II SA/BD 1427/21

II SA/Bd 1427/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 2475/22 - Wyrok NSA z 2024-06-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 122 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] września 2021 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na skutek odwołania [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy w T. od decyzji Burmistrza Ś. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] o odmowie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika P. O., na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), w zw. z art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082), § 1, § 2 ust. 1 pkt 1, § 3, § 6, § 10 ust. 1 pkt 1, § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. z 2018 r. poz. 2010 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja zapadła w następujących okolicznościach sprawy.
[...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy w T. [...] maja 2021 r. wniosła o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika P. O. (ur. [...] lipca 2001 r.), za okres szkolenia kursowego w zawodzie elektryk od [...].09.2019 r. do [...].11.2020 r., oświadczając, że zostały spełnione warunki określone w art. 122 ust. 1, 7 oraz 11 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.
Decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Ś., Kierownik Ośrodka Oświaty i Wychowania w Ś. odmówił dofinansowania kosztów kształcenia pracownika ww. pracownika. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że nie zostały spełnione wymogi uprawniające do otrzymania dofinansowania z tytułu kształcenia młodocianego pracownika w formie nauki zawodu. Zgodnie z art. 190 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.; dalej: k.p.) młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Pracownik P. O. w dniu [...].09.2019 r. miał ukończone 18 lat, a więc umowa o naukę została zawarta przez prawodawcę z pełnoletnim, nie zaś z młodocianym pracownikiem, bez względu na tytuł tej umowy. Przepis art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082) daje pracodawcy prawo do dofinansowania kosztów kształcenia, jeżeli umowę w celu przygotowania zawodowego zawarł z młodocianym pracownikiem. Pracodawca, który zawarł umowę z osobą pełnoletnią, za jej przygotowanie do zawodu nie otrzymuje dofinansowania. Dalej organ pierwszej instancji wyjaśnił, że stosownie do przepisów art. 195 § 1 k.p. oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników może odbywać się przez naukę zawodu albo przyuczenie do wykonywania określonej pracy. Są to dwie niezależne od siebie formy, w jakich może być realizowane przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników i każda z tych form stanowi zamknięty cykl rozpoczynający się zawarciem stosownej umowy o pracę, a kończący się egzaminem kwalifikacyjnym lub sprawdzającym. Za każdą z nich pracodawca może ubiegać się o dofinansowanie kosztów kształcenia, co jednoznacznie wynika z art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Przepisy rozporządzenia odrębnie regulują sytuację ukończenia nauki zawodu oraz ukończenie przyuczenia do wykonywania pracy). Nie przewidują natomiast możliwości kontynuowania przygotowania zawodowego poprzez naukę zawodu przez osobę pełnoletnią, która ukończyła przyuczenie do wykonywania określonej pracy. Organ stwierdził, że z przedłożonych przez prawodawcę dokumentów wynika, że P. O. ukończył z wynikiem pozytywnym przyuczenie do wykonywania pracy w zawodzie elektryk egzaminem sprawdzającym zdanym w dniu [...].07.2019 r., a pracodawca otrzymał dofinansowanie kosztów jego kształcenia. Tym samym zrealizowano jedną z form przygotowania zawodowego. W dniu [...].09.2019 r. P. O. podpisał umowę o pracę w celu nauki zawodu elektryk, w której określono, że jest młodociany, mimo iż miał wówczas ukończone 18 lat. Okoliczność, że pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy jako młodociany nie oznacza, zdaniem organu pierwszej instancji, że po zakończeniu przyuczenia, a po osiągnięciu pełnoletniości i podjęciu nauki zawodu mógł być dalej traktowany jako młodociany pracownik. Treść art. 190 § 1 k.p. oznacza, że tylko w sytuacji, gdy przyuczenie do wykonywania określonej pracy zakończyła osoba, która nie skończyła 18 lat istnieje możliwość zaliczenia jej okresu tego przyuczenia do okresu praktycznej nauki zawodu, gdy naukę taką podejmie. Rozważania powyższe doprowadziły organ pierwszej instancji do wniosku, że ww. nie mógł rozpocząć nauki zawodu na warunkach określonych w rozporządzeniu, gdyż nie był już pracownikiem młodocianym. Nie mógł również skorzystać z możliwości przewidzianej w § 18 rozporządzenia, tzn. zaliczyć okresu przyuczenia do okresu praktycznej nauki zawodu. Okoliczność, że ukończył przyuczenie na warunkach określonych dla młodocianych nie oznacza bowiem, że po zakończeniu przyuczenia mógł być dalej traktowany jak młodociany pracownik. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w § 18 rozporządzenia mowa jest o młodocianym, który ukończył przyuczenie, a nie o osobie, która skończyła przyuczenie na warunkach określonych dla młodocianych.
W odwołaniu od powyższej decyzji Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy w T., wniosła o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanego dofinansowania kosztów kształcenia. Odwołująca wskazała, że z P. O. w dniu [...].09.2017 r. została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego - przyuczenia do wykonywania pracy na okres od [...].09.2017 r. do [...].06.2019 r. Obowiązek kształcenia młodociany realizował w szkole podstawowej dla dorosłych (vide: świadectwo ukończenia Szkoły Podstawowej dla Dorosłych w G. w dniu [...].06.2019 r.). Po zakończeniu nauki i zdaniu egzaminu z ww. w dniu [...].09.2019 r. zawarto umowę w celu przygotowania zawodowego - nauki zawodu (w formie szkolenia kursowego) na okres od [...].09.2019 r. do [...].11.2020 r. Do okresu nauki zawodu zaliczono okres przyuczenia. Zdaniem odwołującej się art. 191’ k.p. daje prawną możliwość zawarcia umowy w celu przygotowania zawodowego z osobą, która ukończyła 18 lat w roku kalendarzowym, w którym ukończyła szkołę podstawową na zasadach określonych dla młodocianych. W myśl § 1 rozporządzenia przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników może odbywać się przez naukę zawodu lub przez przyuczenie do wykonywania określonej pracy. Przepis § 13 stanowi, że osoby, które przed ukończeniem nauki zawodu osiągnęły pełnoletność, kończą tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie mamy bowiem do czynienia z zakończonym procesem przygotowania zawodowego pracownika w jednej z dopuszczalnych form, tj. w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy (praca w zawodzie elektryk), z którego to tytułu pracodawca otrzymał dofinansowanie kosztów kształcenia P. O.. Następnie, już po ukończeniu przez ww. 18. roku życia, pracodawca w dniu [...].09.2019 r. zawarł z nim nową umowę w celu przygotowania zawodowego - nauki zawodu (w formie szkolenia kursowego) na okres od [...].09.2019 r. do [...].11.2020 r. Do okresu nauki zawodu pracodawca zaliczył okres przyuczenia do wykonywania pracy w zawodzie elektryk. W ocenie Kolegium brak jest podstaw prawnych do traktowania umowy zawartej z P. O. w dniu [...].09.2019 r., jako kontynuacji przygotowania zawodowego młodocianego pracownika. Norma z § 13 rozporządzenia dotyczy jednej z form przygotowania zawodowego, a mianowicie nauki zawodu stanowiąc, że osoby, które przed ukończeniem nauki zawodu osiągnęły pełnoletność, kończą tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych. Z kolei § 14 rozporządzenia normuje przypadki przerwania nauki zawodu i podjęcia jej na nowo. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze stanem faktycznym, który normowany jest przez przepisy. Ww. pracownik ukończył z wynikiem pozytywnym przyuczenie do wykonywania pracy w zawodzie elektryk, zdając egzamin sprawdzający w dniu [...].07.2019 r., a pracodawca otrzymał dofinansowanie kosztów jego kształcenia. Tym samym zrealizowano jedną z form przygotowania zawodowego. Z kolei umowa w celu przygotowania zawodowego - nauki zawodu (w formie szkolenia kursowego) zawarta z ww. w dniu [...].09. 