II SA/Łd 210/24

II SA/Łd 210/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Jarosław Czerw
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 810
art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 2 pkt 10
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).
Dz.U. 2022 poz 447
art. 35,
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Dnia 26 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2024 roku przy udziale Rzecznika Praw Dziecka sprawy ze skargi A.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 8 lutego 2024 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 czerwca 2023 roku nr [...].
Uzasadnienie
II SA/Łd 210/24
U Z A S A D N I E N I E
A. K. w dniu 3.02.2023 r. złożyła do ZUS wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko (wnuczkę) L. W. na okres od 1.06.2023 r. do 31.05.2024 r. Do wniosku wnioskodawczyni załączyła postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa z dnia 5.05.2016 r. wydane w sprawie sygn. akt VI Nsm 517/15, na mocy którego Sąd ograniczył władzę rodzicielską S. K. i K. W. nad małoletnią L. W. poprzez powierzenie wykonywania bieżącej pieczy nad małoletnią A. i Z. małżonkom K., ustalając jednocześnie, że miejscem zamieszkania małoletniej będzie każdorazowe miejsce zamieszkania A. i Z. małżonków K..
Organ, pismem z dnia 25.04.2023 r., wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku i złożenia dokumentów potwierdzających umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej, np. poprzez złożenie zaświadczenia z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie albo od innego organizatora pieczy zastępczej, które potwierdza umieszczenie dziecka u niej w rodzinie zastępczej, wraz z datą umieszczenia. Stronie zakreślono na uzupełnienie wniosku 30 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W dniu 14.05.2023 r. wnioskodawczyni złożyła w ZUS pismo, w którym poinformowała Zakład, że poza postanowieniem Sądu Rejonowego złożonym w ZUS, nie posiada innych dokumentów oraz że od maja 2016 r. nieustannie sprawuje opiekę nad małoletnią L. W..
W tym stanie rzeczy, organ w dniu 13.06.2023 r. wydał decyzję o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 1.06.2023. - 31.05.2024.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie może być przyznane matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo opiekunowi prawnemu dziecka, albo dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Wnioskodawczym w toku postępowania nie wykazała, że jest jedną z osób uprawnionych w rozumieniu ustawy do otrzymania świadczenia wychowawczego, stąd też świadczenie to nie mogło być przyznane.
Od ww. decyzji strona wniosła odwołanie, podnosząc, że od urodzenia małoletniej sprawuje opiekę nad dzieckiem z uwagi na to, że matka dziecka porzuciła je po urodzeniu. Wyjaśniła również, że ojciec dziecka jest osoba niepełnosprawną i nie mógł przejąć opieki nad córką, niemniej jednak wspiera dziadków - opiekunów faktycznych w opiece nad dzieckiem. Z tego względu nie został złożony wniosek o pozbawienie ojca dziecka praw rodzicielskich i ustanowienie rodziny zastępczej. Faktycznie jednak małoletnia L. W. pozostaje pod opieką strony. W tych okolicznościach, zdaniem strony wydana decyzja jest krzywdząca.
W dniu 8.02.2024 r. Prezes ZUS wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję Zakładu z dn. 13.06.2023 r.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany, jednak złożone przez stronę dokumenty i wyjaśnienia nie pozwoliły na ustalenie, że zostały spełnione ustawowo określone przesłanki do przyznania świadczenia, którymi Zakład jako organ przyznający prawo do świadczenia jest związany. Takiej przesłanki nie może stanowić wyrok w sprawie II SA/Łd 281/23, również z tego względu, że dotyczy innego okresu świadczeniowego. Podkreślono, że Zakład jest zobowiązany do stosowania ustawy zgodnie z jej brzmieniem i nie jest uprawniony do stosowania prawa na podstawie wykładni celowościowej, systemowej, czy prokonstytucyjnej w związku z rozpoznawaniem wniosków o świadczenie wychowawcze.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca przytoczyła okoliczności i przyczyny objęcia opieką małoletniej L. W. już od chwili jej urodzenia oraz ponownie wskazała na postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa z dnia 5.05.2016 r. wydane w sprawie sygn. akt VI Nsm 517/15 oraz na wyrok WSA w sprawie II SA/Łd 281/23. Strona wskazując na cel i charakter świadczenia wychowawczego podniosła, że w jej ocenie jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia, ponieważ faktycznie sprawuje całodobowo opiekę nad małoletnią wnuczką.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wnioskodawczym jest babcią L. W. i sprawuje nad nią faktyczną opiekę. Jako babcia nie mieści się jednak w kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia wychowawczego. Weryfikację prawa do świadczenia wychowawczego przeprowadzono z uwzględnieniem przepisów ustawowych, które nie stwarzają warunków do tego, aby dziadkowie mogli ubiegać się o świadczenia finansowane ze środków publicznych na rzecz swoich wnuków. Dla uznania A. K. za opiekuna faktycznego L. W. konieczne byłoby, poza sprawowaniem opieki faktycznej, także wystąpienie przez nią z wskazanym w ustawie wnioskiem do sądu opiekuńczego, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.
Pismem z 6 kwietnia 2024 r. Rzecznik Praw Dziecka, na podstawie art. 8 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka (przywołanej dalej jako "u.r.p.d."), zgłosił swój udział w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie ze skargi A. K.. Jednocześnie zaskarżonej decyzji zarzucił:
- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6, 7 i art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie wyrażonych w tych przepisach podstawowych zasad postępowania administracyjnego,
- mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego - art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy w zw. z art. 72 ust. 1 zd. 1, art. 72 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r., polegające na uznaniu, że osobie sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy prawomocnego postanowienia sądu rodzinnego nie przysługuje świadczenie wychowawcze.
Wobec sformułowanych zarzutów Rzecznik Praw Dziecka wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy orzekające prawidłowo odmówiły skarżącej A. K. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na wnuczkę L. W. w okresie świadczeniowym 2023/2024. Rozpoznając sprawę Sąd w składzie orzekającym podzielił stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 13 czerwca
2023 r., II SA/Łd 281/23, wydanym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca
2022 r. do 31 maja 2023 r.
Materialnoprawne przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego unormowane zostały w przepisach ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 810). Zgodnie z jej art. 4 ust. 1 celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje:
1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo
2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo
3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo
4) dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo
5) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 447).
Opiekunem faktycznym dziecka, o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy, w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka.
Wskazać również należy, że świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli: dziecko pozostaje w związku małżeńskim; dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie; pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko; członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 8 ustawy).
Z powyższego wynika, że świadczenie wychowawcze służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Adresowane jest przede wszystkim do podmiotów, które rzeczywiście sprawują opiekę nad dzieckiem. Co do zasady pieczę bieżącą nad dzieckiem, zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, sprawują jego rodzice, którzy wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Rodzice obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.
W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy wspomniana zasada nie ma zastosowania. Niespornym jest bowiem, że mocą postanowienia z 5 maja 2016 r. sygn. akt VI Nsm 517/15, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi ograniczył władzę rodzicielską S. K. i K. W. nad małoletnią L. W. ur. [...] r. w Ł. poprzez powierzenie wykonywania bieżącej pieczy nad małoletnią A. i Z. małżonkom K. (...), ustalając jednocześnie, że miejscem zamieszkania małoletniej L. W. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania A. i Z. małżonków K.. Kwestia sprawowania opieki faktycznej nad dzieckiem przez jego macierzystą babkę jest wobec tego oczywista. Brak jest jednak podstaw, aby uznawać skarżącą za opiekuna prawnego, którego sąd opiekuńczy ustanawia na podstawie przepisów art. 145-153 k.r.o.
Zgodnie z art. 1121 § 1 k.r.o. obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem:
1) umieszczonym w pieczy zastępczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo kierującego placówką opiekuńczo-wychowawczą, regionalną placówką opiekuńczo-terapeutyczną lub interwencyjnym ośrodkiem preadopcyjnym;
2) pozbawionym opieki i wychowania rodziców umieszczonym w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do kierującego odpowiednio zakładem opiekuńczo-leczniczym, zakładem pielęgnacyjno-opiekuńczym lub zakładem rehabilitacji leczniczej.
Pozostałe obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców dziecka.
Sprawowanie bieżącej pieczy nie zostało też objęte przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 447), które przewidują umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej (rodzinnej lub instytucjonalnej), na podstawie orzeczenia sądu (art. 35 ust. 1), w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców (art. 32 ust. 1).
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie została ustanowiona rodziną zastępczą dla L. W., choć co nie zostało skutecznie zakwestionowane przez organy obu instancji, faktycznie opiekuje się małoletnią wnuczką. Bezspornym jest nadto, że skarżąca nie realizuje żadnej z przewidzianych we wspomnianej wyżej ustawie form pieczy zastępczej, gdyż sąd rodzinny powierzył jej pieczę bieżącą. Sprawując pieczę bieżącą babka wypełnia wszelkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka w zastępstwie jego rodziców. Co istotne, w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy nie zachodzi również żadna z przesłanek negatywnych, wykluczających prawo do świadczenia wychowawczego, o których stanowi art. 8 ustawy.
Rację mają organy orzekające w sprawie twierdząc, że wśród podmiotów uprawnionych do ubiegania się o świadczenie wychowawcze ustawa nie uwzględniła osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, czyli takiej, która - tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie - sprawuje pieczę bieżącą nad dzieckiem z mocy orzeczenia sądu. Ustawa ograniczyła krąg opiekunów faktycznych do osób, które zgodnie z art. 2 pkt 10 wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Tym samym pozbawiła opiekuna dziecka, nad którym jest sprawowana piecza bieżąca, możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie. W przekonaniu Sądu przepisy ustawy w sposób niedostateczny chronią prawa jednostki, jaką jest rzeczywisty opiekun dziecka sprawujący nad nim bieżącą pieczę i to na mocy rozstrzygnięcia sądu rodzinnego, a przed wszystkim nie chronią praw dzieci, na rzecz których świadczenie jest przewidziane. W tej sytuacji, poszukując lepszej ochrony interesów dzieci, a przy tym i ich opiekuna sprawującego pieczę bieżącą, należy odnieść się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka.
W rozumieniu art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja jest najwyższym prawem w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.
Według art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.
Ustawa zasadnicza nie ogranicza się więc do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej, stąd art. 72 ust. 2 nakłada na władze tego rodzaju obowiązek (vide: Wiesław Skrzydło, Komentarz do art. 72 Konstytucji RP).
Osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka. Formą sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem, nad którym nie sprawują pieczy jego rodzice, jest tzw. piecza alternatywna wobec rodzicielskiej, a Państwo zgodnie ze swym prawem wewnętrznym, powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą. Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem ale jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a pominięcie osób, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. W takiej sytuacji prawo do świadczenia wychowawczego nie wynika bezpośrednio z art. 72 Konstytucji RP, natomiast prawo do świadczenia wychowawczego wywodzone jest w tym przypadku ze współstosowania omawianej ustawy i Konstytucji, czyli polega na ustaleniu właściwego sensu normy ustawy za pomocą normy konstytucyjnej, z przyznaniem pierwszeństwa tej drugiej.
Zgodnie z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz.U. z 1991 r., nr 120, poz. 526), dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Regulacja ta oznacza, że uchwalone przez Sejm i Senat ustawy muszą być z nią zgodne. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 9 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji). Zgodnie zaś z art. 27 ust. 3 Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań.
Oczywistym jest, że ze wskazanych przepisów Konwencji nie można bezpośrednio wywieść prawa do świadczenia wychowawczego. Natomiast odwołanie się do przepisów Konwencji o Prawach Dziecka ma znaczenie przy ocenie przepisów ustawowych, a więc czy przepisy omawianej ustawy wprowadzając ustawowe ograniczenie w dostępności do świadczenia wychowawczego przez osoby, którym sąd w drodze orzeczenia powierzył wykonywanie bieżącej pieczy nad dzieckiem, nie naruszają przepisów Konwencji. W przekonaniu Sądu rozwiązania ustawowe naruszają wskazane przepisy Konwencji, która jest ratyfikowaną umową międzynarodową ogłoszoną w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej i stanowi tym samym część krajowego porządku prawnego. Z tego też względu osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, jeżeli dochód rodziny uprawnia do jej otrzymania, a Państwo, zgodnie ze swym prawem wewnętrznym, powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą (vide: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Łodzi z 14 września 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 567/17, 22 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 96/19, 16 października 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 533/18, 28 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 59/20; w Warszawie z 3 września 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 421/14; w Gliwicach z: 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 695/13, 21 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1623/22, 4 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1486/19, 16 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 930/21, 25 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1716/22; w Gorzowie Wielkopolskim z 7 września 2022 r. sygn. akt II SA/Go 269/22; w Bydgoszczy z 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 838/21 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 1 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 202/19 i I OSK 203/19, 4 marca 2020 r. sygn. akt I OSK 2140/18, 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2707/17 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko i uznaje je za własne, aprobując przy tym obszerną argumentację zaprezentowaną na gruncie rozpatrywanej sprawy przez Rzecznika Praw Dziecka.
Wobec powyższego Sąd, uwzględniając skargę, przyjął jako materialnoprawny wzorzec kontroli legalności zaskarżonych decyzji przepisy Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2) oraz Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1, art. 20 i art. 27) i uznał za zasadne bezpośrednie zastosowanie tych unormowań. Ograniczenia w dostępności do świadczenia wychowawczego na podstawie omawianej ustawy dla osoby sprawującej pieczę bieżącą i faktyczną opiekę nad dzieckiem na mocy prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego godzą bowiem w interes osoby dziecka, chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, co pozwala na wywiedzenie owego uprawnienia wprost z postanowień Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prokonstytucyjną wykładnię art. 2 pkt 10 ustawy, a wydane rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z wymogami określnymi w 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
P.K.