II SA/Bd 1342/23
Podsumowanie
WSA w Bydgoszczy oddalił skargę rodzica kwestionującego obowiązek szczepienia dziecka, uznając, że zgoda rodzica nie jest wymagana w przypadku obowiązkowych szczepień ochronnych, gdy lekarz nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych.
Rodzic wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, twierdząc, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom jest niewykonalny z powodu braku jego swobodnej zgody, powołując się na art. 32 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i art. 85 Kodeksu cywilnego. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznały te argumenty za chybione. Sąd podkreślił, że obowiązek szczepień wynika wprost z ustawy, a zgoda rodzica nie jest wymagana, gdy lekarz nie stwierdzi przeciwwskazań zdrowotnych, zgodnie z przepisami ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz ustawy Prawo pacjenta.
Sprawa dotyczyła skargi rodzica na postanowienie Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Skarżący argumentował, że wykonanie obowiązku wymaga jego zgody, a zgoda złożona pod presją grzywien jest nieważna (art. 85 KC), co czyni obowiązek niewykonalnym. Podkreślał, że art. 32 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza wymaga zgody pacjenta, a rodzic nie ma prawa odmowy. Organy administracji i Sąd uznały, że obowiązek szczepień wynika wprost z ustawy (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) i jest bezpośrednio wykonalny. Sąd wyjaśnił, że art. 15 ustawy Prawo pacjenta dopuszcza wyłączenie obowiązku uzyskania zgody na świadczenia zdrowotne, gdy przepisy odrębnych ustaw stanowią inaczej, co ma miejsce w przypadku obowiązkowych szczepień. Podkreślono, że kluczowe jest badanie kwalifikacyjne lekarza, które stwierdza brak przeciwwskazań zdrowotnych, a nie zgoda rodzica. Brak zgody rodzica nie stanowi przeszkody w realizacji ustawowego obowiązku szczepień, zwłaszcza gdy nie stwierdzono przeciwwskazań medycznych. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo rozpoznały zarzuty i nie naruszono prawa.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie jest niewykonalny z powodu braku zgody rodzica, gdy lekarz nie stwierdzi przeciwwskazań zdrowotnych. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi wyjątek od ogólnej zasady wymagania zgody pacjenta na świadczenia zdrowotne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek szczepień wynika wprost z ustawy i jest bezpośrednio wykonalny. Przepisy te stanowią wyjątek od ogólnej zasady wymagania zgody pacjenta (art. 15 Prawa pacjenta, art. 32 ust. 1 u.z.l.). Kluczowe jest badanie kwalifikacyjne lekarza stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych, a nie zgoda rodzica. Brak zgody rodzica nie stanowi przeszkody w realizacji ustawowego obowiązku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.z.z.z. art. 5 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Ustawa nakłada obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
u.z.z.z. art. 17 § ust. 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
u.p.p. art. 15
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Przepisy rozdziału o zgodzie stosuje się, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej.
Pomocnicze
u.z.z.z. art. 5 § ust. 2
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom osób małoletnich ponosi osoba sprawująca prawną pieczę.
u.z.l. art. 32 § ust. 1
Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty
Lekarz może udzielić świadczeń zdrowotnych po wyrażeniu zgody przez pacjenta, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie.
u.p.p. art. 16
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody.
k.c. art. 85
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli złożone pod presją lub w stanie wyłączającym swobodne podjęcie decyzji może być nieważne.
u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. c
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku z przyczyn innych niż odroczenie terminu lub rozłożenie na raty.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym (posiedzenie niejawne).
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek szczepień wynika wprost z ustawy i jest bezpośrednio wykonalny. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi wyjątek od ogólnej zasady wymagania zgody pacjenta na świadczenia zdrowotne. Kluczowe jest badanie kwalifikacyjne lekarza stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych, a nie zgoda rodzica. Brak zgody rodzica nie stanowi przeszkody w realizacji ustawowego obowiązku szczepień.
Odrzucone argumenty
Obowiązek poddania dziecka szczepieniom jest niewykonalny z powodu braku swobodnej zgody rodzica. Zgoda rodzica złożona pod presją grzywien jest nieważna na podstawie art. 85 Kodeksu cywilnego. Art. 32 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza wymaga zgody pacjenta, a rodzic nie ma prawa odmowy.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Przepisy ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu a nie przekroczenia progu przychodni i wykonania badania kwalifikacyjnego. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje możliwości odmowy poddania się obowiązkowym szczepieniom, skoro lekarz nie stwierdził przeciwskazań.
Skład orzekający
Renata Owczarzak
przewodniczący sprawozdawca
Anna Klotz
sędzia
Mariusz Pawełczak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wykonalności obowiązku szczepień ochronnych pomimo braku zgody rodzica, gdy nie stwierdzono przeciwwskazań medycznych. Interpretacja przepisów dotyczących zgody na świadczenia zdrowotne w kontekście obowiązkowych szczepień."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy nie stwierdzono przeciwwskazań zdrowotnych do szczepienia. Nie rozstrzyga kwestii związanych z samym procesem kwalifikacji medycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku szczepień i budzi emocje związane z prawami rodzicielskimi i zdrowiem dzieci. Interpretacja przepisów prawnych jest kluczowa dla zrozumienia zakresu obowiązku.
“Czy rodzic może odmówić szczepienia dziecka? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Bd 1342/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2024-06-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Anna Klotz Mariusz Pawełczak Renata Owczarzak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym 6205 Nadzór sanitarny Sygn. powiązane II GSK 2569/24 - Wyrok NSA z 2025-07-10 Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie [...] Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Uzasadnienie Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. skarżący M. G. wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazując na nieistnienie obowiązku lub niewykonalności obowiązku lub brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i b u.p.e.a.) i wniósł o umorzenie postepowania egzekucyjnego i zwrot pobranych grzywien. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła m.in., że wykonanie obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym musi być poprzedzone uprzednim złożeniem przez nią oświadczenia woli, że wyraża zgodę na poddanie dziecka zabiegowi szczepienia o czym stanowi art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1731 ; obecnie tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1516 – dalej "u.z.l."). Oświadczenie woli złożone wyłącznie w stanie wyłączającym swobodne podjęcie decyzji, czyli pod presją nakładania kolejnych grzywien, zgodnie z art. 85 Kodeksu cywilnego jako nie wyrażone swobodnie (bez presji i przymusu) jest z definicji nieważne, jako oświadczenie woli złożone przez osobę, która znajdowała się w stanie wyłączającym swobodne podjęcie decyzji. W konsekwencji skarżący wskazał, że o ile nie kwestionuje ciążącego na nim obowiązku poddania swojego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, to już sam zabieg szczepienia (przymusowość zgody) jest w jego ocenie technicznie niewykonalny z racji przepisów art. 32 ust. 1 u.z.l. i art. 85 kodeksu cywilnego tj. nie istnieje lub nie jest wymagalny. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. oddalił zgłoszony zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności wskazał, że po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia do składanych zarzutów uznał, iż złożony zarzut dotyczy "braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i b". Następnie organ stwierdził, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z przepisów ustawowych a Program Szczepień Ochronnych ogłaszany w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego jest dokumentem technicznym, który doprecyzowuje obowiązki ustawowe. Ponadto powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że zgoda rodzica bądź odmowa jej wyrażenia nie wpływają w żaden sposób na istnienie i wymagalność wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podtrzymała zarzuty zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. akcentując jednocześnie, że ich istota nie polega na tym, że jej zgoda albo jej brak wpływa na wykonalność obowiązku tylko, że konieczność złożenia przez nią oświadczenia woli wynikająca z art. 32 ust. 1 u.z.l. składanego pod przymusem czyni to oświadczenie nieważnym na podstawie art. 85 Kodeksu cywilnego. W ocenie strony, lekarz na podstawie nieważnego oświadczenia woli o wyrażeniu zgody na udzielnie świadczenia zdrowotnego nie może tego świadczenie zdrowotnego udzielić, co czyni obowiązkowe szczepienie niewykonalnym. Skarżący wskazał na wzajemną sprzeczność art. 32 ust. 1 u.z.l. z prawnym obowiązkiem poddania dzieci szczepieniom ochronnym wynikającym z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b oraz art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Po rozpoznaniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] września 2023 r. Nr [...] Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił, że zarówno u.z.l. oraz ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tj. Dz. U. z 2023, poz. 1545 - dalej "u.p.p.") przewidują obowiązek uzyskania zgody pacjenta na udzielenie świadczeń zdrowotnych. Regulacji tych przepisów, w odniesieniu do obowiązku szczepień, nie można jednak w ocenie organu analizować fragmentarycznie i w oderwaniu od innych przepisów prawa. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 16 u.p.p. pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub do odmowy takiej zgody, jednak zgodnie z art. 15 u.p.p. przepisy te stosuje się do wyrażenia zgody albo odmowy, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 32 ust. 1 u.z.l., lekarz może udzielić innych świadczeń zdrowotnych po wyrażeniu zgody przez pacjenta, ale "z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie". Wyjątki takie przewiduje ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która wprowadzając obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, wyłącza obowiązek uzyskania zgody na poddanie się takim szczepieniom. Jest to tzw. kontratyp działania w ramach uprawnienia wyłączający bezprawność czynu. Istnieje zatem przepis prawa, wyłączający bezprawność czynności, która wykonana bez zgody pacjenta mogłaby rodzić odpowiedzialność lekarza. Odnosząc się do powołanego przez stronę § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 organ wskazał 2022 poz. 2172– dalej "rozporządzenie") organ podkreślił, że skarżący nieprawidłowo interpretuje przepis, że obowiązek uzyskania zgody dotyczy samego przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego i szczepienia, podczas gdy zgoda ta dotyczy wykonania tych czynności bez opiekuna. W skardze skierowanej do Sądu skarżący zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu kosztów postepowania. Uzasadniając podniesiony zarzut skarżący wskazał, że organ rozpatrujący zażalenie nie odniósł się w ogóle merytorycznie do zarzutu, że obowiązek "poddania dziecka szczepieniom ochronnym" jest w praktyce w obecnym stanie prawnym niewykonalny ze względu na to, że art. 32 ust. 1 u.z.l. nakłada na lekarza obowiązek pozyskania zgody na wykonanie zabiegu (szczepienia), aby zabieg ten był wykonalny, a równocześnie zgodnie z interpretacją przepisu art. 16 w zw. z art. 15 u.p.p. rodzic dziecka, które powinno być "poddane szczepieniom ochronnym", nie ma prawa do wyrażenia zgody lub do odmowy wyrażenia zgody na zabieg obowiązkowego szczepienia. Jednocześnie nie istnieje żadna norma prawa, która nakładałaby na rodzica obowiązek wyrażenia zgody na zabieg szczepienia (zgody, o której mowa w art. 32 ust. 1 u.z.l.). Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nakłada na rodziców jedynie obowiązek "poddawania dziecka szczepieniom ochronnym", więc dostarczenie dziecka do przychodni na badanie kwalifikacyjne jest wykonaniem tego obowiązku -ponieważ od momentu przyprowadzenia dziecka na badanie kwalifikacyjne już tylko od lekarza zależy, czy zaszczepi dziecko, czy nie, ponieważ rodzic nie ma nawet prawa ani do wyrażenia zgody, ani do odmowy wyrażenia zgody na zabieg szczepienia - a bez wyrażenia zgody na zabieg lekarz odmawia wykonania zabiegu szczepienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Inspektor Sanitarny utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. oddalające wniesiony przez skarżącego zarzut egzekucyjny. Zarzut ten został wniesiony w związku z prowadzonym wobec skarżącego postepowaniem egzekucyjnym dotyczącym wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. poddania syna K. G. obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Powodem wystawienia tytułu przez wierzyciela - Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. był fakt uchylania się zobowiązanego od wykonania tego obowiązku. W myśl art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Natomiast zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Skarżący w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazując na nieistnienie obowiązku lub niewykonalności obowiązku lub brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.). Podkreślił, że wykonanie obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym musi być poprzedzane uprzednim złożeniem oświadczenia woli, że wyraża zgodę na poddanie dziecka zabiegowi szczepienia o czym stanowi art. 32 ust. 1 u.z.l. Takie oświadczenie woli musiałby złożyć wyłącznie w stanie wyłączającym swobodne podjęcie decyzji, czyli pod presją nakładania na kolejnych grzywien, ale zgodnie z art. 85 Kodeksu cywilnego takie nie wyrażone swobodnie (bez presji i przymusu) oświadczenie woli będzie z definicji nieważne, jako oświadczenie woli złożone przez osobę, która znajdowała się w stanie wyłączającym swobodne podjęcie decyzji. W konsekwencji skarżący wskazał, że o ile nie kwestionuje ciążącego obowiązku poddania swojego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, to już sam zabieg szczepienia jest technicznie niewykonalny z racji przepisów art. 32 ust. 1 u.z.l. i art. 85 kodeksu cywilnego tj. nie istnieje lub nie jest wymagalny. W ocenie Sądu skarżący wadliwie kwalifikuje zarzut jako niewykonalność określonego decyzją nałożonego obowiązku z powołaniem się na art. 32 ust. 1 u.z.l. Art. 32 ust. 1 u.z.l. stanowi, że lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, po wyrażeniu zgody przez pacjenta. W przypadku pacjenta małoletniego, zgody jego przedstawiciela ustawowego (ust. 2). Niewykonalność obowiązku wynikającego z decyzji zachodzi wówczas, gdy nie ma możliwości technicznych jego wykonania, bądź istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Inaczej rzecz ujmując niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Niewykonalność faktyczna decyzji to natomiast trwała niemożność jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym (zob. wyrok NSA z 26 stycznia 2022 r., II OSK 1371/19, LEX nr 3344553). Cytowany natomiast przepis przewiduje wyłączenie, gdy jest ono przewidziane w ustawie. Takim wyjątkiem są przypadki obowiązku wynikające wprost z ustawy. Podstawę prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie. Stosownie do art. 5 ust. 2 u.z.z.z. odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu art. 5 ust. 1 pkt 3 u.z.z.z. Przepisy te określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji. Przyjęte rozwiązanie oznacza, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Konkretyzacja tego obowiązku wynika z przepisów zamieszczonych w Rozdziale 4 ustawy poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 1 u.z.z.z. wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 2 u.z.z.z. stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, II OSK 43/18). Poddanie się zatem lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem poddania się obowiązkowi szczepienia ochronnego. Skarżący wskazuje, że przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ograniczają się do dostarczenia dziecka do przychodni na badanie kwalifikacyjne, co stanowi wykonanie nałożonego obowiązku, gdyż samo zaszczepienie zależy od decyzji lekarza a rodzic nie ma wpływu na tę decyzję. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Przepisy ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu a nie przekroczenia progu przychodni i wykonania badania kwalifikacyjnego. Pogląd skarżącego nie wypełnia dyspozycji art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z ust. 2 u.z.z.z., ani nie realizuje celu ustawy. W odniesieniu do zgody na wykonanie szczepienia należy wskazać na art. 16 u.p.p. Stanowi on, iż pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Jednak obowiązek szczepień dziecka nie może być uchylony wobec braku zgody rodzica, skoro nie są stwierdzone przez lekarza przeciwskazania. Należy bowiem mieć na uwadze także art. 15 u.p.p., zgodnie z którym: "Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej." Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje możliwości odmowy poddania się obowiązkowym szczepieniom, skoro lekarz nie stwierdził przeciwskazań (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 52/23). Podobnie w art. 32 ust. 1 u.z.l. wskazano, że lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, po wyrażeniu zgody przez pacjenta. Obowiązkiem jest szczepienie zatem procedury okołoszczepienne nie mogą stanowić przeszkody do realizacji ustawowego obowiązku, chyba że wystąpią przeszkody zdrowotne, które stwierdza lekarz. Nie ma więc w tym przypadku mowy o niewykonalności obowiązku czy niewymagalności. Ewentualna niewykonalność faktyczna może dotyczyć braku szczepionek czy innych przeszkód faktycznych uniemożliwiających wykonanie obowiązku. W ocenie skarżącego treść ww. przepisu wskazuje na możliwość dopuszczenia wyjątków od ogólnej zasady obowiązku uzyskania zgody pacjenta na przeprowadzenie badania lub udzielenia innych świadczeń zdrowotnych, ale jedynie wyjątków wskazanych w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty. W ocenie Sądu jest to zarzut chybiony, ponieważ wskazane powyżej przepisy art. 16 u.p.p. w zw. z art. 15 u.p.p. oraz art. 32 ust. 1 u.z.l. stanowią o tym samym uprawnieniu do wyrażenia zgody przez pacjenta na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, natomiast art. 15 u.p.p. wprost wskazuje na możliwość wyłączenia tego uprawnienia na mocy innych ustaw. Tym samym skoro z art. 17 ust. 1 u.z.z.z. wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym uznać należy, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady obowiązku uzyskania zgody pacjenta na zabieg dopuszczony przez art. 15 u.p.p. Podkreślenia również wymaga, że w przedmiotowej sprawie nie istniały przesłanki do odstępstwa od realizacji przedmiotowego obowiązku w standardowym trybie. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak i w jego toku skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu stanowiącego zaświadczenie o istniejących przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych u syna, zgodnym ze wzorem zaświadczenia określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 – dalej "rozporządzenie"). Badanie kwalifikacyjne według reguł § 8 ust. 1 rozporządzenia stanowi podstawę do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowane przez lekarza w dokumentacji medycznej wraz z wynikiem konsultacji specjalistycznej, (stwierdzające przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego), nie zaś stanowisko rodzica, może być podstawą do odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych. To samo dotyczy zasadności stosowania indywidualnego programu szczepień. Stwierdzona przez lekarza pozytywna kwalifikacja dziecka do szczepienia jest jednoznaczna. Lekarz na podstawie poczynionych w toku badania obserwacji oraz posiadanej wiedzy medycznej stwierdził brak przeciwskazań do szczepienia. W okolicznościach sprawy nie występują zatem jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby skutecznie podważyć skutek przeprowadzonego badania. Skoro więc uprawniony w świetle obowiązujących przepisów lekarz, zakwalifikował dziecko do szczepienia, skutek ten wiązał organy sanitarne, które miały wynikający z ich usytuowania w aparacie Państwa obowiązek doprowadzenia do jego realizacji. W tych okolicznościach nie ma podstaw do kwestionowania braku wymagalności obowiązku wskutek braku zgody rodziców na wykonanie procedury. Ustawowe wyłączenia zgody wiążą się ze specyfiką szczepień. Realizują one bowiem nie tylko cele zdrowotne jednostki ale oddziałują na bezpieczeństwo i prawa innych osób do ochrony przed zakażeniem. W konsekwencji uznać należy, że skierowanie względem skarżącego (jako rodzica podlegającego obowiązkowi szczepień małoletniego) tytułu wykonawczego, a następnie wszczęcie względem niego postępowania egzekucyjnego, znajdowało podstawę prawną i nie naruszało obowiązującego porządku prawnego Z podanych powodów skarga nie jest zasadna. Prawidłowo organy administracji uznały, że podniesione przez skarżącego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, a Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę