II SA/Bd 1312/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-03-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
kierowanie pojazdamibadania lekarskieuzależnienie od alkoholuprawo jazdytransport drogowypostępowanie administracyjnedowodyabstynencjaterapia

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o skierowaniu na badania lekarskie z powodu niewystarczających dowodów uzależnienia od alkoholu i braku weryfikacji aktualnego stanu zdrowia kierowcy.

Skarżący został skierowany na badania lekarskie z powodu opinii sądowo-psychiatrycznej wskazującej na uzależnienie od alkoholu. Sąd uznał, że opinia ta była niejednoznaczna, wydana niemal rok wcześniej i nie uwzględniała aktualnego stanu zdrowia skarżącego, który twierdził, że pozostaje w abstynencji i uczęszcza na terapię. WSA uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzje Starosty i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które skierowały A. M. na badania lekarskie w celu ustalenia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawą decyzji organów była opinia sądowo-psychiatryczna z poprzedniego roku, wskazująca na uzależnienie od alkoholu, oraz wniosek prokuratury. Sąd uznał, że organy obu instancji przedwcześnie uznały istnienie uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego. Opinia sądowo-psychiatryczna była niejednoznaczna, opierała się na sprzecznych zeznaniach świadków i nie zawierała kategorycznego wniosku o chorobie alkoholowej. Ponadto, opinia była nieaktualna, a organy nie zweryfikowały twierdzeń skarżącego o trwającej abstynencji i uczestnictwie w terapii, co potwierdził przedstawiony w sądzie dokument. Sąd podkreślił, że organy administracji mają obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny dowodów, a nie bezkrytycznego przyjmowania informacji. Uchylając decyzje, sąd wskazał na naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80 k.p.a.) oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Wskazano, że w ponownym postępowaniu organy muszą dokładnie ustalić stan zdrowia skarżącego i ocenić, czy istnieją uzasadnione zastrzeżenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka opinia, zwłaszcza gdy nie została zweryfikowana pod kątem aktualności i nie uwzględnia ewentualnej abstynencji i terapii, nie stanowi wystarczającej podstawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, opierając się na nieaktualnej i niejednoznacznej opinii, bez weryfikacji jego twierdzeń o abstynencji i terapii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.k.p. art. 99 § 1 pkt 2

Ustawa o kierujących pojazdami

Starosta wydaje decyzję o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

u.k.p. art. 75 § 1 pkt 5

Ustawa o kierujących pojazdami

Badaniu lekarskiemu podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 lit. a i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględniania interesu społecznego i obywateli.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

u.k.p. art. 99 § 2

Ustawa o kierujących pojazdami

Organ może działać na podstawie własnych ustaleń lub sygnałów od innych podmiotów.

p.p.s.a. art. 106

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodu z dokumentu przedłożonego w toku postępowania sądowego w celu wyjaśnienia wątpliwości.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców § załącznik nr 4, ust. 6

Warunki orzeczenia braku przeciwwskazań zdrowotnych w przypadku stwierdzenia w przeszłości uzależnienia od alkoholu (min. roczna abstynencja, opinia terapeuty, regularne badania kontrolne).

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs? § ust. 3

Możliwość przeprowadzenia posiedzenia niejawnego w sprawach rozpoznawanych przez sądy administracyjne w okresie pandemii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opinia sądowo-psychiatryczna była niejednoznaczna i nieaktualna. Organy nie zweryfikowały twierdzeń skarżącego o abstynencji i terapii. Brak wykazania przez organy istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia.

Godne uwagi sformułowania

organy nie mogą bezkrytycznie podchodzić do otrzymanych informacji i zawiadomień nie można automatycznie kierować na badania w przypadku każdego zawiadomienia sama treść przedmiotowej opinii jest w dużym stopniu niejednoznaczna nie zawiera ona kategorycznego wniosku co do choroby skarżącego nie zostało przez organy zweryfikowane, czy skarżący nie rozpoczął terapii odwykowej i nie pozostaje od tego czasu abstynentem

Skład orzekający

Grzegorz Saniewski

przewodniczący

Jerzy Bortkiewicz

sprawozdawca

Joanna Janiszewska - Ziołek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organy administracji, konieczność weryfikacji aktualności dowodów (np. opinii lekarskich) oraz uwzględniania dowodów przedstawionych przez stronę w toku postępowania, zwłaszcza w sprawach dotyczących uprawnień do kierowania pojazdami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skierowania na badania lekarskie z powodu uzależnienia od alkoholu, ale jego zasady dotyczące postępowania dowodowego i oceny dowodów mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów przez organy administracji i jak łatwo można naruszyć prawa obywatela przez pochopne decyzje oparte na niepełnych lub nieaktualnych informacjach, szczególnie w kontekście zdrowia i uprawnień.

Sąd: Nie można odebrać prawa jazdy na podstawie starej i niejasnej opinii o alkoholizmie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 1312/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/
Jerzy Bortkiewicz /sprawozdawca/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 99 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r., 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16 sierpnia 2023 r., nr KD.5430.7.316.2023.IA, Starosta Toruński skierował A. M. (skarżącego) na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 17 lipca 2023 r. wpłynął do niego wniosek Prokuratora Rejonowego Toruń-Wschód w Toruniu o skierowanie skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi, albowiem z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 16 września 2022 r., uzyskanej w toku postępowania karnego o leczenie odwykowe, wynika, że skarżący uzależniony od alkoholu. W ocenie organu stanowi to uzasadnione i poważne zastrzeżenie co do stanu zdrowia kierowcy, o którym mowa w art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 622 – dalej "u.k.p.") podstawę do wydania decyzji o skierowaniu na badanie. Starosta podkreślił, że do wydania przedmiotowej decyzji potrzebne jest jedynie uprawdopodobnienie zaistnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia 25 września 2023 r., nr SKO-522-135/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę wydania kwestionowanej decyzji mogą stanowić przesłanki, które z dużym prawdopodobieństwem wskazują istotne zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem, przy czym w przypadku powzięcia informacji w powyższym zakresie organ zobowiązany jest wydać decyzję o skierowaniu. W ocenie SKO w rozpoznawanej sprawie opinia psychiatryczno-psychologiczna o stwierdzeniu w przypadku skarżącego uzależnienia alkoholowego pozwala na przyjęcie, że wobec skarżącego istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, które mogą mieć wpływ na bezpieczne uczestnictwo w ruchu drogowym.
W skardze na powyższą decyzję A. M. wniósł o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji I instancji, art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego zbadania i prawidłowego ocenienia, oraz naruszenie art. 99 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. poprzez ich zastosowanie w sytuacji braku uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że obie decyzje wydane zostały na podstawie opinii psychiatryczno-psychologicznej wystawionej niemal rok wcześniej, nie zawierającej wskazania do leczenia odwykowego, nieuwzględniającej biernej lub czynnej fazy choroby alkoholowej, niewyjaśniającej, czy aktualnie skarżący utrzymuje abstynencję. Skarżący wskazał, że bierny alkoholizm nie powinien być podstawą dla zastrzeżeń co do kwalifikowania w zakresie przeciwwskazań zdrowotnych dotyczących stanu zdrowia. Przywołał, że od 6 lat kieruje pojazdem przewożąc więźniów z zakładu karnego do pracy, praca tego rodzaju wymaga zatem pozostawania w całkowitej trzeźwości, i samo w sobie stanowi dowód abstynencji skarżącego. Przywołał, że wykonał badania lekarskie, w tym psychologiczne, w wyniku których nie stwierdzono przeciwwskazań do wykonywania pracy w charakterze kierowcy transportu drogowego kat. C, C + E. W ocenie skarżącego oparcie się na jednym dowodzie w postaci przedłożonej wraz z pismem Prokuratora opinii psychiatryczno-psychologicznej świadczy o niepełnym wyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał tezy z orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Do skargi dołączył zaświadczenie terapeuty uzależnień z dnia 20 października 2023 r., zgodnie z którym od 9 grudnia 2023 r. skarżący uczęszcza na rozmowy wspierające, pozostając w abstynencji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie pisemne wypowiedzenie się w sprawie.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji zawierał art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W myśl przy tym art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Z powołanych unormowań prawnych nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko o tym, by były one uzasadnione i poważne, co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji podającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. II SA/Rz 575/16, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 16 listopada 2017 r., sygn. III SA/Gd 627/17, oraz powołany tam wyrok NSA z 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1051/16, dostępne jw.).
Organ rozważając kwestię wszczęcia z urzędu postępowania, może działać na podstawie własnych ustaleń lub sygnałów otrzymywanych od innych podmiotów (art. 99 ust. 2 u.k.p). Niezależnie od tego, z jakich źródeł pochodzą informacje o niedomaganiach zdrowotnych kierowcy, to właściwy organ sam decyduje o wszczęciu a następnie o sposobie zakończenia wszczętego postępowania. Nie może on zatem bezkrytycznie podchodzić do otrzymanych informacji i zawiadomień. Jest zobowiązany do analizy wszystkich otrzymywanych sygnałów co do stanu zdrowia kierowcy oraz do oceny czy uzyskane informacje i zawiadomienia są wiarygodne oraz zostały wystarczająco umotywowane. Należy wykluczyć możliwość automatycznego kierowania na badania w przypadku każdego zawiadomienia o niedomaganiach zdrowotnych kierowcy, a tym samym podejmowania decyzji bez uprawdopodobnienia i bez analizy wskazanych w zawiadomieniu faktów. Uwagi te odnoszą się także do zawiadomień pochodzących od organów prokuratury. Same takie zawiadomienia nie mogą przesądzać jeszcze o wyniku postępowania. Przesłanką skierowania na badania są zastrzeżenia organu decyzyjnego a nie wyłącznie podmiotu zawiadamiającego. Jest oczywiste, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy winien stwierdzić organ wydający decyzję o skierowaniu na badania. Ustalenia w tym zakresie nie mogą opierać się na ogólnikowym, w żaden sposób nieumotywowanym zawiadomieniu. O wiarygodności uzyskanych danych przesądza treść informacji a nie jedynie rodzaj podmiotu zawiadamiającego. Starosta decydując się na skierowanie kierowcy na badania, musi wykazać, że istnieją uzasadnione i poważane zastrzeżenia co do stanu zdrowia takiej osoby. Jest to możliwe dopiero po wnikliwym zebraniu i rozważeniu całego materiału dowodowego. Tylko postępowanie przeprowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi w szczególności z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. pozwala na ustalenie okoliczności uprawdopodabniających istnienie stanów chorobowych wpływających na zdolność psychofizyczną do kierowania pojazdami (vide: wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. II GSK 2319/21, dostępny jw.)
W niniejszej sprawie podstawą wydania zakwestionowanych decyzji była informacja – wniosek Prokuratura Rejonowego Toruń-Wschód w Toruniu z 14 lipca 2023 r. o skierowanie skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi, a nadto opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 16 września 2022 r., uzyskanej w toku postępowania karnego o leczenie odwykowe, wynika, że skarżący uzależniony od alkoholu. W piśmie Prokuratura powołano się na treść ww. opinii, wskazując, że skarżący jest osobą uzależnioną od alkoholu. W samej opinii zaś wskazuje się, po obszernym opisie stanowiska skarżącego co do swojej sytuacji oraz stanowisk świadków, że zaleca się zobowiązanie skarżącego do leczenia odwykowego w warunkach niestacjonarnych pod dozorem kuratora.
Spór w niniejszej sprawie sprowadził się do tego, czy powyższy materiał stanowił dostateczną podstawę dla wydania decyzji w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. – czy wnioski z niego wypływające wiążą się z uzasadnionymi zastrzeżeniami co do stanu zdrowia skarżącego wpływającymi na jego zdolność do bezpiecznego kierowania pojazdami.
W ocenie Sądu ocena dokonana przez organy obu instancji była przedwczesna.
Jak wskazano wcześniej, wniosek prokuratury o skierowanie skarżącego na badanie lekarskie sam w sobie nie przesądza zasadności tego skierowania. Istotniejsze znaczenie ma w tym zakresie załączona do niego opinia sądowo-psychiatryczna, która stanowi dokument specjalistyczny dowodzący wskazanych w niej okoliczności. Ocena opinii sądowo-psychiatrycznej nie może jednak abstrahować od jej aktualności, jak i jednoznaczności wypływających z niej wniosków. Istotne jest to, czy opinia potwierdza istniejący stan zdrowotny opiniowanego oraz czy wnioski w niej zawarte rzeczywiście wskazują, iż w danym przypadku istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia uzasadniające skierowanie kierowcy na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2021 r., sygn. II GSK 1520/21, dostępny jw.).
W ocenie Sądu rację ma skarżący zarzucając organom obu instancji, że wywiodły one przedwczesne konkluzje o "uzasadnionych i poważnych zastrzeżeniach" co do stanu jego zdrowia. Sama treść przedmiotowej opinii jest w dużym stopniu niejednoznaczna. Nie stwierdza się w niej explicite w żadnym miejscu, że skarżący jest osobą uzależnioną od alkoholu. Zauważyć należy, że opinia stanowi raczej opis dotychczasowych zachowań strony i ich przyczyn z dwóch perspektyw – perspektywy skarżącego oraz tej wynikającej z zeznań świadków, tj. członków rodziny skarżącego. Są to opisy sprzeczne, wskazujące na konflikt rodzinny. Opinia biegłych nie zawiera zaś kategorycznego wniosku co do choroby skarżącego. Wskazuje za to w części "stan psychiczny i ocena psychologiczna", że "wywiad alkoholowy trudny jest do zebrania", zaś w części "wnioski i opinia" autorzy wprost wskazują, że "podstawą do rozpoznania u uczestnika postępowania zespołu uzależnienia od alkoholu są wyłącznie dane – spójne informacje od trzech świadków, zebrane w aktach sprawy". Autorzy opisują objawy przywoływane przez świadków, nie wywodząc jednak własnej konkluzji. Tego typu opinia nie jest zatem według Sądu dokumentem uprawdopodobniającym istnienie po stronie skarżącego choroby alkoholowej, a więc sama w sobie nie może być przyczynkiem do stwierdzenia "uzasadnionego i poważnego zastrzeżenia co do stanu zdrowia" kierowcy. Opiera się ona na zeznaniach skonfliktowanych ze skarżącym członków jego rodziny, sama zaś nie zawiera jednoznacznej oceny ekspertów co do tego, że stwierdzili u skarżącego uzależnienie. Została ona tym samym nieprawidłowo oceniona przez organy i przyjęta za dowód przesądzający o konieczności rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p.
Zauważyć po drugie przedmiotowa opinia została wydana niemal rok przed wszczęciem postępowania w sprawie (10 miesięcy), a więc okoliczności w niej potwierdzane, jakiekolwiek by nie były, mogły się zdezaktualizować. Nie zostało przez organy zweryfikowane, np. na podstawie wspartego odpowiednią dokumentacją oświadczenia skarżącego, a w miarę potrzeby któregoś z członków rodziny skarżącego, czy skarżący, nawet jeżeli doświadczony chorobą alkoholową w okresie poprzedzającym 16 września 2022 r., nie rozpoczął terapii odwykowej i nie pozostaje od tego czasu abstynentem. Sąd przeprowadził dowód z dokumentu przedłożonego przez skarżącego w toku postępowania sądowego – zaświadczenia specjalisty psychoterapii uzależnień z dnia 20 października 2023 r., jako dokumentu wyjaśniającego istotną wątpliwość rzutującą na wynik sprawy sądowej (art. 106 § ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – "p.p.s.a."). Ocenić należało bowiem, czy braki ustaleń faktycznych w zakresie potwierdzenia ewentualnego pozostawania skarżącego w abstynencji wpływały na prawidłowość samego rozstrzygnięcia sprawy. Z zaświadczenia wynika, że skarżący "korzysta z rozmów wspierających z terapeutą od 9 grudnia 2022 r. regularnie. Na spotkania przychodzi będąc w abstynencji". O ile dokument ten nie mógł stanowić podstawy ustaleń faktycznych organów rozstrzygających w sprawie (został przedstawiony dopiero na etapie postępowania sądowego), to istotnym jest wynikający z niego wniosek, że skarżący jest i był w dacie rozstrzygania w obu instancjach abstynentem uczestniczącym w terapii. Okoliczność ta wymaga zatem pogłębionej weryfikacji, również w drodze przesłuchania terapeuty w charakterze świadka, od jak dawna i z jakim skutkiem skarżący jest uczestnikiem terapii alkoholowej. Organ winien nadto wezwać skarżącego i terapeutę do przedłożenia dokumentów (np. w postaci stosownej umowy, listy obecności, dodatkowego zaświadczenia obejmującego częstotliwość spotkań i program terapii) potwierdzających uczestnictwo w terapii alkoholowej, ewentualnie jej ukończenie.
Jasnym jest zatem, że ewentualne długotrwałe pozostawanie skarżącego w abstynencji i skuteczne wdrożenie przez niego rozwiązań terapeutycznych w okresie prowadzenia postępowania w przedmiocie skierowania na badania, będzie miało wpływ na ocenę treści przedmiotowej opinii (konfrontacji tej treści ze stanem aktualnym), a przez to – na ocenę wystąpienia "uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń", o których mowa w art. 99 ust. 1 u.k.p. Organy obu instancji nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego w zakresie aktualnego stanu zdrowia skarżącego, bezkrytycznie opierając się na opinii, co do której treści (i aktualności) istniały uzasadnione wątpliwości. Organy zignorowały stanowisko skarżącego co do jego trwającego stanu abstynencji i nie podjęły próby ich weryfikacji pod kątem istnienia przesłanki skierowania na badania lekarskie, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p.
Przywołać w tym miejscu należy, że zgodnie z ust. 6 załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2020 r., poz. 2213) w przypadku stwierdzenia w przeszłości uzależnienia od alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu, można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jeżeli osoba badana udokumentuje co najmniej roczny okres abstynencji oraz przedstawi opinię lekarza lub terapeuty prowadzącego leczenie odwykowe potwierdzającą leczenie i utrzymywanie abstynencji oraz przeprowadza regularne kontrolne badania lekarskie. Samo przywołanie w opinii, że skarżący cierpi na uzależnienie alkoholowe, nie stanowi zatem podstawy do automatycznego rozstrzygnięcia o skierowaniu na badania (vide: wyrok tut. Sądu z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. II SA/Bd 8/22 – dostępny jw.). Skoro tak, to tym bardziej podstawy takiej nie stanowi opinia taka jak w niniejszej sprawie, sporządzona niemal rok przed wszczęciem postępowania, a jednocześnie nie zawierająca jednoznacznej konkluzji co do choroby alkoholowej skarżącego w jej czynnym stadium.
Reasumując - zaskarżona decyzja, wraz z decyzją ją poprzedzającą, podjęte zostały przedwcześnie. Organy obu instancji nie ustaliły stanu faktycznego sprawy w stopniu pozwalającym nie niewątpliwie potwierdzenie, że wobec skarżącego istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia i warunkujące możliwość kierowania przezeń pojazdami. Uczyniły tym samym wbrew zasadom postępowania administracyjnego opisanym w art. 7 k.p.a. ("w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli"), art. 8 k.p.a. ("organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania"), art. 77 § 1 k.p.a. ("organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy") oraz art. 80 k.p.a. ("organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona"). W sprawie organy naruszyły nadto przepis prawa materialnego w postaci art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., poprzez jego przedwczesne, nieuzasadnione okolicznościami faktycznymi sprawy zastosowanie.
Jeżeli chodzi natomiast o przedłożone przez stronę zaświadczenia lekarskie, mające potwierdzać brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, to wyjaśnić należy, że badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - w przypadku kierujących motorowerem, pojazdem silnikowym łub tramwajem, którzy kierowali pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu - przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (art. 75 ust. 5 w zw. z ust. 1 pkt 4 u.k.p.). Wojewódzkie ośrodki medycyny pracy są wyspecjalizowanymi jednostkami organizacyjnymi służby medycyny pracy, tworzonymi i prowadzonymi przez samorząd województwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 437ze zm.). Z powyższych względów nie było podstaw do uwzględniania orzeczeń lekarskich przedłożonych przez skarżącego do akt, albowiem nie zostały one wystawione przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, a zatem nie spełniają wymogu przewidzianego w art. 75 ust. 5 u.k.p. Niezależnie jednak od powyższego potwierdzić należy, że ich uzyskanie przez skarżącego stanowi kolejny argument potwierdzający istotne wątpliwości dotyczące tego, czy aktualny stan zdrowia skarżącego, nawet w przypadku uznania, że jest on człowiekiem uzależnionym od alkoholu, może być podstawą do stwierdzenia przesłanki z art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił decyzje obu instancji na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji. O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu (200 zł) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Wskazania co do ponownie prowadzonego postępowania wynikają wprost z niniejszego uzasadnienia. Organ jeszcze raz, tym razem zgodnie z zasadami postępowania dowodowego, ustali okoliczności faktyczne dotyczące stanu zdrowia skarżącego i oceni, czy w sprawie spełniona została przesłanka "uzasadnionych i poważnych wątpliwości", o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., warunkująca możliwość legalnego skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI