II SA/Bd 1428/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2014-06-03
NSArolnictwoŚredniawsa
renta strukturalnaARiMRśrodki unijnezwrot środkówsprzedaż gruntunieruchomość rolnadobra wiarazła wiarawygaśnięcie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J.A. na decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, uznając środki te za należne do zwrotu.

Skarżąca J.A. wniosła skargę na decyzję Dyrektora ARiMR ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Sprawa dotyczyła sprzedaży działki rolnej, która pierwotnie została zadeklarowana we wniosku o rentę. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że środki wypłacone po wygaśnięciu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej były nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi, a skarżąca działała w złej wierze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę J.A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Sprawa wywodziła się z wniosku J.A. o przyznanie renty strukturalnej, która została jej przyznana, a następnie zmieniana decyzjami. Kluczowym momentem było stwierdzenie przez organ I instancji, że J.A. sprzedała działkę ewidencyjną nr [...], która była częścią gospodarstwa rolnego zadeklarowanego we wniosku o rentę. Sprzedaż ta nastąpiła w 2006 roku, a działka została omyłkowo zgłoszona jako część gospodarstwa, mimo że od 2001 roku była przekształcona w grunt nierolny. W związku z tym, decyzją z czerwca 2010 r. stwierdzono wygaśnięcie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej od marca 2006 r. Następnie wszczęto postępowanie o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Organ uznał, że środki wypłacone od marca 2006 r. były nienależne, a skarżąca działała w złej wierze, nie informując organu o sprzedaży działki. Skarżąca argumentowała, że działała w dobrej wierze, opierając się na błędnym przekonaniu o nierolniczym charakterze działki i braku wpływu jej zbycia na prawo do renty. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że kontrola sądu ogranicza się do postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności i nie może kwestionować prawomocnego stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu renty. Sąd uznał, że środki wypłacone po wygaśnięciu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej były nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi, a skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia z obowiązku zwrotu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, środki wypłacone na podstawie decyzji, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego (stwierdzono jej wygaśnięcie), należy uznać za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie polega na ponownej analizie zasadności wygaśnięcia decyzji przyznającej rentę, lecz na ustaleniu skutków prawnych takiego wygaśnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.ARiMR art. 29 § ust. 1-3 i 7,8

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Przepis ten stanowi podstawę do ustalenia w drodze decyzji administracyjnej kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy UE lub środków krajowych.

Dz.U. 2008 nr 98 poz 634 art. 29 § ust. 1-3 i 7,8

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten reguluje utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.

rozp. RM z 30.04.2004 r. art. 23

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

Określa obowiązek beneficjenta renty strukturalnej powiadomienia organu o sprzedaży działki.

rozp. RM z 30.04.2004 r. art. 4

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

Określa wymogi dotyczące powierzchni użytków rolnych.

rozp. RM z 30.04.2004 r. art. 6

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

rozp. RM z 30.04.2004 r. art. 7

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

rozp. KE 796/2004 art. 73 § ust. 1 i 3

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004

Reguluje obowiązek zwrotu nienależnych płatności wraz z odsetkami.

rozp. KE 796/2004 art. 73 § ust. 4

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004

Określa wyjątki od obowiązku zwrotu płatności w przypadku błędu właściwej władzy.

rozp. KE 796/2004 art. 73 § ust. 5

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004

Określa terminy przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnych płatności.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa funkcję kontrolną sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sprawowanej przez WSA.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa orzeczenie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi.

Dz. U. z 2013 r., poz. 267 art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

Dz. Urz. UE L 2004.141.18 art. 73 § ust. 1 i 3

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r.

Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przepisy dotyczące odsetek.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzedaż działki rolnej przez beneficjenta renty strukturalnej, która nie została zgłoszona organowi, skutkuje wygaśnięciem decyzji o przyznaniu renty. Środki wypłacone po wygaśnięciu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej są nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi. Brak poinformowania organu o sprzedaży działki rolnej, mimo ciążącego obowiązku, świadczy o działaniu w złej wierze. Postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie jest postępowaniem w sprawie zasadności wygaśnięcia decyzji przyznającej rentę.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej dotycząca błędnych działań organów przy przyznawaniu renty strukturalnej. Argumentacja skarżącej dotycząca przedawnienia obowiązku zwrotu środków. Argumentacja skarżącej dotycząca działania w dobrej wierze i omyłki przy zgłoszeniu działki. Argumentacja skarżącej dotycząca celu przepisów o rentach strukturalnych i braku naruszenia tych celów przez sprzedaż działki.

Godne uwagi sformułowania

środki publiczne przekazane na rachunek bankowy J. A. z tytułu renty strukturalnej za okres od marca 2006 r. zasadnie organ I instancji uznał za nienależnie pobrane. wypłata stronie należności z tytułu renty strukturalnej w wysokości przyznanej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR od marca 2006 r. do maja 2010 r. była spowodowana niewywiązaniem się beneficjenta renty strukturalnej z ciążącego na nim obowiązku określonego w § 23 rozporządzenia RM z 30 kwietnia 2004 r., czyli powiadomienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o sprzedaży działki ewid. nr [...]. zarzuty podniesione w odwołaniu w istocie sprowadzają się do podważania zasadności stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, w wyniku której J. A. utraciła prawo do renty strukturalnej.

Skład orzekający

Anna Klotz

sprawozdawca

Joanna Brzezińska

przewodniczący

Leszek Tyliński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rent strukturalnych, zwrotu nienależnie pobranych środków publicznych, odpowiedzialności beneficjenta za niezgłoszenie istotnych zmian oraz zasad przedawnienia w kontekście środków unijnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży działki rolnej i jej wpływu na prawo do renty strukturalnej. Interpretacja przepisów o przedawnieniu i dobrej wierze może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących środków publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne przestrzeganie formalnych obowiązków przy korzystaniu ze środków publicznych, nawet w przypadku drobnych, pozornie nieistotnych zmian w stanie faktycznym. Pokazuje też, jak konsekwencje prawne mogą wynikać z błędów proceduralnych.

Sprzedaż działki rolnej kosztowała rolniczkę tysiące złotych. Sąd wyjaśnia, dlaczego.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 1428/13 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2014-06-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2013-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /sprawozdawca/
Joanna Brzezińska /przewodniczący/
Leszek Tyliński
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 403/15 - Wyrok NSA z 2016-08-30
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
art. 29 ust. 1-3 i 7,8
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014r. sprawy ze skargi J.A. na decyzję Dyrektora Oddziału [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 10 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. A. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z [...] czerwca 2013 r. Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie podając, że:
Dnia [...].09.2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął wniosek J. A. o przyznanie renty strukturalnej. We wniosku w tabeli B "Oświadczenie o posiadanych i zadeklarowanych do przekazania działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego" strona wskazała do przekazania G. D. na powiększenie gospodarstwa działki ewidencyjne o nr: [...],[...], [...],[...] i [...], położone w miejscowości Z., gmina Z. Suma zadeklarowanych gruntów wyniosła [...] ha w tym [...] użytków rolnych.
Następnie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, pouczając, że wnioskodawca w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia winien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej.
W dniu [...].02.2005 r. J. A. przedłożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w T. zmianę do wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Zgodnie z aktem notarialnym z [...].02.2005 r. Rep. A Nr [...], J. A. wydzierżawiła G. D. nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha na okres [...] lat.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał w dniu [...].05.2005 r. decyzję Nr [...] o przyznaniu J. A. renty strukturalnej począwszy od lutego 2005 r. do stycznia 2015 r. w wysokości [...] zł.
W związku z waloryzacją kwoty najniższej emerytury Kierownik BP ARiMR w T. wydał decyzje o zmianie wysokości renty strukturalnej, którymi ustalił stronie kwotę renty strukturalnej w wysokościach: decyzją z dnia [...].03.2006 - [...] zł od marca 2006r., decyzją z dnia [...].03.2008 - [...] zł od marca 2008 r., decyzją z dnia [...].03.2009 - [...] zł od marca 2009 r.
W związku z przyznaniem J. A. emerytury rolniczej decyzją Prezesa KRUS z [...].12.2009 r. Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...].12.2009 r. zmienił stronie wysokość renty strukturalnej pomniejszając ją o kwotę emerytury rolniczej tj. [...] zł brutto do kwoty [...] zł od października 2009 r.
W związku z kolejną waloryzacją, wysokość renty strukturalnej została ponownie zmieniona decyzją z dnia [...].03.2010 r. do wysokości [...] zł od marca 2010 r.
Decyzją z dnia [...].03.2010 r. Kierownik BP ARiMR zmienił wysokość renty strukturalnej w ten sposób, że za okres od [...].10.2009 r. do [...].11.2009 r. ustalił stronie wysokość pobieranej renty strukturalnej w kwocie [...] zł, za okres [...].12.2009r., - [...].02.2010 r. w kwocie [...] zł.
Podczas weryfikacji decyzji Prezesa KRUS z dnia [...].12.2009 r. zmieniającej wysokość wypłacanej J. A. emerytury rolniczej wyszła na jaw informacja wskazująca na fakt sprzedaży części wydzierżawionych gruntów. W związku z powyższym w dniu [...].04.2010 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień.
J. A. stawiła się dnia [...].04.2010 r. w Biurze Powiatowym ARiMR i potwierdziła fakt sprzedaży działki ewidencyjnej nr [...], oraz oświadczyła, że jej nabywca nie spełnia warunków by stać się przejmującym w sprawie renty strukturalnej. Strona przedłożyła akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...].03.2006 r.
W dniu [...].04.2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło oświadczenie strony, z którego wynikało, że działka nr [...] została przez nią omyłkowo zgłoszona w postępowaniu o przyznanie renty strukturalnej jako część należącego do niej gospodarstwa rolnego. Zgodnie z wyjaśnieniami strony, działka ta od 2001 r. nie wchodziła w skład jej gospodarstwa, ponieważ uchwałą rady Gminy Z. nr [...] z dnia [...].02.2001 r. została ona przekształcona w grunt nierolny, przeznaczony na cele zabudowy rzemieślniczej i jednorodzinnej.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...].06.2010 r. decyzję Nr [...] o wygaśnięciu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej i późniejszych decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej.
Od decyzji tej J. A. złożyła odwołanie.
Następnie, Dyrektor ARiMR w T. decyzją z dnia [...].09.2010 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który postanowieniem z dnia 15.11.2010 r. odrzucił skargę.
W dniu [...].04.2013 r. Kierownik BP ARiMR w T. zawiadomił J. A. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.
Decyzją z dnia [...].06.2013 r. Nr [...] Kierownik BP ARiMR w T. orzekł o ustaleniu J. A. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł.
Organ podał, że postępowanie wszczęto na skutek stwierdzenia, że J. A. dokonała sprzedaży gruntu wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego, za które otrzymała rentę strukturalną. Podkreślił, że wypłata stronie należności z tytułu renty strukturalnej w wysokości przyznanej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR od marca 2006 r. do maja 2010 r. była spowodowana niewywiązaniem się beneficjenta renty strukturalnej z ciążącego na nim obowiązku określonego w § 23 rozporządzenia RM z 30 kwietnia 2004 r., czyli powiadomienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o sprzedaży działki ewid. nr [...]. Organ ustalił, że nowi nabywcy przedmiotowej działki nie spełniają warunków, by stać się przejmującymi gospodarstwo w sprawie o przyznanie renty strukturalnej, a dotychczasowy dzierżawca użytkuje ją rolniczo.
Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyła J. A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wskazała, że organ nie rozważył przedłożonych przez nią wniosków dowodowych. Zarzuciła, że ustalenia organu zawarte w decyzji nie są poparte żadnymi dowodami. Podkreśliła, że okoliczność użytkowania działki nr [...] przez p. D. jest niezasadnie traktowana przez organ, jako przesłanka do odebrania odwołującej prawa do renty strukturalnej.
Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej, powołanej na wstępie decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. wskazał, że organ I instancji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej. Świadczenia uznawane są na nienależne w przypadku ostatecznego stwierdzenia, że decyzja przyznająca rentę strukturalną została wyeliminowana z obrotu prawnego (poprzez stwierdzenie jej wygaśnięcia), co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organ I instancji w związku ze stwierdzeniem, iż J. A. wskutek sprzedaży działki nr [...] przestała spełniać warunki określone w § 4, § 6, § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) decyzją Nr [...] z dnia [...].06.2010 r. stwierdził wygaśnięcie z dniem [...].03.2006 r. decyzji o przyznaniu oraz decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej. W tym stanie faktycznym i prawnym środki publiczne przekazane na rachunek bankowy J. A. z tytułu renty strukturalnej za okres od marca 2006 r. zasadnie organ I instancji uznał za nienależnie pobrane.
Organ podkreślił, że w postępowaniu tym nie kontrolowano zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalano, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. Podniósł, że na dzień wszczęcia postępowania o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej ([...].04.2013 r.), postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej było prawomocnie zakończone.
Zdaniem organu, odwołanie strony od decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarzuty podniesione w odwołaniu w istocie sprowadzają się do podważania zasadności stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, w wyniku której J. A. utraciła prawo do renty strukturalnej. Tym samym odnoszą się do prawomocnie zakończonego postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, a więc do odrębnego postępowania, opartego na odmiennych przesłankach faktycznych i prawnych.
Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że kwota nienależnie wypłaconych płatności z tytułu renty strukturalnej została ustalona prawidłowo i podlega zwrotowi.
Ponadto, organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie zwrotu płatności uznanej za nienależną. Wskazał, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze - art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008. Podał, że w sprawie przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu renty strukturalnej, uznanych następnie za nienależnie pobrane, miała miejsce począwszy od marca 2006 r., natomiast decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej została doręczona w dniu [...].06.2010 r., zatem pomiędzy datą płatności a pierwszym powiadomieniem o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie minął okres dziesięciu lat. Między datą płatności a datą pierwszego powiadomienia upłynął zaś okres 4 lat, więc należało ustalić, czy J. A. działała w dobrej wierze.
Organ odwoławczy podkreślił, że strona składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej, podpisała oświadczenie, iż zna zasady przyznawania i tryb realizacji płatności, podane we wniosku dane są zgodne z prawdą oraz, że zobowiązuje się do niezwłocznego informowania organu o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności z tytułu renty strukturalnej oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych z tego tytułu świadczeń oraz każdej zmianie danych zawartych we wniosku. Zdaniem organu, strona winna być świadoma ciążących na niej obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu rent strukturalnych. W konsekwencji stwierdził, że skarżąca działała w złej wierze.
Zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności. Podał, że na podstawie ww. przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W sprawie, płatność z tytułu rent strukturalnych, nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatność została przekazana na rachunek beneficjenta, ponieważ skarżąca nie wywiązała się z ciążących na niej obowiązków w zakresie poinformowania organu o sprzedaży wskazanej we wniosku o przyznanie renty strukturalnej działki nr [...], a więc o okoliczności, która miała istotne znaczenie dla sprawy.
Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła J. A. wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego, mających wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji.
Zarzuciła naruszenie art. 73 ust 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21.04.2004 r., poprzez niezasadne przyjęcie że obowiązek zwrotu płatności nie uległ przedawnieniu, albowiem J. A., nie dokonując obowiązku zawiadomienia Agencji o zbyciu działki, pozostawała w złej wierze. Podkreślono, że w toku niniejszego postępowania przed organami, jak i postępowania o wygaśnięcie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, strona wyjaśniała okoliczności zbycia działki na rzecz osoby trzeciej nie spełniającej kryteriów rolnika w rozumieniu programu rent strukturalnych. Podano, że sporna działka nr [...] została zbyta przez J. A. w dniu [...].03.2006 r. na rzecz osoby nie spełniającej warunków dla przejmujących w sprawie o rentę strukturalną, jedynie w wyniku omyłki została przez nią zgłoszona w postępowaniu o przyznanie renty, jako część należącego do J. A. gospodarstwa rolnego. W rzeczywistości działka ta od 2001 r. nie wchodziła w skład jej gospodarstwa rolnego, albowiem uchwałą Rady Gminy Z. Nr [...] z [...] lutego 2001 r. została ona przekształcona w grunt nierolny.
Podkreśliła, że pozostawała w błędzie, co do skomplikowanego stanu prawnego posiadanej działki, co jednak jest usprawiedliwione brakiem wiedzy prawniczej. Posiadając bowiem uchwałę pozostawała w przekonaniu że tego rodzaju działka, przekształcona na grunt nierolny, nie może stanowić części gospodarstwa rolnego. Skarżąca wskazała, że stanowisko jej potwierdzone zostało przez notariusza sporządzającego akt notarialny zbycia działki w 2006 r., który wyjaśnił jej, że działka ta nie ma już charakteru rolnego. Zdaniem strony, wnioskowanie w tej sytuacji z jej działań złej woli jest rażącym nadużyciem ze strony organu.
Skarżąca zwróciła również uwagę na fakt, że w decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, w pouczeniu wymieniono przypadki, kiedy wypłata renty ulega zawieszeniu lub zmniejszeniu, nie wskazano tam jednak zakazu zbywania działek, ani wpływu tego rodzaju działań na wypłatę przyznanego świadczenia.
Ponadto, w opinii skarżącej, potwierdzeniem jej działania w dobrej wierze jest okoliczność, że wielkość przekazanego następcy gospodarstwa rolnego, nawet bez uwzględnienia zbytej działki, spełniała wymogi minimalne dotyczące powierzchni użytków rolnych, określone w § 4 pkt 4 rozporządzenia RM z dnia 30 kwietnia 2004 r. Zbycie przedmiotowej działki nie naruszyło więc przepisów rozporządzenia. Ponadto, skarżąca po powzięciu wiedzy o przekształceniu przeznaczenia spornej działki w miejscowym planie zagospodarowania na działkę nierolną i rozwiązaniu umowy dzierżawy z rolnikiem, natychmiast zbyła przedmiotową nieruchomość, nie chcąc narażać się na zarzut posiadania działek wchodzących uprzednio w skład jej gospodarstwa, co mogło skutkować zawieszeniem wypłacania renty. W konsekwencji skarżąca podkreśla, że pozostawała w dobrej wierze co do przysługującego jej świadczenia oraz braku obowiązku jego zwrotu. Obowiązek ten uległ przedawnieniu.
Skarżąca wskazała nadto na naruszenie przez organ przepisów rozporządzenia RM z dnia 30 kwietnia 2004 r., bowiem interpretując przepisy ww. aktu organ nie wziął pod uwagę jego celu. Wskazała, że celem przepisów regulujących renty strukturalne - zarówno krajowych jak i unijnych - jest doprowadzenie do przekazania gospodarstw rolnych młodszym rolnikom dla poprawy ich rentowności. Ponieważ renta strukturalna ma zapewnić zaprzestanie prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej przez starszych rolników, przepisy muszą być tak interpretowane, by zapewniły rzeczywiste odsunięcie starszych rolników od gospodarowania i zastąpienie ich przez następców. W sytuacji, kiedy ustalono, że przekazanie gospodarstwa na rzecz młodszego rolnika prowadzącego na własny rachunek działalność rolniczą nastąpiło, to nie ma wpływu na realizację wskazanych wyżej celów unijnych, zachowanie przez rolnika działki, na której nie prowadzi na własny rachunek działalności rolniczej. Tym bardziej nie jest sprzeczne z duchem tych przepisów, zbycie działki omyłkowo zaliczonej do gospodarstwa rolnego, skoro pozostałe warunki do uzyskania renty strukturalnej pozostają spełnione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej – "p.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym kontrola ta obejmuje stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji. Stwierdzić należy, że powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Dokonując oceny należy ustalić, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania, nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Wskazać należy, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt I GSK 2218/06).
Wobec powyższego przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r., mocą których ustalono skarżącej, na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR wysokość nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Przepis powyższy stanowi, że organ właściwy ARiMR ustala w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Wypłacone J. A. środki finansowe z tytułu renty strukturalnej pochodziły ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy.
Kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności, tj. od dnia zawiadomienia skarżącej o tym postępowaniu pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia wydania przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zaskarżonej decyzji, tj. [...] sierpnia 2013 r. Nie mogło być zatem przedmiotem rozważań Sądu postępowanie, w wyniku którego Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2005 r. przyznał skarżącej rentę strukturalną oraz decyzje o jej zmianie w 2008 r., 2009 r. oraz w 2010 r. Poza tymi rozważaniami musiało się również znaleźć postępowanie, w wyniku którego Kierownik stwierdził wygaśnięcie renty strukturalnej z dniem [...] marca 2006 r. (decyzja o wygaśnięciu z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] września 2010 r., od której skarga skarżącej wniesiona do WSA w Bydgoszczy została odrzucona postanowieniem z dnia 15 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 918/10). Ocenie Sądu nie podlega również decyzja o zmianie renty strukturalnej z dnia [...] grudnia 2009 r. (k-41). Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na odmiennych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało ono bowiem do ustalenia, czy istniały podstawy do wygaśnięcia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej.
W ocenie Sądu brak było również jakichkolwiek podstaw by organ w ramach prowadzonego postępowania, w zakresie ustalenia nienależnie pobranych płatności, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR, analizował prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu skarżącej renty strukturalnej jak i wcześniejszej decyzji o przyznaniu tej renty.
W tej sytuacji za uwzględnieniem skargi nie może przemawiać argumentacja skarżącej, dotycząca ewentualnych błędnych działań Kierownika BP ARiMR przy podejmowaniu decyzji z dnia [...] maja 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej zmieniana kolejnymi decyzjami. Argumentacja ta w istocie sprowadza się do podważania przez skarżącą zasadności decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] września 2010 r. o wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Podkreślić należy, że skarżąca mogła kwestionować prawidłowość działania organów ARiMR w tym zakresie w postępowaniu wszczętym w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o rencie strukturalnej i w ewentualnej skardze do sądu administracyjnego. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżąca nie zakwestionowała decyzji organu z dnia [...] czerwca i [...] września 2010 r. Skarżąca pomimo prawidłowego pouczenia o prawie wniesienia skargi do Sądu uchybiła terminowi, co skutkowało odrzuceniem skargi w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia renty strukturalnej. Tym samym sprawa dotycząca wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej skarżącej rentę strukturalną została zakończona.
Mając na względzie powyższy stan faktyczny Sąd stwierdza, że Dyrektor ARiMR słusznie uznał, że skarżąca utraciła prawo do uzyskania płatności z tytułu renty strukturalnej. W takiej sytuacji środki pieniężne przekazane jej z tytułu wypłaty renty strukturalnej na podstawie decyzji następnie usuniętej z obrotu prawnego, należało uznać za pobrane nienależnie w świetle art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, a to musiało skutkować zobowiązaniem skarżącej do ich zwrotu. Podkreślić przy tym należy, że – jak słusznie zaznaczono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranej płatności od przyczyny, z powodu której wypłata tych płatności nastąpiła.
Jednocześnie wskazać trzeba, iż wbrew twierdzeniom skarżącej organ orzekając w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu uznając, iż obejmuje on swoim zakresem zarówno nienależnie, jak i nadmiernie pobrane środki publiczne w oparciu o decyzję, która została następnie usunięta z obrotu prawnego, co w niniejszej sprawie – bez wątpienia – miało miejsce. Organ nie naruszył także powołanych w skardze przepisów Kodeksu cywilnego, przepisów tych bowiem nie stosuje się w przedmiotowej sprawie. Prawo do renty strukturalnej, w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2012 jest prawem o charakterze publicznoprawnym, kształtowanym decyzją administracyjną, dlatego też przepisy prawa cywilnego nie mają tutaj zastosowania.
Prawidłowo również określono kwotę podlegającą zwrotowi, jak i obciążono skarżącą odsetkami wskazując, że stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego. Przepisy krajowe w tym zakresie zawarte zostały – w myśl dyspozycji art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR – w Dziale III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Nadto należy w tym miejscu zaznaczyć, iż rozstrzygnięcie to jest zgodne nie tylko z ww. przepisem prawa krajowego, ale również z art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 2004.141.18 z 30.04.2004 r.). Stosownie do treści tego przepisu, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone za okres między powiadomieniem o obowiązku rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.
Podsumowując wskazać należy, że kontrolowane decyzje zawierają zgodne z prawem rozstrzygnięcia, jak również prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji odwoławczej jest szczegółowe i oparte na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym. Decyzja zawiera również uzasadnienie prawne z przytoczonymi przepisami oraz wyjaśnieniem podstawy prawnej orzeczenia. Sąd nie dopatrzył się ponadto innych naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a tylko takie uchybienia, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI