II SA/Bd 1281/10

II SA/Bd 1281/10 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2011-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /sprawozdawca/
Grzegorz Saniewski
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
I OSK 1445/11 - Wyrok NSA z 2011-11-30
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
art. 211
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Sentencja
Dnia 20 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 roku sprawy ze skargi A. Ł. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów [...] z dnia [...]r., w przedmiocie wydalenia z uczelni 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej [...] dla Studentów z dnia [...], 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenia nie podlegają wykonaniu, 3. zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów [...] na rzecz skarżącej 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] z dnia [...]r. sygn. akt [...] studentka A. Ł. została uznana za winną popełnienia zarzucanych jej czynów, wyczerpujących znamiona przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 211 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz. U. nr 164, poz. 1365) "z tym ustaleniem, że obwiniona nie doprowadziła do uzyskania na swoją rzecz oceny z zajęć za pomocą celowego wprowadzenia w błąd prowadzącego zajęcia oraz z tym ustaleniem, że uzyskała zwolnienie z obowiązku uczestnictwa w części ćwiczeń oraz zaliczenie z ćwiczeń w sposób nierzetelny". Za powyższy czyn Komisja Dyscyplinarna nałożyła na A. Ł. karę, o której mowa w art. 212 ust. 4 u.p.s.w., tj. zawieszenie na jeden rok w określonych prawach studenta, przy czym Komisja zastosowała zawieszenie we wszystkich prawach studenta, o jakich mowa w § 9 ust. 1 Regulaminu studiów [...] (uchwala nr 26 Senatu [...] z dnia 27 marca 2007 r.). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że w roku akademickim 2008/2009 A. Ł. była studentką drugiego roku kierunku lekarskiego na Wydziale Lekarskim Collegium Medicum Uniwersytetu [...] i do jej obowiązków studenckich związanych z nauką należało m.in. uzyskanie zaliczenia na ocenę z przedmiotu informatyka, bowiem w ramach tego przedmiotu na drugim semestrze drugiego roku studiów prowadzone były ćwiczenia w wymiarze 45 godzin. Były to zajęcia obowiązkowe, które prowadził m.in. dr K. B. Opisano okoliczności bliższego poznania się studentki z dr K. B., podkreślając, iż z końcem kwietnia 2009 r. prowadzący zajęcia zwolnił obwinioną z obowiązku uczęszczania na zajęcia, przy czym przed zwolnieniem z ćwiczeń doszło do stosunku płciowego między obwinioną, a prowadzącym zajęcia. Ponadto wskazano, że w dniu [...] r. doszło do kolejnego zbliżenia między tymi osobami, a prowadzący zajęcia zaliczył obwinionej ćwiczenia na ocenę bardzo dobrą w czerwcu (wpis został dokonany z datą 10 czerwca 2009 r.). Podkreślono, że obwiniona pozytywnie zdała zaliczenia z dwóch pierwszych programów (Word, PowerPoint), nie zdała jednak do czasu zaliczenia testu z programu Excel, a bez uzyskania pozytywnego zaliczenia tego programu nie można uzyskać zaliczenia ćwiczeń. Pomimo tego obwiniona przedłożyła indeks wraz z przedmiotowym wpisem władzom Wydziału Lekarskiego celem uzyskania zaliczenia całego semestru I roku. W dalszej części podniesiono, że prowadzący zajęcia wzywał obwinioną w czerwcu i lipcu do przystąpienia do zaliczenia programu Excel, jednak nie przystąpiła ona do testu i odmawiała też spotkań z prowadzącym zajęcia tłumacząc się złym stanem zdrowia oraz brakiem czasu.
Następnie zwrócono uwagę, że obwiniona skierowała do Dziekana Wydziału Lekarskiego pismo z prośbą o "stosowne zareagowanie" w związku z faktem, że prowadzący dr K. B. w miesiącu lipcu szantażował obwinioną i dał jej pośrednio do zrozumienia, iż chodzi o bliższy kontakt fizyczny. Zdaniem obwinionej, tak przykra i upokarzająca jej godność sytuacja spowodowana niepoprawnymi i obraźliwymi zachowaniami prowadzącego doprowadziła do uszczerbku na zdrowiu psychicznym i fizycznym. Wskazano, że w piśmie datowanym na 17 sierpnia 2009 r. obwiniona nie opisała swoich kontaktów z prowadzącym ćwiczenia oraz sposobu uzyskania częściowego zwolnienia z obowiązku uczęszczania na ćwiczenia oraz uzyskania wpisu na ocenę bardzo dobrą bez uzyskania zaliczenia z programu Excel.
Sprawa została skierowana przez Rektora Uniwersytetu [...] na drogę postępowania wyjaśniającego, a 2 listopada 2009 r. Rzecznik Dyscyplinarny [...] dla Studentów postanowił przedstawić A. Ł. zarzuty o to, że będąc studentką Wydziału Lekarskiego [...] uchybiła godności studenta i naruszyła obowiązujące w uczelni przepisy i zasady współżycia społecznego w ten sposób, że nawiązała bliższą znajomość z prowadzącym te ćwiczenia dr K. B., spotkała się z nim w jego mieszkaniu i w innych miejscach i w ten sposób "wyłudziła" bezprawne zwolnienie z uczestnictwa w ćwiczeniach z informatyki, a następnie, mimo nie przystąpienia do testu sprawdzającego wiedzę z tego przedmiotu - uzyskała zaliczenie z tych ćwiczeń na ocenę bardzo dobrą, po czym - mimo świadomości nielegalnego uzyskania zaliczenia - przedstawiła indeks w dziekanacie Wydziału Lekarskiego do zaliczenia II roku studiów. Rzecznik Dyscyplinarny powołał się w tym zakresie na przepisy obowiązujące w Uczelni (§ 23 ust. 2, § 26, § 27 i § 30 Regulaminu Studiów z dnia 27 marca 2007 r. oraz przepis art. 211 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. Organ stwierdził, iż w toku przesłuchania obwiniona przyznała się, że została zwolniona z ćwiczeń z informatyki przez dr K. B., nie przyznała się natomiast do tego, że prosiła go o zwolnienie z ćwiczeń. Wskazano, że obwiniona wyraziła żal z powodu zaistniałej sytuacji, a w piśmie z dnia 12 listopada 2009 r. przyznała, że uchybiła godności studenta, jednocześnie zapewniając o tym, iż zrozumiała swoje błędy oraz, że w przypadku uzyskania drugiej szansy zrobi "wszystko by naprawić to, czemu uchybiłam".
Rzecznik Dyscyplinarny skierował wniosek do Komisji Dyscyplinarnej [...] dla Studentów [...] r. zarzucając dokonanie wyżej przedstawionego czynu i wnioskując o wydalenie obwinionej z Uczelni. Komisja Dyscyplinarna [...] dla Studentów postanowieniem z dnia [...] r. wszczęła postępowanie dyscyplinarne. Wskazano, że na rozprawie w dniu [...] r. obwiniona nie przyznała się do zarzucanego czynu, podtrzymała wyjaśnienia złożone w toku postępowania wyjaśniającego co do okoliczności faktycznych oraz skruchę i żal, ale odwołała wyjaśnienia "samooskarżające" w związku z czym nie przyznała się do uchybienia. Stwierdziła również m.in., że nie miała żadnych celów, ani zamiarów, aby w nielegalny sposób uzyskać zaliczenie i nie działała z wyrafinowaniem, ani podstępnie. Ostatnie sześć miesięcy było największą traumą w jej życiu. Czuje się źle przede wszystkim względem swoich Rodziców i przyjaciół, których okłamała.
