II SA/Bd 1284/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje o odmowie wypłaty świadczenia rekompensującego utracone zarobki żołnierzowi rezerwy prowadzącemu działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem, uznając dyskryminację i naruszenie zasady równości wobec prawa.
Skarżący, żołnierz rezerwy prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem, domagał się świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone zarobki za czas służby. Organy odmówiły, powołując się na brak wymaganego zaświadczenia o dochodach z urzędu skarbowego, co uniemożliwiło ustalenie dochodu i zastosowanie art. 312 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny. WSA uchylił decyzje, stwierdzając, że taka interpretacja narusza zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), dyskryminuje osoby opodatkowane ryczałtem i pozbawia ich możliwości uzyskania rzeczywistej rekompensaty.
Sprawa dotyczyła skargi żołnierza rezerwy A. B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres udziału w szkoleniu rezerw osobowych. Organ I instancji przyznał świadczenie w zaniżonej kwocie, opierając się na minimalnym wynagrodzeniu, z powodu niedostarczenia przez skarżącego zaświadczenia o dochodach z urzędu skarbowego, co było wymagane zgodnie z przepisami. Skarżący odwołał się, zarzucając naruszenie art. 32 Konstytucji RP i dyskryminację osób opodatkowanych ryczałtem. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, podtrzymując argumentację o braku wymaganego zaświadczenia. WSA w Bydgoszczy uchylił obie decyzje. Sąd uznał, że przyznana rekompensata musi być rzeczywista i adekwatna do straty. Podkreślił, że osoby opodatkowane ryczałtem nie mają możliwości uzyskania od organu podatkowego zaświadczenia o dochodzie, a jedynie o przychodzie. Mechaniczne stosowanie przepisów prowadzi do sytuacji, w której żołnierze opodatkowani ryczałtem są gorzej traktowani niż ci opodatkowani na zasadach ogólnych, co jest sprzeczne z zasadą równości wobec prawa. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w podobnych sprawach. Zauważono również, że późniejsza nowelizacja ustawy wprowadziła możliwość wypłaty świadczenia na podstawie przychodu, co potwierdza zasadność argumentacji skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, żołnierz rezerwy powinien mieć możliwość uzyskania świadczenia rekompensującego utracone zarobki, nawet jeśli prowadzi działalność opodatkowaną ryczałtem i nie może uzyskać standardowego zaświadczenia o dochodach, ponieważ brak takiej możliwości stanowi naruszenie zasady równości wobec prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy dotyczące świadczenia rekompensującego nie powinny dyskryminować żołnierzy ze względu na formę opodatkowania ich działalności gospodarczej. Brak możliwości uzyskania zaświadczenia o dochodach przez osoby opodatkowane ryczałtem nie może pozbawiać ich prawa do rzeczywistej rekompensaty, co byłoby sprzeczne z art. 32 Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
u.o.o. art. 312 § 1-4, 6, 11
Ustawa o obronie Ojczyzny
Przepis określa zasady przyznawania świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie lub dochód żołnierzom pełniącym terytorialną służbę wojskową. W przypadku braku możliwości ustalenia dochodu z działalności gospodarczej (np. z powodu opodatkowania ryczałtem), świadczenie przysługuje w kwocie wynikającej z minimalnego wynagrodzenia.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.
Pomocnicze
u.m.w.z.p.
Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
Ustawa stanowi podstawę do ustalenia minimalnego wynagrodzenia za pracę, które jest wykorzystywane do obliczenia świadczenia rekompensującego w określonych sytuacjach.
rozp. MON § § 3 ust. 1 pkt 2, § 4 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy...
Rozporządzenie wykonawcze do ustawy, określające sposób ustalania świadczenia, w tym podstawę jego ustalenia (średnia miesięczna kwota dochodu) i wymóg uzyskania zaświadczenia z urzędu skarbowego.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do uchylenia decyzji organu administracji.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19...
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Dz. U. z 2023 r., poz. 1872
Ustawa o zmianie ustawy o Agencji Mienia Wojskowego oraz niektórych innych ustaw
Nowelizacja wprowadzająca możliwość wypłaty świadczenia na podstawie przychodu, co potwierdza zasadność argumentacji skarżącego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) poprzez dyskryminację żołnierzy opodatkowanych ryczałtem. Niedopuszczalność mechanicznego stosowania przepisów, które w praktyce wyłączają możliwość uzyskania rekompensaty przez żołnierzy opodatkowanych ryczałtem. Cel świadczenia rekompensującego to rzeczywista i adekwatna rekompensata za utracony dochód, a nie pozorna. Zmiana przepisów po wydaniu decyzji potwierdza wadliwość pierwotnej interpretacji.
Odrzucone argumenty
Organy administracji argumentowały, że brak wymaganego zaświadczenia z urzędu skarbowego uniemożliwia ustalenie dochodu i przyznanie świadczenia zgodnie z art. 312 ust. 4 ustawy.
Godne uwagi sformułowania
nie może budzić wątpliwości, że celem tym jest uzyskanie przez żołnierza OT - rekompensaty (świadczenia pieniężnego) - za utracone wynagrodzenie [...] albo dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej przyznana żołnierzowi OT rekompensata musi być rzeczywista i adekwatna do straty poniesionej z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej. Nie może mieć ona charakteru pozornego. ustawa nie powinna rozróżniać żołnierzy ze względu na to jaką formą opodatkowania objęto prowadzoną przez nich działalność gospodarczą. jest tym samym niedopuszczalne, aby osoby opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym zostały pozbawione możliwości wykazania - utraconego dochodu [...] w przypadku nieotrzymania zaświadczenia [...] w przeciwieństwie od osób opodatkowanych na zasadach ogólnych. przyjęcie proponowanej wykładni prowadziłoby w efekcie do gorszego traktowania osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób opodatkowanych na zasadach ogólnych w odniesieniu do możliwości uzyskania przez żołnierzy OT świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie.
Skład orzekający
Leszek Tyliński
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Korycka
sędzia
Mariusz Pawełczak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rekompensujących dla żołnierzy rezerwy prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem, zasada równości wobec prawa w kontekście form opodatkowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierzy rezerwy i świadczeń rekompensujących, ale zasady dotyczące równości i interpretacji przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady konstytucyjnej (równość wobec prawa) w kontekście praktycznych problemów żołnierzy rezerwy prowadzących działalność gospodarczą. Pokazuje, jak formalizm proceduralny może prowadzić do niesprawiedliwych rozstrzygnięć.
“Żołnierz rezerwy walczy o rekompensatę: czy ryczałt zamyka drogę do sprawiedliwości?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 1284/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2024-04-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Katarzyna Korycka Leszek Tyliński /przewodniczący sprawozdawca/ Mariusz Pawełczak Symbol z opisem 6191 Żołnierze zawodowi Hasła tematyczne Siły zbrojne Skarżony organ Dowódca Jednostki Wojskowej Treść wyniku uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2305 art. 312 ust. 1-4 Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] września 2023 r. [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r. Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w [...]. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] maja 2023 r. szer. rez. A. B. (zwany dalej skarżącym) wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] o wypłatę świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres udziału w szkoleniu rezerw osobowych w terminie 22.05 - 02.06.2023 r. Do przedmiotowego wniosku skarżący dołączył wymagane dokumenty m.in. oświadczenie ze średnią miesięczną kwotą dochodu uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej w roku poprzedzającym okres pełnienia służby oraz zeznanie podatkowe PIT-28 za 2022 rok. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że z tytułu odbytych ćwiczeń skarżący otrzymał uposażenie według stopnia wojskowego zajmowanego stanowiska służbowego w wysokości [...] zł. W związku z niedostarczeniem wymaganego zaświadczenia nie było możliwe ustalenie wysokości dochodu uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z tym na podstawie art. 312 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2305) świadczenie pieniężne przysługuje w kwocie wynikającej z podzielenia przez 22 minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w okresie szkolenia rezerw osobowych. Kwota obliczeniowa zgodnie z art. 312 ust. 4 ustawy wynosi 1/22 kwoty [...]zł = [...] zł dziennie; [...] zł x 12 dni szkolenia = [...] zł. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 312 ust. 6 ustawy świadczenie pieniężne wypłaca się w kwocie pomniejszonej o uposażenie, jakie żołnierz otrzymał z tytułu pełnienia służby wojskowej za dni, których dotyczy rekompensata. [...] zł – [...] zł (wypłacone uposażenie) = [...] zł. Kwota [...]zł stanowi wysokość świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, zarzucając jej sprzeczność z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, mówiącym o bezwzględnym prawie każdego obywatela do równego traktowania przez władze publiczne oraz zakazie dyskryminacji w życiu publicznym, społecznym i gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Zdaniem odwołującego się wydana decyzja jest sprzeczna pod względem konstytucyjnym wobec osób prowadzących działalność na zryczałtowanej formie opodatkowania w porównaniu do osób rozliczających się na zasadach ogólnych. W opinii skarżącego przyznane mu świadczenie pieniężne stanowi zaledwie 5,84% utraconego przez niego wynagrodzenia z prowadzonej działalności gospodarczej i powinien uzyskać kwotę [...]zł. Decyzją [...] z dnia [...] września 2023 r. Dowódca Jednostki Wojskowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 312 ust. 1 ustawy żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2022 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy (Dz. U. z 2022 r., poz. 1112) podstawę ustalenia świadczenia pieniężnego stanowi odpowiednio średnia miesięczna kwota dochodu uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej w roku poprzedzającym okres pełnienia służby. Ponadto mając na uwadze zapis § 4 ww. rozporządzenia na wniosek żołnierza - naczelnik urzędu skarbowego - w stosunku do żołnierza prowadzącego działalność gospodarczą, wydaje temu żołnierzowi zaświadczenie, w którym stwierdza wysokość kwot, o których mowa w § 3 rozporządzenia. Zdaniem organu II instancji zarzuty wskazane w odwołaniu przez skarżącego nie mogą zostać uznane za trafne z uwagi na niedostarczenie wymaganego zaświadczenia wystawionego przez naczelnika urzędu skarbowego. W związku z powyższym nie było możliwe ustalenie wysokości dochodu uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej w roku poprzedzającym okres pełnienia służby i tym samym zgodnie z art. 312 ust. 4 ustawy świadczenie pieniężne zostało przyznane w kwocie wynikającej z podzielenia przez 22 minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w okresie szkolenia rezerw osobowych, i następnie pomnożenia przez liczbę dni pełnienia tej służby. Organ II instancji podkreślił, że wskazany przepis art. 312 ustawy i wydane na podstawie upoważnienia ustawowego rozporządzenie jednoznacznie wskazują na jakiej podstawie zostaje ustalone świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie m.in. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a także jakie dokumenty należy złożyć aby ubiegać się o wypłatę przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Według organu załączone do odwołania zaświadczenie wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie może stanowić podstawy do wypłaty świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na to, że nie spełnia wymagań formalnych określonych w rozporządzeniu. W przedmiotowym zaświadczeniu nie została bowiem wskazana średnia miesięczna kwota dochodu uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej w roku poprzedzającym okres pełnienia służby. Skargę na ww. decyzję złożył skarżący, zarzucając organowi naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przyjęcie wykładni zaproponowanej przez organy obu instancji prowadzi w efekcie do gorszego traktowania osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób opodatkowanych na zasadach ogólnych w odniesieniu do możliwości uzyskania przez żołnierzy rezerwy świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie. Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że przepisy prawa regulujące kwestie związane z wypłatą świadczenia rekompensującego utracone zarobki w związku z wykonywaniem obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny zostały zmienione ustawą z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o Agencji Mienia Wojskowego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1872) i w obecnym stanie prawnym istnieje możliwość ich wypłaty także na podstawie przychodu. Według skarżącego należy mu się świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie z prowadzonej działalności gospodarczej za odbyte dwunastodniowe ćwiczenia wojskowe, w kwocie [...]zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację. Organ podniósł, że zmiana przepisów ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny nastąpiła już po wydaniu przez organy obydwu instancji stosownych decyzji w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie z prowadzonej działalności gospodarczej, a zatem organ na moment wydawania decyzji działał na zasadach i w granicach prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga była zasadna. Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Podstawę materialnoprawną rozpoznawanej sprawy stanowiły przepisy ww. ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny obowiązujące w dacie wydania decyzji. Zgodnie z treścią art. 312 ust. 1 ustawy żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Świadczenie pieniężne za każdy dzień terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie stanowi kwota 1/22 całkowitego miesięcznego wynagrodzenia brutto lub dochodu, o których mowa w ust. 1, pomnożona przez liczbę dni pełnienia tej służby w danym miesiącu (ust. 2). Kwota dziennego świadczenia pieniężnego nie może być wyższa od 1/22 dwuipółkrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw obowiązującego w roku poprzedzającym pełnienie terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, którego wysokość ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ,,Monitor Polski" (ust. 3). W przypadku gdy prowadzona przez żołnierza OT działalność gospodarcza w roku poprzedzającym okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie nie przynosiła dochodu lub przynosiła straty lub gdy nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu uzyskiwanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej albo wysokości utraconego wynagrodzenia ze stosunku pracy, świadczenie pieniężne przysługuje mu w kwocie wynikającej z podzielenia przez 22 minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, i następnie pomnożenia przez liczbę dni pełnienia tej służby (ust. 4). Świadczenie pieniężne ustala i wypłaca dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza OT, złożony nie później niż w ciągu 3 miesięcy po upływie okresu, w którym terytorialna służba wojskowa była pełniona rotacyjnie, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o jego ustalenie i wypłatę (ust. 5). Świadczenie pieniężne wypłaca się w kwocie pomniejszonej o uposażenie, jakie żołnierz OT otrzymał z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej za dni, których dotyczy rekompensata (ust. 6). Warunek przewidziany w art. 312 ust. 1 ustawy skarżący spełnił. Jak wynika z akt przedstawionych Sądowi skarżący brał udział w szkoleniu rezerw osobowych w terminie 22.05 - 02.06.2023 r. (łącznie 12 dni). Należy w tym miejscu wskazać, że ustawodawca w art. 312 ust. 1-4 oraz ust. 6 - 8 przywoływanej ustawy określił ogólne zasady dotyczące świadczenia rekompensującego. W art. 312 ust. 11 ustawy zawarto z kolei delegację ustawową wskazując, że Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb ustalania i wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom OT oraz żołnierzom AR i żołnierzom PR, uwzględniając potrzebę rekompensaty utraconego wynagrodzenia albo dochodu oraz konieczność zapewnienia sprawności i szybkości postępowania. W jego wykonaniu zostało wydane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2022 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy, przywoływane w dalszym ciągu, jako ,,rozporządzenie". Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia podstawę ustalenia świadczenia pieniężnego stanowi odpowiednio średnia miesięczna kwota dochodu uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej w roku poprzedzającym okres pełnienia służby. Ponadto według § 4 rozporządzenia na wniosek żołnierza - naczelnik urzędu skarbowego - w stosunku do żołnierza prowadzącego działalność gospodarczą, wydaje temu żołnierzowi zaświadczenie, w którym stwierdza wysokość kwot, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Do wniosku o ustalenie i wypłatę należnego świadczenia pieniężnego dołącza się zaświadczenie, o którym mowa w § 4 ust. 1 tego rozporządzenia. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., nie wydał zaświadczenia o dochodach strony, lecz postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o wysokości utraconego dochodu, motywując to formą opodatkowania. W związku z tym skarżący przedłożył zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych PIT-28 za 2022 rok, korektę tego zeznania, dokument z ewidencji przychodów oraz oświadczenie o wysokości miesięcznego dochodu. Wobec powyższego organ I instancji z uwagi na fakt że przepisy nie przewidują ustalania dochodu z prowadzonej działalności na podstawie oświadczeń strony, czy też badania innych dokumentów lecz w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej podstawą wypłaty jest zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, na podstawie art. 312 ust. 4 ustawy zastosował kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującą w okresie odbywania szkolenia rezerw osobowych jako stawkę bazową. Następnie wyliczył różnicę pomiędzy kwotą podstawy świadczenia rekompensującego, a otrzymanym uposażeniem. W sprawie nie było kwestionowane, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną zryczałtowanym podatkiem dochodowym, zaś deklarowany przez niego miesięczny przychód przekroczył znacznie wysokość minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 312 ust. 4 ustawy. Spornym było zastosowanie przez organy art. 312 ust. 4 ustawy z uwagi na uznanie, że w realiach sprawy nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu uzyskiwanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższą kwestię sporną należało rozważyć jaki jest cel przywołanej powyżej regulacji, w tym przepisu art. 312 ustawy. W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że celem tym jest uzyskanie przez żołnierza OT - rekompensaty (świadczenia pieniężnego) - za utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, które mógłby uzyskać żołnierz OT. Ustawodawca w analizowanym przepisie użył bowiem jasnego i jednoznacznego sformułowania ,,świadczenie pieniężne rekompensujące". Zdaniem Sądu uwzględniając ratio legis powyższej regulacji uznać należy, że przyznana żołnierzowi OT rekompensata musi być rzeczywista i adekwatna do straty poniesionej z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej. Nie może mieć ona charakteru pozornego. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że z uwagi na konstrukcję zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, rozliczający się w ten sposób podatnik nie ma możliwości uzyskania od organu podatkowego zaświadczenia o osiąganym w danym miesiącu dochodzie. W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych podatek jest wymierzany od przychodu podatnika, co jednak umożliwia pewne odniesienie do spodziewanego czy też hipotetycznego dochodu podatnika, zwłaszcza że stawki ryczałtu - różne dla różnych branż i rodzajów działalności - skalkulowane zostały przy uwzględnieniu ich modelowej dochodowości (rentowności). Ponadto należy zauważyć, że organ podatkowy, któremu składana jest roczna deklaracja PIT-28 dotycząca zryczałtowanego podatku dochodowego nie posiada informacji o poniesionych przez podatnika kosztach uzyskania przychodu, ani o dochodzie osiągniętym przez podatnika w danym roku podatkowym. W deklaracji PIT-28 podatnik wykazuje bowiem jedynie wysokość osiągniętego przychodu, wysokość opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, podlegające odliczeniu od przychodów i składki na ubezpieczenie zdrowotne, podlegające odliczeniu od wyliczonego już ryczałtu. Trzeba w związku z tym podkreślić, że w takiej sytuacji omawiana ustawa ogranicza, a wręcz wyłącza możliwość ustalenia w stosunku do żołnierza OT, będącego podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą opodatkowaną zryczałtowanym podatkiem dochodowym, ustalenie wysokości świadczenia rekompensującego, i to z przyczyn całkowicie od niego niezależnych. Brzmienie tej regulacji nie może być w ocenie Sądu mechanicznie utożsamiane z niemożliwością wydania stosownego zaświadczenia przez naczelnika urzędu skarbowego wobec osoby rozliczającej się na zasadzie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Mając na uwadze powyższe rozważania należy ponadto podkreślić, że ustawa nie powinna rozróżniać żołnierzy ze względu na to jaką formą opodatkowania objęto prowadzoną przez nich działalność gospodarczą. Przepis art. 312 ust. 1 ustawy nie powinien rozróżniać żołnierzy uprawnionych do świadczenia w zależności od formy opłacania przez nich podatku dochodowego od prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu jest tym samym niedopuszczalne, aby osoby opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym zostały pozbawione możliwości wykazania - utraconego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, który mogliby uzyskać w okresie pełnienia służby - w przypadku nieotrzymania zaświadczenia, o którym mowa w rozporządzeniu, w przeciwieństwie od osób opodatkowanych na zasadach ogólnych. Ustawa i wydane na jej podstawie rozporządzenie nie może zatem ograniczać środków dowodowych przy pomocy których żołnierz może wykazywać utratę dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 312 ust. 1 ustawy, gdyż w ten sposób pozbawia się daną osobę możliwości uzyskania rzeczywistej rekompensaty pieniężnej za utracony dochód. Niezależnie od powyższych rozważań zasadnym jest w ocenie Sądu wskazanie, że dokonana przez organy wykładnia art. 312 ust. 4 ustawy oraz § 3 ust. 1 pkt 2 i § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia jest nie do pogodzenia z wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietna 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) zasadą równości obywateli wobec prawa. Przyjęcie proponowanej wykładni prowadziłoby w efekcie do gorszego traktowania osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób opodatkowanych na zasadach ogólnych w odniesieniu do możliwości uzyskania przez żołnierzy OT świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie. Należy w tym miejscu wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 października 2006 r. (sygn. akt K 30/05; publ. OTK-A 2006/9/119) za niezgodny z Konstytucją RP uznał art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, określający pojęcie ,,dochodu" w przypadku osób opodatkowanych na zasadach wskazanych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. W zakwestionowanym przez Trybunał przepisie, co prawda na tle innej ustawy, ustawodawca nakazał (poprzez odwołanie się do przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych), aby w przypadku takich osób za dochód nie uznawać dochodu niższego niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale - to jest nawet w przypadku kiedy rzeczywisty dochód byłby niższy. Trybunał porównując sytuację osób opodatkowanych w sposób ryczałtowy z sytuacją osób opodatkowanych na zasadach ogólnych uznał, iż ustawodawca w sztuczny i nieuzasadniony niczym sposób wyodrębnił grupę podmiotów, wobec której prawo do świadczeń społecznych (w tym zasiłków rodzinnych) uzależnione jest nie od rzeczywistej wysokości dochodów, ale tylko i wyłącznie od formy opodatkowania (zob.: część III pkt 5 uzasadnienia wskazanego wyroku Trybunału). Tak więc także konieczność zachowania gwarantowanej przez Konstytucję RP równości obywateli w dostępie do danego świadczenia (w niniejszej sprawie pieniężnego świadczenia rekompensującego) wymaga odwołania się do rzeczywistej wysokości dochodu. Niedopuszczalne jest w państwie prawa, aby żołnierz OT nie mógł otrzymać rekompensaty pieniężnej odzwierciedlającej utracony przez niego dochód. Tym bardziej w sytuacji, gdy uzyskuje on przychody, a na skutek pełnionej służby, ponosi wymierny i dotkliwy uszczerbek w dochodzie z prowadzonej działalności gospodarczej. Na marginesie zauważyć należy, że ustawodawca zauważył swój błąd w tym względzie i dlatego przepisy prawa regulujące kwestie związane z wypłatą świadczenia rekompensującego utracone zarobki w związku z wykonywaniem obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny zostały zmienione ustawą z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o Agencji Mienia Wojskowego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1872) i w obecnym stanie prawnym istnieje możliwość ich wypłaty także na podstawie przychodu. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) orzeczono, jak sentencji wyroku. M. Pawełczak L. Tyliński K. Korycka
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI