającej zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych, tj. z maksymalną wydajnością dla każdej ze studni: Q = 50 m3/h przy maksymalnej depresji s = 13,8 m i maksymalnym zasięgu leja depresji R = 500 m, na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę pitną (pkt 3).
Wójt Gmina decyzją z [...] 2023 r., nr [...], na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 84 u.i.ś, stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn. "Budowa stacji uzdatniania wody na terenie działek [...] w miejscowości J." i w oparciu o art. 84 ust. 1a, u.i.ś., stwierdził na podstawie art. 84 u.i.ś., że dla ww. przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz określił warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia, jak również wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 u.i.ś. We wskazanych w sentencji warunkach nie zamieszczono jednak wyżej przytoczonych wymogów, zawartych w postanowieniu uzgadniającym Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska z [...] 2023 r.
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (zwany dalej również "RDOŚ") i w oparciu o art. 76 ust. u.i.o.ś. wniósł o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
RDOŚ zarzucając jej brak uwzględnienia w warunkach decyzji maksymalnej depresji zwierciadła wód podziemnych (s) oraz maksymalnego zasięgu leja depresji (R) dla planowanych (nieodwierconych) studni nr: [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławczego, postanowieniem z [...] 2024 r. nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania.
Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 74 ust. 3a u.i.ś., stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1 ustawy.
Biorąc pod uwagę treść powyższego przepisu Kolegium uznało, iż RDOŚ nie jest i nie był stroną postępowania dotyczącego środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W postępowaniu, w którym wydano zaskarżoną decyzję, Skarżący był wyłącznie organem uzgadniającym, działającym na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., co nie daje Skarżącemu przymiotu strony w tym postępowaniu administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt: II SA/Bd 163/24, uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że wystąpienie uregulowane w art. 76 u.i.ś., może przyjąć również postać odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, co właśnie miało miejsce w niniejszej sprawie. Powyższy wyrok uprawomocnił się.
Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2025 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej: "k.p.a." oraz art. 71 ust. 2 pkt l, art. 77 ust. 1 i ust. 2, art. 80 ust. 1 i ust. 2, art. 81 ust. 2 i ust. 3, art. 85 u.i.ś., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że teren inwestycyjny jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tj. uchwałą Rady Gmina nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów położonych w M. , Gmina "[...] ( Dz. Urz. Woj. Kuj. - Pom. z 2020 r. poz. 4446). Przedsięwzięcie stanowi inwestycję publiczną dotyczącą urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę i stosownie do treści art. 80 ust. 2 u.i.ś. nie wymaga stwierdzenia zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami planu.
Przedsięwzięcie obejmuje:
- budowę stacji uzdatniania wody składającą się ze studni głębinowych, budynku technologicznego stacji uzdatniania wody wyposażonego w urządzenia do uzdatniania wody i niezbędne instalacje, zbiorników naziemnych wody czystej, zbiornika bezodpływowego na ścieki z chlorowni, zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe, urządzeń do podczyszczania wód popłucznych. kanalizacji technologicznej wraz z wylotem do rowu na działkach nr ewid.[...] obręb [...] Gmina;
- budowę urządzeń służących do poboru wód podziemnych z ujęcia podziemnego w postaci: obudów studni na istniejącym (nr SI) i projektowanych ([...]) otworach studziennych wraz z niezbędnymi instalacjami i urządzeniami służącymi do poboru wód podziemnych wyposażonymi w pompę, orurowanie i niezbędną armaturę na działkach nr ewid. [...] obręb M. , Gmina;
- wykonanie trzech odwiertów studni ujęcia wód podziemnych (jedna dla poboru wód z utworów czwartorzędowych, dwie dla potrzeb ujęcia wód z utworów trzeciorzędowych) o głębokości większej niż lOOm na działkach o nr ewid.[...] obręb M. , Gmina;
- budowę sieci magistralnych wodociągowych o średnicy od [...]mm do [...]mm i łącznej długości do [...]m łączących projektowany budynek stacji uzdatniania wody z gminnymi sieciami wodociągowymi rozdzielczymi.
Wyjaśniono, że w karcie informacyjnej przedsięwzięcia przedstawiona dwa warianty dla podstawowych parametrów studni [...]. Biorąc pod uwagę inne wartości depresji (s) obliczone zostały inne zasięgi leja depresji R.
Stwierdzono, że biorąc pod uwagę kartę informacyjną przedsięwzięcia w tym jej uzupełnienie z dnia [...] 2023 r. zawierające "Mapę z lokalizacją czynnych ujęć wód podziemnych oraz elementów hydrogeologii" nie dojdzie do oddziaływania skumulowanego projektowanych studni ze studniami innych właścicieli w zakresie tych samych warstw wodonośnych.
Wskazano, że planowana inwestycja stanowi inwestycję, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 u.i.ś. oraz w § 3 ust. 1 pkt 43 lit. b, pkt 71 i pkt 73 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko tj. przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Uzyskano wymagane art. 64 ust. 1 u.i.ś. w zw. z art. 84 ust. 1 u.i.ś., opinie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, Dyrektora Zarządu Zlewni w Chojnicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B..
Wywodzono, że zgodnie z art. 59 ust. 1 u.i.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, jak również planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ww. ustawy, przy uwzględnieniu: a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, a także istotnych rozwiązań charakteryzujących przedsięwzięcie, b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.
Wskazano, że mając na uwadze powyższe, zamierzenie inwestycyjne nie wymagało obligatoryjnego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Podkreślono, że opinie organów współdziałających nie mają charakteru wiążącego i podlegają swobodnej ocenie organu wydającego postanowienie czy decyzję o braku potrzeby sporządzenia raportu dla przedsięwzięcia mogącego potencjalnie oddziaływać na środowisko.
Stwierdzono, że wydana przez organ I instancji decyzja jest prawidłowa i nie narusza wskazanych w odwołaniu przepisów, a Wójt Gmina w zaskarżonej decyzji zawarł wszystkie wymogi, które zostały określone w art. 84 oraz art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.i.ś. odnoszące się do wydania decyzji bez przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko.
Podano, że przedłożona Karta Informacyjna Przedsięwzięcia wraz z jej uzupełnieniami pozwala na dokonanie oceny przedsięwzięcia na środowisko. Dane w niej zawarte pozwalają na analizę przedsięwzięcia z uwzględnieniem zakazów obowiązujących względem obszarów chronionych. Z dokonanej analizy wynika, że planowane przedsięwzięcie nie będzie w sposób znaczący oddziaływać na środowisko. Ponadto dla Inwestora określono warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia, jak również wymagania dotyczące ochrony środowiska.
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu nieuwzględnienia w warunkach maksymalnej depresji zwierciadła wód podziemnych (s) oraz maksymalnego zasięgu lej depresji (R) dla planowanych (nieodwierconych) studni nr: [...], wskazano, że biorąc pod uwagę kartę informacyjną przedsięwzięcia w tym jej uzupełnienie z dnia [...] 2023 r. zawierające "Mapę z lokalizacją czynnych ujęć wód podziemnych oraz elementów hydrogeologii" nie dojdzie do oddziaływania skumulowanego projektowanych studni ze studniami innych właścicieli w zakresie tych samych warstw wodonośnych. Wyszczególniono w niej zaktualizowane wartości depresji i promienie leja depresji i w oparciu o nie dokonano analizy oddziaływania skumulowanego. Stanowi ono uzupełnienie i integralną część karty informacyjnej przedsięwzięcia, a tym samym dopuszczalne parametry uwzględnione w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Zmiana parametrów będzie skutkowała koniecznością uzyskania nowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach środowiska.
W skardze złożonej do Sądu, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez pominięcie faktu, że RDOŚ, postanowieniem z dnia [...] 2023 r., wydał opinię, w której wskazał konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach istotnych warunków korzystania ze środowiska w fazie eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, zgodnie z art. 64 ust. 3a u.i.ś., przy czym warunki te nie zostały uwzględnione. Ponadto zarzucono, że zarówno w decyzji Wójta Gmina oraz w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie odniesiono się merytorycznie do stanowiska RDOŚ, tylko przytoczono standardowe blankietowe sformułowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz.1267 t.j.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz.935 t.j.); dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie jest kwestionowane, iż planowane przedsięwzięcie stanowi inwestycję, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 u.i.ś. oraz w § 3 ust. 1 pkt 43 lit. b, pkt 71 i pkt 73 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko tj. przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Okoliczność ta nie wprowadza obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Obowiązek ten może być nałożony przez organ prowadzący postępowanie w razie stwierdzenia, że jest to konieczne, by wydać decyzję środowiskową, w związku ze stwierdzeniem, że konkretne przedsięwzięcie, z uwagi na uwarunkowania, w jakich ma powstać i funkcjonować, może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Ocena ta dokonywana być musi przy uwzględnieniu kryteriów określonych w art. 63 u.i.ś. Jednocześnie – stosownie do treści art. 84 ust. 1 u.i.ś. – w przypadku, gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Decyzja ta wydawana jest po uzyskaniu opinii, o których mowa w art. 64 ust. 1 i 1a. ww. ustawy.
Zgodnie z art. 64 ust. 1 u.i.ś. przed wydaniem rozstrzygnięcia organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zobowiązany jest do zasięgnięcia opinii m.in. regionalnego dyrektora ochrony środowiska; organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt i 6 u.i.ś.
Podkreślić należy przy tym, że opinia wydana przez organy wskazane w art. 64 ust. 1 u.u.i.ś. nie ma charakteru wiążącego. Sam fakt sprzeczności decyzji środowiskowej z takim uzgodnieniem nie świadczy o wadliwości decyzji środowiskowej (por. wyrok NSA z 10 listopada 2016 r., II OSK 1784/15 oraz z 1 lipca 2016 r., II OSK 339/15). W przedmiotowej sprawie jednak spór nie jest wywołany ową sprzecznością, lecz brakiem uwzględnienia w sentencji decyzji określającej warunki korzystania ze środowiska, stanowiska organu uzgadniającego – RDOŚ. Opinie i uzgodnienia są jednym z elementów rozważanych przez organ orzekający. W art. 84 ust. 1a, u.i.ś., przyznano jednak organom wydającym decyzję możliwość określenia warunków lub wymagań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, lub nałożenia obowiązku działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b lub c. Teoretycznie skorzystanie z tej możliwości ma charakter fakultatywny. Jeśli jednak z przeprowadzonego postępowania będzie wynikało, że realizacja przedsięwzięcia bez szkody dla środowiska będzie mogła nastąpić tylko po spełnieniu określonych warunków, to organ wydający decyzję środowiskową powinien je nałożyć. W przeciwnym razie wydana decyzja będzie bowiem pozostawała w sprzeczności z podstawowymi zasadami ochrony środowiska, takimi jak np. dyrektywa zrównoważonego rozwoju (vide: Krzysztof Gruszecki, teza 3 Komentarza do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. V, LEX). Tymczasem w przedmiotowej sprawie, organy nie nałożyły spornych warunków, które wskazał RDOŚ w swym postanowieniu z 11 określenia maksymalnym zasięgu leja depresji R = 495 m, oraz przyjęcia w wariancie I maksymalnego zasięgu leja depresji R = 930 m, a w przypadku wariantu II maksymalnego zasięgu leja depresji R = 500 m.
Pozbawienie kwestionowanego rozstrzygnięcia – w jego sentencji - tego elementu czyni zabezpieczenie ochrony środowiska iluzorycznym, albowiem brak jest narzędzia wymuszającego zastosowanie ochrony przyjętej w ww. postanowieniu RDOŚ. Wszak brak w sentencji decyzji wskazanych warunków, czyni je niewykonalnymi w razie zaistnienia potrzeby prawnego ich wymuszenia.
Z tych powodów Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie naruszyły art. 84 ust. 1 oraz 1a w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. w stopniu, który wymagał wyeliminowania zaskarżonej decyzji Kolegium, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organów będzie uwzględnienie powyższej oceny prawnej i wskazań Sądu.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.