II SA/Bd 177/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-09-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
ewidencja ludnościmeldunekwymeldowaniepobyt stałystan techniczny budynkupożarzdarzenie losowelokal zastępczyfikcja meldunkowa

WSA w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję o wymeldowaniu, uznając, że mimo pożaru i tymczasowego zamieszkania w lokalu zastępczym, brak jest realnych podstaw do powrotu do zniszczonego budynku.

Skarżąca B. T. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Wójta o jej wymeldowaniu z pobytu stałego. Powodem wymeldowania było opuszczenie lokalu po pożarze, który zniszczył budynek, uniemożliwiając powrót. Skarżąca argumentowała, że jej pobyt w lokalu zastępczym jest tymczasowy i zamierza wrócić do zniszczonego domu. Sąd uznał, że mimo zdarzenia losowego, zły stan techniczny budynku i brak możliwości powrotu czynią wymeldowanie uzasadnionym, zapobiegając fikcji meldunkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę B. T. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Wójta o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Wójt orzekł o wymeldowaniu, ponieważ skarżąca opuściła lokal po pożarze, który spowodował zniszczenie budynku i uniemożliwił jej powrót. Skarżąca otrzymała lokal zastępczy, ale twierdziła, że jej pobyt tam jest tymczasowy i zamierza wrócić do swojego domu, mimo że budynek nie nadaje się do zamieszkania. Wojewoda utrzymał decyzję, podkreślając, że kluczowa jest faktyczna możliwość zamieszkiwania, a nie tylko zamiar powrotu, zwłaszcza gdy powrót jest obiektywnie niemożliwy z powodu trwałego zniszczenia budynku. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że jej więzi z lokalem nie zostały zerwane i zamierza tam wrócić. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że mimo zdarzenia losowego (pożaru), zły stan techniczny budynku, potwierdzony ekspertyzą techniczną, czyni powrót niemożliwym. Utrzymanie zameldowania w sytuacji, gdy budynek nadaje się do rozbiórki, stanowiłoby fikcję meldunkową. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo, a zarzuty naruszenia procedury nie znalazły potwierdzenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, opuszczenie miejsca pobytu stałego na skutek zdarzenia losowego, które powoduje trwałą niemożliwość powrotu do lokalu z powodu jego zniszczenia, uzasadnia wymeldowanie, nawet jeśli osoba deklaruje zamiar powrotu. Utrzymanie zameldowania w takiej sytuacji stanowiłoby fikcję meldunkową.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zły stan techniczny budynku po pożarze, potwierdzony ekspertyzą techniczną i zakazem użytkowania, czyni powrót skarżącej do lokalu obiektywnie niemożliwym. Brak możliwości powrotu, niezależnie od deklarowanego zamiaru, jest podstawą do wymeldowania, aby dane ewidencyjne odzwierciedlały rzeczywisty stan faktyczny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

uel art. 35

Ustawa o ewidencji ludności

Organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek strony orzec o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania.

Pomocnicze

uel art. 28 § ust. 1

Ustawa o ewidencji ludności

uel art. 28 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności

uel art. 28 § ust. 4

Ustawa o ewidencji ludności

Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

uel art. 25 § ust. 1

Ustawa o ewidencji ludności

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zły stan techniczny budynku po pożarze, potwierdzony ekspertyzą, czyni powrót do lokalu obiektywnie niemożliwym. Utrzymanie zameldowania w lokalu, który nie nadaje się do zamieszkania i jest przeznaczony do rozbiórki, stanowiłoby fikcję meldunkową. Brak możliwości powrotu do lokalu, nawet jeśli nastąpił na skutek zdarzenia losowego, jest podstawą do wymeldowania.

Odrzucone argumenty

Skarżąca deklarowała zamiar powrotu do lokalu i koncentracji tam swojego centrum życiowego. Pobyt w lokalu zastępczym był tymczasowy. Posiadanie rzeczy osobistych w lokalu. Zarzuty naruszenia przepisów KPA dotyczących prowadzenia postępowania i oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa (...) stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Zapis o zameldowaniu musi odzwierciedlać faktyczne miejsce i charakter pobytu danej osoby, tak więc bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji wyrażona przez skarżącą chęć powrotu do budynku oraz nieustająca wola i zamiar koncentracji w tym miejscu swojego centrum życiowego. Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została zmuszona zewnętrznymi okolicznościami obiektywnymi do opuszczenia tego lokalu.