Zdaniem organu I instancji powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o materiał dowodowy, na który składają się wyjaśnienia obwinionej, zeznania świadka oraz dowody z dokumentów ujawnione w czasie rozprawy, a znajdujące się w aktach sprawy. Przedstawiony materiał dowodowy Komisja oceniła jako spójny, logiczny i wiarygodny, dlatego też stał się podstawą do wydania orzeczenia w kształcie, w jakim zapadło. Zwrócono też uwagę, że ustawodawca bardzo skromnie wypowiada się lub milczy w zakresie zasad ustalania przez organ dyscyplinarny winy obwinionego (oraz dyrektyw wymiaru kary), dlatego Komisja Dyscyplinarna [...] dla Studentów zmuszona była we własnym zakresie wypracować standardy, na podstawie których dokonała ustaleń w sprawie, stwierdzając, że w poszukiwaniu najbardziej właściwych środków na potrzeby ustalenia odpowiedzialności dyscyplinarnej będzie się odwoływać w swoim orzeczeniu do judykatury Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Mimo, że Sąd Najwyższy odnosił się do czynów opisanych w Kodeksie karnym (zwanego dalej k.k.). Komisja Dyscyplinarna uznała, że w związku z zarzucanymi przez Rzecznika Dyscyplinarnego czynami - ze względu na podobne znamiona czynu dyscyplinarnego i przestępstw z art. 286 § 1 i 3 k.k., art. 272 § 1 k.k. i 273 k.k., niektóre uwagi Sąd Najwyższego, mutatis mutandis odnajdują swoje miejsce i relewantność w postępowaniu dyscyplinarnym zgodnie z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym na poziomie ustalenia winy (dokonania i wagi przewinienia dyscyplinarnego) oraz w procesie wymierzania kary.
Komisją Dyscyplinarną [...] dla Studentów stwierdziła, że nieudowodniony został fakt, że obwiniona działała w sposób podstępny oraz celowy. W toku postępowania Komisja Dyscyplinarna ustaliła, że fakt bliskiej znajomości obwinionej z prowadzącym ćwiczenia mógł mieć wpływ na uzyskanie częściowego zwolnienia z obowiązku uczestnictwa w ćwiczeniach pod koniec kwietnia 2009 r. (w tym też czasie doszło do pierwszego stosunku płciowego) oraz uzyskania wpisu z ćwiczeń na początku czerwca 2009 r. bez zaliczenia testu z programu Excel (w tym też czasie doszło do drugiego stosunku płciowego). Komisja, bazując na materiale dowodowym przedstawionym przez strony w toku postępowania rozpoznawczego miała wątpliwości, czy częściowe zwolnienie z obowiązku uczestnictwa w ćwiczeniach oraz uzyskanie wpisu z ćwiczeń bez zaliczenia testu z programu Excel nastąpiło poprzez celowe i oszukańcze działania obwinionej. Komisja nie była w pełni przekonana, że w zamian za kontakty cielesne obwiniona uzyskała częściowe zwolnienie z obowiązku uczestnictwa w ćwiczeniach oraz ocenę bardzo dobrą bez zaliczenia testu z programu Excel, stwierdzając przy tym, że ten fakt nie został udowodniony w sposób całkowicie przekonywujący i jednoznaczny przed Komisją Dyscyplinarną.
Organ stwierdził ponadto, że sprzeczności oraz niejasności związane z ewentualną prośbą o zwolnienie z uczestnictwa w ćwiczeniach, utrudniają ustalenie faktu celowego i oszukańczego obwinionej, a wątpliwości z tym związanych nie można rozwiać w jakikolwiek sposób bazując na rozsądnej interpretacji materiału dowodowego zgromadzonego przed Komisją Dyscyplinarną w niniejszej sprawie. Stąd, kierując się zasadą domniemania niewinności, Komisja Dyscyplinarna stwierdziła, że obwiniona nie doprowadziła do uzyskania na swoją rzecz oceny z zajęć za pomocą celowego wprowadzenia w błąd prowadzącego zajęcia (czy - w ocenie Rzecznika Dyscyplinarnego - nie "wyłudziła" zwolnienia z uczestnictwa w ćwiczeniach oraz zaliczenia ćwiczeń). Uznano, że ustalenie to dodatkowo wzmacnia fakt, iż prowadzący zajęcia doskonale wiedział, jakie obowiązki spoczywają na studencie oraz jaki jest zasób wiedzy obwinionej (tj. brak znajomości programu Excel), a mimo to zwolnił ją z uczestnictwa w części ćwiczeń oraz wpisał jej ocenę mimo nie przystąpienia do testu z programu Excel - był zatem w pełni świadomy stanu wiedzy obwinionej, a stąd nie może być mowy o oszukańczym zachowaniu się jej w tym zakresie. Podkreślono również, że Komisja Dyscyplinarna nie jest też w stanie przyjąć za udowodnioną tezę, iż w zamian za bliskie kontakty, w tym kontakty cielesne, obwiniona uzyskała częściowe zwolnienie z uczestnictwa w ćwiczeniach oraz wpis na ocenę bardzo dobrą bez zaliczenia testu z programu Excel.
Pomimo przedstawionych wyżej okoliczności Komisja uznała, iż obwiniona swoim zachowaniem spełniła przesłankę wymienioną w przepisie art. 211 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w następujący sposób:
1. nawiązanie bliskiej znajomości z prowadzącym zajęcia, w tym kontakty cielesne, w trakcie uczęszczania i zaliczania zajęć. Ten fakt - niezależnie od tego czy miał czy też nie wpływ na uzyskanie pozytywnej oceny z przedmiotu, niezależnie od tego, czy zaliczenie z ćwiczeń zostało przeprowadzone w sposób bezstronny i zgodny z wymogami zaliczenia tego przedmiotu – stanowił w ocenie komisji czyn uchybiający godności studenta, ponieważ w sytuacji, w której istnieją okoliczności tego rodzaju, które mogą nawet tylko wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika, prowadzący przedmiot nie jest osobą uprawnioną do przeprowadzenia zaliczenia, a student nie może u tego prowadzącego zaliczać przedmiotu (vide: art. 24 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - taki stosunek może bowiem wpłynąć na uczestnictwo w zajęciach oraz ocenę z nich uzyskaną. Jest oczywistym, że ustawodawca chciał uniknąć takich sytuacji poprzez przyjęcie takiej, a nie innej regulacji. Komisja Dyscyplinarna zaznaczyła jednak, że w jej ocenie nie jest czymś sprzecznym z dobrymi obyczajami i nie stanowi przeszkody - znajomość pracowników naukowo - dydaktycznych ze studentami jednak ta znajomość, czy też konsekwencje tej znajomości nie mogą się przedkładać na proces dydaktyczny odbywający się w ramach Uczelni;
2. obwiniona uzyskała wpis do indeksu na ocenę bardzo dobrą, mimo iż doskonale wiedziała, że nie zaliczyła testu z programu Excel, którego zaliczenie stanowi podstawowy wymóg uzyskania pozytywnego wpisu z przedmiotu - była zatem w pełni świadoma faktu, że nie spełniła wymogów związanych z zaliczeniem przedmiotu;
3. obwiniona, mając rozeznanie w sposobie uzyskania przez siebie oceny, przedłożyła następnie w pełni świadoma tego faktu indeks wraz z kartą okresowych osiągnięć studenta do dziekanatu Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu [...] celem uzyskania zaliczenia IV semestru II roku studiów;
4. obwiniona wprowadziła prowadzącego zajęcia celowo w błąd co do rzekomego wyjazdu do Warszawy;
5. obwiniona w piśmie do Dziekana Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum [...] przedstawiła tylko cześć faktów, przede wszystkim te dla siebie korzystne, pominęła zaś m.in. fakt bliskich znajomości z prowadzącym zajęcia (w tym kontaktów płciowych) oraz uzyskania pozytywnej oceny z przedmiotu bez zaliczenia testu z programu Excel. W ten sposób świadomie i celowo zataiła pewne bardzo istotne fakty dla siebie niekorzystne, przez co w sposób celowy i podstępny usiłowała wprowadzić w błąd Dziekana Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum [...].
W swoim orzeczeniu Komisja rozstrzygnęła w pierwszym miejscu o winie obwinionej, by następnie przejść do orzeczenia o karze, podkreślając, że wszystkie okoliczności sprawy zostały uwzględnione w należytym miejscu tak, by żadna z okoliczności - czy to obciążających czy łagodzących - nie została pominięta; to samo odnosi się również do uwzględnienia dyrektyw wymiaru kary. Wskazano, że bardzo istotnym elementem jest ustalenie stopnia społecznej szkodliwości czynów i w tym zakresie należało wziąć pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, wagę naruszonych przez obwinioną obowiązków, jak również postać zamiaru i motywację. Podkreślono też, że inne okoliczności, takie jak właściwości osobiste obwinionej, zostały również uwzględnione przy wymiarze kary.
Zdaniem organu, każdy student [...] ma obowiązek dbać o dobre imię Uczelni, szanować obyczaje akademickie i godność studenta, a dzięki przestrzeganiu tych zasad Uczelnia i studenci mogą realizować swój podstawowy obowiązek w prawidłowy i rzetelny sposób, dlatego też czyny dokonane przez obwinioną są z tym sprzeczne, na skutek czego zakłócają również wykonywanie podstawowego obowiązku Uczelni i studentów. Komisja Dyscyplinarna potępiła fakt, że obwiniona przedstawiła do zaliczenia roku indeks wraz z okresową kartą osiągnięć zawierającą przedmiotowy wpis z informatyki mimo pełnej świadomości okoliczności jego uzyskania, przy czym motywem kierującym Obwinioną była chęć zaliczenia semestru i roku studiów, a uzyskania takiego zaliczenia mimo niespełnienia wszystkich warunków uzyskania pozytywnego wpisu w ramach przedmiotu pozostaje w sprzeczności z podstawową ideą studiów.
Mając na względzie powyższe Komisja Dyscyplinarna stwierdziła, że szkodliwość społeczna czynów jest znaczna. Przy tym ustaleniu Komisja wzięła pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, wagę naruszonych obowiązków, motywację oraz okoliczności popełnienia czynu.
Po ustaleniu stopnia społecznej szkodliwości czynów okoliczności Komisja przystąpiła do orzeczenia związanej z tym kary, przy czym pod uwagę wzięła okoliczności związane z samym podmiotem czynu (tj. sprawcą) takie, jak: jego wiek. opinia, właściwości i warunki osobiste, które wpływają tylko na wymiar kary. Komisja Dyscyplinarna po przestudiowaniu całej sprawy stwierdziła, że następujące okoliczności związane z obwinioną muszą być wzięte pod uwagę w procesie orzekania kary:
- jako okoliczność łagodzącą należy uwzględnić jej trudną sytuację życiową, w tym problemy zdrowotne obwinionej:
- jako okoliczność łagodzącą należy uwzględnić skruchę oraz żal z powodu swojego postępowania.
Z uwagi na powyższe komisja dyscyplinarna stwierdziła, że karą realizującą wszystkie dyrektywy wymiaru kary pozostaje kara zawieszenia w prawach studenta, natomiast wnioskowana przez Rzecznika Dyscyplinarnego kara wydalenia z uczelni nie byłaby współmierna do wagi i stopnia społecznej szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności ustalonych przez Komisję w toku postępowania, ponieważ kara wydalenia ze studiów jest karą ostateczną i powinna być stosowana w przypadkach, w których chodzi o najbardziej poważne naruszenia przepisów obowiązujących w Uczelni oraz czyny stanowiące najpoważniejszą obrazę godności studenta. W przedmiotowej sprawie Komisja Dyscyplinarna była w pełni przekonana, że taką karą nie jest kara wydalenia z Uczelni. Komisja Dyscyplinarna zastrzegła również, że stosowanie kar dyscyplinarnych jest indywidualne, każda sprawa i jej okoliczności są zasadniczo niepowtarzalne, a stąd nie ma mowy o odgórnym przypisaniu poszczególnych kar do poszczególnych typów przewinień dyscyplinarnych.
Podniesiono, że rozumowanie Komisji wspiera konieczność oddziaływania zapobiegawczego i wychowawczego kary. Komisja jest zdania, że ze względu na to, że obwiniona jest osobą w młodym wieku (była na II roku studiów w trakcie dokonania przewinienia dyscyplinarnego), a przyszłość zawodowa leży dopiero przed nią, to należy przede wszystkim uwzględnić wychowawcze oddziaływanie kary oraz podjąć próbę skutecznej prewencji indywidualnej mając na celu uświadomienie, że czyny tego typu są potępianie społecznie i nie popłacają w życiu studenckim i zawodowym. Komisja wyraziła pogląd, że mając na uwadze okoliczności sprawy studentka Anna Łączna zasługuje na szansę powrotu na studia oraz szansę wykonywania wybranego przez nią zawodu zachowując przy tym nadzieję, że niniejsza sprawa będzie dla obwinionej nauką na przyszłość, dlatego Komisja ukierunkowała swój wymiar kary na względy wychowawcze i zapobiegawcze.
W zdaniu odrębnym do powyższego rozstrzygnięcia, jeden z członków Komisji stwierdził, że zgodnie z przepisem § 126 Statutu Uniwersytetu [...] student zobowiązany jest przestrzegać zasad współżycia koleżeńskiego oraz rzetelnie zdobywać wiedzę i umiejętności, dlatego w jego przekonaniu zachowanie obwinionej w naturalny sposób jest sprzeczne z niniejszą zasadą. Wskazał, że przestrzeganie zasad współżycia koleżeńskiego oznacza również poszanowanie innych studentów, przez co rozumie nie oszukiwanie ich w tak podstawowych sprawach, jak tych dotyczących kwestii uczęszczania i uzyskiwania zaliczenia z przedmiotów na danym kierunku studiów. Odmienna, a prezentowana przez większość składu Komisja, teza jest w jego przekonaniu błędna i pozostaje sprzeczna z literą prawa.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia A. Ł. zaskarżyła orzeczenie w całości, podnosząc, że:
I. na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. orzeczeniu temu zarzuca wadliwość mającą charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej z powodu nienależytego obsadzenia składu orzekającego Komisji Dyscyplinarnej, a to przez naruszenie § 2 pkt 2 Uchwały nr 114 Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 28 października 2008 r. w sprawie powołania Komisji Dyscyplinarnej Uniwersytetu dla Studentów na kadencję 2008 - 2012 (Biuletyn Prawny [...] nr 9 z dnia 17 listopada 2008 r., poz. 259).
II. na podstawie art. 438 pkt 1 oraz art. 427 k.p.k. orzeczeniu temu zarzuca obrazę
prawa materialnego, a to art. 211 ust. 1 u.p.s.w. przez niesłuszne uznanie, iż nawiązanie bliskiej znajomości obwinionej i K. B., uzyskanie wpisu do indeksu, przedłożenie indeksu w dziekanacie oraz "wprowadzenie w błąd co do wyjazdu do Warszawy" stanowiły czyny uchybiające godności studenckiej w rozumieniu art. 211 ust. 1 u.p.s.w.,
III. na podstawie art. 438 pkt 3 oraz art. 427 k.p.k. orzeczeniu temu zarzuca błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść zapadłego orzeczenia, polegający na przyjęciu, wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, iż obwiniona "świadomie i celowo zataiła pewne bardzo istotne fakty dla siebie niekorzystne'' w piśmie do Dziekana Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum z dnia [...]r.
IV. na podstawie art. 438 pkt 4 i art. 427 k.p.k. orzeczeniu temu zarzuca rażącą niewspółmierność kary wymierzonej obwinionej w stosunku do stopnia społecznej szkodliwości oraz winy, wynikającą z orzeczenia zbyt wysokiej kary, przy braku uzasadnienia dla niezastosowania mniej dotkliwych kar przewidzianych w art. 212 pkt 1 - 3 u.p.s.w., a także nieadekwatnego uwzględnienia okoliczności łagodzących,
V. na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. oraz art. 454 § 1 k.p.k. wniosła o uchylenie orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Odwołanie złożył też Rzecznik Dyscyplinarny [...] ds. Studentów, wnosząc o zmianę treści orzeczenia i wymierzenie obwinionej kary wydalenia z Uczelni. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na wymiar kary przez przyjęcie, że skoro z materiału dowodowego nie wynika wprost, że obwiniona poprzez dwukrotne zbliżenie seksualne z nauczycielem akademickim - uzyskała bezpodstawnie zwolnienie z ćwiczeń i ich zaliczenie bez zdawania testu, mimo że do zbliżeń tych doszło przed decyzją o zwolnieniu z ćwiczeń i przed ich zaliczeniem - to jest wątpliwość czy obwiniona działała podstępnie i celowo aby to osiągnąć - gdy tymczasem analiza tych materiałów, a szczególnie zachowanie się obwinionej po uzyskaniu zaliczenia z ćwiczeń, gdy znajomość z nauczycielem akademickim była dla niej zbyteczna, a więc gdy unikała z nim kontaktów, nie zgodziła się na kolejne zbliżenie seksualne, nagrywała z nim rozmowy, stwarzała pozory przenoszenia się na uczelnię do Warszawy, okłamywała go co do miejsca przebywania oraz wystąpiła pisemnie do Dziekana Wydziału Lekarskiego o "stosowne ukaranie Pana dr K. B. - prowadzi do jedynie słusznego wniosku, że powodem zawarcia bliższej znajomości obwinionej z nauczycielem akademickim i odbycia z nim dwukrotnie stosunków płciowych przed zwolnieniem z zaliczenia ćwiczeń, było świadome i wyrafinowane dążenie do osiągnięcia jedynego celu jakim było nieuczciwe uzyskanie zwolnienia z ćwiczeń i ich zaliczenie.
II. rażącą niewspółmierność orzeczonej kary do wyrafinowanego, niegodnego studenta i przyszłego lekarza zachowania się, skoro Obwiniona:
1. nierzetelnie uzyskała zwolnienie z ćwiczeń i ich zaliczenie odbywając dwukrotnie stosunek płciowy z nauczycielem akademickim,
2. świadomie przedłożyła w dziekanacie indeks do zaliczenia II roku, wiedząc że w istocie nie zaliczyła ćwiczeń z informatyki,
3. w piśmie do Dziekana Wydziału Lekarskiego ukryła fakt swojego nieuczciwego zachowania, a stworzyła pozory osoby pokrzywdzonej przez dr K. B. na wypadek gdyby ujawnił, jako pierwszy obciążające ją fakty,
4. okłamała studentów ze swojej grupy co do okoliczności zwolnienia i zaliczenia ćwiczeń z informatyki,
5. w toku postępowania wyjaśniającego obwiniona dopiero w końcowej części konfrontacji z dr K. B. przyznała fakt dwukrotnego zbliżenia z nim,
6. zaprezentowała postawę zaprzeczającą wszystkiemu co ją obciąża również przed Komisją Dyscyplinarną, nie przyznając się co do zasady, do zarzuconego jej czynu,
7. chciała czynem swoim wykazać, że można zdobyć dyplom lekarza nie drogą uczciwej, mozolnej pracy - ale poprzez nawiązanie kontaktów seksualnych z nauczycielem akademickim, co jak dotychczas jej się póki co udaje, gdyż jest już niesłusznie na III roku studiów.
Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna do spraw Studentów [...] po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem z dnia [...] r. przyjęła odwołanie Rzecznika Dyscyplinarnego [...] ds. Studentów, odrzuciła odwołanie obwinionej i nałożyła na obwinioną A. Ł. karę dyscyplinarną w postaci wydalenia z uczelni. Odwoławcza Komisja postanowiła uwzględnić odwołanie Rzecznika Dyscyplinarnego, który podniósł błąd w ustaleniach Komisji polegający na nie uwzględnieniu motywów działania obwinionej mających charakter świadomego i wyrafinowanego dążenia do osiągnięcia celu, jakim było uzyskanie w sposób nierzetelny zaliczenia z przedmiotu informatyka. Odwoławcza Komisja uznała, że analiza ciągu zdarzeń mających miejsce podczas romansu obwinionej z nauczycielem akademickim, dowodzi takich zamiarów Obwinionej. Decyzja w tej sprawie została podjęta przez Komisję Odwoławczą niejednomyślnie. Ponadto Odwoławcza Komisja postanowiła odrzucić w całości odwołanie obwinionej. Odnosząc się do poszczególnych punktów tego odwołania Odwoławcza Komisja stwierdziła, że:
- podniesiony w punkcie II odwołania zarzut niewłaściwego składu Komisji oraz ustalenie jej przewodniczącego nie powinny skutkować odrzuceniem orzeczenia Komisji gdyż skład tej Komisji był zgodny z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, a jedynie niezgodny z § 2 pkt 2 uchwały nr 114 Senatu [...] z dnia 28 października 2008 r. Zarządzenie Senatu jest aktem niższej rangi niż wspomniane wyżej rozporządzenie i ponadto ma charakter wewnętrzny. Skład Komisji, której przewodniczącym był prawnik, pozwolił na dogłębne zbadanie sprawy. Potwierdzeniem tego faktu może być objętość uzasadnienia orzeczenia, które liczy 24 strony.
- romans, a szczególnie seks obwinionej z nauczycielem akademickim, tj. studentki z asystentem prowadzącym z nią zajęcia są powodem zajęcia stanowiska przez Odwoławczą Komisję, że w tym przypadku doszło do uchybienia godności studenta. Taka sytuacja rodzi podejrzenie wymiany "coś na coś". Studentka "ofiarowuje" przeżycia erotyczne, a asystent zalicza jej przedmiot "na piękne oczy". Takie sytuacje zdaniem komisji Odwoławczej nie mogą mieć miejsca na uniwersytetach.
- obwiniona w trakcie postępowania dowodowego zaprzeczyła intymnemu charakterowi swojego związku z nauczycielem akademickim. Zeznając Jako świadek w sprawie przeciwko dr K. B. zeznała, że nie było seksu pomiędzy nią, a asystentem,
- kwestia wysokości kary jest sprawą dyskusyjną. Trudno traktować młody wiek obwinionej za okoliczność łagodzącą, gdyż prawie wszyscy studenci to ludzie młodzi. Także nie uwzględnienie przez Komisję uczuć i emocji obwinionej wynikało przede wszystkim z faktu, że odmówiła ona podczas rozprawy składania wyjaśnień. Decyzja w powyższym punkcie zapadła jednomyślnie.
Odwoławcza Komisja podjęła decyzję o nałożeniu na obwinioną najwyższego wymiaru kary tj. wydalenia z uczelni, stając na stanowisku, że zawód lekarza wiąże się z wysokimi wymaganiami etyczno - moralnymi i dlatego uchybienie godności studenta, jakie miało miejsce w przypadku A. Ł. należy potraktować z całą surowością. Odwoławcza Komisja nie znalazła w tej sprawie okoliczności łagodzących, lecz decyzja w tym punkcie nie została podjęta jednomyślnie.
W zdaniu odrębnym do powyższego rozstrzygnięcia, jeden z członków Komisji stwierdził, że zgromadzony materiał nie udowadnia twierdzenia Rzecznika Dyscyplinarnego, że obwiniona będąc w związku z nauczycielem akademickim kierowała się jedynie dążeniem zdobycia zaliczenia z przedmiotu informatyka. Związek ten mógł mieć charakter wieloelementowy, w którym takie uczucia jak fascynacja osobą asystenta, pożądanie lub nawet miłość mogły mieć miejsce. A zatem w jego ocenie uwzględnienie odwołania Rzecznika Dyscyplinarnego jest zbyt daleko idącym uproszczeniem całej sprawy. Członek Komisji nie zgodził się również, że należało nałożyć na A. Ł. karę wydalenia z uczelni, ponieważ kara ta powinna być stosowana jedynie w przypadkach ekstremalnych, a takim, jego zdaniem, nie jest ta sprawa. Stwierdził, też, że Komisja I instancji wydała właściwe orzeczenie i kara zawieszenia obwinionej w prawach studenta na jeden rok była najbardziej sprawiedliwa.
W skardze do sądu A. Ł. zarzuciła orzeczeniu Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...]r.:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 213 ust. 5 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 223 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, przepisu § 3 pkt. 2, § 5, § 8, § 9 i § 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz. U. z 2006 r., Nr 236, poz. 1707) oraz art. 17 § 1 pkt 9 w zw. z art. 233 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym,
II. naruszenie przepisu prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, a to przez naruszenie przepisu art. 211 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i to zarówno przez jego błędną wykładnie, jak i niewłaściwe zastosowanie.
Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do spraw Studentów z dnia [...] r. w całości i poprzedzającego to orzeczenie, orzeczenia dyscyplinarnego Komisji Dyscyplinarnej [...] dla studentów z dnia [...] ewentualnie o stwierdzenie nieważności Orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów z dnia [...] r. w całości i poprzedzającego to orzeczenie, orzeczenia dyscyplinarnego Komisji Dyscyplinarnej [...] dla Studentów z dnia [...].
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca podniosła, że w myśl przepis art. 215 ust. 1 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym postępowanie wyjaśniające przeprowadza Rzecznik Dyscyplinarny do spraw Studentów, tymczasem w przedmiotowej sprawie wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i wniosek o ukaranie z dnia [...]r. złożył Rzecznik Dyscyplinarny do spraw Nauczycieli Akademickich. Zdaniem skarżącej jest to poważne uchybienie, którego wagi nie niweluje fakt, że funkcje rzecznika dyscyplinarnego tak do spraw studentów, jak i nauczycieli akademickich sprawuje ta sama osoba. Podnoszony zarzut miał w ocenie skarżącej istotny wpływ na wynik sprawy z jeszcze jednego powodu - skarżąca A. Ł. występowała przed organami dyscyplinarnymi Uniwersytetu [...] w podwójnej roli i to, jako obwiniona w postępowaniu toczącym się przeciwko niej oraz w charakterze świadka w toczącym się równolegle postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko dr K. B., przy czym, inne były uprawnienia przysługujące skarżącej w tych postępowaniach, różne przede wszystkim były możliwe konsekwencje podjętych przez nią działań. W tej sytuacji strona podniosła, że podejmowanie w toczącym się przeciwko niej postępowaniu czynności przez Rzecznika Dyscyplinarnego do spraw Nauczycieli Akademickich mogło mieć na celu wprowadzenie obwinionej w błąd, a z pewnością mogło skarżącą w ten błąd wprowadzić.
Odnośnie zarzutu niewłaściwego składu Komisji Dyscyplinarnej do spraw Studentów skarżąca wskazała na regulację art. 213 ust. 5 cyt. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 pkt 2 uchwały nr 114 Senatu [...] z dnia 28 października 2008 r. w sprawie powołania Komisji Dyscyplinarnej Uniwersytetu dla Studentów na kadencję 2008 - 2012 wydanej na podstawie przepisu § 129 ust. 2 Statutu [...] z dnia 30 maja 2006 r., podnosząc, że zgodnie z treścią powoływanych przepisów Komisja Dyscyplinarna powinna orzekać w składzie: dr J. B., jako nauczyciel akademicki Collegium Medicum oraz student S. O., jako student tego Wydziału. Temu zespołowi powinien zaś przewodniczyć dr J. B., jako że jest jednocześnie zastępcą przewodniczącego. Tymczasem, Komisja Dyscyplinarna do spraw Studentów orzekała w składzie: dr M. K., dr J. B. i S. O., a taki skład w ocenie skarżącej był niewłaściwy i to z dwóch powodów: po pierwsze - w składzie musi znajdować się przewodniczący składu orzekającego oraz po drugie, liczba nauczycieli akademickich i studentów w komisji musi być równa.
Konkludując zarzuty w zakresie uchybień w składzie Komisji skarżąca podniosła, że:
1) Komisja z racji tego, że zastępcą przewodniczącego powinien być dr J. B. powinna być dwuosobowa, nie zaś 3 - osobowa,
2) dr M. K. nie powinien być członkiem Komisji, jako że nie jest nauczycielem Collegium Medicum,
3) dr M. K. w żadnym zaś razie nie mógł przewodniczyć obradom Komisji bowiem, zgodnie z przepisem § 2 ust. 2 uchwały nr 114 Senatu[...], zespołowi powinien przewodniczyć zastępca przewodniczącego, to jest dr J. B.
Ponadto skarżąca podniosła, że nie została pouczona o przysługujących jej prawach, w szczególności o tym, że ma ona prawo odmówić składania wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania, a zasady lojalności procesowej (art. 16 K.p.k.) organu wynika zakaz wykorzystywania w postępowaniu wiedzy ujawnionej przez uczestnika, który nie został pouczony o prawie odmowy wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania, co oznacza, że orzeczenie Komisji, jako oparte o wiedzę zdobytą w sposób nieodpowiadający prawu, w rzeczy samej bezprawny, nie może się ostać.