2019 r. nie może być potraktowana, jako realizacja przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy (w zawodzie elektryk), albowiem w dacie zawierania tej umowy P.O. miał ukończony 18. rok życia, a zatem nie był młodocianym. Do tej sytuacji nie ma zastosowania § 18 rozporządzenia, który stosuje się do młodocianego, który ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy z wynikiem pozytywnym i podjął naukę zawodu obejmującą zakres przyuczenia do wykonywania określonej pracy (w takim wypadku zalicza się okres przyuczenia do okresu praktycznej nauki zawodu). Przepis ten odnosi się jednoznacznie do młodocianego, którym w momencie zwierania drugiej z umów nie był już ww. Stan faktyczny w sprawie nie jest także regulowany § 18a rozporządzenia. W stanie faktycznym niniejszej sprawy P. O. nie podjął nauki zawodu obejmującej zakres przyuczenia do wykonywania określonej pracy, będąc jeszcze młodocianym (§ 18 rozporządzenia), ani też nie kontynuował przyuczenia do wykonywania określonej pracy po osiągnięciu pełnoletniości (§ 18a rozporządzenia). Powyższe zasady przygotowania zawodowego młodocianych nie są modyfikowane, jak twierdzi odwołujący, przez art. 1911 k.p.
Kolegium wskazało, że powołane w odwołaniu orzeczenia NSA dotyczą wyłącznie kontynuacji procesu przygotowania zawodowego w jednej z form określonych w § 1 ust. 1 rozporządzenia. W rozpatrywanej sprawie mamy zaś do czynienia ze zrealizowanym procesem przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, z którego to tytułu pracodawca otrzymał dofinasowanie oraz z zawarciem umowy o pracę z pełnoletnim już pracownikiem. Do tej sytuacji nie stosuje się przepisów o przygotowaniu zawodowym młodocianych, niezależnie od deklarowanego w umowie celu jej zawarcia.
[...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy w T. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na wskazaną na wstępie decyzję zarzuciła naruszenie art. 1911 i art. 199 Kodeksu Pracy, poprzez brak zastosowania oraz niewłaściwą interpretację przepisów § 13 i 18a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, co miało wpływ na treść orzeczenia, polegający na tym, że odmówiono dofinansowania kosztów kształcenia pracownika P. O. ur. [...] lipca 202Ir. w Ś., z którym zawarta była umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego w okresie od [...] września 2019r. do [...] listopada 2020r. W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Ś. z [...] lipca 2021 r.
W uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, że po uzyskaniu pełnoletności przez młodocianego możliwe jest:
- zatrudnienie takiej osoby, jeśli ukończyła 18 lat w trakcie nauki w ośmioletniej szkole podstawowej, na zasadach określonych dla młodocianych - w roku kalendarzowym, w którym ukończyła tę szkołę (art. 1911 K.p.),
- ukończenie nauki zawodu na warunkach określonych dla młodocianych (§ 13 rozporządzenia o przygotowaniu zawodowym),
- dokończenie przyuczenia do wykonywania określonej pracy na warunkach określonych dla młodocianych w razie osiągnięcia pełnoletności w jego trakcie (§18a rozporządzenia o przygotowaniu zawodowym).
Przepisów § 13 i 18a rozporządzenia o przygotowaniu zawodowym nie można traktować jako podstawy do zawarcia nowej umowy o przygotowanie zawodowe, ponieważ taka osoba jest w tym momencie pełnoletnia, a nie młodociana (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 291/06). W wyroku z 22 kwietnia 2010 r. (sygn. akt III SA/Gd 122/10) Sąd Apelacyjny w Gdańsku stwierdził, że: "(...)pracownik młodociany nie traci tego statusu również wówczas, gdy dojdzie do przerwania nauki zawodu i zmiany pracodawcy - pod warunkiem spełnienia przesłanek, o których mowa w § 14 rozporządzenia (w ówczesnym stanie prawnym nie obowiązywał § 18a rozporządzenia o przygotowaniu zawodowym - przyp. autora) - nawet wówczas, gdy zmiana ta nastąpiła już po osiągnięciu pełnoletności. Przyjęta interpretacja tego przepisu jest zgodna z intencją prawodawcy, który usunął z niego zapis uniemożliwiający podjęcie na nowo nauki zawodu przez osobę, która ukończyła 18 rok życia. Kontynuacja nauki/przyuczenia do pracy w trybie wskazanych regulacji nie oznacza dalszego stosowania szczególnych zasad zatrudnienia dotyczących m.in. czasu pracy czy urlopów wypoczynkowych (Przygotowanie zawodowe młodocianych. Komentarz, Prawo pracy - akty wykonawcze - suplement. Komentarz, prof. dr hab. Wojciech Muszalski, dr Krzysztof Walczak, C.H. Beck 2005, kom. do § 13 rozporządzenia). Przyjmując jednak, że osoba pełnoletnia w takich okolicznościach zachowuje status pracownika młodocianego, w takim razie korzysta także do czasu jej ukończenia z ochronnych regulacji w zakresie warunków wykonywania pracy. Ponadto zgodnie z art. 199 k.p. jeżeli młodociany nie ukończył przygotowania zawodowego przed osiągnięciem 18 lat, obowiązek dokształcania się, stosownie do przepisów art. 197 k.p., może być przedłużony do czasu ukończenia przygotowania zawodowego. Osiągnięcie pełnoletności przed ukończeniem przygotowania zawodowego (także w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy) może być związane również z późniejszym rozpoczęciem tej nauki. Dla potrzeb realizacji przygotowania zawodowego konieczne jest więc niekiedy kontynuowanie dokształcania, które jest jego częścią, mimo ustania obowiązku nauki. Idea wynikająca z przepisu art. 199 k.p. została rozwinięta w przepisach wykonawczych. Zgodnie z § 13 rozporządzenia o przygotowaniu zawodowym osoby, które przed ukończeniem przygotowania zawodowego osiągnęły pełnoletność, kończą to przygotowanie na warunkach określonych dla młodocianych. Oznacza to, że osiągnięcie pełnoletności nie pozbawia osób, które rozpoczęły przygotowanie zawodowe przed osiągnięciem 18 lat, możliwości jego ukończenia w tym samym trybie. Jednak inne regulacje dotyczące zatrudniania młodocianych nie będą mieć już wówczas zastosowania. Chodzi w szczególności o ograniczenia w zakresie norm czasu pracy, pracy w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych, zatrudniania przy pracach wzbronionych młodocianym. W ocenie skarżącego organy obydwu instancji nie przeprowadziły właściwej wykładni i zastosowania obowiązujących w sprawie przepisów prawa pracy, celowym jest uchylenie także decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ś. z [...] lipca 2021 r. o odmowie Wojewódzkiej Komendzie Ochotniczych Hufców Pracy w T. (dalej Skarżącej) dofinansowania kosztów kształcenia pracownika ur. [...] lipca 2001 r., z którym zawarta była umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego na czas nieokreślony, a nauka zawodu trwała od [...].09.2019 r. do [...].11.2020 r.
Materialnoprawną podstawę przyznania dofinansowania kosztów kształcenia pracodawcom, którzy zawarli z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego określa art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm.). W ustępie 1 ustawodawca określił, że dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje, jeżeli:
1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle,
b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;
3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.
Ust. 2-4 dotyczą wysokości kwoty dofinansowania.
Przedmiotowe dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1 (ust. 6 art. 122), na wniosek pracodawcy (ust. 7 zdanie 1). W myśl ust. 11 art. 122 dofinansowanie udzielane podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 743), stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, s. 1) lub rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, s. 9).
Dokonując zatem wykładni przepisów Prawa oświatowego należy zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami administracji, że ustawodawca jako warunki przyznania pracodawcy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika (z którym pracodawca ten zawarł umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego) określił, poza spełnieniem określonych kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego przez samego pracodawcę, osobę prowadzącą zakład w jego imieniu albo osobę zatrudnioną przez pracodawcę, także obligatoryjny warunek ukończenia przez tegoż młodocianego pracownika jednego z odrębnych trybów przygotowania zawodowego i zdanie właściwego egzaminu.
Jednym z określonych w art. 122 Prawa oświatowego trybów realizacji przygotowania zawodowego przez młodocianego pracownika, jest ukończenie przez młodocianego nauki zawodu i zdanie egzaminu czeladniczego lub egzaminu zawodowego – w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem (ust. 1 pkt 2 lit. a i b). Drugi tryb realizacji przygotowania zawodowego, określony w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy to ukończenie przez młodocianego przyuczenia do wykonywania określonej pracy i zdanie egzaminu, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. Potwierdza to również treść ust. 2 art. 122, w którym ustawodawca odrębnie uregulował sposób określania wysokości kwoty dofinansowania ze środków publicznych (Funduszu Pracy) kształcenia jednego młodocianego pracownika, która wynosi:
1) w przypadku nauki zawodu - do 8081 zł przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy; jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia;
2) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - do 254 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że ukończenie przez młodocianego pracownika jednej z powyższych form przygotowania zawodowego, zgodnie z regulującymi ją przepisami i zdanie stosownego egzaminu czeladniczego lub zawodowego – kończy etap przygotowania zawodowego tego pracownika młodocianego. Zrealizowany zostaje zasadniczy cel umowy z młodocianym pracownikiem zawieranej – w celu przygotowania zawodowego, czyli młodociany zdobywa przygotowanie zawodowe w konkretnym zawodzie.
Koresponduje z tym treść ust. 7 art. 122 p.o., zgodnie z którym przedmiotowe dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3. Do wniosku należy dołączyć: 1) kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; 2) kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego; 3) kopię odpowiednio dyplomu, certyfikatu lub świadectwa, potwierdzającego zdanie egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu.
Pojęcie "młodocianego" nie zostało zdefiniowane w ustawie Prawo oświatowe, należy odnieść je w niniejszej sprawie do kategorii prawa pracy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 191 § 1 w dziale dziewiątym ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320, ze zm., w skrócie "k.p."), zatytułowanym zatrudnianie młodocianych, młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat.
W myśl art. 191 § 1 k.p., wolno zatrudniać tylko tych młodocianych, którzy: 1) ukończyli co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową; 2) przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu. Zgodnie z § 2 art. 191 młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego.
Osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołą podstawową, niemająca 15 lat, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w roku kalendarzowym, w którym kończy 15 lat (§ 21). Osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołę podstawową, niemająca 15 lat, z wyjątkiem osoby, o której mowa w § 21, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu (§ 22). Z kolei osoba, która nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej, niemająca 15 lat, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy (§ 23). Przy czym zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z osobą, o której mowa w § 22 i § 23, jest dopuszczalne w przypadku wyrażenia na to zgody przez przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego tej osoby oraz uzyskania pozytywnej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej (§ 24). W przypadku osoby, o której mowa w § 23, wymagane jest również uzyskanie zezwolenia dyrektora ośmioletniej szkoły podstawowej, w której obwodzie mieszka ta osoba, na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą (§ 25).
Z kolei z osobą, która ukończyła 15 lat i nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej, może być, na wniosek jej przedstawiciela ustawowego lub opiekuna, zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, jeżeli:
1) została ona przyjęta do oddziału przysposabiającego do pracy utworzonego w ośmioletniej szkole podstawowej albo
2) uzyskała zezwolenie dyrektora ośmioletniej szkoły podstawowej, w której obwodzie mieszka, na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą oraz uzyskała pozytywną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej (art. 191 § 26 k.p.).
Natomiast z osobą, która ukończyła 15 lat i nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej, spełniającą obowiązek szkolny poza szkołą, może być, po ukończeniu przez nią przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu. Przepis § 26 pkt 2 stosuje się odpowiednio (art. 191 § 27).
Zgodnie z art. 1911 k.p. osoba, która ukończyła 18 lat w trakcie nauki w ośmioletniej szkole podstawowej, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w roku kalendarzowym, w którym ukończyła tę szkołę.
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 191 § 3 i 195 § 2 Kodeksu pracy zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2010.).
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że [...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy w T. w dniu [...] września 2017 r., jako pracodawca, zawarła z młodocianym P. O. (urodzonym [...] lipca 2001 r.) umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy – elektryk (741103), na czas nieokreślony, ale określając, że przyuczenie zawodowe trwa 21 miesięcy i 23 dni od dnia [...].09.2017 r. do dnia zdania egzaminu sprowadzającego, nie dłużej jednak niż do dnia [...].06.2019 r. W punkcie 2 umowy wskazano, że młodociany będzie realizował obowiązek dokształcania w formie "Szkoła Podstawowa dla Dorosłych".
Nie budzi zatem wątpliwości, że powyższa umowa w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy została zawarta z osobą, która ukończyła 15 lat i nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej. Jak wynika z zaświadczenia nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., wystawionego przez Skarżącą Komendę Wojewódzką OHP, ww. młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy w jej warsztacie szkoleniowym Ośrodka Szkolenia i Wychowania w G. w zawodzie elektryk, w okresie od [...].09.2017 r. do dnia [...].06.2019 r. i zdał egzamin sprawdzający z oceną bardzo dobrą. Istotne jest również to, że [...] czerwca 2019 r. młodociany ukończył Szkołę Podstawową dla Dorosłych Nr [...] w G., co potwierdza zalegające w aktach świadectwo (k.10 akt adm.). Nadto ze świadectwa pracy wystawionego przez Skarżącą [...] lipca 2019 r. wynika, że nastąpiło rozwiązanie ww. umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, na mocy porozumienia stron z dniem [...] czerwca 2019 r.
Na tej podstawie wnioskiem z [...] sierpnia 2019 r. (wpływ do organu) Skarżącą jako pracodawca zwróciła się do Burmistrza Ś., na podstawie art. 122 ust. 1 i 7 Prawa oświatowego o przyznanie dofinansowania kosztów dokształcenia ww. młodocianego pracownika, za okres przyuczenia do wykonywania określonej pracy w zawodzie elektryk w okresie od 2017.09.[...] do 2019.06.[...], oświadczając, że zostały spełnione wszystkie warunki. W konsekwencji, decyzją Burmistrza Ś. z [...] sierpnia 2019 r. [...], przyznano skarżącej dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika – ucznia P. O., z którym była zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego na czas nieokreślony, a przyuczenie do wykonywania zawodu trwało od [...].09.2017 r. do [...].06.2019 r. (21 miesięcy i 23 dni), w wysokości [...] zł.
W dniu [...] maja 2021 r. Wojewódzka Komenda OHP w T. złożyła kolejny wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia tego samego młodocianego pracownika P. O. (ur. [...].07.2001 r.) "za okres szkolenia kursowego w zawodzie elektryk od [...].09.2019 r. do [...].11.2020 r." Do wniosku dołączono między innymi wskazane wyżej świadectwo ukończenia Szkoły Podstawowej dla Dorosłych z [...] czerwca 2019 r. oraz umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego zawartą [...] września 2019 r. pomiędzy Skarżącą jako pracodawcą oraz ww. określonym jako młodociany. Z treści tej umowy zawartej na czas nieokreślony wynika, że obejmuje ona naukę zawodu elektryk, trwać ma 14 miesięcy i 7 dni od [...].09.2019 r. do zdania egzaminu sprawdzającego nie dłużej jednak niż do dnia [...].11.2020 r. Do okresu nauki zaliczono 21 miesięcy i 23 dni nauki zawodu o tego pracodawcy, wskazano możliwość skrócenia lub wydłużenia przygotowania zawodowego oraz zakończenie nauki zawodu egzaminem sprawdzającym. Młodociany będzie realizował obowiązek dokształcania w formie "szkolenie kursowe", a koszt dokształcania teoretycznego i egzaminu młodocianego realizowanego w formie pozaszkolnej poniesie pracodawca. Pracodawca przedłożył także m.in. świadectwo potwierdzające kwalifikacje w zawodzie i zdanie egzaminu przez pracownika młodocianego z dnia [...] kwietnia 2021 r., potwierdzające zdanie egzaminu zawodowego oraz świadectwo pracy z dnia [...] listopada 2020 r.
Zauważyć zatem należy, że po zakończeniu realizacji jako pracodawca dokształcania młodocianego pracownika w ramach umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, i poświadczeniu zakończenia tego przygotowania egzaminem sprawdzającym, w istocie Skarżąca zawarła nową umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, już nie z młodocianym, co zasadnie podkreślają organy orzekające w sprawie. W dniu zawarcia drugiej umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego tj. [...] września 2019 r. P. O. nie był już ani młodocianym, w rozumieniu art. 19 § 1 Kodeksu pracy, bowiem ukończone miał 18 lat, ani też nie spełniał już poza szkołą obowiązku szkolnego, bowiem uprzednio ukończył Szkołę Podstawową dla Dorosłych. Nie zachodzi w okolicznościach tej sprawy zatem sytuacja określona w art. 191 § 27 p.o. ani w art. 1911, gdyż ww. nie ukończył 18 lat w trakcie nauki w ośmioletniej szkole podstawowej.
Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo i wystarczająco zgromadziły materiał dowodowy i na podstawie jego wszechstronnej oceny prawidłowo ustaliły stan faktyczny zgodnie z wymogami art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwala zaakceptować jako prawidłową zaprezentowaną przez organy wykładnię przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie. Należy zgodzić się z organami, że treść przepisów art. 122 ustawy Prawo oświatowe nie daje podstawy do przyznania w stanie faktycznym tej sprawy po ukończeniu już uprzednio przygotowania zawodowego młodocianego pracownika zrealizowanego w formie przyuczenia do wykonania pracy, zakończonego jak zaświadcza skarżąca egzaminem, ponownie dofinansowania kosztów kształcenia tej osoby podjętego już wobec osoby pełnoletniej, która nie realizuje obowiązku szkolnego, w myśl obowiązujących przepisów. Wbrew stanowisku skargi uprawnienie pracodawcy do wnioskowanego w tej sprawie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika realizowanego w ramach umowy o pracę zawartej z młodocianym w celu przygotowania zawodowego, nie wynika samoistnie z ani z przepisów Kodeksu pracy, ani przepisów ww. rozporządzenia wykonawczego do Kodeksu Pracy. Zasadne okazało się zatem orzeczenie w tej sprawie o odmowie przyznania wnioskowanego dofinansowania ze środków Funduszu Pracy.
Wskazać należy, że Skarżąca rozpoczęła realizację procesu przygotowania zawodowego ww. osoby, już po istotnej zmianie stanu prawego, która nastąpiła od 1 września 2019 r. Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy, działając jako podmiot wyspecjalizowany i pracodawca świadomie zawarła zatem z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu jego przygotowania zawodowego we własnym zakresie. W obrocie prawnym pozostaje nadto ostateczna decyzja Burmistrza Ś. o przyznaniu dofinansowania za realizację tego celu – rozumianego jako zrealizowanie przygotowania zawodowego młodocianego pracownika w formie przyuczenia go do wykonywania konkretnej pracy (tu elektryka). Decyzja ta przyznała Skarżącej jako pracodawcy dofinansowanie za zrealizowanie tak rozumianego celu – przygotowania zawodowego w określonej formie (zakończone egzaminem wymaganym przepisami prawa). Decyzja ta, pozostając w obrocie prawnym, wywołuje zatem wynikające z jej treści skutki prawne.
Z tych powodów zarzuty skargi okazały się niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.