II SA/Bd 144/25

II SA/Bd 144/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek /sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6121 Klasyfikacja gruntów
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1246
par 5 i par 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Dz.U. 2023 poz 1752
art 7d ust 1a, art 2 pkt 12, art 26 ust 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2025 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Bydgoszczy z dnia 16 grudnia 2024 r. nr WIGK.I.7221.10.2024 w przedmiocie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z [...] kwietnia 2023 r. L. B. (dalej także jako: "Skarżący", "Wnioskodawca") wystąpił do Starostwa Powiatowego w B. o dokonanie zmiany w gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działki nr [...] położonej w obrębie O. , powiat [...]. Skarżący w piśmie z [...] maja 2023 r. potwierdził, że wniosek o klasyfikację gruntów dotyczy całej działki nr [...] położonej w obrębie O. .
Starosta [...] postanowieniem z [...] lipca 2023 r. zobowiązał Wnioskodawcę do uiszczenia zaliczki na poczet przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji, a postanowieniem z [...] marca 2024 r. upoważnił klasyfikatora dr M. M. do przeprowadzenia klasyfikacji gruntów i wyznaczył termin przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych w terenie.
W dniu [...] kwietnia 2023 r. wykonane zostały przez klasyfikatora prace w terenie, w oparciu o które sporządził on m.in. mapę klasyfikacji i protokół. Całość dokumentacji została skompletowana w operacie technicznym [...]. W dniu [...] kwietnia 2024 r. operat klasyfikacji gruntów został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (dalej także jako: "pzgik").
Starosta [...] decyzją z [...] maja 2024 r. orzekł o ustaleniu klasyfikacji dla działki nr [...] o powierzchni 6,6946 ha położonej w obrębie ewidencyjnym O. gmina D. C. zgodnie z protokołem oraz mapą klasyfikacji z [...] kwietnia 2024 r. sporządzonymi przez klasyfikatora dr M. M., która to mapa stanowi integralna część decyzji.
Odwołaniem z [...] czerwca 2024 r. Skarżący zakwestionował decyzję organu I instancji wskazując, że w jego ocenie w trakcie klasyfikacji nie uwzględniono w zupełnie czynników charakteryzujących gleby oraz występującej zmienności glebowej i stąd powstały błędy w ustaleniu właściwej bonitacji. Podkreślił, że klasyfikator dr M. M. dokonał nieprawidłowego pomiaru, dokonując wyłącznie 12 odkrywek gleby i na tej podstawie wyprowadził nieprawdziwe wnioski co do rodzaju lIla zasadniczego obszaru nieruchomości.
W związku z odwołaniem złożonym przez Skarżącego, Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej także jako: WINGiK) pismem z [...] czerwca 2024 r. wystąpił o uzupełnienie dokumentacji m.in. dokumentacji technicznej opracowanej przez klasyfikatora dr M. M., tj. operat techniczny [...] oraz aktualny wypis i wyrys dla działki nr [...] obręb O. , operat techniczny klasyfikacji gruntów z 2009 r. opracowany przez klasyfikatora D. K. oraz dokumentację techniczną opracowaną przez W. K. z 2009 r. W dniu [...] lipca 2024 r. organ I instancji przekazał wnioskowane dokumenty, w tym operat techniczny [...] w wersji elektronicznej. Ponadto organ I instancji wyjaśnił, że z przeprowadzonej w drugiej połowie lat 50-tych XX wieku klasyfikacji nie zachowały się opisy odkrywek i protokoły klasyfikacyjne (są jedynie decyzje i mapy klasyfikacyjne). Ponadto Starosta [...] wyjaśnił, że operat techniczny z 2009 r. który został opracowany przez klasyfikatora D. K. na zlecenie L. B., nie został przekazany przez wykonawcę do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Organ wskazał również, że Biuro Usługowo-Handlowe "[...]" D. K. zgłosiło w dniu [...] lipca 2009 r. w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w B. pracę geodezyjną, której celem była klasyfikacja gruntów m.in. na działce nr [...] położonej w obrębie O. . Zgłoszenie zostało zarejestrowane pod nr [...], natomiast w dniu [...] stycznia 2010 r. wykonawca ww. pracy zawiadomił o zaniechaniu pracy. Tym samym operat klasyfikacyjny nie został przekazany do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Przeprowadzone w dniu [...] września 2024 r. oględziny nieruchomości wykazały, że działka nr [...] jest użytkowana rolniczo, pozostaje w stanie po zbiorze rzepaku (ściernisko). Jest to teren falisty. W trakcie oględzin zweryfikowano położenie odkrywek glebowych względem usytuowania w terenie oraz w konturach klasyfikacyjnych. Stwierdzono, że odkrywki położone są w miejscach typowych dla konturów klasyfikacyjnych. Właściciel nieruchomości w trakcie oględzin kwestionował zaliczenie konturu RIVa do kontury klasy Rllla oraz zbyt małą liczbę wykonanych odkrywek.
Skarżący pismem z [...] października 2024 r. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego operatu innego klasyfikatora, albowiem w klasyfikacji nie uwzględniono czynników charakterystycznych gleby oraz występującej zmienności glebowej, celem wykazania czy prawidłowo ustalono bonitację gleby, czy uwzględniono położenie na skłonach utrudniających uprawę, niekorzystny skład mechaniczny gleb i wadliwe stosunki wilgotnościowe.
W związku z powyższym WINGiK pismem z [...] listopada 2024 r. poinformował Skarżącego, iż dopuszcza możliwość przedłożenia przez Wnioskodawcę dodatkowej dokumentacji opracowanej na zlecenie i koszt właściciela nieruchomości przez osobę posiadającą stosowne doświadczenie i kwalifikację. W tym celu poprosił o zajęcia stanowiska w terminie 14 dni od otrzymania pisma. Skarżący nie zajął stanowiska w wyznaczonym terminie.
Decyzją z [...] grudnia 2024 r. WINGiK utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] maja 2024 r.
W uzasadnieniu organ podał, że odnosząc się do kwestii prawidłowości ustalenia klasy bonitacyjnej, w myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1246; dalej także jako: "Rozporządzenie gkl"), przeprowadzenie klasyfikacji obejmuje analizę niezbędnych materiałów stanowiących pzgik, przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie oraz sporządzenie projektu ustalenia klasyfikacji. Zdaniem organu z treści operatu technicznego z klasyfikacji gruntów wynika, że wykonawca przeprowadził wnikliwą analizę dokumentacji pzgik, w tym archiwalnej mapy klasyfikacyjnej, mapy glebowo-rolniczej, szczegółowej mapy geologicznej Polski w skali 1:50000, ortofotomapy z lat 2004 - 2023 i mapy topograficznej aktualnej i archiwalnej w skali 1:10000, a swoje wnioski opisał w dokumencie pn. Analiza niezbędnych materiałów stanowiących pzgik. Klasyfikator podniósł m.in., że w analizowanym obszarze w trakcie powszechnej klasyfikacji wykonano tylko jedną odkrywkę glebową której opis się nie zachował. Jednakże z opisów konturów klasyfikacyjnych (z mapy klasyfikacyjnej z 1960 r.) wynika, że na badanym terenie dominują klasy Rllla i RIVa należące do typów gleb brunatnych i płowych (wówczas pseudobielicowych). Gleby orne dobre zostały opisane jako RIIIA-3a/f w typie A+B, co oznacza występuje tu mozaika gleb płowych (A) i brunatnych (B) wytworzonych z glin, których poziomy powierzchniowe mogły ulec spiaszczeniu maksymalnie do głębokości 60 cm. Natomiast gleby średniej jakości, lepsze, opisano jako RIVa-3a/j, również w typie A+B. Oznacza to, że są to gleby płowe wytworzone z glin spiaszczonych do głębokości ponad 80 cm (gatunek a) lub gleby brunatne wytworzone z glin narażone na proces zmywu (gatunek j). Klasyfikator w swojej analizie odniósł się również do klasyfikacji wykonanej w 2009 r. przez D. K., który dominujące na badanej działce gleby pierwotnie należące do klasy Rllla zaliczył do klas RIVa (4-RIVa-AB-2r) podkreślając, że są to gleby wytworzone z piasków a nie glin. Z kolej gleby w północnozachodniej części działki zaklasyfikował jako 5-RIVb-AB. Organ podkreślił, że dr M. M. zwrócił uwagę, że wówczas klasyfikator swoje ustalenia poczynił na podstawie nielicznie wykonanych odkrywek glebowych – jedna odkrywka w konturze nr 5 oraz dwie odkrywki w konturze nr [...]. Dodał, że jedynie odkrywka nr [...] znajduje się na obecnej działce nr [...]. Klasyfikator dodał także, iż powołana przez Starostę B. biegła W. K. na podstawie prac terenowych potwierdzała prawidłowość klas gruntów uwidocznionych na mapie ewidencyjnej oraz w rejestrze gruntów. Również krytycznie odniosła się do niewielkiej ilości wykonanych odkrywek glebowych jako niewystarczającą do podważenia ustaleń pierwotnej klasyfikacji gruntów. Natomiast analiza mapy glebowo-rolniczej przeprowadzona przez biegłego wskazuje, że na badanym obszarze dominują gleby płowe i brunatne wytworzone z glin, które mogą być spiaszczone średniogłeboko (od 50 do 100 cm). Zaliczone do kompleksów przydatności rolniczej od 3 (pszenny wadliwy) do 6 (żytni słaby). Tym samym organ uznał, że klasyfikator gruntów dr M. M. przeprowadził pełną analizę dokumentacji znajdującej się w pzgik i odniósł się do jej wszystkich elementów, w tym dokumentacji ostatniej klasyfikacji tj. z 2009 r.
Zgodnie z definicją klasyfikacji gruntów zawartą w art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752; dalej także jako: "u.p.g.i.k."), klasyfikacja to podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Urzędowa tabela klas gruntów gleby klasy Rllla zalicza do gruntów ornych dobrych. Gleba przedstawiona w operacie technicznym [...] opracowanym przez biegłego na opisach odkrywek nr 1, 2, 7, 8 ,11, 13 klasa bonitacyjna RIIIa-B-3f) – została opisana w urzędowej tabeli klas gruntów stanowiącej załącznik do Rozporządzenia gkl jako gleby brunatne różniące się od gleb gatunku "b" w tej klasie brakiem cech wymycia iłu koloidalnego. Węglan wapnia może występować w profilu glebowym (często nie głębiej niż 100 cm). Gleby wyługowane wytworzone z glin, lekkie. Poziom próchniczny o miąższości około 25 cm lub głębszy. Wierzchnie warstwy uległy spłaszczeniu i mają miąższość do 60 cm i utrzymują się w grupie piasków gliniastych lekkich lub mocnych. Gleby te są zmeliorowane lub nie wymagają melioracji. Dają dobre plony żyta, ziemniaków, owsa, jęczmienia i koniczyny czerwonej, można uprawiać na nich również pszenicę i buraki cukrowe. Analiza opisów odkrywek glebowych zawartych w operacie technicznym wykonanych przez biegłego dr M. M. wskazuje, zdaniem organu, że opisy są zgodne z opisami zawartymi w urzędowej tabeli klasy gruntów odpowiednimi dla klas Rllla, RIVa i RIVb. W opinii WINGiK przedmiotowy obszar gruntu objęty gleboznawczą klasyfikacją gruntów został prawidłowo zaliczony do klas bonitacyjnych Rllla, RIVa i RIVb.
Odnosząc się do kwestii poruszanych przez Skarżącego w odwołaniu oraz w trakcie oględzin organ wskazał, że przepisy z zakresu gleboznawczej klasyfikacji gruntów nie wskazują jednoznacznie, ile należy wykonać odkrywek w konturze klasyfikacyjnym. Co do zasady należy przyjąć, iż w każdym konturze klasyfikacyjnym powinna być opisana co najmniej jedna odkrywka glebowa. Natomiast ich ilość należy dopasować do zmienności glebowej tak, aby pozwalały przedstawić charakterystykę danego konturu klasyfikacyjnego pod względem cech go reprezentującym. Również szczegółowe zasady przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów opracowane na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju przez Polskie Stowarzyszenie Klasyfikatorów gruntów wskazują, że na gruntach podlegających gleboznawczej klasyfikacji gruntów klasyfikator wykonuje badania profili glebowych w odkrywkach, których liczba i rozmieszczenie na określonych użytkach gruntowych odpowiadają warunkom fizjograficznym badanego obiektu i pozwalają na dokładną ocenę zmienności glebowej z uwzględnieniem warunków wodnych i lokalizacji w rzeźbie terenu. Klasyfikator powinien wykonać co najmniej jedną odkrywkę podstawową w każdym z konturów klasyfikacyjnych.
W ocenie organu dokumentacja techniczna opracowana przez biegłego w szczególności protokół klasyfikacyjny oraz mapa klasyfikacyjna wskazują, że w każdym konturze został wykonana co najmniej jedna odkrywka glebowa. Natomiast w konturze Rllla będącym największym obszarem, który został poddamy badaniom umiejscowiono ich 10, czyli średnio 2 na każdy hektar badanej gleby, podobnie w pozostałych konturach klasyfikacyjnych. Tym samym w ocenie organu odwoławczego badania gleboznawcze zostały przeprowadzone z dużą wnikliwością i rzetelnością. Natomiast przedstawione w protokole klasyfikacyjnym uzasadnienie wprowadzonych zmian oraz przeprowadzona analiza materiałów znajdujących się w pzgik wskazuje na dobrą znajomość tematyki związanej z gleboznawczą klasyfikacją gruntów oraz na skrupulatność w jej wykonywaniu. W związku z powyższym organ stanął na stanowisku, iż zarzuty podnoszone przez Skarżącego dotyczące zbyt małej ilości wykonanych odkrywek glebowych nie potwierdzają się, a klasyfikator gruntów dołożył wszelkich starań, aby rzetelnie przeprowadzić klasyfikację gruntów na analizowanym obszarze. Ponadto oględziny nieruchomości wykazały, że odkrywki glebowe zostały rozmieszczona w miejscach reprezentatywnych dla konturów klasyfikacyjnych właściwie charakteryzujących te kontury.
Odnosząc się do klasyfikacji gruntów wykonanej w 2009 r. organ zauważył, że Starosta [...] w stosunku do przedłożonego przez Skarżącego projektu klasyfikacji gruntów powołał niezależnego biegłego, który wydał opinie w tej sprawie. Biegła nie potwierdziła ustaleń klasyfikatora gruntów. Przeprowadzone postępowanie klasyfikacyjne zakończyło się decyzją o odmowie ustalenia klasy gleboznawczej, od której nie wniesiono odwołania, a decyzja stała się ostateczna. Tym samym należy uznać, że Wnioskodawca zgodził się z jej rozstrzygnięciem.
Ponadto organ odwoławczy, mając na względzie pismo pełnomocnika Wnioskodawcy z [...] października 2024 r. w sprawie dopuszczenia i przeprowadzenia uzupełniającego operatu innego klasyfikatora, uznał, iż zgromadzony materiał dowodowy pozwala wydać rozstrzygniecie w przedmiotowym postępowaniu. W tym postępowaniu został zgromadzony obszerny materiał dowodowy, w szczególności wykonany przez powołanego przez Starostę B. klasyfikatora gruntów operat techniczny, który nie budzi wątpliwości organu. Jego analiza oraz przeprowadzone oględziny nieruchomości wskazały, że uwzględnił on występującą na badanym obszarze zmienność glebową i ukształtowanie terenu. Świadczą o tym wydzielenie nowych konturów klasyfikacyjnych RIVa i RIVb, które są położone na skłonie (kontur 3-RIVa) oraz zmienność glebową (kontur 2-RIVb), o co zostało udokumentowane w postaci opisów odkrywek nr 4, 9 i 10. W ocenie organu odwoławczego nie zachodzą okoliczności uzasadniające powołanie kolejnego klasyfikatora i przeprowadzanie ponownej klasyfikacji z uwagi na fakt, że dokonane ustalenia nie są zgodne z oczekiwaniami Wnioskodawcy.
W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne zweryfikowanie okoliczności sprawy, a także skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przed Starostą B. , przeprowadzenie wskazanych dowodów z dokumentów oraz opracowanie nowego operatu wykonanego przez innego klasyfikatora. Wskazał, że organ nie uwzględnił wniosku Skarżącego o opracowanie nowego operatu przez innego klasyfikatora, ewentualnie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji, gleboznawstwa.
W uzasadnieniu skargi podał, że w trakcie klasyfikacji nie uwzględniono czynników charakteryzujących gleby oraz występującej zmienności glebowej i stąd powstały błędy w ustaleniu właściwej bonitacji. Skarżący wniósł o załączenie do akt postępowania całości dokumentacji znajdującej się w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym oraz akta dot. zawiadomienia o przestępstwie przez klasyfikatora D. K..
Skarżący nie zgodził się z twierdzeniami, jakoby klasyfikator M. M. poczynił swoje ustalenia w oparciu o odkrywki glebowe wykonane przez D. K.. Natomiast powołana przez Starostę B. biegła W. K. oparła swoje twierdzenia wyłącznie na podstawie klasyfikacji z drugiej połowy lat 50-tych XX wieku. Zdaniem Skarżącego, nie można uznać, aby analiza dokonana przez klasyfikatora M. M. była pełna, uwzględniająca całość dokumentacji znajdującą się w pzgik. W ocenie Skarżącego, wobec znacznych rozbieżności konieczne jest opracowanie nowego operatu przez innego klasyfikatora, ewentualnie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji, gleboznawstwa.
Zdaniem Skarżącego, klasyfikator dr M. M. dokonał nieprawidłowego pomiaru, dokonując wyłącznie 12 odkrywek gleby i na tej podstawie wyprowadził nieprawdziwe wnioski co do rodzaju lIla zasadniczego obszaru nieruchomości. Klasyfikator, w ocenie Skarżącego, nie spełnił wymagań określonych w Rozporządzeniu gkl. Skarżący wniósł o ponowne zweryfikowanie okoliczności sprawy z uwzględnieniem, że pomiary zostały przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, przez co biegły niewłaściwie wskazał klasyfikację, która nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Podczas rozprawy w dniu [...] lipca 2025 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że u Wnioskodawcy ustalono wzrost klasy bonitacyjnej, co w jego ocenie było skutkiem błędnego ustalenia stanu faktycznego, w konsekwencji naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej także jako: "k.p.a."). Zdaniem Wnioskodawcy koniecznym jest powołanie w sprawie bezstronnego biegłego. Skarżący złożył ponadto wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii niezależnego biegłego z zakresu gleboznawczej klasyfikacji gruntów dotyczącej gruntów przyległych do gospodarstwa Skarżącego, który to operat został złożony do akt sądowych podczas rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy – stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a."). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola sądu sprowadza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a., uchyla ten akt albo stwierdza jego nieważność.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie przez wymienione organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1151; dalej także jako: "u.p.g.i.k.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 roku w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r. poz.1246; dalej także jako: "Rozporządzenie gkl").
Zgodnie z art. 7d ust. 1a u.p.g.i.k. gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. Przepis art. 2 pkt 12 u.p.g.i.k. zawiera definicję ustawową gleboznawczej klasyfikacji gruntów, zgodnie z którą jest to podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Natomiast w art. 20 ust. 3 u.p.g.i.k. wskazano, że grunty rolne i leśne obejmuje się gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzaną w sposób jednolity dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów.
Sposób i tryb przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów określony został w Rozporządzeniu gkl, wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 26 ust. 1 u.p.g.i.k. Zgodnie z § 5 ust. 1 Rozporządzenia gkl, przeprowadzenie klasyfikacji obejmuje:
1) analizę niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny;
2) przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie;
3) sporządzenie projektu ustalenia klasyfikacji;
4) rozpatrzenie zastrzeżeń do projektu klasyfikacji;
5) wydanie decyzji o ustaleniu klasyfikacji.
Natomiast w § 5 ust. 2 Rozporządzenia gkl określono, że czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, przeprowadza osoba upoważniona przez starostę, zwana klasyfikatorem. Przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie obejmuje natomiast zgodnie z § 7 ust. 1 Rozporządzenia gkl:
1) sporządzenie opisu fizjograficznego;
2) ustalenie zasięgu gruntów podlegających klasyfikacji;
3) badanie profili glebowych, w tym określenie uziarnienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych oraz szczegółowe określenie na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań;
4) ustalenie rodzaju zbiorowisk roślinnych na łąkach trwałych i pastwiskach trwałych;
5) ustalenie typu siedliskowego lasu, jego drzewostanu, podszycia i runa na gruntach leśnych;
6) ustalenie rodzaju i gęstości zadrzewień i zakrzewień gruntów zadrzewionych i zakrzewionych;
7) zaliczenie gruntów do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej;
8) ustalenie zasięgu konturów typów gleb oraz klas bonitacyjnych.
Po przeprowadzeniu czynności klasyfikacyjnych w terenie klasyfikator opracowuje projekt ustalenia klasyfikacji (§ 8 ust. 1 Rozporządzenia gkl). Prawidłowo sporządzony operat techniczny (zawierający w szczególności protokół oraz projekt klasyfikacji gruntów), przyjęty następnie do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego stanowi podstawę do wydania orzeczenia w sprawie klasyfikacji gruntów, a to z kolei pozwala ujawnić zmiany w gleboznawczej klasyfikacji gruntów w ewidencji gruntów i budynków.
Stwierdzić zatem należy, że dla rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia klasyfikacji gleboznawczej gruntu zasadnicze znaczenie posiada dowód w postaci operatu technicznego gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Podkreślenia wymaga, że w piśmie z [...] maja 2023 r. skierowanym do Wnioskodawcy organ wyjaśnił, że ustalone przez klasyfikatora klasy bonitacyjne i ich kontury (granice) mogą nie być zgodne z oczekiwaniami właściciela nieruchomości (k. 34 akt adm.).
W realiach kontrolowanej sprawy został sporządzony operat klasyfikacyjny przez dr M. M. poprzedzony analizą niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny oraz przeprowadzeniem czynności klasyfikacyjnych w terenie. Operat klasyfikacyjny nie został skutecznie podważony przez Skarżącego, co nie dawało, w ocenie Sądu, podstaw do powołania w toku postępowania kolejnego klasyfikatora lub przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Podkreślenia wymaga, że w toku postępowania Skarżący nie przedłożył dodatkowej dokumentacji podważającej ustalenia klasyfikatora dr M. M. pomimo tego, że organ pismem z [...] listopada 2024 r. poinformował Skarżącego, iż dopuszcza możliwość przedłożenia przez Wnioskodawcę dodatkowej dokumentacji opracowanej na zlecenie i koszt właściciela nieruchomości przez osobę posiadającą stosowne doświadczenie i kwalifikację. W tym celu organ poprosił Wnioskodawcę o zajęcia stanowiska w terminie 14 dni od otrzymania pisma. Skarżący nie zajął stanowiska w wyznaczonym terminie. Trudno w związku z tym, w ocenie Sądu, aktualnie uznać za zasadny zarzut Skarżącego dotyczący nieprawidłowego przeprowadzenia przez organ postępowania w przedmiocie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Skarżący miał bowiem możliwość przedstawienia dodatkowej dokumentacji i wniosków, jednak z tego prawa nie skorzystał.
Biorąc pod uwagę tak zarysowany stan sprawy i oś sporu co do potrzeby przeprowadzenia kolejnego operatu gleboznawczego Sąd wskazuje, że sporządzony przez klasyfikatora operat techniczny stanowi opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a zatem podważenie takiego dowodu generalnie jest możliwe poprzez sformułowanie racjonalnych, uzasadnionych zasadami wiedzy, merytorycznych argumentów. W ocenie Sądu, zaniechanie przez Skarżącego przedłożenia dodatkowej dokumentacji wspierającej podnoszone przez niego zarzuty w sytuacji, gdy organ pismem z [...] listopada 2024 r. wskazał na taką możliwość spowodowało, że słusznie organ odwoławczy stwierdził, że nie było podstaw do zlecania kolejnego operatu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Sporządzony w sprawie operat klasyfikacyjny nie został, na tle materiału dowodowego sprawy, skutecznie zakwestionowany przez Wnioskodawcę.
Organy zgromadziły bowiem obszerny materiał dowodowy, w szczególności wykonany przez powołanego przez Starostę B. uprawnionego klasyfikatora gruntów operat klasyfikacyjny (płyta CD w aktach adm.), który nie budził wątpliwości organu, ani nie budzi wątpliwości Sądu. Jego analiza dokonana przez organ oraz przeprowadzone oględziny nieruchomości wskazały, że uwzględnił on występującą na badanym obszarze zmienności glebową i ukształtowanie terenu. Klasyfikator wykonujący operat uprzednio przeprowadził wnikliwą analizę dokumentacji pzgik, w tym archiwalnej mapy klasyfikacyjnej, mapy glebowo-rolniczej, szczegółowej mapy geologicznej Polski w skali 1:50000, ortofotomapy z lat 2004 - 2023 i mapy topograficznej aktualnej i archiwalnej w skali 1:10000, a swoje wnioski opisał w dokumencie pn. Analiza niezbędnych materiałów stanowiących pzgik (k. 58 akt adm.). Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia dokonał pełnej oceny operatu uznając go za prawidłowy i wystarczający dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Odniósł się również do zarzutów Wnioskodawcy wskazując, że dokumentacja techniczna opracowana przez biegłego w szczególności protokół klasyfikacyjny oraz mapa klasyfikacyjna wskazują, że w każdym konturze został wykonana co najmniej jedna odkrywka glebowa a w konturze Rllla będącym największym obszarem, który został poddamy badaniom umiejscowiono ich 10, czyli średnio 2 na każdy hektar badanej gleby. Zdaniem organu powyższe jest zgodne z obowiązującymi standardami i świadczy o przeprowadzeniu badań gleboznawczych z dużą wnikliwością i rzetelnością. Ponadto organ ocenił, że przedstawione w protokole klasyfikacyjnym uzasadnienie wprowadzonych zmian oraz przeprowadzona analiza materiałów znajdujących się w pzgik wskazuje na dobrą znajomość tematyki związanej z gleboznawczą klasyfikacją gruntów oraz na skrupulatność w jej wykonywaniu. W związku z powyższym organ stanął na stanowisku, iż zarzuty podnoszone przez Skarżącego dotyczące zbyt małej ilości wykonanych odkrywek glebowych nie potwierdzają się, a klasyfikator gruntów dołożył wszelkich starań, aby rzetelnie przeprowadzić klasyfikację gruntów na analizowanym obszarze. Ponadto oględziny nieruchomości wykazały, że odkrywki glebowe zostały rozmieszczone w miejscach reprezentatywnych dla konturów klasyfikacyjnych właściwie charakteryzujących te kontury. Odnosząc się do klasyfikacji gruntów wykonanej w 2009 r. organ zauważył, że Starosta [...] w stosunku do przedłożonego przez Skarżącego projektu klasyfikacji gruntów powołał niezależnego biegłego, który wydał opinie w tej sprawie. Biegła nie potwierdziła ustaleń klasyfikatora gruntów. Przeprowadzone postępowanie klasyfikacyjne zakończyło się decyzją o odmowie ustalenia klasy gleboznawczej, od której nie wniesiono odwołania, a decyzja stała się ostateczna. Tym samym zdaniem organu należało uznać, że Wnioskodawca zgodził się z jej rozstrzygnięciem.
Mając powyższe na uwadze nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi. W toku przeprowadzonego postępowania o ustalenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, zdaniem Sądu, nie zostały naruszone przez organy przepisy prawa materialnego ani procesowego. Odnosząc się do podniesionego podczas rozprawy zarzutu naruszenia przez organ art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. wskazać należy, że realizacja przez organ administracji obowiązków z art. 7 i art. 77 k.p.a. nie sprawia, że strona jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy. Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony. W szczególności nie jest zobowiązany do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 8 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Go 126/25). Natomiast skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony skarżącej o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo – skutkowego (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2025 r., sygn. akt I OSK 688/23).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że Skarżący nie podważył skutecznie ani sposobu procedowania przez organy w zakresie gromadzenia dowodów, ani dokonanej przez organy oceny materiału dowodowego sprawy. Sformułowane przez Wnioskodawcę zarzuty względem poszczególnych dowodów miały, zdaniem Sądu, charakter polemiczny i nie zostały poparte odpowiednimi dowodami mimo, że organ w piśmie z 7 listopada 2024 r. dopuścił możliwość przedłożenia przez Wnioskodawcę dodatkowej dokumentacji. Skarżący na to pismo jednak nie odpowiedział.
Sąd oddalił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wnioski o przeprowadzenie dowodu:
- z dokumentacji znajdującej się w pzgik oraz akt dotyczących zawiadomienia o przestępstwie przez klasyfikatora D. K.,
- z opinii niezależnego biegłego z zakresu gleboznawczej klasyfikacji gruntów dotyczącej gruntów przyległych do gospodarstwa Skarżącego złożonego do akt sądowych podczas rozprawy.
Podać należy, że stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przewidzianą w art. 106 § 3 p.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu należy rozumieć wyłącznie jako odnoszącą się do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a nie do sytuacji wystąpienia wątpliwości związanych z ustaleniami zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Przepis ten nie może bowiem służyć czynieniu nowych ustaleń w sprawie lub ich zwalczaniu. W postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola aktów administracyjnych odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), tj. na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego, a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Mając powyższe na uwadze zbędne dla kontroli zaskarżonej decyzji było przeprowadzenie dowodu z dokumentacji znajdującej się w pzgik oraz akt dotyczących zawiadomienia o przestępstwie przez klasyfikatora D. K.. Opinia niezależnego biegłego z zakresu gleboznawczej klasyfikacji gruntów złożona do akt sądowych podczas rozprawy, zgodnie z oświadczeniem Skarżącego, dotyczyła natomiast gruntów przyległych do gospodarstwa Wnioskodawcy, a więc nie dotyczyła istoty sprawy.
Sąd podczas rozprawy oddalił również wniosek Skarżącego o odroczenie terminu rozprawy. Wniosek o zmianę terminu rozprawy został złożony przez pełnomocnika Skarżącego w piśmie z [...] lipca 2025 r. (k. 25 akt sądowych) ze wskazaniem, że na dzień [...] lipca 2025 r. zostały wyznaczone terminy rozpraw przed Sądem Apelacyjnym w G. i Sądem Rejonowym w B., co uniemożliwia pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie uczestniczenie w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w [...]. Równocześnie podano, że ze względu na sezon urlopowy nie jest możliwe wyznaczenie pełnomocnika substytucyjnego. W odpowiedzi na wniosek Skarżącej tut. Sąd pismem z [...] lipca 2025 r. poinformował pełnomocnika Skarżącego o odmowie zmiany terminu rozprawy.
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że stosownie do art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.
W ocenie Sądu, kolizja terminów rozpraw nie stanowi ani nadzwyczajnego wydarzenia, ani znanej sądowi administracyjnemu przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 12 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 526/19). Podobnie sezon urlopowy nie jest ani nadzwyczajnym wydarzeniem, ani też przeszkodą, o jakich mowa w art. 109 p.p.s.a. (tak podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1059/18). Nadmienić przy tym należy, że w pełnomocnictwie do zastępowania Skarżącego przed tut. Sądem (k. 4 akt sądowych) wyraźnie wskazano na możliwość udzielenia substytucji przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, a ponadto na rozprawie w dniu [...] lipca 2025 r. wraz ze Skarżącym stawił się pełnomocnik substytucyjny. W związku z powyższym nie było podstaw do odroczenia terminu rozprawy.
Mając powyższe na uwadze - wobec stwierdzenia przez Sąd, że zaskarżona decyzja jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego - na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl
J. Ziołek U. Wiśniewska L. Kleczkowski