Skarżąca przytoczyła treść § 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r., zgodnie z którym Rzecznik Dyscyplinarny obowiązany jest do zbierania dowodów przemawiających przeciwko obwinionemu studentowi, jak i na jego korzyść. Przeniesiona na grunt postępowania wyjaśniającego zasada obiektywizmu znana z postępowania karnego została w przedmiotowym postępowaniu zdaniem skarżącej rażąco naruszona, ponieważ Rzecznik Dyscyplinarny nie zbierał żadnych dowodów świadczących na korzyść skarżącej, co wynika z materiału zgromadzonego w sprawie - przeciwnie, doprowadził w toku postępowania do konfrontacji skarżącej z dr. K. B., której celem de facto było zdobycie obciążających skarżącą intymnych szczegółów łączących ich relacji. Ponadto skarżąca wskazała na naruszenie przepisu § 12 cyt. rozporządzenia, przez niewłaściwe sporządzenie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie, w którym nie znalazło się dokładne określenie czynu zarzucanego skarżącej, nie wskazano miejsca ani czasu jego popełnienia - co jest istotnym elementem, biorąc pod uwagę ustawowe terminy przedawnienia, jak również; ani sposobu, ani okoliczności jego popełnienia. Co istotne, w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego brak jest zdaniem skarżącej także informacji na temat proponowanego rodzaju kary, która winna być uzasadniona, jako że cały wniosek, więc i ten element, podlegają uzasadnieniu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżąca podniosła, że Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna do spraw Studentów, przychylając się do stanowiska Rzecznika Dyscyplinarnego, które zawarł on w odwołaniu od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej do spraw Studentów uznała w sposób dowolny i bezpodstawny, że skarżąca w sposób świadomy wyłudziła ocenę z informatyki, a to przez nawiązanie kontaktów fizycznych z nauczycielem akademickim. Taka ocena Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej w ocenie skarżącej nie tylko, że nie znajduje potwierdzenia w materiale zebranym w sprawie, to jest również bardzo krzywdząca, a do tego obraźliwa dla skarżącej. Wskazała też, że nie może przy tym ujść uwadze, że przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia nie uwzględniono treści zeznań samej skarżącej, jakże istotnej okoliczności w sprawie, a mianowicie tej, że sama poinformowała ona o sprawie władze Uczelni, oczekując przy tym działań chroniących jej osobę, a ponadto nie można oprzeć się wrażemu, że na ocenę zachowania i postępowania skarżącej w żadnej mierze nie wpłynęło oczywiście wielce naganne zachowanie i postępowanie dr K. B., które zdaniem skarżącej, wypełnia znamiona przestępstwa. W sprawie, w oparciu o zebrany materiał, nie można w przekonaniu skarżącej przyjąć, że "wyłudziła ocenę" za pomocą kontaktów seksualnych, bowiem brak jest wobec tego podstaw, by przyjąć, że jej zachowanie, jakkolwiek lekkomyślne, stanowiło naruszenie godności studenta i to w sposób tak rażący, że koniecznym okazało się wydalenie skarżącej z Uczelni, dlatego nie trzeba dowodzić, że dla skarżącej, która jest studentką medycyny po III roku studiów, wymierzona kara jest sankcją przewyższającą swoją dolegliwością niejedną karę orzekaną za przestępstwa kryminalne.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga z przyczyn wskazanych poniżej musiała doprowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, jak i poprzedzającego je orzeczenia organu I instancji.
Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów skargi trzeba stwierdzić, iż wobec postawienia w niej zarzutu naruszenia przepisu art. 439 § 1 i 2 k.p.k., mającego związek z nienależytym wyznaczeniem składu orzekającego Komisji Dyscyplinarnej, ta kwestia musi zostać rozstrzygnięta w pierwszej kolejności, a to z uwagi na charakter takiego, ewentualnego, uchybienia i jego konsekwencje (art. 439 § 1 k.p.k. in principio). W ocenie sądu brak jest uzasadnienia dla sugerowanego w skardze naruszenia art. 213 ust.5 i art. 17 Prawa o szkolnictwie wyższym. Pierwszy z tych przepisów przewiduje, że komisja dyscyplinarna orzeka w składzie złożonym z przewodniczącego składu orzekającego, którym jest nauczyciel akademicki, oraz w równej liczbie, z nauczycieli akademickich i studentów, natomiast w myśl art. 17 tego Prawa sprawy związane z funkcjonowaniem uczelni nieuregulowane w ustawie określa statut uczelni, zwany dalej "statutem". Z kolei art. 213 ust. 1 ustawy stanowi, że W sprawach dyscyplinarnych studentów orzekają komisja dyscyplinarna oraz odwoławcza komisja dyscyplinarna, powołane na okres kadencji spośród nauczycieli akademickich i studentów uczelni, w trybie określonym w statucie. Emanacją tego uprawnienia było powołanie w statucie [...] Komisji Dyscyplinarnej Uniwersytetu dla Studentów oraz Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów oraz określenie trybu powoływania członków tych Komisji( §129 i § 130 statutu). Zgodnie z § 129 pkt 6 statutu do wyboru przewodniczących tych komisji, ich zastępców oraz członków obu komisji uprawniony jest Senat, natomiast zgodnie z § 130 tego aktu do kompetencji przewodniczących komisji dyscyplinarnych należy wyznaczanie składów orzekających i ich przewodniczących.
Przewidziane w pierwszym z tych przepisów upoważnienie dla senatu uczelni dotyczy tylko imiennego powołania na czteroletnią kadencję członków komisji dyscyplinarnych rekrutujących się spośród nauczycieli akademickich i studentów poszczególnych wydziałów oraz wyboru spośród nich przewodniczących komisji i zastępców przewodniczących komisji. Natomiast w uchwale Senatu [...] nr 114 z dnia 28 października 2008r. w sprawie powołania Komisji Dyscyplinarnej Uniwersytetu dla Studentów na kadencję 2008-2012 w §2 pkt 2 zawarto następującą regulację: "Dla rozpatrywania spraw dyscyplinarnych studentów z Collegium Medicum, przewodniczący Komisji powołuje zespół składający się z członków Komisji będących nauczycielami akademickimi i studentami Collegium Medicum. Zespołowi przewodniczy zastępca przewodniczącego Komisji." Oznacza to tym samym, że określenie w tejże uchwale składów orzekających i ich przewodniczących w odniesieniu do studentów Collegium Medicum wykracza poza ramy kompetencji przyznanej Senatowi [...] w § 129 pkt 6 statutu. Statut UMK reguluje kwestie wyznaczania przewodniczących i członków składów orzekających w sposób jednoznaczny i zupełny w § 130 przyznając uprawnienia w tym zakresie jedynie przewodniczącym komisji dyscyplinarnych. Przepis ten nie stwarza tym samym Senatowi [...] swobody w podejmowaniu uchwał w tej materii poprzez jego zastępowane, uzupełniane czy korygowane. Uchwały Senatu uczelni muszą być bowiem zgodne z ustawą i statutem. W konsekwencji przepis § ust.2 Uchwały [...] z 28 października 2008r. nie obowiązuje z tej racji, że przepisy uchwały Senatu nie mogą pozostawać w sprzeczności z przepisami ustawy i statutu. Sprzeczność ta zachodzi, gdyż postanowienia tego aktu normują materię, do uregulowania której nie upoważnia senatu [...] statut tej uczelni. Z samej istoty relacji między statutem a uchwałą Senatu uczelni wydawaną na jej podstawie wynika, że nie może ona normować materii wykraczających poza granice statutowego upoważnienia, a jeżeli to czyni, to odpowiednie jej postanowienia nie mają mocy obowiązującej, zaś dokonane na ich podstawie czynności prawne są wadliwe. Zatem z uwagi na treść podjętej uchwały Senatu[...], nie jest trafny zarzut co do nienależytej obsady Komisji Dyscyplinarnej.
Po ustosunkowaniu się do tej kwestii i nie stwierdzeniu uchybienia o charakterze tzw. bezwzględnego powodu odwoławczego, należy rozważyć pozostałe zarzuty skargi.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.; zwana dalej P.s.w.) poddająca kognicji sądu administracyjnego skargi na prawomocne orzeczenia komisji dyscyplinarnej (art. 221) nie wskazuje innego niż zgodność z prawem, kryterium kontroli zaskarżonego aktu. Oznacza to, że przedmiotem sprawy sądowo administracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organy postępowania dyscyplinarnego oraz zgodności z prawem zapadłego w tym postępowaniu orzeczenia. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega prawomocne orzeczenie komisji dyscyplinarnej dla spraw studentów, a więc akt wydany nie w trybie przepisów postępowania administracyjnego, lecz w trybie postępowania regulowanego ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, a w kwestiach nią nieuregulowanych w trybie odpowiednio stosowanych przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997t.- Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz.555 ze zm; - dalej k.p.k.). Regulacji prawnej omawianej materii dopełnia wydane w delegacji art. 224 P.s.w. rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz.U. nr 236, poz. 1707; zwane dalej "rozporządzeniem".).
Kontrolując legalność zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Sąd stosuje przepisy art. 145 § 1 i 2 ustawy ppsa. Przepis art. 145 § 2 ppsa ma bowiem zastosowanie w sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż określone w kpa i postępowaniu egzekucyjnym. W świetle powyższego, podstawę do uwzględnienia skargi na orzeczenie komisji dyscyplinarnej dla studentów stanowi stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, w którym zapadło zaskarżone orzeczenie oraz inne naruszenie przepisów postępowania, (w którym zapadło zaskarżone orzeczenie), jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ skarga opiera się na obu podstawach, tj. naruszeniu prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przez organy przepisów postępowania.
W ocenie sądu za uzasadniony należy uznać zarzut skarżącej sprowadzający się do uchybienia przez organ II instancji przepisom postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Jak już wcześniej wskazano, na płaszczyźnie przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające i postępowanie dyscyplinarne, zgodnie z art. 223 P.s.w w sprawach nieuregulowanych w ustawie odpowiednio stosuje się przepisy kodeksu postępowania karnego. Sąd uznał, że stanowisko organu II instancji co do przypisania skarżącej dopuszczenia się czynu uchybiającego godności studenta istotnie wyrażone zostało z naruszeniem art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. art. 410 k.p.k. i art. 5 §2 k.p.k., zaś naruszenia te mogły mieć wpływ na treść orzeczenia. W świetle tych przepisów Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna miała obowiązek rozważyć wszystkie okoliczności, jakie zostały ujawnione, ocenić te okoliczności na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a następnie dokonać ustaleń dotyczących okoliczności istotnych, wynikających z dowodów uznanych za wiarygodne.
Podkreślić przy tym należy, iż z zasady dwuinstancyjności postępowania dyscyplinarnego (art. 220 ust.1 P.s.w. ) wynika obowiązek organu odwoławczego do rozpatrzenia sprawy ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Odwoławcza Komisja nie może zatem ograniczyć się jedynie do kontroli orzeczenia organu I instancji. Oznacza to, że organ ma obowiązek dokonać merytorycznej i prawnej oceny zasadności kwestionowanego orzeczenia i rozpatrzyć wszystkie zarzuty stron, w tym podnoszone w odwołaniu, oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie odwołanie A. Ł. od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej sprowadzało się do polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym orzeczeniu, przy czym zawierało konkretne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury. W tej sytuacji rzeczą organu odwoławczego było dokładne ustosunkowanie się do tych zarzutów. Samo wskazanie, że zarzuty uznane zostały za bezzasadne bez dokonania ich wszechstronnej analizy nie może być uznane za spełnienie przez organ odwoławczy obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinno znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia (§25 ust. 1 pkt 6 w związku z §33 rozporządzenia). Uzasadnienie stanowi bowiem integralną część rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część orzeczenia i pominięcie w uzasadnieniu istotnych okoliczności faktycznych, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu wywierającym wpływ na wynik sprawy.
Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że zaskarżone orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej nie zawiera uzasadnienia, które można byłoby uznać za spełniające wymogi z §25 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. W ocenie Sądu organ ten nie ustosunkował się wcale do zarzutów odwołania istotnych z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego w I instancji. Ze wskazanych motywów rozstrzygnięcia zdaje się wynikać, że oceny zasadności ustaleń poczynionych przez organ I instancji dokonała Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna kierując się obszernością uzasadnienia orzeczenia, a nie jego stroną merytoryczną.
Za wyczerpujące ustosunkowanie się do treści podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów nie może być uznane stwierdzenie o odrzuceniu odwołania obwinionej. Tego rodzaju ocena nosi znamiona oceny dowolnej, a więc pozbawionej uzasadnionych racji. Niezależnie od lakoniczności uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w tej mierze przede wszystkim trzeba zauważyć, że zamieszczenie takiego rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji orzeczenia dokonane zostało z naruszeniem §29 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że przewodniczący odwoławczej komisji dyscyplinarnej, w drodze postanowienia, odrzuca odwołanie w razie jego wniesienia po upływie terminu przewidzianego w §27 ust. 2 albo przez osobę nieuprawnioną. Poza sporem winno pozostawać, że żadna z przesłanek odrzucenia odwołania wniesionego przez A. Ł. w niniejszej sprawie nie nastąpiła, zatem rozstrzygnięcie w tym zakresie jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie orzeczenia organu odwoławczego sprowadza się w istocie do powołania się na "ciąg zdarzeń" towarzyszących znajomości skarżącej z dr K. B., przy czym Komisja nie wyjaśnia, jakie to okoliczności stanowić miałyby ów "ciąg zdarzeń". Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przychylając się do stanowiska Rzecznika Dyscyplinarnego zmodyfikowała określenie przypisanego skarżącej czynu i uznała, że A. Ł. w sposób świadomy wyłudziła zaliczenie ćwiczeń z informatyki poprzez nawiązanie kontaktów fizycznych z dr K. B. Poza prostym wskazaniem zbieżności dat bliżej nieokreślonych faktów zaskarżone orzeczenie nie zawiera praktycznie żadnych ustaleń w tym zakresie. Organ nie wskazał jakichkolwiek przesłanek i dowodów uzasadniających postawienie skarżącej zarzutu podstępnego uzyskania wpisów. Jednocześnie nie sposób pominąć faktu, że w aktach sprawy istnieją także dowody pozostające w opozycji do lansowanej przez Komisję Odwoławczą tezy o nawiązaniu przez skarżącą kontaktów fizycznych w celu wyłudzenia zaliczenia ćwiczeń z informatyki (wiadomości tekstowe wysyłane skarżącej przez K B., stenogram rozmów telefonicznych). Winny one być również przeanalizowane przez organy orzekające w sprawie.
Mając powyższe okoliczności na uwadze stwierdzić należy, że wobec braku pełnej i zgodnej z treścią art. 7 k.p.k. oceny wszystkich dowodów organ odwoławczy nie rozważył całokształtu okoliczności sprawy mogących świadczyć o istnieniu w sprawie przesłanek z art. 211 P.s.w. Brak podania w uzasadnieniu decyzji motywów rozstrzygnięcia z jednej strony uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny legalności orzeczenia, a z drugiej strony może uzasadnioną podstawą zaskarżenia do Sądu aktu nie zawierającego prawidłowego uzasadnienia wobec niemożności poznania motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.
Materialnoprawną podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej studenta stanowi przepis art. 211 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W myśl tego przepisu za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności studenta student ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną przed komisją dyscyplinarną albo przed sądem koleżeńskim samorządu studenckiego, zwanym "sądem koleżeńskim". Wobec zakwestionowania przez Sąd kompletności materiału dowodowego pozwalającego na dokonanie jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy, uznanie znaleźć muszą również zarzuty naruszenia tego przepisu prawa materialnego. Dokonanie błędnej subsumcji wskazanego wyżej przepisu stanowiło konsekwencję wyżej opisanych uchybień procesowych.
W ramach przysługującej sądowi administracyjnemu kontroli zgodności z prawem orzeczenia dyscyplinarnego wskazać należy również na uchybienie, jakiego dopuścił się organ odwoławczy przy wymierzaniu skarżącej kary dyscyplinarnej. Odwoławcza Komisja uznała mianowicie, że brak jest okoliczności łagodzących wymiar kary z uwagi na odmowę składania wyjaśnień przez obwinioną. Taka konstatacja jest niedopuszczalna w świetle przepisów k.p.k. oraz Konstytucji RP, gdyż z faktu odmowy składania wyjaśnień przez obwinioną w postępowaniu dyscyplinarnym nie można wywodzić żadnych negatywnych dla niej wniosków. Obwiniona skorzystała z zagwarantowanego jej ustawą, przewidzianego w art. 175 § 1 k.p.k., prawa do milczenia we własnej sprawie, co mogła uczynić bez podania jakiegokolwiek powodu takiego stanowiska procesowego i co nie może rodzić dla niej żadnych negatywnych konsekwencji procesowych, a w szczególności uznania tej odmowy za okoliczność obciążającą.
W ocenie sądu, również orzeczenie dyscyplinarne Komisji Dyscyplinarnej [...] dla Studentów z dnia[...] wydane zostało z naruszeniem prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 211 P.s.w. poprzez uznanie, że poprzez następująca zachowania:
- nawiązanie bliskiej znajomości z prowadzącym zajęcia, w tym kontakty cielesne, w trakcie uczęszczania i zaliczania zajęć;
- uzyskanie wpisu do indeksu zaliczenia z informatyki na ocenę bardzo dobrą, pomimo niezaliczenia testu z programu Excel i przy świadomości, że skarżąca nie spełniła wymogów związanych z zaliczeniem przedmiotu;
- przedłożenie indeksu wraz z kartą okresowych osiągnięć studenta do dziekanatu Wydziału Lekarskiego [...] celem uzyskania zaliczenia IV semestru II roku studiów;
- celowe wprowadzenie prowadzącego zajęcia w błąd co do rzekomego wyjazdu do Warszawy;
- przedstawienie przez skarżącą w piśmie do Dziekana Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum [...] tylko cześć faktów, z pominięciem m.in. faktu bliskiej znajomości z dr K. B. (w tym kontaktów płciowych) oraz uzyskania pozytywnej oceny z przedmiotu bez zaliczenia testu z programu Excel- A. Ł. dopuściła się czynów uchybiających godności studenta.
Dla uznania danego czynu za uchybiający godności studenta przesądzające znaczenie powinno mieć wskazanie wzorca normatywnego lub określonej zasady współżycia społecznego, których naruszenie godzi w tę kategorię dobra chronionego, jakim jest "godność studenta". Temu zadaniu Komisja Dyscyplinarna nie podołała. Z uzasadnienia orzeczenia trudno bowiem wywnioskować, jakie normy prawne bądź też społeczne naruszyła skarżąca nawiązując bliską znajomość z prowadzącym zajęcia dr K. B.
Poważne wątpliwości budzi także wyciąganie konsekwencji dyscyplinarnych z faktu uzyskania przez skarżącą wpisu do indeksu zaliczenia z informatyki na ocenę bardzo dobrą, pomimo niezaliczenia testu z programu Excel. Kwestię zasad zaliczania zajęć obowiązkowych reguluje § 27 ust. 1 Regulaminu studiów [...] stanowiący, że zaliczenia zajęć obowiązkowych, o których mowa w § 23 ust.1, dokonuje prowadzący te zajęcia na podstawie obecności, oceny aktywności studenta oraz uzyskanych przez niego ocen. Przepis ten jest normą kompetencyjną skierowaną do prowadzącego zajęcia. Tylko on ma prawo dokonywać oceny stopnia opanowania materiału programowego i w konsekwencji podejmować suwerenną decyzję o zaliczeniu bądź niezaliczeniu zajęć przez studenta. Adekwatność tej oceny do stanu wiedzy studenta nie leży zatem w kognicji komisji dyscyplinarnej.
Trudno także uznać fakt przedłożenia przez skarżącą indeksu wraz z kartą okresowych osiągnięć studenta do dziekanatu celem uzyskania zaliczenia IV semestru II roku studiów za pozostający w związku przyczynowo-skutkowym z zachowaniem uchybiającym godności studenta. Uzasadniając ten zarzut organ I instancji wyeksponował okoliczność, że skarżąca miała świadomość co do sposobu uzyskania tego zaliczenia. Przywołując wcześniejsze rozważania Sądu o braku możliwości postawienia skarżącej zarzutu niezgodnego z prawem uzyskania zaliczenia dodać jeszcze należy, że nie jest rzeczą studenta dokonywanie samooceny stopnia opanowania przez niego materiału programowego i dokonywanie jakiejkolwiek weryfikacji zasad uzyskania zaliczenia z przedmiotu.
Komisja Dyscyplinarna zarzucając skarżącej, że wprowadziła w błąd prowadzącego zajęcia co do jej wyjazdu do Warszawy nie wykazała, jakie okoliczność ta miałaby mieć znaczenie dla odpowiedzialności dyscyplinarnej studentki, w szczególności w świetle uznania przez ten organ, że skarżąca nie doprowadziła do uzyskania zaliczenia za pomocą celowego wprowadzenia w błąd prowadzącego zajęcia.
Również przypisanie skarżącej odpowiedzialności dyscyplinarnej za treść pisma skierowanego do Dziekana stanowi narusza 211 P.s.w. Formułując ten zarzut tym samym komisja zdaje się uznawać, że pismo to powinno być aktem ekspiacji skarżącej wobec władz uczelni, w którym winna ona wskazać wszystkie okoliczności znajomości z dr K. B. Komisja nie wskazała przy tym, jakie okoliczności w jej ocenie wyczerpują pojęcie "wszystkich faktów", ani też dlaczego skarżąca miałaby być zobowiązana do ujawniania faktów ze swojego życia osobistego w piśmie zawiadamiającym o nieprawidłowościach w pracy prowadzącego zajęcia.
Z tych wszystkich względów uznać należało, że w istocie organ w niniejszej sprawie nie rozważył całokształtu okoliczności sprawy mogących świadczyć o istnieniu w sprawie przesłanek z art. 221 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym.
W tych okolicznościach, wobec braku możliwości ustalenia kwestii podstawowej dla oceny legalności zaskarżonego orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. a i c oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej [...] dla Studentów.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy powinny usunąć sygnalizowane wyżej nieprawidłowości i od dokonanych ustaleń uzależnić wynik postępowania.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 p. p.s.a, oraz §2 ust.1i § 18ust.1 pkt1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej urzędu (Dz. U. Nr163, poz.1348 ze zm.).