II SA/Bd 1315/05

II SA/Bd 1315/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz
Elżbieta Piechowiak /sprawozdawca/
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ
Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA: Elżbieta Piechowiak (spr.) Asesor WSA: Anna Klotz Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Michała C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] 2004 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych czynności związanych z praktyką lekarsko-weterynaryjną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. z dnia [..] 2004 r., Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w B. na rzecz skarżącego Michała C. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Bd 1315/05
UZASADNIENIE
Decyzją nr [...] z [...] 2004 r. (znak [...]) Powiatowy Lekarz Weterynarii w M., po zapoznaniu z protokołem kontroli nr [...] z [...] 2004 r. przeprowadzonym w Gospodarstwie Rolno - Przemysłowo - Handlowo - Usługowym Sp. z o.o. w W., zobowiązał lekarza weterynarii Michała C. do:
1. prowadzenia książki leczenia zwierząt w kontrolowanym gospodarstwie osobiście i zgodnie z powołanymi w zaskarżonej decyzji przepisami,
2. uzupełnienia wszystkich wpisów za 2003 r.,
3. pisemnego poinformowania Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. o wykonaniu zobowiązania dotyczącego wpisów,
4. prowadzenia w gospodarstwie na bieżąco dokumentu potwierdzenia nabycia produktu leczniczego weterynaryjnego, paszy leczniczej.
Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia uczyniono art. 6 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz inspekcji weterynaryjnej (Dz. U. z 1999 r., Nr 66, poz. 752 ze zm.) oraz § 1 ust. 1, § 2, § 5 ust. 2 pkt 3, 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2003 r. w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia dokumentacji lekarsko - weterynaryjnej oraz sposobu prowadzenia książki leczenia zwierząt (Dz. U. Nr 181, poz. 1774), a także § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6 grudnia 2002 r. w sprawie wzoru dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi, weterynaryjnymi oraz wzoru dokumentu potwierdzającego nabycie produktów leczniczych weterynaryjnych lub pasz leczniczych (Dz.U. Nr 124, poz. 1814). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że rozstrzygnięcie zapadło w wyniku kontroli dokumentacji lekarsko - weterynaryjnej z wykonywanych przez lekarza weterynarii Michała C. w Gospodarstwie Rolnym W. zabiegów leczniczych i profilaktycznych, czyli czynności lekarsko - weterynaryjnych oraz kontroli zapisów w książce leczenia zwierząt. Kontrolowano także dokumentację potwierdzającą nabycie produktów leczniczych weterynaryjnych wydawaną właścicielowi zwierząt przez leczącego zwierzęta lekarza weterynarii.
W czasie kontroli stwierdzono, że w gospodarstwie brak jest dokumentów potwierdzających nabycie produktów leczniczych weterynaryjnych, które leczący zwierzęta lekarz weterynarii wydaje właścicielowi zwierząt, a w książce leczenia zwierząt stwierdzono nieprawidłowości polegające na niedokładnych zapisach dotyczących opisu zwierząt, ich wieku a także na braku zapisu nazw i ilości zastosowanych produktów leczniczych weterynaryjnych we wszystkich 140 wpisach do tej książki oraz stwierdzono, że wpisów nie dokonuje osobiście lekarz weterynarii Michał C., który tylko składa podpis po wpisie dokonanym przez osoby trzecie.
W odwołaniu od decyzji Michał C. zarzucił niewłaściwe zastosowanie przepisów przy wydawaniu decyzji i obrazę art. 107 § 3 K.p.a., wnosząc jednocześnie o jej uchylenie i umorzenie postępowania przed organem I instancji.
[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją nr [...] z [...] 2004 r. (znak [...]) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 1 i 2 orzekając jednocześnie o obowiązku Michała C. do osobistego dokonywania wpisów do książki leczenia zwierząt w Gospodarstwie Rolnym w W. oraz uzupełnienia wpisów w w/w książce od dnia 7 listopada 2003 r. w pozostałym zakresie zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał wyniki przeprowadzonej w dniu 19 lutego 2004 r. ponownej kontroli dokonanej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w B. Stwierdzili oni, że w opis leczonych zwierząt książce leczenia zwierząt prowadzonej w gospodarstwie jest niekompletny, uniemożliwiający w większości przypadków ustalenie tożsamości leczonych zwierząt w zakresie płci, wieku i wagi. Rozpoznanie kliniczne nie uzasadnia podjętego leczenia farmakologicznego, a brak zapisów nazw i ilości zastosowanych produktów leczniczych weterynaryjnych uniemożliwia zasadność i ocenę ustalonych okresów karencji, a także ocenę prawidłowości ich stosowania. Skreślenia i poprawki w książce leczenia zwierząt nie są opatrzone podpisem przez osobę dokonującą zmian w zapisie. Ustalono, że lekarz weterynarii Michał C. nie wystawia potwierdzeń nabycia produktów leczniczych weterynaryjnych, dla których przy ich stosowaniu takie dokumenty obowiązują. Stwierdzono też, że obowiązek prowadzenia książki leczenia zwierząt, w której lekarz weterynarii leczący zwierzęta dokonuje wpisów wszystkich dokonanych zabiegów obowiązuje od 7 listopada 2003 r. i wynika z rozporządzenia z dnia 9 października 2003 r. w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia dokumentacji lekarsko - weterynaryjnej oraz sposobu prowadzenia książki leczenia zwierząt (Dz. U. Nr181, poz. 1774). W ocenie organu II instancji zobowiązanie do uzupełnienia wpisów od początku roku jest w takiej sytuacji bezzasadne.
Wskazano, że sporządzanie i przekazywanie właścicielowi dokumentu nabycia produktów leczniczych weterynaryjnych, względnie pasz leczniczych jest obowiązkiem lekarza weterynarii leczącego zwierzęta, a dokument ten jest sporządzany w przypadkach stosowania do leczenia wyłącznie przy wykonywaniu praktyki lekarsko - weterynaryjnej produktów leczniczych weterynaryjnych posiadających właściwości anaboliczne, przeciwbakteryjne, przeciwpasożytnicze, przeciwzapalne, hormonalne i psychotropowe u zwierząt, których tkanki i produkty są lub mogą być przeznaczone do spożycia przez ludzi i dla których to produktów leczniczych weterynaryjnych został określony okres karencji. Taki obowiązek istnieje od 1 stycznia 2003 r. Skarżący takich dokumentów nie wydaje i tym samym narusza przepis art. 69 ust. 3 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. Nr 126, poz. 138 ze zm.).
W skardze na powyższą decyzję Michał C. zarzucił jej wydanie z naruszeniem prawa (art. 138 K.p.a.) oraz rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności wydawania decyzji administracyjnych. Zdaniem skarżącego uchylenie przez Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii decyzji w pkt 1 i 2 nie nastąpiło, a było tylko i wyłącznie działaniem pozornym, mającym na celu stworzyć wrażenie uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż w zmienionej stylistycznie formie z zachowaniem jej merytorycznej zawartości, zalecono dokonywania osobiście wpisów do książki leczenia zwierząt w Gospodarstwie Rolnym Sp. z o.o. w W. i uzupełnienie wpisów w w/w książce od dnia 7 listopada 2003 r.
Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy naruszył art. 138 K.p.a., zgodnie z którym mógł utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy, umorzyć postępowanie odwoławcze albo uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Okoliczności zaistniałe w sprawie pozwalają na stwierdzenie, iż organ odwoławczy swoją decyzję wydał z naruszeniem zasady dwuinstancyjności. Dowodem na to jest zarzut obrazy art. 107 K.p.a. przez organ I instancji w decyzji nr [...]. Organ odwoławczy w dniu 19 lutego 2004 r. zbadał sprawę w miejscu jej powstania w całości, ponownie rozpatrując ją merytorycznie wydał decyzję nr [...]. Wskazano na treść jednego z orzeczeń (bez bliższego oznaczenia). Zdaniem skarżącego bezpodstawnie utrzymano w mocy punkt 3 i 4 decyzji, gdyż z uwagi na słuszne żądanie uchylenie decyzji w pkt 2, traci rację bytu pkt 3, ponieważ jest z nim ściśle związany. Pkt 4 decyzji z uwagi na niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa przez organ odwoławczy, z tych samych przyczyn, co pkt 1 i 2 powinien być uchylony.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uznając, że jej treść nie zawiera żadnych nowych elementów, które dawałyby podstawę do ich uwzględnienia i tym samym zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 14 lipca 2004 r. skargę oddalono, wobec uznania bezzasadności zarzutów w niej podniesionych i odpowiadania prawu pod względem formalnym i materialnym.
W wyniku wniesienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 października 2005 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wskazując na niezbyt pełne rozpatrzenie zaskarżonej decyzji pod kątem legalności przywołanej przez nią podstawy prawnej, szczególnie w kontekście braku związania zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późń. zm.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga została uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta uchybia prawu.
Zwrócić też należy uwagę, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. O ile więc główny i jedyny zarzut skargi zasadza się na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania przez wydania orzeczenia reformatoryjnego przez organ odwoławczy, to stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie nie sposób znaleźć dla niego uzasadnienie ze względu na prawidłowe posłużenie się przez organ określonym w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uprawnieniem do częściowego uchylenia zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięciem w tym zakresie co do istoty sprawy.
Podstawową bowiem funkcją, jaką spełnia kodyfikacja postępowania administracyjnego, jest ujednolicenie wymagań, jakim powinien odpowiadać prawidłowy przebieg postępowania prowadzonego przed organem administracji publicznej, celem którego jest wydanie opartej na przepisach prawa decyzji administracyjnej. Jednym z takich wymogów, dotyczącym etapu postępowania odwoławczego jako całości, jest konieczność ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. W wyroku z 22 marca 1996 r. (sygn. akt SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1. poz. 35) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (...). Wynika to z art. 138 K.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (a nie oddalenie odwołania), bądź uchylenie i zmiany zaskarżonej decyzji. W przypadku braku konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, organ II instancji mógł rozstrzygnąć tę określoną kwestię uzupełniającym rozstrzygnięciem merytorycznym, tym bardziej, że okoliczności sprawy nie budziły wątpliwości, a postępowanie dowodowe mogło zostać przeprowadzone na podstawie istniejących już dowodów.
Punktem wyjścia dla właściwego zrozumienia zasadności podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia jest pełna analiza przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie i zestawienie wyników tego procesu z podstawą prawną rozstrzygnięć przywołaną przez orzekające w sprawie organy administracji.
Mając na uwadze powyższe przede wszystkim odnieść należy się unormowania zawartego w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz inspekcji weterynaryjnej. Powoływanie art. 6 ust. 1 cyt. ustawy jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy jest całkowicie bezpodstawne z uwagi na zawarte w nim odniesienie dotyczące zakresu regulacji określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 - 10 i 12, ust. 1a oraz ust. 3a, więc z wyraźnym wyłączeniem działalności związanej z lecznictwem zwierząt, do której odnosi się jedynie regulacja ust. 2 art. 6 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w razie stwierdzenia, że prowadzenie działalności, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 11, stwarza zagrożenie epizootyczne lub epidemiczne, powiatowy lekarz weterynarii nakazuje, w drodze decyzji administracyjnej, niezwłoczne usunięcie uchybień, zawiadamiając o tym właściwą okręgową izbę lekarsko - weterynaryjną. Jednak jak wynika z hipotezy przedstawionej wyżej normy prawnej, zastosowanie tego przepisu uzależnione jest od wystąpienia stanu zagrożenia epizootycznego lub epidemicznego, które to okoliczności nie zostały jednak w sposób wyraźny wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a.
Regulujący problematykę prowadzenia właściwej dokumentacji z zakresu leczenia zwierząt art. 20 ust. 1, 2 i 3 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz inspekcji weterynaryjnej wprowadza dwa rodzaje dokumentacji związanej z tą działalnością. Zgodnie bowiem z przepisem art. 20 ust. 1 cyt. ustawy lekarze weterynarii są obowiązani do prowadzenia dokumentacji lekarsko - weterynaryjnej z wykonywanych zabiegów leczniczych i profilaktycznych oraz stosowanych produktów leczniczych. Natomiast ust. 2 tego art. odnosi się do posiadaczy zwierząt gospodarskich, zobowiązując ich do prowadzenia książki leczenia zwierząt, odrębnie dla każdego gospodarstwa i poszczególnych gatunków zwierząt, przy czym to lekarz weterynarii leczący zwierzęta dokonuje wpisów w książce leczenia zwierząt, o której mowa w tym przepisie. Przedstawiona regulacja w sposób wyraźny i pełny określa podział zadań związanych z prowadzeniem odpowiedniej dokumentacji leczenia zwierząt przez zainteresowane podmioty. Z uwagi na niepełność materiału dowodowego w sprawie, do którego nie załączono książki leczenia zwierząt zawierającej sporne zapisy, nie sposób odnieść się do ich prawidłowości i kompletności. Jednak zarówno przedstawiona regulacja ustawowa jak i precyzujące ją przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2003 r. w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia dokumentacji lekarsko - weterynaryjnej oraz sposobu prowadzenia książki leczenia zwierząt nie przewidują wyróżnienia technicznego sposobu dokonywania wpisów w książce leczenia zwierząt przez uprawnioną osobę na dokonywane "osobiście" lub za pośrednictwem innej osoby. W związku z tym przyjąć należy, że wszelkie wpisy odpowiadające w swej treści normującym je regulacjom prawnym, a potwierdzone podpisem i pieczątką uprawnionego lekarza weterynarii odpowiadają prawu i wszelkie próby podważania ich wiarygodności nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach.
Uzasadniona natomiast wydaje się ta część rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji odnosząca się do obowiązku prowadzenia w gospodarstwie na bieżąco dokumentu potwierdzenia nabycia produktu leczniczego weterynaryjnego, paszy leczniczej. Regulujący tę problematykę art. 69 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne stanowi, iż lekarz weterynarii prowadzący obrót detaliczny produktami leczniczymi weterynaryjnymi jest obowiązany do prowadzenia dokumentacji obrotu produktami leczniczymi weterynaryjnymi oraz przeprowadzania, przynajmniej raz w roku, spisu kontrolnego stanu magazynowego produktów leczniczych weterynaryjnych oraz ich dostaw, wraz z odnotowaniem wszelkich stwierdzonych niezgodności. Określenie "obrót detaliczny", który zgodnie z art. 68 ust. 2 cyt. ustawy może być prowadzony przez lekarza weterynarii wyłącznie przy wykonywaniu przez niego praktyki lekarsko - weterynaryjnej, nie obejmuje sytuacji bezpośredniego zastosowania u zwierzęcia przez lekarza weterynarii produktów leczniczych weterynaryjnych lub produktów leczniczych, których potrzeba zastosowania wynika z rodzaju świadczonej usługi lekarsko - weterynaryjnej. Biorąc więc pod uwagę ilość i rodzaj wykonywanych usług weterynaryjnych w Gospodarstwie Rolnym w W. przez Michała C., stwierdzić należy, iż występował tutaj obrót detaliczny w określonym wyżej rozumieniu i przez to powstał obowiązek prowadzenia stosownej dokumentacji obrotu produktami leczniczymi weterynaryjnymi.
Odnosząc się zaś do prawidłowości nadania części rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zwrócić należy uwagę na nadzwyczajny charakter zastosowania tej instytucji przewidzianej przez art. 108 § 1 K.p.a., zgodnie którym decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia. Katalog przesłanek uzasadniających nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest więc zamknięty, a zatem jedynie wzgląd na dobra i wartości określone w art. 108 § 1 K.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do nadania decyzji takiego rygoru, przy czym skorzystanie z tego narzędzia wymaga precyzyjnego uzasadnienia, wskazującego na nieodzowność jego zastosowania. Trafnie zatem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku NSA z dnia 24 maja 1983 r., (sygn. akt I SA 20/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 36; OSP 1984, z. 4, poz. 77 z glosą S. Jędrzejewskiego), że: "3. organ administracji państwowej nie może nadać swej decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, jeżeli nie uzasadni takiego rozstrzygnięcia jedną z okoliczności wskazanych w art. 108 k.p.a., których nie można interpretować rozszerzająco". Samo więc powołanie się na jedną z przesłanek instytucji rygoru natychmiastowej wykonalności, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, nie wystarcza dla uznania legalności jego zastosowania.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200, art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust.2 pkt1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr163, poz.1349 ze zm.).