Skład orzekający

Katarzyna Korycka

przewodniczący sprawozdawca

Renata Owczarzak

sędzia

Jarosław Wichrowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że zdarzenie losowe powodujące trwałą niemożliwość powrotu do lokalu uzasadnia wymeldowanie, nawet przy deklarowanym zamiarze powrotu. Potwierdzenie, że cel instytucji meldunkowej to odzwierciedlenie stanu faktycznego, a nie prawnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji zniszczenia budynku mieszkalnego i braku możliwości powrotu. Interpretacja może być stosowana w podobnych przypadkach, gdzie obiektywne przeszkody uniemożliwiają zamieszkiwanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak zdarzenia losowe i stan techniczny nieruchomości wpływają na obowiązek meldunkowy, nawet jeśli osoba ma silny zamiar powrotu do swojego domu. Pokazuje konflikt między wolą jednostki a obiektywnymi realiami.

Pożar zniszczył dom, ale czy to wystarczy, by stracić meldunek? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 177/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Katarzyna Korycka /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2022 r. nr [...] Wójt Gminy Ś., po rozpatrzeniu wniosku B. S.-T. orzekł o wymeldowaniu skarżącej B. T. z pobytu stałego pod adresem [...], [...]. W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że z ww. wnioskiem o wymeldowanie wystąpiła współwłaścicielka mieszkania, oświadczając, że skarżąca nie zamieszkuje od [...] kwietnia 2022 r. pod wskazanym adresem, ponieważ wyprowadziła się po pożarze na posesji, po którym straż pożarna wydała opinię, że budynek nie nadaje się do zamieszkiwania, a skarżącej wyznaczony został lokal zastępczy w J. G. 1, [...]. Organ wskazał ponadto, że - jak ustalono w toku postępowania - część rzeczy osobistych skarżącej nadal znajduje się w budynku pod adresem [...] jednak nie odbiera ona korespondencji, nie przebywa pod adresem, z którego ma nastąpić wymeldowanie i w chwili obecnej nie posiada również kluczy do mieszkania pod ww. adresem. W związku z powyższym organ podkreślając, że dla dopełnienia obowiązku meldunkowego znaczenie ma fakt, czy osoba w danym lokalu faktycznie przebywa, stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że skarżąca opuściła mieszkanie w kwietniu 2022 r. i do chwili orzekania nie przebywała w przedmiotowym lokalu.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie podnosząc, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem i wskazując, że w domu pod adresem [...] zamierza przebywać na stałe i wróci tam gdy tylko będzie taka możliwość, a pod adresem J. G. 1 zamieszkuje chwilowo. Wskazała również na kradzież klucza do lokalu pod adresem [...]
Po rozpoznaniu powyższego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie doniosłość prawną ma wyłącznie okoliczność faktyczna polegająca na stwierdzeniu czy skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego bez wykonania obowiązku wymeldowania się czy też przeciwnie – nadal koncentruje w nim swoje centrum życiowe. Wyjaśnił następnie, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego - na który składa się w szczególności wniosek B. S.-T. z załączonymi dokumentami w postaci: postanowienia Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w Ś. sygn. akt [...] z dnia [...] maja 2018 r. o stwierdzeniu nabycia spadku, zawiadomienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. o wszczęciu postępowania w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku w [...], decyzji PINB z dnia [...] maja 2022 r. nr [...], ekspertyzy technicznej stanu konstrukcji i elementów dotyczącej przedmiotowej nieruchomości; a także wyjaśnień skarżącej złożonych na piśmie z dnia [...] października 2022 r. – wynikają szczególnie trudne okoliczności, gdzie dwie skonfliktowane strony w sposób subiektywny przedstawiają swoje racje. Dla ustalenia rzeczywistego zamiaru w zakresie dalszego zamieszkiwania przez skarżącą pod przedmiotowym adresem decydujące znaczenie zdaniem Wojewody, mają jednak okoliczności towarzyszące, które obiektywizują określony zamiar i pozwalają przyjąć czy wyprowadzka ma charakter wyłącznie przejściowy a powrót do mieszkania jest prawdopodobny czy też nie. Przy czym, w niniejszej sprawie, jak wskazał organ niezamieszkiwanie przez skarżącą w miejscu zgłoszonego pobytu stałego jest bezsporne. Wojewoda podkreślił jednocześnie, że w sprawie co prawda nie została spełniona przesłanka dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu, gdyż nastąpiło to na skutek zdarzenia losowego w postaci pożaru, jednak powrót skarżącej do dotychczasowego miejsca zamieszkania z przyczyn obiektywnych jest niemożliwy, a przeszkoda ta ma charakter trwały – gdyż budynek nadaje się do rozbiórki. Jak wynika bowiem z ekspertyzy technicznej budynku posiada on wady mające wpływ na bezpieczeństwo jego używania, a jego stan techniczny jest awaryjny i należy przeprowadzić jego pilną rozbiórkę. Ponadto organ II instancji podkreślił, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości oraz że pomiędzy nią, a obecnymi właścicielami nieruchomości istnieje spór, który nie pozwala przyjąć, że po ewentualnej odbudowie domu zgodzą się oni na ponowne zamieszkanie w nim przez skarżącą. Wobec tego, jak wskazał Wojewoda, sam zamiar skarżącej ponownego zamieszkania pod adresem [...] nie może stanowić podstawy do dalszego utrzymywania fikcji meldunkowej, skoro może on zostać zrealizowana w bliżej nieokreślonej przyszłości lub wcale.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i formułując przy tym zarzuty naruszenia:
1. art. 35 w zw. z art. 25 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U z 2022 r. poz. 1191, dalej powoływanej jako "uel") poprzez przyjęcie, że skarżąca opuściła stałe miejsce pobytu w miejscowości [...] z zamiarem organizacji swoich spraw życiowych w innym miejscu;
2. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) poprzez prowadzenie postępowania w sposób ograniczający zaufanie obywateli do organów państwa oraz niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła m.in.: że jej więzi z lokalem mieszkalnym pod adresem [...] nie zostały trwale zerwane; że nie ma ona zamiaru organizacji swojego życia w innym miejscu; że w przedmiotowym lokalu nadal są jej rzeczy osobiste i że zamierza tam wrócić. Wskazała, że w jej ocenie podniesione przez organ okoliczności – takie jak pożar, kwestie związane ze stanem technicznym budynku, czy też konflikt rodzinny – nie są przesłankami warunkującymi możliwość posiadania zameldowania w danym miejscu. Szczególnie ważny w tym zakresie jest natomiast w jej ocenie bezpośredni zamiar koncentracji swoich spraw życiowych w danym miejscu. Przy czym, jak wskazała, jej pobyt w miejscowości [...] jest tymczasowy, co potwierdzają dokumenty na podstawie których przyznano jej ten lokal.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił przy tym, że wbrew temu co twierdzi skarżąca, organy meldunkowe nie mogą poprzestawać na oświadczeniach zainteresowanej osoby lecz powinny obiektywnie ocenić czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej czy też pozostają z nią w sprzeczności. Przy czym w przedmiotowej sprawie nie jest aktualnie, ani w najbliższym czasie możliwa realizacja przesłanek stałego pobytu pod adresem [...] przez skarżącą. Organ wskazał również, że skarżąca winna zgłosić zameldowanie na pobyt stały w miejscu faktycznego pobytu, tj. w lokalu przyznanym jej przez Gminę Ś. , wyjaśniając jednocześnie, że to iż jest to lokal tymczasowy nie stoi na przeszkodzie do zameldowania na pobyt stały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływanej jako "ppsa") wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 35 uel, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Z treści powyższego przepisu wynika, że organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek strony orzec o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 4 uel, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01; publ. OTK- A 2002/3/34): "Niezależnie od zmian sposobu jego realizacji obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki". Ponadto w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".
Mając zatem na uwadze treść art. 28 ust. 4 uel oraz zaprezentowane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić należy, że celem instytucji wymeldowania jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Postępowanie to ma zatem na celu wyłącznie ustalenie tego czy dana osoba - w zależności od charakteru posiadanego meldunku - koncentruje nadal pod określonym adresem na stałe czy też czasowo swoje życiowe interesy czy też opuściła miejsce swojego zameldowania na pobyt stały czy czasowy.
Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Definicję pobytu stałego zawiera art. 25 ust. 1 uel, który stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, wypracowanego na bazie spraw meldunkowych wynika, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, ma tam urządzone centrum życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty (por. wyroki NSA z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1120/13, oraz z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10 – dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Natomiast przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe.
Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany przez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę (a niekiedy również konieczność) danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu (por. wyroki NSA: z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2224/19; z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2961/20; z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2915/18; z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2068/17 – dostępne jw.). W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "opuszczenie pobytu stałego" rozumie się co do zasady opuszczenie lokalu o charakterze dobrowolnym będące wynikiem realizacji uprzednio podjętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce (wyrok NSA z 14.01.2011 r., sygn. akt II OSK 206/09, publ. LEX nr 953002). Niekiedy jednak, z uwagi na zaistniałą sytuację faktyczną związaną z nieprzewidzianymi zdarzeniami losowymi – takimi jak np. pożar i spowodowany nim zły stan techniczny budynku - nie można przyjąć, że wola i zamiar opuszczenia miejsca zamieszkania zaistniały w dacie tego zdarzenia. Nie stanowi to jednak samo przez się podstawy do odmowy zastosowania art. 35 uel. Istotną bowiem okolicznością przy wymeldowaniu jest potwierdzenie stanu faktycznego mającego miejsce w sprawie, a zatem ustalenie, czy strona przebywa aktualnie w innym lokalu, czy koncentrują się tam jej czynności życiowe, a ponadto czy jest realna szansa na powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania. Odnośnie do przesłanki dobrowolności – która z punktu widzenia przedmiotowej sprawy jest szczególnie istotna - wskazać należy więc, że brak jej spełnienia nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bowiem, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek obiektywnych okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, to jest także wtedy, gdy deklaruje zamiar powrotu do lokalu, jednak z przyczyn obiektywnych zrealizowanie tego zamiaru nie jest już możliwe. Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się więc również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została zmuszona do opuszczenia lokalu na skutek przyczyn obiektywnych i losowych (np. pożar), które jednocześnie powodują, że powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania jest niemożliwy, a przeszkoda ta ma charakter trwały (zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2206/13 – dostępny jw.)
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca w dacie wydania decyzji przez organ zarówno I jak i II instancji nie zamieszkiwała w lokalu położonym pod adresem [...] a w lokalu zastępczym wyznaczonym jej przez Gminę Ś. pod adresem J. G. 1, gdzie jak wskazała przebywa tymczasowo. Z akt sprawy wynika, że sytuacja ta związana jest z pożarem budynku gospodarczego na posesji pod adresem [...] w następstwie którego znajdujący się tam budynek mieszkalny jednorodzinny uległ uszkodzeniu. Powyższe potwierdza znajdujące się w aktach sprawy postanowienie PINB w Ś. z dnia [...] kwietnia 2022 r., w którym wskazano, że w wyniku pożaru budynku gospodarczego, z którego ogień przeniósł się na drewnianą część ściany szczytowej budynku mieszkalnego, doszło do jego uszkodzenia. Ponadto, organ nadzoru budowlanego wskazał, że przedmiotowy budynek mieszkalny już wcześniej znajdował się w nieodpowiednim stanie technicznym, ponieważ wszystkie jego widoczne elementy konstrukcyjne wykazują znaczne zużycie; doszło do widocznego siadania ścian nośnych, co grozi ich zawaleniem; pozostałe elementy budynku wykazują skrajne zużycie techniczne oraz porażenie korozją biologiczną i są w stanie awaryjnym lub przedawaryjnym. W związku z tym, jak wskazał PINB, podczas kontroli wydano zakaz użytkowania budynku, gdyż w obecnym stanie może on stanowić zagrożenie dla osób będących w jego pobliżu. Wskazać należy ponadto, że postanowieniem tym organ nałożył na właścicieli budynku (w tym na wnioskodawczynię) obowiązek sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego elementów konstrukcyjnych przedmiotowego obiektu. Ze znajdującej się w aktach ekspertyzy technicznej stanu konstrukcji i elementów przedmiotowego budynku sporządzonej przez inż. [...] w dniu [...] maja 2022 r. wynika natomiast, że przedmiotowy obiekt nie nadaje się do użytkowania, ponieważ podczas oględzin budynku zauważono widoczne wady mające wpływ na bezpieczeństwo użytkowania. Wskazano jednocześnie, że stan techniczny budynku jest awaryjny i należy przeprowadzić jego pilną rozbiórkę.
Powyższe wynikające z akt okoliczności, zdaniem Sądu, potwierdzają zatem ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności to, że skarżąca na dzień wydania decyzji o wymeldowaniu skoncentrowała swoje czynności życiowe w innym miejscu - poza lokalem w [...] Odnosząc się zaś do kwestii dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu z uwagi na specyficzne okoliczności sprawy, gdzie mamy do czynienia ze zdarzeniem losowym – tj. pożarem - powtórzyć wypada w tym miejscu, po raz wtóry, że na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została zmuszona zewnętrznymi okolicznościami obiektywnymi do opuszczenia tego lokalu. Skoro zatem z akt sprawy bezspornie wynika, że na nieruchomości był pożar, który spowodował uszkodzenie budynku mieszkalnego, zmuszając tym samym skarżącą do przeprowadzki do lokalu tymczasowo przyznanego jej przez gminę, to tym samym bezcelowym byłoby dalsze analizowanie przesłanki dobrowolności.
Kwestią sporną w sprawie jest natomiast to, czy opuszczenie lokalu przez skarżącą ma charakter trwały i czy istnieje realna szansa na powrót skarżącej do dotychczasowego miejsca zamieszkania.
Skarżąca w toku postępowania oraz w skardze konsekwentnie podnosiła bowiem, że zamierza wrócić do budynku pod adresem [...] i to tam zamierza koncentrować swoje sprawy życiowe. Podniosła także, że nadal znajdują się tam jej rzeczy osobiste oraz że opłacała tam podatek gruntowy oraz rachunki za prąd. Swój pobyt pod adresem J. G. 1 określiła jako jedynie tymczasowy, powołując się przy tym na dokumenty na podstawie których przyznano jej ten lokal. Ponadto, jak wskazała, to właściciele nieruchomości ([...] i P. T.) w jej ocenie ukradli jej klucze, a ponadto, jak podejrzewa skarżąca, podpalili nieruchomość. Wnioskodawczyni – B. S.-T. – we wniosku z dnia [...] sierpnia 2022 r. wskazała z kolei, że skarżąca od [...] kwietnia 2022 r. nie zamieszkuje pod przedmiotowym adresem, a decyzja o konieczności opuszczenia przez nią dotychczasowego miejsca zamieszkania została podjęta przez straż pożarną po pożarze na nieruchomości. Wskazała również, że budynek nie nadaje się do użytku. Podniosła, że skarżąca nie wpuszczała jej oraz drugiego współwłaściciela do budynku, nie pozwalała na jakiekolwiek remonty, gromadziła na działce śmieci, nie płaciła podatku, ani czynszu. Wyjaśniła też, że nie zabrała pomimo wyznaczonego jej terminu swoich rzeczy osobistych i wskazała, że jej rzeczy osobiste nadające się do użytku są jej przekazywane. Wskazała również, że skarżąca zamieszkuje obecnie w lokalu przydzielonym jej przez urząd gminy pod adresem J. G. 1.
Po przeprowadzeniu analizy przedmiotowej sprawy Sąd – w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy, uwzględniając wyjątkowe okoliczności faktyczne sprawy oraz mając na uwadze cel instytucji obowiązku meldunkowego, jakim jest zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością – zważył, że organy orzekające w sprawie wydały prawidłowe decyzje. Zaistniały w sprawie stan faktyczny jednoznacznie wskazuje bowiem na to, że skarżąca na skutek pożaru i złego stanu technicznego budynku była zmuszona opuścić zajmowany dotychczas lokal, a opuszczenie to ma charakter trwały. Podkreślić należy bowiem, że budynek mieszkalny pod adresem [...] został wyłączony z użytkowania z uwagi na zły stan techniczny, który powoduje niebezpieczeństwo dla osób znajdujących się w pobliżu. Potwierdza to również znajdująca się w aktach ekspertyza techniczna, w której wskazano, że przedmiotowy budynek nadaje się do pilnej rozbiórki. Tym samym, stwierdzić należy że na dzień orzekania przez organy nie było realnych szans na możliwość powrotu przez skarżącą do przedmiotowego budynku. Z przyczyn obiektywnych dotyczących stanu budynku (wydany zakaz jego użytkowania, stwierdzona w sporządzonej ekspertyzie technicznej konieczność pilnej rozbiórki budynku) nie ma też przesłanek wskazujących na realną możliwość powrotu skarżącej do budynku w niedalekiej przyszłości. Doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu, w którym możliwe będzie jego użytkowanie czy też jego rozbiórka i wybudowanie nowego budynku jest bowiem zdarzeniem przyszłym i niepewnym, a ponadto niezależnym od skarżącej, która nie ma do budynku tytułu własności. Warto podkreślić w tym miejscu również to, że skarżąca jest w konflikcie z właścicielami budynku, co tym bardziej podaje w wątpliwość możliwość powrotu przez skarżącą do budynku pod adresem M. Ł. 6 w przyszłości.
W konsekwencji organy miały podstawę by orzec o jej wymeldowaniu z pobytu stałego pod tym adresem. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa (w tym przypadku z powodów obiektywnych związanych ze stanem technicznym budynku), stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Zapis o zameldowaniu musi odzwierciedlać faktyczne miejsce i charakter pobytu danej osoby, tak więc bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji wyrażona przez skarżącą chęć powrotu do budynku oraz nieustająca wola i zamiar koncentracji w tym miejscu swojego centrum życiowego. Zamiar ten nie znajduje bowiem oparcia w okolicznościach faktycznych sprawy i tym samym nie może być traktowany jako przesłanka determinująca brak możliwości wymeldowania. Podkreślić należy także, że okoliczność posiadania przez skarżącą rzeczy w budynku pod adresem [...] również nie jest argumentem wystarczającym dla utrzymania zameldowania w tym miejscu. Pozostawienie rzeczy osobistych w spornym lokalu nie ma kluczowego znaczenia dla rozstrzygnięcia podejmowanego w przedmiocie wymeldowania, bowiem opuszczenie lokalu nie musi być połączone z jego opróżnieniem ze wszystkich ruchomości należących do opuszczającego lokal.
Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia przepisów postępowania poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób ograniczający zaufanie obywateli do organów oraz niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskazać należy, że w ocenie Sądu sprawa została przez organy wyjaśniona w sposób wystarczający dla wydania rozstrzygnięcia, a wydanie kwestionowanych decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie w sprawie. Wyrazem należytego przeprowadzenia w niniejszej sprawie postępowania dowodowego jest uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w którym organ prawidłowo, wskazał m.in. na fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zgromadzony materiał dowodowy został przeanalizowany przez organy zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a ocena w tym zakresie nie nosi cech dowolności. Stosownie zaś do treści art. 107 § 3 kpa, Wojewoda - w sposób wyczerpujący - uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych. Tym samym, Sąd nie stwierdził aby w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które skutkowałoby koniecznością uchylenia wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
Podsumowując, należy stwierdzić, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i zinterpretowały mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa, a w konsekwencji uznały, że w zaistniałych okolicznościach - mając na uwadze w szczególności to, że skarżąca opuściła przedmiotową nieruchomość, koncentruje aktualnie swoje życie pod adresem [...] i że na dzień orzekania nie było realnej możliwości powrotu przez skarżącą pod dotychczasowy adres zamieszkania z uwagi na zły stan techniczny budynku - uzasadnionym było wydanie decyzji o wymeldowaniu na podstawie art. 35 uel.
W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI