II SA/BD 145/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2007-03-21
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek pielęgnacyjnyświadczenia rodzinneniepełnosprawnośćKodeks postępowania administracyjnegozasada dwuinstancyjnościkontrola sądowadecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą zasiłku pielęgnacyjnego, uznając, że organ odwoławczy nie mógł rozpatrywać żądania dotyczącego okresu, który nie był przedmiotem postępowania przed organem pierwszej instancji.

Skarżący domagał się zasiłku pielęgnacyjnego za okres od września 2005 r. do czerwca 2006 r., który nie został przyznany przez Prezydenta Miasta B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta, uznając, że wniosek złożono w lipcu 2006 r. WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że organ odwoławczy nie mógł rozpatrywać żądania dotyczącego okresu, który nie był przedmiotem postępowania przed organem pierwszej instancji, naruszając tym zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi Witolda S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego dla syna skarżącego, Jakuba S. Początkowo Prezydent przyznał zasiłek od 1 września 2006 r., jednak po odwołaniu skarżącego, decyzją korygującą, przyznał go od 1 lipca 2006 r. Skarżący następnie zwrócił się o zasiłek za okres od 1 września 2005 r. do 30 czerwca 2006 r., argumentując, że nie otrzymywał go z powodu błędnych decyzji zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności, mimo że wyrokiem Sądu Rejonowego Jakub został uznany za osobę niepełnosprawną od 15 września 2005 r. SKO rozpatrzyło to pismo jako odwołanie i utrzymało w mocy decyzję Prezydenta, powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. WSA w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że SKO naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), ponieważ organ odwoławczy nie mógł orzekać w przedmiocie, który nie był objęty zakresem orzekania przez organ pierwszej instancji. WSA podkreślił, że żądanie zasiłku za okres od września 2005 r. do czerwca 2006 r. było nowym żądaniem, które powinno być rozpatrzone w nowym postępowaniu przez organ pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może orzekać w przedmiocie, który nie był objęty zakresem orzekania przez organ niższej instancji, naruszając tym zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ odwoławczy (SKO) naruszył zasadę dwuinstancyjności, rozpatrując pismo skarżącego jako odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta B. w zakresie zasiłku za okres od września 2005 r. do czerwca 2006 r., podczas gdy organ pierwszej instancji nie orzekał w tym przedmiocie. Żądanie to było nowym żądaniem, które powinno być rozpatrzone w nowym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza konieczność dwukrotnego rozpatrzenia sprawy przez dwa różne organy. Organ wyższej instancji nie może orzekać w przedmiocie, który nie był objęty zakresem orzekania przez organ niższej instancji.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, badając z urzędu wszelkie dostrzeżone naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 24 § ust. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § ust. 3a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Przepis ten wszedł w życie w styczniu 2006 r. i został błędnie zastosowany do sytuacji z września 2005 r.

u.ś.r. art. 24 § ust. 4

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, rozpatrując żądanie zasiłku za okres, który nie był przedmiotem postępowania przed organem pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego dotycząca błędnego zastosowania przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, choć zasadna, nie była główną podstawą uchylenia decyzji.

Godne uwagi sformułowania

sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota ogólnej zasady postępowania wskazanej w tym przepisie polega na dwukrotnym rozpatrzeniui rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ wyższej instancji nie może zatem orzekać w przedmiocie, który nie był objęty zakresem orzekania przez organ niższej instancji. Żądanie określone przedmiotowym pismem jest zatem żądaniem nowym, które powinno być poddane ocenie organu pierwszej instancji w nowym postępowaniu.

Skład orzekający

Elżbieta Piechowiak

przewodniczący

Grzegorz Saniewski

sprawozdawca

Wojciech Jarzembski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organ odwoławczy rozszerzył zakres sprawy nierozpatrzonej przez organ pierwszej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje fundamentalną zasadę postępowania administracyjnego – dwuinstancyjność. Choć dotyczy zasiłku pielęgnacyjnego, mechanizm naruszenia tej zasady jest uniwersalny dla wielu postępowań administracyjnych.

Organ odwoławczy nie może rozszerzać zakresu sprawy: kluczowa lekcja z orzecznictwa WSA.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 145/07 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2007-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący/
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Wojciech Jarzembski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi Witolda S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 28 lipca 2006 r. Witold S. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla niepełnosprawnego syna Jakuba S.
Decyzją z dnia 7 września 2006 r. Prezydent przyznał wnioskowany zasiłek na okres od 1 września 2006 r. do 28 lutego 2007 r.
W złożonym odwołaniu (datowanym na 27 września – k. 15 akt organu drugiej instancji) strona zakwestionowała określenie początkowej daty okresu, na który został przyznany zasiłek. Według skarżącego, wobec złożenia wniosku o zasiłek w lipcu 2006 r. zasiłek, powinien być przyznany także za lipiec i sierpień 2006 r.
Odwołanie zostało uwzględnione w całości, wskutek czego Prezydent w dniu
[...] 2006 r., powołując się m.in. na przepis art. 132 k.p.a., wydał decyzję zmieniającą decyzję z dnia 7 września w ten sposób, że jako początkową datę okresu, na który przyznano zasiłek, wskazał dzień 1 lipca 2006 r.
W dniu 6 listopada 2006 r. Witold S. złożył w Urzędzie Miasta B. pismo, w którym zwrócił się o wypłacenie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności syna Jakuba za okres od 1 września 2005 r. do 30 czerwca 2006 r.
W piśmie wskazał, iż poprzednio zasiłek pielęgnacyjny do dnia 31 sierpnia
2005 r. wypłacał Zakład Ubezpieczeń Społecznych w B. Przed końcem tego okresu został złożony wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności, jednakże zarówno Powiatowy Zespół ds. Orzekania
o Niepełnosprawności jak też Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności odmówiły zaliczenia Jakuba S. do osób niepełnosprawnych. Dopiero w wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] 2006 r. Jakub został zaliczony do osób niepełnosprawnych od dnia 15 września 2005 r.
Skarżący podał także, że po uprawomocnieniu się wyroku ww. Sądu zwrócił się o wypłatę zasiłku i zasiłek ten otrzymuje od lipca 2006 r. Natomiast wskutek błędnych decyzji Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności nie otrzymywał dla syna zasiłku pielęgnacyjnego za okres od września 2005 r. do czerwca 2006 r.
Powyższe pismo zostało rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. jako odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2006 r. W rezultacie decyzją z dnia [...] 2006 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium, biorąc pod uwagę, iż wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w dniu 28 lipca 2006 r., Prezydent przyznając zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 lipca 2006 r., nie naruszył przepisów art. 24 ust. 2 i art. 24 ust. 3a i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
W skardze do sądu administracyjnego Witold S. zarzucił, iż Kolegium błędnie zastosowało w jego przypadku przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten wszedł w życie dopiero w styczniu 2006 r. Natomiast w momencie utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności Jakuba S. tj. w dniu 31 sierpnia 2005 r. obowiązujący wówczas przepis mówił jedynie o tym, że w przypadku utraty ważności orzeczenia, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie będące kontynuacją poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia.
Zdaniem skarżącego błędnie zatem zastosowano przepis obowiązujący od stycznia 2006 r. do sytuacji, która miała miejsce we wrześniu 2005 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innej przyczyny niż wskazuje skarżący.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, iż sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,
poz. 1270; z późn. zm.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem z urzędu,
tj. nawet w przypadku braku wskazania przez skarżącego, obowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich dostrzeżonych w toku kontroli legalności decyzji naruszeń prawa, w tym również przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w danej sprawie.
W pierwszej kolejności sąd bada poprawność (tj. zgodność z prawem) sposobu, w jaki organy administracji prowadziły postępowanie, w celu wykluczenia takich naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania. W przedmiotowej sprawie już na tym etapie kontroli sąd uznał, iż doszło do wskazanego rodzaju naruszenia prawa.
Stosownie do art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm, zwanej "k.p.a.") postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Istota ogólnej zasady postępowania wskazanej w tym przepisie polega na dwukrotnym rozpatrzeniui rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. komentarz do art. 15 k.p.a. [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan – "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", TomI i II, Zakamycze, 2005). Organ wyższej instancji nie może zatem orzekać w przedmiocie, który nie był objęty zakresem orzekania przez organ niższej instancji.
W przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta B. orzekł odnośnie prawa do zasiłku za okres od momentu złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 28 lipca 2006 r. Organ pierwszej instancji nie orzekał za okres wcześniejszy tj. od 1 września 2005 r. do 30 czerwca 2006 r. Okresu tego nie wskazał także skarżący w swoim wniosku z dnia 28 lipca 2006 r. ani w odwołaniu od decyzji z dnia 7 września 2006 r. Ponadto zdaniem Sądu treść pisma z dnia 6 listopada 2006 r. w żaden sposób nie wyraża niezadowolenia z rozstrzygnięcia Prezydenta, który decyzją z dnia [...] 2006 r. w pełni przychylił się do odwołania od poprzedniej decyzji z dnia 7 września. Z treści tegoż pisma da się odczytać jedynie niezadowolenie strony z nieprawidłowego działania Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz związane z tą oceną żądanie przyznania zasiłku za okres od września 2005 r. do czerwca 2006 r. Brak w aktach administracyjnych jakichkolwiek dalszych pism skarżącego wskazujących, iż pismem z dnia 6 listopada w istocie kwestionuje on prawidłowość decyzji z dnia 2 października. Żądanie określone przedmiotowym pismem jest zatem żądaniem nowym, które powinno być poddane ocenie organu pierwszej instancji w nowym postępowaniu.
Okoliczność tą organ odwoławczy powinien uwzględnić w ponownym postępowaniu.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) Prawa
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt 1 sentencji.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152
ww. ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI