II SA/BD 18/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2025-03-12
NSAnieruchomościŚredniawsa
ewidencja gruntówbudynki biurowebudynki mieszkalnezmiana funkcjiprawo geodezyjneprawo budowlaneorgan administracjidecyzja administracyjnastan prawnystan faktyczny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję przywracającą pierwotną funkcję budynków w ewidencji gruntów, uznając, że zmiana funkcji wymagała decyzji organu budowlanego, a nie jedynie operatu geodezyjnego.

Skarżący M. K. kwestionował decyzję przywracającą funkcję biurową budynków w ewidencji gruntów, twierdząc, że zawsze miały one charakter mieszkalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę, podkreślając, że zmiana funkcji budynku wymaga prawomocnej decyzji organu budowlanego, a nie jedynie operatu geodezyjnego czy dowodów faktycznego użytkowania. Sąd uznał, że pierwotna zmiana funkcji była błędem, a jej przywrócenie było prawidłowe.

Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. o przywróceniu pierwotnej funkcji "budynki biurowe" i powierzchni zabudowy w ewidencji gruntów dla konkretnych budynków. Skarżący twierdził, że budynki od zawsze miały charakter mieszkalny i że wprowadzona zmiana była zgodna ze stanem faktycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę, uznając, że ewidencja gruntów i budynków powinna odzwierciedlać stan prawny, a nie faktyczny. Sąd podkreślił, że zmiana sposobu użytkowania budynku wymaga decyzji organu administracji architektoniczno-budowlanej, a sam operat geodezyjny lub dowody faktycznego użytkowania nie są wystarczające do takiej zmiany. W ocenie Sądu, pierwotna zmiana funkcji budynku na mieszkalną, dokonana na podstawie operatu geodezyjnego, była błędem, który organy prawidłowo naprawiły, przywracając poprzedni wpis. Sąd wskazał, że nawet jeśli budynek faktycznie służył celom mieszkalnym, jego funkcja w ewidencji może zostać zmieniona tylko w drodze prawomocnego rozstrzygnięcia organu budowlanego, a w tym przypadku brak było takiej dokumentacji. Dodatkowo, Sąd zauważył, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie dopuszcza zabudowy mieszkaniowej na tym terenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Zmiana funkcji budynku w ewidencji gruntów i budynków wymaga prawomocnej decyzji organu administracji architektoniczno-budowlanej lub zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania, do którego właściwy organ nie wniósł sprzeciwu. Sam operat geodezyjny lub dowody faktycznego użytkowania nie są wystarczające do takiej zmiany.

Uzasadnienie

Ewidencja gruntów i budynków ma charakter deklaratoryjny i powinna odzwierciedlać stan prawny. Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego jest kompetencją organu administracji architektoniczno-budowlanej, a organ ewidencyjny nie może samodzielnie tworzyć nowego stanu prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.g.k. art. 24 § ust. 2a pkt 1 lit. d

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu w przypadku wykrycia błędnych informacji.

P.b. art. 71 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

Pomocnicze

u.p.g.k. art. 20 § ust. 2b

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Aktualizacja operatu ewidencyjnego w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie dokumentacji geodezyjnej.

KPA art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 130

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana funkcji budynku w ewidencji gruntów wymaga decyzji organu budowlanego, a nie jedynie operatu geodezyjnego. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i powinna odzwierciedlać stan prawny. Przywrócenie pierwotnego wpisu w ewidencji, który został błędnie zmieniony, jest dopuszczalne w trybie aktualizacji z urzędu.

Odrzucone argumenty

Budynek od zawsze miał funkcję mieszkalną, co potwierdzają dowody faktyczne. Zmiana funkcji budynku może nastąpić na podstawie operatu geodezyjnego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie ma znaczenia dla ustalenia historycznej funkcji budynku.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno-deklaratoryjny i jej informacyjny charakter. Wpis w ewidencji gruntów nie kreuje bowiem stanu prawnego (np. nie przyznaje prawa własności), lecz jedynie potwierdza istniejący stan prawny. Organ ewidencyjny nie może samodzielnie tworzyć nowego stanu prawnego.

Skład orzekający

Renata Owczarzak

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Janiszewska-Ziołek

sędzia

Jerzy Bortkiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że zmiana funkcji budynku w ewidencji gruntów wymaga decyzji organu budowlanego, a nie tylko dokumentacji geodezyjnej czy dowodów faktycznego użytkowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędnego wpisu w ewidencji gruntów i budynków oraz procedury jego naprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę prawną dotyczącą ewidencji gruntów i budynków oraz kompetencji organów administracji, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną.

Ewidencja gruntów: Kto decyduje o funkcji budynku – geodeta czy organ budowlany?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 18/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Janiszewska - Ziołek
Renata Owczarzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6121 Klasyfikacja gruntów
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1752
art. 24
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2024 r., [...] Prezydent M. T., działając na podstawie art. 104, art. 107 i art. 130 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 tekst jednolity) w związku z art. 7d pkt 1, art. 22 ust. 1 i art. 24 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. tekst jednolity z 2023r., poz. 1752 ze zm.) oraz §18 rozporządzenia z 27 lipca 2021 r. Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2024 r., poz. 219 tekst jednolity), orzekł o przywróceniu funkcji "budynki biurowe" i powierzchni zabudowy istniejącej w ewidencji gruntów i budynków przed 14.02.2023r. dla budynków nr ewidencyjny: [...] jednostka rejestrowa G136.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż w dniu [...].02.2023 r., zmianami nr [...], bez prawidłowej oceny dokumentacji jako środka dowodowego - materiału źródłowego - mającego stanowić podstawę wprowadzenia zmiany, zostały zmienione dane dotyczące wymienionych wyżej budynków. Po stwierdzeniu tego uchybienia, w dniu [...] lipca 2023 r. organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia w ewidencji gruntów i budynków, rodzaju budynków położonych na działce nr [...] obręb geodezyjny 6, ulica gen. J. B. 91-105 - według KŚT (klasyfikacji środków trwałych).
Organ prowadzący postępowanie uzyskał z Wydziału Architektury i Budownictwa informację, że urząd nie posiada dokumentacji, z której wynika, aby kiedykolwiek nastąpiła zmiana użytkowania budynków istniejących na przedmiotowej nieruchomości (pismo z [...] lipca 2023 r., znak; WAiB.7120.1.102.52.2023.Aga WAiB. 195/2006). [...] równocześnie, bo [...] lipca 2023 r. M. K. przedłożył organowi:
1) zaświadczenie Prezydenta M. T. WAiB.1634.101.28.2021 r. z [...] czerwca 2023 r. stwierdzające, że z posiadanych akt archiwalnych nie wynika, żeby w okresie 1960 - 2007 r. była wydana decyzja o zmianie sposobu użytkowania budynków znajdujących się na terenie ww. nieruchomości;
2) zaświadczenie Prezydenta M. T. z [...] kwietnia 2021 r. WSA.5345.4.1595.2021.AR wskazujące, że na przedmiotowej nieruchomości zameldowanych było 6 osób;
3) zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały M. K. nr [...];
4) informację z [...] grudnia 2021 r. wydaną przez inż. G. O. o funkcji budynku głównego, zlokalizowanego na przedmiotowej nieruchomości wskazującą, że budynek ten należy traktować jako budynek mieszkalny;
5) decyzję Wojewody K.-P. nr [...] z [...] stycznia 2011 r. uchylającą decyzję Prezydenta M. T. z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] WAiB-195/V/2006 i zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Spółce z o.o. [...] pozwolenia na budowę dotyczącą inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie istniejących obiektów usługowych, technicznych i gospodarczych - przede wszystkim istniejącego budynku usługowego oznaczonego na planie zagospodarowania nr [...] - na potrzeby mieszkaniowe to jest na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego IV-kondygnacyjnego - w tym budowę parkingu podziemnego na samochody osobowe wraz z niezbędną infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu działki [...]
W dniu [...] lipca 2023r., decyzją nr znak WGiK.6620.1.2023 Prezydent M. T. w związku z wykryciem błędu, postanowił przywrócić funkcje i powierzchnie zabudowy istniejące w ewidencji gruntów i budynków przed dniem [...].02.2023 r. dla opisanych budynków.
Na skutek wniesionego odwołania, K.-P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej WINGK) decyzją z dnia [...] listopada 2023r., znak: [...], uchylił decyzję Prezydenta M. T. z [...].07.2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Do akt sprawy, w dniu [...] listopada 2023r. dołączono informację uzyskaną z Wydziału Architektury i Budownictwa, że decyzja Wojewody K.-P. znak: [...] z [...].01.2011 r. została wygaszona w dniu [...].09.2020 r. (ponieważ nie nastąpiła realizacja robót objętych ww. decyzją o pozwoleniu na budowę).
Organ I instancji zwrócił uwagę, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych lub zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu.
Ewidencja budynków powinna w swoich zapisach odzwierciedlać stan prawny, a nie tworzyć nowy. Organ prowadzący ewidencję obowiązany jest prowadzić ją w oparciu o dokumentację architektoniczno-budowlaną, z uwzględnieniem ewentualnych zmian w tej dokumentacji. Zaznaczenia wymaga, że aktualizacja wpisów w ewidencji gruntów i budynków ma charakter materialno-techniczny, deklaratoryjny, czyli wtórny wobec już zaistniałych zdarzeń prawnych, a zatem organy ewidencyjne rejestrują stany prawne ściśle ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Aktualizacja - jak wynika z powyższych ustaleń - jest procedurą sformalizowaną w zakresie określania dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu.
Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, zdaniem organu I instancji wynika, iż organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, na podstawie operatu technicznego wykonanego przez uprawnionego geodetę (przyjętego do zasobu pod numerem: P.043.2023.203), dokonał zmian polegających na tym, że połączył budynek o numerze ewidencyjnym [...]_1.0006.168 BUD, o powierzchni zabudowy 267 m˛ i funkcji "budynki biurowe" oraz budynek o numerze ewidencyjnym [...]_1.0006.175 BUD, o powierzchni zabudowy 51 m˛ i funkcji "budynki biurowe". Powstałemu w ten sposób budynkowi nadał numer [...]_1.0006.168_ BUD, zmienił również powierzchnię na 318 m˛ oraz funkcję z dotychczasowej -"budynki biurowe" na "budynki mieszkalne". Zmiana została dokonana bez oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego mającego stanowić podstawę wprowadzenia zmiany. Wprowadzono dane z operatu geodezyjnego nie biorąc pod uwagę, że zmiany sposobu użytkowania budynku dokonuje się na podstawie zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części (art. 71 ust. 2 ust. Prawo budowlane), od których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu.
W dniu [...] czerwca 2023 r. Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu M. T. zwrócił się do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków z informacją, że z akt posiadanych przez urząd nie wynika, aby kiedykolwiek nastąpiła zmiana sposobu użytkowania omawianych budynków na budynek mieszkalny. W kolejnym piśmie z [...] lipca 2023 r., Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu M. T. podniósł, że "przyjęta do zasobu geodezyjnego funkcja mieszkalna przedmiotowej nieruchomości jest niezgodna ze stanem prawnym".
Przywracając niniejszą decyzją wpisy istniejące przed wprowadzeniem zmiany nr [...], organ zbadał prawidłowość wpisów w ewidencji gruntów i budynków, przed wprowadzeniem ww. zmian. Jak wskazał w swojej decyzji WINGK, w momencie założenia ewidencji, definicja użytku "B" wynikała z instrukcji Ministra Rolnictwa z 21.04.21955 r., M.P. nr 38 poz. 379) i określana była jako tereny osiedlowe, zabudowane i niezabudowane, bez rozbicia na poszczególne rodzaje terenów zabudowanych, tak jak jest to aktualnie w obowiązujących przepisach. W tamtym czasie grunty o jakiejkolwiek zabudowie oznaczano symbolem "B". Z zebranej dokumentacji wynika, że w założonej pierwotnie ewidencji dla działki [...] arkusz 2 - obecna działka [...] obręb 6 - ustalono użytek "B".
Wśród dostępnej organowi dokumentacji jest również decyzja Wojewody wydana w dniu [...].02.1992 r. stwierdzająca nabycie prawa wieczystego użytkowania na okres 99 lat nieruchomości gruntowej położonej w T. przy ul. [...] o łącznej powierzchni 0,4592 ha działka [...] obręb 6 (kopia w aktach sprawy), która potwierdza, że państwowa jednostka organizacyjna "P. P. T. i T.", nabyła z dniem [...] grudnia 1990 roku własność budynków i budowli wzniesionych na działce [...] obręb 6. Z treści ww. decyzji jasno wynika, że na działce znajdują się następujące budynki: 1) budynek techniczny o pow. 322 m˛, budynek gospodarczy o pow. 40 m˛, 3) wartownia o pow. 5,8 m˛, 4) garaż o pow. 124 m˛. Prawo wieczystego użytkowania gruntu i prawo własności wyszczególnionych wyżej budynków, zostało ujawnione w księdze wieczystej KW 33872 w dniu [...].11.1993 r.
Z upływem czasu zmieniali się wieczyści użytkownicy gruntu - działki nr 208 i właściciele znajdujących się na niej budynków, jednak sposobu użytkowania budynków i ich oznaczenia w ewidencji gruntów i budynków nikt z nich nie kwestionował i nie podważał. W 2004r. została założona ewidencja budynków, którą poprzedziło przeprowadzenie modernizacji ewidencji wykonanej przez Geodezyjną Spółdzielnię Pracy z E. ([...]). Prace zostały wykonane stosownie do treści art. 26 ustawy Pgik (zawierającego delegacje ustawowe) i przyjęte do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego za numerem P.0463.2004.1. Wyniki prac zostały wyłożone do wglądu zainteresowanym osobom, a następnie ujawnione w bazie ewidencji gruntów i budynków w części opisowej i kartograficznej w dniu [...].03.2004 r. Właściciele budynków, zlokalizowanych na działce [...], nie stawili się na wyłożeniu ww. dokumentacji, co zostało zanotowane w protokole wyłożenia. Na uwagę zasługuje również fakt, że już po założeniu ewidencji budynków w październiku 2007 roku, w treści aktu notarialnego (umowa sprzedaży) strony stające do aktu oświadczyły, że na nieruchomości znajdują się: budynek techniczno-biurowy, budynek gospodarczy, wartownia, budynek pomocniczy oraz budynek trafostacji.
Z zebranych w sprawie akt sprawy nie wynika, aby właściwy organ wyraził zgodę na zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego budynku. Natomiast zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały M. K. nr [...] oraz operat wykonany przez geodetę i zawarta w nim informacja z [...] grudnia 2021 r., wydana przez inż. G. O. o funkcji budynku głównego, zlokalizowanego na przedmiotowej nieruchomości, nie posiadają waloru i znaczenia, które by uprawniało organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków do zmiany funkcji budynku określonej w ewidencji gruntów i budynków. Brak stwierdzenia w określonym prawem trybie i formie, że doszło do zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku w okresie po założeniu ewidencji budynków, prowadzi do wniosku, że obowiązującym dla organu ewidencyjnego dokumentem określającym funkcję budynku pozostaje nadal dokumentacja z 2004 r. z założenia ewidencji budynków, fakt ten wzmacnia dokumentacja poprzedzająca założenie ewidencji budynków, co organ starał się szczegółowo opisać w niniejszej decyzji.
W ocenie organu I instancji dla wyniku postępowania nie mają znaczenia, wykazywane przez skarżącego w toku postępowania i podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] maja 2024 r., cechy budynku, które miałyby w jego ocenie wyczerpywać definicję budynku mieszkalnego zawartą w art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego. Dopóki bowiem organ ewidencyjny nie będzie dysponował rozstrzygnięciem organu administracji budowlanej w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku położonego na terenie działki nr [...] obręb 6 w T., brak będzie podstaw do dokonania w tym zakresie zmian w ewidencji budynków, tym samym, zdaniem organu należało przywrócić stan sprzed [...].02.2023r.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. wskazał, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z przepisami prawa oraz stanem faktycznym. Wskazał także, iż stanowi ona kolejne przestępstwo, o czym zawiadomi prokuraturę. Organ I instancji prowadził postępowanie z rażącym naruszeniem prawa, nieudolnie, z naruszeniem wszelkich możliwych przepisów Kpa, pozornie i z pominięciem istotnych dowodów. Odwołujący wskazał, że nieruchomość od roku 1953 nieprzerwalnie realizowała cele mieszkaniowe, a sposób jej użytkowania nie został nigdy zmieniony. Ponadto wskazał m.in., że wszelkie zapisy pojawiające się w latach 1992-2004 stanowiące o innych funkcjach nieruchomości są niezgodnie ze stanem prawnym i faktycznym.
Decyzją z [...] listopada 2024 r., sygn. [...] Kujawsko - P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji naprawia uprzednio popełniony przez organ I instancji błąd polegający na wprowadzeniu zmian do ewidencji gruntów i budynków bez wymaganych przepisami prawa dokumentów. Przepisy ustawy Pgik, w szczególności przywołany art. 24 ust. 2a pkt 1 lit.d ustawy Pgik, umożliwiają m.in. wyeliminowanie danych błędnych z ewidencji gruntów i budynków w przypadku wykrycia błędnych informacji. Właściwym było w ocenie organu, aby wcześniej wprowadzone przez organ I instancji błędne dane, wyeliminować z zapisów ewidencyjnych, właśnie poprzez wszczęcie z urzędu postępowania.
Wskazano, że Prezydent M. T. dnia [...] lutego 2023r., zmianami nr [...] r. i 16/2023 obręb 6 miasto T. dokonał modyfikacji funkcji budynku o numerze 168, gdzie podstawą zmiany był operat pomiarowy P.0463.2023.203 - cel zgłoszenia pracy - sporządzenie mapy do celów projektowych. Przedmiotowa zmiana dotyczyła określenia budynku nr [...] położonego na działce [...] obręb 6 miasto T. jako budynek mieszkalny w miejsce budynku biurowego i zwiększenia powierzchni zabudowy z 267 m˛ do 318 m˛. Zwiększenie powierzchni zabudowy o 51 m˛ wynikało z faktu, że ww. operatem pomiarowym P.0463.2023.203 połączono dwa budynki - wykazano budynek nr [...] jako jeden budynek z budynkiem nr [...] (który odrębnie ma powierzchnię 51 m˛). W ww. operacie figuruje dokument o nazwie "Informacja o funkcji budynku głównego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...]. J. B. 91-105 w T." z której wynika, że inżynier budowlany powołując się na stan faktyczny i zaświadczenia z Urzędu M. T. podnosi, iż w budynku położonym na przedmiotowej działce znajdują się lokale spełniające kryteria lokali mieszkalnych zawarte w przepisach prawa budowlanego.
Organ II instancji podkreślił, że nie każda praca geodezyjna powoduje wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów i budynków, a obowiązkiem organu do którego wpływa operat techniczny jest jego weryfikacja. Prezydent M. T. w ramach przyjęcia dokumentacji geodezyjno-kartograficznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, nie jest zwolniony od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego - materiału źródłowego - mającego stanowić podstawę wprowadzenia zmiany. Zmiana funkcji budynku nie może nastąpić jedynie w oparciu o operat techniczny wykonany przez geodetę. Tego typu działania wymagają zaangażowania organu budowlanego, który posiada kompetencję do orzekania w ww. zakresie. Tak samo połączenie dwóch odrębnie wykazywanych budynków w jeden budynek, nie jest uprawnieniem geodety wykonującego daną pracę geodezyjną, ale wymaga uzyskania zgody organu budowlanego.
W przedmiotowej sprawie, w stosunku do widniejących w ewidencji gruntów i budynków zlokalizowanych na działce [...] budynków m.in. budynków biurowych o nr [...]_1.0006.168_BUD i nr [...] 1.0006.175_BUD, Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu M. T. nie prowadził żadnego postępowania związanego ze zmianą funkcji budynków. Stąd też stwierdzenia, m.in. w zaświadczeniu z [...] czerwca 2021r., którego kopię złożono do operatu P.0463.2023.203, iż z posiadanych akt archiwalnych nie wynika, aby Organ wydał decyzję o zmianie sposobu użytkowania budynków znajdujących się na terenie nieruchomości. W świetle całości materiału i korespondencji z Wydziałem Architektury i Budownictwa Urzędu M. T. należy to rozumieć jako brak tego typu decyzji w odniesieniu do wykazywanych w ewidencji gruntów i budynków od czasu jej założenia budynków niemieszkalnych m.in. przedmiotowych budynków biurowych.
Ponadto w decyzji Organu wyjaśniono, że wskazywaną decyzją Wojewody K.-P. [...] U/10 z dnia [...] stycznia 2011 r. nie można kwestionować prawidłowości zapisów w ewidencji gruntów i budynków przed [...] lutego 2024r. Wyjaśniono, że organ jest w posiadaniu kopii decyzji WAiB.6740.24.[...].4.2019.KM.ZP (WAiB-195/V/2006 tom. VII (2)) o wygaśnięciu decyzji Wojewody K.-P. [...] z [...].01.2011r. zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie istniejących obiektów usługowych, technicznych i gospodarczych na potrzeby mieszkaniowe - budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ulicy gen. J. B. 91-105 w T. (działka 208 z obrębu 6). Podstawą wydania decyzji nr [...].KM.ZP ([...] (2)) jest art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 3 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 3 lata. Wygaśnięcie ww. decyzji Wojewody K.-P. uniemożliwia realizację inwestycji, o której mowa w ww. decyzji (akta sprawy [...], strony 42-50)
W zaskarżonej decyzji wskazano, że oględziny działki, czy protokół z ich przeprowadzenia nie może stanowić podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków; również istnienie pomieszczeń mogących stanowić mieszkania, nie zmienia faktu, że dla zmiany funkcji budynku konieczne jest rozstrzygnięcie organu budowlanego. Nie decyduje o tym sam stan faktyczny. Zatem nawet jeżeli budynek niemieszkalny faktycznie służył lub służy częściowo do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, będzie on budynkiem niemieszkalnym, dopóki właściwy organ budowlany nie wypowie się w sprawie zmiany jego funkcji.
Analizując zarzuty skarżącego, organ podtrzymał wyrażone w decyzji stanowisko, że nawet dokumenty świadczące o zamieszkaniu, czy zameldowaniu w przedmiotowym budynku osób, nie wpływają na zmianę jego funkcji z biurowej na mieszkalną. Faktyczne wykorzystywanie budynku do celu, do którego nie jest przeznaczony, nie ma znaczenia dla określenia jego funkcji, którą zmienić może jedynie organ administracji budowlanej, przy czym odnotować należy, że M. K. nie otrzymał zaświadczenia o samodzielności lokalu określonego nr [...] w bud. 046301_1.0006.168_BUD.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach prowadzonego postępowania dokonano analizy zmian jakie zachodziły na przedmiotowej działce nr [...] w ewidencji gruntów i budynków od czasu jej założenia. W momencie założenia ewidencji gruntów, definicja użytku gruntowego B uregulowana była w Instrukcji Ministra Rolnictwa z dnia 21 kwietnia 1955 r. (Monitor Polski Nr 38 poz. 379) i określona była jako tereny osiedlowe, budowlane zabudowane i nie zabudowane, bez rozbicia na poszczególne rodzaje terenów zabudowanych, tak jak jest to w przepisach aktualnie obowiązujących. Zatem w momencie założenia ewidencji gruntów występował w tamtym czasie jedynie użytek gruntowy dla gruntów o jakiejkolwiek zabudowie oznaczony symbolem B. Zatem figurowanie na działce nr [...] użytku gruntowego B w momencie założenia ewidencji gruntów nie oznaczało, że były to tereny mieszkaniowe. Aktualnie na działce nr [...] także nie występuje użytek tereny mieszkaniowe, lecz użytek gruntowy Bi tj. inne tereny zabudowane. Wyjaśniono także, że na terenie, gdzie znajduje się przedmiotowa nieruchomość, nie jest dopuszczalna zabudowa mieszkaniowa, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (miejscowy plan zagospodarowania przyjęty uchwałą nr [...] z [...].10.2014 r. Rady M. T.). Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części jest możliwa m.in., gdy jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tymczasem ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego nie dopuszczają na terenie nieruchomości zabudowy mieszkaniowej.
Analizując zmiany jakie były dokonywane w zakresie budynków znajdujących się na działce, w szczególności dotyczące budynków o numerach ewidencyjnych [...], organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzone w sprawie materiały świadczą o ich niemieszkalnej funkcji. Organ nie jest w posiadaniu dokumentacji architektoniczno-budowlanej z czasów budowy ww. budynków czy też pozwoleń na ich budowę. Nie mniej jednak wszelkie dokumenty dotyczące ww. budynków zgromadzone w niniejszej sprawie świadczą o ich niemieszkalnym charakterze. Wśród zgromadzonej w sprawie dokumentacji znajduje się m.in. decyzja Wojewody T. z [...] lutego 1992 r. stwierdzająca nabycie prawa wieczystego użytkowania na okres 99 lat nieruchomości gruntowej położonej w T. przy ul. [...] o łącznej powierzchni 0.4592 ha działka [...] obręb 6, z treści której wynika, że na działce znajdują się budynek techniczny o pow. 322 m˛, budynek gospodarczy o pow. 40 m˛, wartownia o pow. 5,8 m˛ i garaż o pow. 124 m˛. Ww. decyzja wskazuje na budynki niemieszkalne na działce.
Ponadto wskazano, że analizowana decyzja Wojewody K.-P. [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wskazywała na niemieszkalny charakter budynków na działce, wskazano w niej na przebudowę i rozbudowę istniejących obiektów usługowych, technicznych i gospodarczych na potrzeby mieszkaniowe. Również ze wskazywanej już ekspertyzy technicznej budynku usługowego, opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego w ramach projektu budowlanego polegającego w szczególności na zmianie sposobu użytkowania, przebudowa oraz rozbudowa istniejących obiektów usługowych, technicznych i gospodarczych na cele mieszkaniowe wynika, iż podstawą opracowania jest istniejący budynek usługowo techniczny, zatem budynek niemieszkalny. Także m.in. z aktu notarialnego Rep. 1 nr [...] umowa sprzedaży i oświadczenie o ustanowieniu hipotek wynika niemieszkalnych charakter budynków na działce nr [...]. Wskazuje się w niniejszym akcie na budynek techniczno-biurowy, budynek gospodarczy, wartownię, budynek pomocniczy. Przeprowadzona analiza dokumentacji i zmian jakie były wprowadzone do ewidencji gruntów i budynków wskazuje, że sposób użytkowania budynków i ich oznaczenia w ewidencji gruntów i budynków zawsze miał charakter niemieszkalny. W zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że ewidencja budynków na terenie miasta T. została założona w 2004 r., a jej założenie poprzedziło przeprowadzenie modernizacji ewidencji wykonanej przez Geodezyjną Spółdzielnię Pracy z E.. Modernizacja przeprowadzona została w oparciu o obowiązujące wówczas zapisy art. 26 ustawy Pgik, a jej ustalenia miały charakter wiążący - wszystkie budynki miały charakter niemieszkalny. Po założeniu ewidencji budynków dochodziło do obrotu prawnego nieruchomości i z posiadanych dokumentów m.in. aktów notarialnych wynika wyłącznie niemieszkalny charakter budynków znajdujących się na przedmiotowej działce nr [...].
W zaskarżonej decyzji zdaniem organu odwoławczego odniesiono się także do niektórych żądań i twierdzeń odwołującego podnoszonych w ramach niniejszego postępowania. Wyjaśniono m.in., że brak jest możliwości rozszerzenia niniejszego postępowania prowadzonego z urzędu o żądania skarżącego w zakresie wprowadzenia jeszcze innych zmian do ewidencji gruntów i budynków.
W skardze do Sądu M. K. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości, uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, zarzucając tej decyzji:
. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 6 KPA poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej, gdyż przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie przewidują "przywrócenia funkcji" w ewidencji gruntów i budynków;
. naruszenie art. 20 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która powoduje, że ewidencja gruntów i budynków nie jest zgodna ze stanem faktycznym; budynek 046301_1.0006.168_BUD (połączony z budynkiem 046301_1.0006.175_BUD) jednostka rejestrowa G136, którego dotyczy decyzja o "przywróceniu funkcji", zawsze miał funkcję mieszkalną i należało uwzględnić to w ewidencji;
. naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że faktyczne przeznaczenie budynku nie ma znaczenia dla ustalenia jego funkcji, podczas gdy z przepisu tego jednoznacznie wynika, że sposób użytkowania budynków i lokali jest istotny dla ustalenia ich funkcji;
. naruszenie art. 7, 77 §1 i 80 KPA poprzez dowolną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów i przyjęcie, że budynki znajdujące się na nieruchomości przy ul. [...] -105 w T. mają charakter niemieszkalny, podczas gdy dowody zgromadzone w sprawie świadczą o jego charakterze mieszkalnym.
Zdaniem skarżącego, decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej, gdyż przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie przewidują możliwości "przywracania funkcji budynku" w ewidencji sprzed konkretnej daty, a ewentualne niezgodności mogą być prostowane wyłącznie w trybach przewidzianych w art. 22 i 23 ustawy, do czego jednak nie ma podstaw w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, ze fundamentalną zasadą w postępowaniu administracyjnym jest zasada praworządności. Organy mogą działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, jeżeli zatem przepisy nie przewidują podstaw do wydania decyzji o "przywróceniu funkcji", to taka decyzja jest wydana bez podstawy prawnej.
Niezależnie od powyższego, w ocenie skarżącego decyzja narusza art. 20 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z tym przepisem ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące, w zakresie budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych, dlatego oczywistym jest, że dane te muszą być prawdziwe, odzwierciedlając istniejący stan faktyczny, jednak dokonując zmiany wpisu z dnia [...] lutego 2023 r., Prezydent M. T. doprowadził ewidencję gruntów i budynków do stanu zgodnego ze stanem faktycznym, gdyż omawiany budynek zawsze miał funkcję mieszkalną, a potwierdzają to dowody zgromadzone w niniejszej sprawie.
Organ II instancji, zdaniem skarżącego, dokonał wybiórczej oceny materiału dowodowego, wybierając tylko te dokumenty, które mogły świadczyć o niemieszkalnej funkcji budynku. Pominął natomiast szereg dokumentów przedłożonych przez skarżącego, które potwierdzają, że budynek znajdujący się na nieruchomości przy ul. [...] -105 ma charakter mieszkalny, a nie biurowy. Taka funkcja budynku wynika również z pracy geodezyjnej [...], na podstawie której wprowadzono zmianę do ewidencji dnia [...] lutego 2023r. Organ nie kwestionował również wiarygodności zeznań K. Gawarkiewicza, złożonych do akt sprawy przez skarżącego, który mieszkał w tym budynku od lat 50 - tych do 90 - tych minionego stulecia i potwierdził, że od tamtego czasu nic się w budynku nie zmieniło.
Ponadto z ustaleń organu II instancji wynika, że w momencie założenia ewidencji, definicja użytku gruntowego B (a tak oznaczone są grunty na działce [...]) obejmowała tereny osiedlowe, budowlane zabudowane i niezabudowane (str. 14 uzasadnienia decyzji) - co również, wbrew ustaleniom organu potwierdza zdaniem skarżącego, że wybudowany na niej budynek, miał funkcję mieszkalną. Obecne zapisy miejscowego planu nie mają znaczenia dlatego, że taką funkcję przedmiotowy budynek miał na wiele lat przed jego wejściem w życie.
Organ dysponował także zgłoszeniem z dnia [...] września 2020 r. o rozpoczęciu na terenie przedmiotowej nieruchomości prac budowlanych w trybie art. 12 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Prace te polegają na zmianie funkcji budynku z usługowego na mieszkalny, przeprowadzeniu remontu, adaptacji poddasza, rozbudowie istniejących budynków, budowie nowych w celach przewidzianych ustawą. Zdaniem skarżącego, organ ten dowód całkowicie pominął, co oznacza, że organ II instancji nie ocenił wszystkich dowodów, wybierając tylko niektóre z nich, a niektóre z nich oceniając w sposób dowolny.
W przekonaniu skarżącego organ odwoławczy błędnie przyjął, że funkcję budynku może zmienić tylko organ administracji budowlanej, a zatem w tej sprawie taka zmiana nie mogła nastąpić, bowiem w niniejszej sprawie organem administracji budowlanej jest ten sam organ: Prezydent M. T.. Trudno zatem przyjąć, że dokonując wpisu w ewidencji gruntów i budynków z dnia [...].02.2023 r. działał będzie sprzecznie ze swoim własnym stanowiskiem. Wpisem z dnia [...].02.2023 r., zdaniem skarżącego przywrócono zgodność ewidencji ze stanem faktycznym, ponieważ budynek od lat 50 - tych ubiegłego stulecia pełnił funkcję mieszkalną. W 2020 r. w trybie ustawy covidowej przeprowadzono w nim prace adaptacyjne, które miały na celu dostosowanie budynku do pełnienia funkcji mieszkalnej.
Ponadto skarżący wskazał, że rola organu administracji budowlanej jest istotna wtedy, kiedy chodzi o zmianę funkcji budynku na inną niż przewiduje to pozwolenie na budowę. W niniejszej sprawie budynek był zbudowany kilkadziesiąt lat temu, a Prezydent M. T. nie dysponuje wydanym dla niego pozwoleniem na budowę. Nie jest więc zrozumiałe, jaka miałaby być jego rola jako organu administracji budowlanej. Wbrew poglądowi organu, w przekonaniu skarżącego, sposób faktycznego użytkowania budynku ma kluczowe znaczenie dla ustalenia jego funkcji i wynika to z przepisów ustawy.
Skarżący zwrócił też uwagę, że organ powołał się na to, że sprawa o wydanie zaświadczenia o samodzielności jednego z trzech lokali obecnie znajduje się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, jednak nie dodał, że postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, wydane przez Prezydenta M. T., zostało uchylone i przekazane do ponownego rozpoznania, a sprawa przed WSA dotyczy kwestii formalnej - czy organ II instancji może wydać w sprawie rozstrzygnięcie merytoryczne, czy tylko kasatoryjne.
Zdaniem skarżącego, z powyższego wynika, że organ II instancji, mimo obszernego uzasadnienia, nie rozpoznał istoty sprawy, a dokonując zmiany zapisu w ewidencji gruntów i budynków z dnia [...] lutego 2023 r., Prezydent M. T. doprowadził ten zapis do stanu zgodnego ze stanem faktycznym, gdyż nie ma podstaw ani prawnych, ani faktycznych do "przywracania" w ewidencji poprzedniego wpisu.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że zobowiązany jest zbadać, czy orzekające w sprawie organy nie naruszyły prawa. Zakres kontroli wyznaczają przepisy ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2024 r., poz. 325 dalej jako "p.p.s.a"). Zgodnie z jej art. 134 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Z art. 145 p.p.s.a wynika natomiast, że sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji albo postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd zgodnie z przedstawionymi kryteriami wykazała, że nie narusza ona prawa w sposób, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym brak było podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Kujawsko - P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z [...] listopada 2024 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta M. T. z dnia [...] maja 2024 r., który orzekł o przywróceniu funkcji "budynki biurowe" i powierzchni zabudowy istniejącej w ewidencji gruntów i budynków przed [...].02.2023 r. dla budynków nr ewidencyjny: [...], jednostka rejestrowa G136.
Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w wyniku wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia w ewidencji gruntów i budynków, rodzaju budynków położonych na działce nr [...] obręb geodezyjny 6, wobec dokonanych w dniu [...].02.2023 r. zmian nr [...], bez prawidłowej oceny dokumentacji jako środka dowodowego - materiału źródłowego - mającego stanowić podstawę wprowadzenia tych zmian. Po stwierdzeniu tego uchybienia, w dniu [...] lipca 2023 r. organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, uzyskując z Wydziału Architektury i Budownictwa informację, że urząd nie posiada dokumentacji, z której wynika, aby kiedykolwiek nastąpiła zmiana użytkowania budynków istniejących na przedmiotowej nieruchomości.
Rozpoznając sprawę wskazać należy, że podstawę wprowadzania wpisów w ewidencji gruntów i budynków stanowią regulacje ustawy z 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U z 2024 r., poz. 1151 ze zm.) - dalej: u.p.g.k. Zgodnie z art. 2 pkt 8 u.p.g.k., ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości), to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowy zakres informacji objętych tą ewidencją określa wydane na podstawie art. 26 ust. 2 u.p.g.k. rozporządzenie Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z 27.07. 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r., poz. 219 – dalej rozporządzenie e.g.i.b).
Informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe) zawiera operat ewidencyjny, którego zawartość określa art. 24 ust. 1 u.p.g.k. W myśl art. 24 ust. 2a u.p.g.k aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się: I - z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a/ przepisów prawa; b/ dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1 -4; c/ materiałów zasobu; d/ wykrycia błędnych informacji; II - na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k. lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Aktualizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej lub decyzji administracyjnej. W drodze czynności materialno-technicznej dokonywana jest na podstawie: a) przepisów prawa; b) wpisów w księgach wieczystych; c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu; d) ostatecznych decyzji administracyjnych; e) aktów notarialnych; ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych; f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu; g) wpisów w innych rejestrach publicznych; h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b (art. 24 ust. 2b pkt 1 u.p.g.k.). W drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (24 ust. 2b pkt 2 ww. ustawy). Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje natomiast w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2 c u.p.g.k.).
Przywołane przepisy wskazują, że istotą ewidencji gruntów - zgodnie z jej nazwą – jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynków. W orzecznictwie podkreśla się techniczno-deklaratoryjną funkcję ewidencji gruntów i budynków i jej informacyjny charakter. Wpis w ewidencji gruntów nie kreuje bowiem stanu prawnego (np. nie przyznaje prawa własności), lecz jedynie potwierdza istniejący stan prawny. Ewidencja gruntów nie ma charakteru prawotwórczego - nie tworzy nowego stanu prawnego, choćby był on zgodny z życzeniem wnioskodawcy, lecz jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. np. NSA w wyroku z 14.04.2015 r., sygn. akt I OSK 1718/15).
Sama procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter – przepisy wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa. Przede wszystkim jest to wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych, polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych. Możliwość taką przewiduje przywołany wcześniej art. 24 ust. 2 a pkt 1 lit. d u.p.g.k, zgodnie z którym, informacje zawarte w ewidencji gruntów podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji.
Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega zatem na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencji nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowo konieczność dokonania aktualizacji powinna być jednak przez wnioskodawcę udokumentowana. Brak wymaganej prawem dokumentacji prowadzić zaś musi do odmowy wprowadzenia zmian w operacie.
W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że Prezydent M. T., dnia [...] lutego 2023 r. zmianami nr [...] r. i nr [...] obręb 6 miasto T., dokonał modyfikacji funkcji budynku o numerze 168, gdzie podstawą zmiany był operat pomiarowy P.0463.2023.203. Celem zgłoszenia pracy było jednak sporządzenie mapy do celów projektowych. Przedmiotowa zmiana dotyczyła określenia budynku nr [...] położonego na działce [...] obręb 6 miasto T. jako budynek mieszkalny w miejsce budynku biurowego i zwiększenia powierzchni zabudowy z 267 m˛ do 318 m˛. Zwiększenie powierzchni zabudowy o 51 m˛ wynikało z faktu, że ww. operatem pomiarowym P.0463.2023.203 połączono dwa budynki - wykazano budynek nr [...] jako jeden budynek z budynkiem nr [...] (który odrębnie ma powierzchnię 51 m˛). W ww. operacie figuruje dokument o nazwie "Informacja o funkcji budynku głównego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...]. J. B. 91-105 w T." z której to wynika, że inżynier budowlany powołując się na stan faktyczny i zaświadczenia z Urzędu M. T. podnosi, że w budynku położonym na przedmiotowej działce znajdują się lokale spełniające kryteria lokali mieszkalnych zawarte w przepisach prawa budowlanego.
Na gruncie obowiązujących przepisów ten dokument nie mógł stanowić podstawy do wpisu zmiany funkcjonalnej budynku. Aktualizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej lub decyzji administracyjnej. W drodze czynności materialno-technicznej dokonywana jest na podstawie: zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. f u.p.g.k.).
Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego, że ewidencja w zakresie budynków, powinna w swoich zapisach odzwierciedlać stan prawny, a nie tworzyć nowy. Organy prowadzące ewidencję obowiązane są prowadzić zapisy dotyczące budynków w oparciu o dokumentację architektoniczno-budowlaną z uwzględnieniem ewentualnych zmian, jakie zaszły w tej dokumentacji. Aby zatem dokonać zmian w zakresie rodzaju budynku, organ ewidencji, który sam nie może być twórcą stanu prawnego, winien mieć podstawę w rozstrzygnięciu kompetentnego organu administracji budowlanej. W myśl art. 71 ust. 2 P.b. zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Zatem podstawą do dokonania zmian w ewidencji, w sytuacji budynku już wybudowanego, może być zgłoszenie dotyczące zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w ww. art. 71 ust. 2 P.b., do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu. Bez dokumentacji potwierdzającej zmianę sposobu użytkowania budynku wydanej przez organ architektoniczno-budowlany, organ ewidencji nie może dokonać zmiany w rejestrze co do rodzaju tego budynku, albowiem w takiej sytuacji organ ewidencji wykracza poza swoje kompetencje, stając się twórcą nowego stanu prawnego. Jeśli natomiast dokonał takiego wpisu, to jest to błąd, który należy wyeliminować w trybie aktualizacji, co wynika z art. 24 ust. 2 a pkt 1 lit. d u.p.g.k.
Rozstrzygając niniejszą sprawę organ bardzo wnikliwie prześledził i ocenił wszelkie okoliczności pod kątem podstawy do wprowadzenia zapisu dotyczącego funkcji mieszkalnej, a następnie w oparciu o obowiązującą procedurę eliminacji powstałego błędu, doprowadził do jego usunięcia.
Operat pomiarowy P.0463.2023.203 - cel zgłoszenia pracy: sporządzenie mapy do celów projektowych, czy też dokument o nazwie "Informacja o funkcji budynku głównego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...]. J. B. 91-105 w T.", nie mogły być podstawą do określenia w ewidencji budynku jako mieszkalny, ponieważ zmiana sposobu użytkowania budynku procedowana jest przez właściwy organ architektoniczno-budowlany w trybie ustawy P.b., który dokonuje oceny w porównaniu ze sposobem użytkowania obiektu określonego w pozwoleniu na budowę lub zgłoszeniu, ewentualnie w porównaniu ze sposobem użytkowania wskazanym w późniejszych zezwoleniach na zmianę sposobu użytkowania.
Dołączone przez skarżącego w trakcie postępowania dokumenty, również nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku strony o istniejącym "mieszkalnym" sposobie użytkowania budynków, z przyczyn szczegółowo wyjaśnionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podstawą wpisu funkcji mieszkalnej nie mogły być okoliczności stanu faktycznego. Ewidencja budynków powinna odzwierciedlać stan prawny. Organ prowadzący ewidencję, jak już wskazano, obowiązany jest prowadzić ją w oparciu o dokumentację architektoniczno-budowlaną, z uwzględnieniem ewentualnych zmian w tej dokumentacji. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko skarżonego organu. Raz jeszcze należy podkreślić, że aktualizacja ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany funkcji użytkowej obiektu następuje na podstawie odpowiednio opracowanych dokumentów odzwierciedlających aktualny stan prawny.
W związku z powyższym stwierdzić należało, że bez dokumentacji potwierdzającej zmianę sposobu użytkowania określonych budynków, wydanej przez organ architektoniczno-budowlany, organ ewidencyjny nie mógł dokonać zmiany w rejestrze co do rodzaju tego budynku, albowiem w takiej sytuacji wykroczyłby poza swoje kompetencje, stając się twórcą nowego stanu prawnego. Skoro jednak taka zmiana wystąpiła, zobowiązany był do aktualizacji zapisu ewidencji z powodu wykrycia błędnych informacji. Naprawa tego błędu zasadnie nastąpiła w drodze przywrócenia zapisu o właściwej funkcji spornego obiektu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI