II SA/Bd 1295/22

II SA/Bd 1295/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /sprawozdawca/
Grzegorz Saniewski
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 1429/23 - Wyrok NSA z 2025-12-03
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Bd 1295/22
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 23 marca 2021 r., znak: [...], Starosta T. zatwierdził projekt budowlany i udzielił R. F. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przydomową oczyszczalnią ścieków i niezbędną infrastrukturą na działce nr [...] w Ł. .
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. po przeprowadzeniu oględzin obiektu w dniu 21 października 2021 r. oraz po analizie opinii technicznych sporządzonych w sprawie ocenił, że doprowadzenie budowy ww. budynku do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe inaczej niż poprzez orzeczenie nakazu rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm. – dalej "p.b."). Organ stwierdził, iż brak możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem przedmiotowych robót budowlanych jest następstwem braku technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia tej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Organ wskazał, że zakres dokonanych odstępstw podczas realizacji elementów budynku od założeń projektu budowlanego, szczególnie w zakresie konstrukcji, w połączeniu z budzącą wątpliwości jakością wykonania tych elementów, ilością błędów wykonawczych oraz skalą odstępstw od warunków technicznych wykonania i odbioru robót, dyskwalifikują rezultat wykonanych robót. Powyższe okoliczności w ocenie organu wpłynęły na bezpieczeństwo konstrukcji i użytkowania obiektu. Wobec powyższego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. decyzją z dnia 9 maja 2022 r., znak: [...], nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku.
A. T., prowadzący działalność gospodarczą A. T. P. W. I.-B. (dalej: skarżący) złożył do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją ostateczną. Uzasadniając swój wniosek skarżący powołał się na treść art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej "k.p.a.") i wskazał, że pominięto go jako stronę w prowadzonym postępowaniu. Skarżący wyjaśnił, że jego interes prawny uzasadniający udział w niniejszym postępowaniu polega na tym, że R. F. wystąpił wobec niego z roszczeniem na podstawie art. 636 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm. – dalej "k.c.") do rozbiórki budynku i pobudowania nowego w terminie trzech miesięcy od dnia 1 czerwca 2022 r.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. postanowieniem z dnia 15 września 2022 r., znak: [...], odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że nie zawsze jest konieczne wznowienie postępowania i przeprowadzenie postępowania w zakresie weryfikacji twierdzeń wnioskodawcy w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jeżeli z samego wniosku wynika w sposób ewidentny, że wnioskodawca nie może być stroną postępowania. Zdaniem organu skarżący nie ma legitymacji materialnoprawnej do występowania w charakterze strony w niniejszym postępowaniu naprawczym.
Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Dalej organ wskazał, że postępowanie naprawcze dotyczy obowiązku prawnego podmiotów, wobec których organ może orzec nakaz, tj. zgodnie z art. 52 ust. 1 p. b. wobec inwestora, a jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe to obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Materialnoprawny udział w postępowania w sprawach rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych mają też właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących. Postępowanie takie zatem w ocenie organu nie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku wykonawcy robót budowlanych, w tym sensie, że decyzja ta nie rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, ani nie oddziaływa na jego prawa i obowiązki.
Od powyższego postanowienia organu I instancji skarżący wniósł zażalenie wskazując, że organ miał świadomość jego zainteresowania sprawą i znaczenia jej wyniku dla jego sytuacji (interesu prawnego), gdyż skarżący składał dokumenty w sprawie, zwracał się o informacje na temat jej przebiegu i jej wyniku. Skarżący wskazał także, że decyzja o rozbiórce oddziałuje na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z sytuacją skarżącego, jako wykonawcy. Wyjaśnił, że jego interes prawny do bycia stroną w sprawie wynika z tego, że konsekwencją wydania decyzji o rozbiórce jest wystąpienie przez inwestora z roszczeniem w trybie art. 636 k.c. W jego ocenie nie miał możliwości zakwestionowania oceny technicznej, z którą to oceną się nie zgadza. Zarzucił także naruszenie art. 149 § 2 k.p.a. z uwagi na nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w toku którego organ powinien stwierdzić ewentualny brak interesu prawnego skarżącego.
W wyniku rozpatrzenia ww. zażalenia, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 3 listopada 2022 r., znak: [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając swoje postanowienie organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko organu I instancji. Podkreślił, że skarżący nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w art. 52 p.b. wobec czego nie legitymuje się interesem prawnym uzasadniającym ewentualne wznowienie przedmiotowego postępowania. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że prawidłowe było wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. już w pierwszej fazie postępowania wznowieniowego.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także o zwrot kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. twierdząc, że prowadzone postępowanie administracyjne dotyczyło jego interesu prawnego, gdyż decyzja o rozbiórce oddziałuje na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej inwestora ze skarżącym. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 52 p.b. wskazując, że treść art. 52 p.b. nie wyklucza jego legitymacji do udziału w sprawie jako strona na podstawie art. 28 k.p.a.
Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, art. 7, 7a § 1, 10 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., wskazując na jednostronne prowadzenie sprawy, zwłaszcza co do braku możliwości wypowiedzenia się przez skarżącego na temat treści ocen technicznych inwestycji. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 149 § 2 k.p.a. z uwagi na niezweryfikowanie przez organ w drodze postępowania wyjaśniającego kwestii braku udziału skarżącego bez jego winy w niniejszym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej "p.p.s.a.") skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga jest bezzasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 15 września 2022 r. odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w Ł. .
Z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpił skarżący, który wskazał, że pominięto go jako stronę w prowadzonym postępowaniu. Skarżący wyjaśnił, że jako wykonawca robót budowlanych objętych decyzją o rozbiórce posiada interes prawny uzasadniający jego udział w niniejszym postępowaniu, zwłaszcza że inwestor wystąpił wobec niego z roszczeniem na podstawie art. 636 k.c. do rozbiórki budynku i pobudowania nowego w terminie trzech miesięcy od dnia 1 czerwca 2022 r.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym wykonawcy robót budowlanych nie mają przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, w którym stosowane są materialnoprawne przepisy p.b., także wówczas, gdy postępowanie administracyjne dotyczy obiektu budowlanego objętego umową zawartą między wykonawcą robót a inwestorem tego obiektu budowlanego. Tego rodzaju podmiot nie ma uprawnienia do kwestionowania legalności decyzji organów nadzoru budowlanego tylko z tej przyczyny, że był lub jest wykonawcą robót budowlanych objętych tą decyzją. Z umowy cywilnoprawnej z wykonawcą robót budowlanych nie można bowiem wyprowadzić interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym inwestycyjnego procesu budowlanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 581/07; WSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1698/17, WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 824/15, WSA w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 58/19).
Jednocześnie wskazania wymaga, że w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z powodu przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. kiedy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, nie jest wykluczone ustalenie, że wnioskodawca w sposób oczywisty nie ma interesu prawnego w danej sprawie, a co za tym idzie nie jest stroną postępowania. W tej sytuacji możliwe jest wydanie przez właściwy organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Dopiero w razie wątpliwości w tym zakresie należy, co do zasady, wznowić postępowanie oraz przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (por. wyroki NSA z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1551/21; NSA z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt II OSK 1414/21).
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że organy słusznie uznały, iż skarżący, jako wykonawca robót budowlanych objętych decyzją o nakazie rozbiórki, nie ma w niniejszym postępowaniu przymiotu strony. Skoro więc zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą wykonawcy robót budowlanych nie mają przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym obiektu budowlanego objętego umową zawartą między wykonawcą robót a inwestorem tego obiektu budowlanego to Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. prawidłowo założył, że skarżący w niniejszej sprawie również takiego przymiotu nie ma. Wobec powyższych stwierdzeń należy się zgodzić ze stanowiskiem organów, iż w przedmiotowej sprawie nie było potrzeby przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i organ I instancji mógł wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Reasumując, interes prawny skarżącego w sprawie dotyczącej rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w Ł. został oceniony prawidłowo. W tych też warunkach, Sąd nie znalazł żadnych powodów dla uwzględnienia rozpoznawanej skargi, a tym samym dla dokonania innej oceny w zakresie interesu prawnego skarżącego niż ta, która została przedstawiona w sprawie przez organy obu instancji. Z tych też przyczyn zaskarżone w sprawie postanowienie Sąd uznał za prawidłowe i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.