Orzeczenie · 2024-03-19

II SA/BD 1295/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy

Miejsce

Bydgoszcz

Data

2024-03-19

NSAinneŚredniawsa

świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymobowiązek alimentacyjnypokrewieństwoustawa o świadczeniach rodzinnychKodeks rodzinny i opiekuńczyprawo administracyjnewsa

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla Z. B., która jest panną i wymaga całodobowej opieki z powodu znacznego stopnia niepełnosprawności. Opiekę sprawowała E. B., żona bratanka osoby wymagającej opieki. Organy administracji, zarówno Prezydent Miasta Bydgoszczy, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że skarżąca nie jest osobą spokrewnioną w stopniu wymaganym przez przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) do sprawowania opieki i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 128 k.r.o.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA, w tym brak podpisów pod decyzją, zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz błędną interpretację art. 17 ust. 1 u.ś.r. i art. 17 ust. 1a u.ś.r. Podkreślała, że Z. B. jest samotna, nie ma dzieci ani rodzeństwa, a ona sama jest jedyną osobą sprawującą nad nią opiekę i z tego powodu zrezygnowała z pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. Sąd potwierdził, że kluczowym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby wymagającej opieki, który zgodnie z art. 128 k.r.o. obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Sąd podkreślił, że dalsze pokrewieństwo w linii bocznej, jak w przypadku siostry teścia, nie uprawnia do świadczenia, niezależnie od faktycznego sprawowania opieki. Sąd odniósł się również do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że kwestia daty powstania niepełnosprawności oraz posiadanie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowią już przeszkody w przyznaniu świadczenia, jednakże te okoliczności nie zmieniają faktu braku spełnienia podstawowego kryterium pokrewieństwa. Sąd podkreślił, że choć docenia trud skarżącej, jego rolą jest stosowanie obowiązującego prawa, a nie kierowanie się zasadami współżycia społecznego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Potwierdzenie ścisłego związku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym wynikającym z k.r.o. oraz interpretacja przepisów dotyczących przesłanek negatywnych (renta, data powstania niepełnosprawności) w świetle orzecznictwa TK.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście pokrewieństwa. Nie stanowi przełomu, ale utrwala utrwalone linie orzecznicze.

Zagadnienia prawne (3)

Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale nie jest z nim spokrewniona w stopniu wymaganym przez przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych ściśle wiąże prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym, który zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Dalsze pokrewieństwo w linii bocznej, nawet przy faktycznym sprawowaniu opieki, nie uprawnia do świadczenia.

Czy posiadanie przez osobę sprawującą opiekę ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 2/17), przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z Konstytucją.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niekonstytucyjne wykluczanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu posiadania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Oznacza to, że ten fakt nie stanowi już przeszkody w przyznaniu świadczenia.

Czy moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ma znaczenie dla prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli powstała ona po ukończeniu 18. roku życia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (sygn. K 38/13), różnicowanie sytuacji beneficjentów w zależności od daty powstania niepełnosprawności po 18. roku życia jest niekonstytucyjne.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisu różnicującego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od daty powstania niepełnosprawności po 18. roku życia. W związku z tym, data powstania niepełnosprawności Z. B. nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia, o ile inne przesłanki są spełnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przepisy (13)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 4

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki.

k.r.o. art. 128

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Określa krąg osób zobowiązanych do alimentacji: krewni w linii prostej oraz rodzeństwo. Sąd podkreślił, że tylko osoby z tego kręgu mogą być uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Przepis ten, dotyczący momentu powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z Konstytucją w wyroku TK sygn. K 38/13 i nie ma zastosowania.

u.ś.r. art. 17 § 5 pkt 1 lit. a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Przepis ten, stanowiący negatywną przesłankę przyznania świadczenia (posiadanie prawa do renty), został częściowo uznany za niezgodny z Konstytucją w wyroku TK sygn. SK 2/17 w zakresie dotyczącym renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Posiadanie takiej renty nie stanowi już przeszkody.

kpa art. 138 § § 1 pkt 1