II SA/Bd 1278/23

II SA/Bd 1278/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1510
art 235 (1)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. P. S. z o.o. w B. (dawniej S. S. z o.o. w B.) na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] sierpnia 2023 r. [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 maja 2023 r. nr 227/2023, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Brodnicy (PPIS) stwierdził u S. O. (pracownicy) chorobę zawodową: [...], tj. chorobę wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych – określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1510). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ww. chorobę stwierdził na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Toruniu Poradnię Chorób Zawodowych (WOMP) oraz oceny narażenia zawodowego dotyczącej pracownicy, zatrudnionej od [...] lipca 2016 r. do [...] sierpnia 2020 r. w S. sp. z o. o. w B. (skarżącej spółce) na stanowisku [...]. Przywołał, że pracownica od [...] kwietnia 2008 r. do [...] lipca 2016 r. wykonywała pracę w różnych wymienionych przez organ miejscach zatrudnienia na stanowiskach, w których podczas przeprowadzonej oceny narażenia w związku z podejrzeniem choroby zawodowej nie stwierdzono narażenia na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej. Od [...] lipca 2016 r. pracownica zatrudniona była w skarżącej spółce, której działalność polega na produkcji [...]. Pracownica wykonywała prace seryjne przy materiałach [...] w systemie 3-zmianowym, od [...] lipca 2016 r. do [...] października 2017 r. na stanowisku [...], a od [...] października 2017 r. do [...] sierpnia 2020 r. na stanowisku [...] w hali [...]. Do jej czynności zawodowych należały prace przy rozkroju mechanicznym [...] – obsługa noża krążkowego. Wykonywane prace to: [...]. Wśród obrabianych wyrobów były [...]. Stanowisko [...] znajdowało się w hali [...], a w odległości 10 m usytuowane były stanowiska [...], gdzie odbywało się zszywanie za pomocą zszywaczy pneumatycznych [...] do elementów [...]. Badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku [...] w hali [...] wykonano w dniach 12-14 listopada 2019 r. przez Laboratorium [...] (Laboratorium), podczas których stwierdzono: pyły niesklasyfikowane ze względu na toksyczność frakcja wdychalna – wskaźnik narażenia 1,18 mg/m3, krotność NDS 0,12; krzemionka krystaliczna – kwarc krystobalit frakcja respirabilna – wskaźnik narażenia <0,005, krotność NDS<0,5.
Dalej organ przywołał, że Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (IMP), w związku z konsultacją na wniosek WOMP, zwrócił się do PPIS z prośbą o uszczegółowienie informacji dotyczących czynników chemicznych występujących w miejscu pracy pracownicy podczas zatrudnienia w spółce S. . W dniu [...] stycznia 2023 r. przeprowadzono postępowanie uzupełniające w zakładzie spółki i sporządzono "Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" w zakresie narażenia pracownicy na czynniki chemiczne.
Organ ustalił, że stanowisko [...], na którym pracę wykonywała pracownica, usytuowane było w hali [...] o pow. 3080 m2, wysokości 4 m, wentylowanej grawitacyjnie i mechanicznie. W hali zlokalizowanych było również 12 stanowisk wyklejania (kabiny z mechanicznym wyciągiem), gdzie odbywało się oklejanie [...] przy pomocy pistoletu pneumatycznego. Stosowaną mieszaniną podczas zatrudnienia pracownicy był klej [...], najbliższe stanowisko wyklejania zlokalizowane było 12 m od stanowiska pracownicy. Organ przywołał wyniki pomiarów stężenia substancji chemicznych na stanowiskach wyklejania, przeprowadzonych w latach 2016 i 2018 przez Laboratorium; podkreślił, że jednym ze składników stosowanego kleju jest kalafonia w stężeniu 36,5%.
PPIS wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2023 r. WOMP rozpoznał u pracownicy przedmiotową chorobę zawodową. Przywołał ustalenia dotyczące historii dolegliwości chorobowych stwierdzanych w różnych jednostkach od 2019 r., obejmujących okresy hospitalizacji z powodu [...] w postaci przewlekłej. Opisał przeprowadzone wobec pracownicy poszczególne badania i ich wyniki. Organ stwierdził, że podczas postępowania dotyczącego wydania orzeczenia lekarskiego ustalono, że u pracownicy pierwsze dolegliwości ze strony układu oddechowego wystąpiły w trakcie zatrudnienia w skarżącej spółce. W trakcie diagnostyki rozpoczętej w 2019 r. postawiono niebudzące wątpliwości rozpoznanie [...]. Podczas wydawania orzeczenia lekarskiego szczegółowej analizie poddano narażenie zawodowe i pozazawodowe i wykazano ekspozycję na kalafonię, która może powodować objawy alergiczne ze strony skóry oraz dróg oddechowych, zarówno astmatyczne, jak i – rzadziej – [...]
Organ przywołał, że zdaniem WOMP w związku z brakiem danych o ekspozycji środowiskowej na czynniki etiologiczne mogące wywołać [...], całość obrazu klinicznego przemawia za zawodowym tłem rozwoju schorzenia. W chwili obecnej brak jest wskazań do przeprowadzenia swoistych prób prowokacyjnych z obawy o zaostrzenie stanu zapalnego toczącego się w płucach w przebiegu [...], dodatkowo niskie wskaźniki spirometryczne wykazane w badaniach czynnościowych układu oddechowego stanowią ku temu przeciwwskazanie. Organ wskazał, że analiza całości dostępnej dokumentacji dała podstawy WOMP, aby z wysokim prawdopodobieństwem wnioskować o etiologii zawodowej rozpoznanego u pracownicy [...] w postaci przewlekłej. PPIS stwierdził, że zebrana dokumentacja pozwala uznać z dużym prawdopodobieństwem, związek przyczynowy pomiędzy powstałych schorzeniem a wykonywaną pracą zawodową.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca spółka zarzuciła, że rozstrzygnięcie powzięto w oparciu o materiał dowodowy zawierający błędnie sporządzoną kartę oceny narażenia zawodowego z dnia [...] stycznia 2023 r. w zakresie, w którym karta ta wskazuje, iż pracownica wykonywała pracę w narażeniu na czynniki szkodliwe, podczas gdy na jej stanowisku pracy nie występowały takie czynniki. Spółka podniosła nadto, że organ zaniechał zlecenia dodatkowej konsultacji lekarzowi wydającemu orzeczenie i nie podjął innych czynności dowodowych w sytuacji, gdy zebrany materiał nie był wystarczający do wydania decyzji. Samej ocenie materiały dokonanej przez organ spółka zarzuciła dowolność objawiającą się przyjęciem, iż istnieje związek pomiędzy stwierdzoną chorobą a wykonywaniem pracy zawodowej w spółce, w szczególności w zakresie ekspozycji na kalafonię, pomimo braku dowodów na występowanie tego czynnika na stanowisku [...].
Decyzją z dnia 30 sierpnia 2023 r. nr 17/2023, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy (PWIS) utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu dotychczasowe stanu sprawy, w tym ustaleń organu I instancji oraz treści orzeczenia WOMP, organ odwoławczy wskazał, że PPIS podjął wszelkie niezbędne czynności konieczne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia. Organ II instancji wskazał, że w toku postępowania odwoławczego podjął dodatkowe czynności dowodowe, a ustalenia dokonane na ich podstawie potwierdziły stanowisko PPIS. PWIS przywołał, że zwrócił się do spółki o przesłanie dokładnego opisu hali ze szczególnym uwzględnieniem rozmieszczenia stanowisk do wyklejania oraz wymiaru i ułożenia kabin w stosunku do stanowiska pracownicy. Wniósł nadto o przesłanie dokumentacji fotograficznej kabin i stanowiska pracownicy, w tym regałów otaczających to stanowisko. Przywoławczy treść odpowiedzi na wezwania organ II instancji wskazał, że zwrócił się do jednostki orzeczniczej I stopnia z prośbą o ustosunkowanie się do stanowiska spółki i uzyskanych od niej materiałów, dodatkowo zwracając się z zapytaniem, jaki jest udział kalafonii w etiologii [...] w warunkach, w których praca wykonywana była w odległości 12 m od kabin klejowych z mechanicznym wyciągiem. Jednocześnie PWIS wskazał, że zwrócił się z zapytaniem o rolę stwierdzonych pyłów w etiologii [...]. Organ odwoławczy przywołał treść odpowiedzi WOMP, z której wynika, że nawet mała ilość alergenu na stanowisku pracy, przy długiej ekspozycji, powoduje powstanie choroby, i taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym przypadku, co potwierdzają szczegółowe badania w IMP. PWIS przywołał, że w ocenie WOMP nie miała znaczenia odległość od źródła alergenu, gdyż nie można zapobiec przenikaniu alergenu do powietrza w przestrzeniach wspólnych, a już niewielkie ilości wdychane przez osobę predysponowaną wywołują rozwój schorzenia. Organ wskazał za twierdzeniami WOMP, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy zaistniałym schorzeniem a pracą wykonywaną przez pracownicę. Za niezasadny uznał tym samym zarzut naruszenia art. 7 i 80 k.p.a. Również za chybiony uznał zarzut wykorzystania w postępowaniu nieprawidłowo sporządzonej karty narażenia zawodowego. Przywołał, że postępowanie dotyczące pracy w innych zakładach zostało umorzone po uzyskaniu informacji od WOMP co do tego, że jedynie w skarżącej spółce występowało narażenie zawodowe. Organ wskazał, że pierwsze objawy wystąpiły w trakcie zatrudnienia w skarżącej spółce w narażeniu na pyły [...] oraz klej stosowany natryskowo na sąsiednim stanowisku pracy. W ocenie PWIS nie ma żadnym podstaw do podania w wątpliwość stanowiska WOMP, mającego walor opinii biegłego, uwzględniającego obszerną dokumentację medyczną oraz dane dotyczące oceny narażenia zawodowego. Organ podkreślił, że orzeczenie wydane zostało przez jednostkę specjalistyczną, a odmienna jego ocena nie może być skutecznie artykułowana przez organy i strony niewykwalifikowane w dziedzinie medycyny pracy i chorób zawodowych. Organ odwoławczy stwierdził, że w związku ze stwierdzeniem narażenia zawodowego, o którym mowa w art. 2351 Kodeksu pracy i jednocześnie w związku ze zdiagnozowaniem u pracownicy choroby zawodowej zachodzi prawne domniemanie istnienia związku przyczynowo-skutkowego ujawnionych warunków pracy z zaistnieniem tej choroby. Organ przywołał treść ww. przepisu i wskazał, że w niniejszej sprawie uprawniona jednostka orzecznicza stwierdziła wystąpienie [...] oraz wskazała na związek warunków wykonywanej pracy ze stwierdzoną chorobą, samo zaś orzeczenie jest jednoznaczne, spójne z pozostałym materiałem dowodowym oraz zostało prawidłowo uzasadnione. W ocenie PWIS spełnione zostały zatem warunki do wydania rozstrzygnięcia o stwierdzeniu choroby zawodowej.
W skardze na powyższą decyzję [...] sp. z o. o. w B. (obecnie A. sp. z o.o.), reprezentowana przez adwokata, wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie:
1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich czynności koniecznych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę materiału zebranego polegającą na:
- uznaniu, że materiał dowodowy potwierdza wykonywanie przez pracownicę pracy w narażeniu na czynniki wywołujące chorobę zawodową, podczas gdy na jej stanowisku czynniki takie nie występowały,
- ustaleniu wysokiego prawdopodobieństwa spowodowania choroby przez czynniki występujące na stanowisku pracy, z pominięciem możliwości zachorowania na skutek innych prawdopodobnych przyczyn, w tym czynników występujących w miejscu zamieszkania,
2) art. 7, art. 75 § 1 i art. 84 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1836 - dalej "rozporządzenie"), poprzez:
- ich niezastosowanie i niewystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o konsultację pomimo istniejących wątpliwości co do związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem pracownicy a wykonywaną przez nią pracą
- wydanie decyzji wyłącznie na podstawie ustaleń jednostki orzeczniczej I stopnia bez podejmowania działań własnych, oraz brak weryfikacji tej opinii pomimo pozostających w sprawie licznych wątpliwości i oparcia opinii o domniemania a nie przeprowadzone badania,
3) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niewydanie decyzji kasatoryjnej, a ograniczenie się do skontrolowania decyzji I instancji.
4) art. 2351 Kodeksu pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie po stronie pracownicy choroby zawodowej, pomimo braku wykazania, by bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem choroba została spowodowana narażeniem zawodowym podczas pracy w zakładzie skarżącej spółki.
W uzasadnieniu Spółka przedstawiła argumentację na rzecz postawionych zarzutów. Zakwestionowała, by pracownica wykonywała pracę w narażeniu na kalafonię, stanowisko to nie było bowiem eksponowane na tę substancję, a klejenie odbywało się w specjalnych wentylowanych kabinach. Podniosła, że nie wykonano prób prowokacyjnych potwierdzających związek dolegliwości pracownicy z substancjami alergizującymi. W ocenie spółki wykorzystana w sprawie opinia jednostki orzeczniczej I stopnia pomijała możliwość wywołania choroby pracownicy przez czynniki występujące poza miejscem pracy, podczas gdy [...] wywoływane jest również przez czynniki występujące w domach (łazienki), basenach, pomieszczeniach klimatyzowanych, nawilżanych, w kosmetykach, a organ kwestii tej nie ocenił przy okazji ustalania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy pracą a zachorowaniem. Zebrany materiał dowodowy według skarżącej nie pozwalał na jednoznaczne rozstrzygnięcie spornej kwestii, zwłaszcza, że nie wystąpiono do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, konieczną w ocenie skarżącej wobec istniejących wątpliwości. Spółka zarzuciła brak samodzielności organu w rozstrzygnięciu sprawy, a w istocie pozostawienie tego rozstrzygnięcia jednostce orzeczniczej I stopnia i bezkrytyczne przyjęcie konkluzji wynikających z jej orzeczenia. Według skarżącej z opinii nie można jednoznacznie wywieść, by choroba pracownicy miała związek z wykonywaną przez nią pracą, skoro nie została ona oparta o jakiekolwiek badania, a zamiast tego posługiwała się przypuszczeniami co do ekspozycji pracownicy na kalafonię. W sprawie, w ocenie spółki, nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 2351 Kodeksu pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i wykazując bezpodstawność zarzutów skargi.
W replice z [...] listopada 2023 r. skarżąca przedstawiła dodatkową argumentację wobec twierdzeń organu. Powtórzyła, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające zwrócenie się do jednostki orzeczniczej II stopnia o konsultację w zakresie pozostających wątpliwości, że organ oparł się bezkrytycznie o stanowisko WOMP przy zaniechaniu samodzielnej oceny wydanej przez tę jednostkę opinii i w istocie samodzielnie nie rozstrzygnął sprawy. Powtórzyła, że związek przyczynowy pomiędzy zachorowaniem a wykonywaniem pracy w spółce nie został wykazany ani bezspornie, ani z wysokim prawdopodobieństwem.
Pismem z 9 stycznia 2024 r. skarżąca poinformowała o zmianie dotychczasowej nazwy firmy na A. sp. z o. o. w B. .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w zakresie wynikającym z przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") wykazała, że zarówno decyzja organu odwoławczego, jak i decyzja ją poprzedzająca, wydane zostały w zgodzie z przepisami prawa materialnego
i procesowego.
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowi prawidłowość stwierdzenia przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego choroby zawodowej w postaci [...] w postaci przewlekłej, powstałego u S. O., zatrudnionej od [...] lipca 2016 r. do [...] sierpnia 2020 r. na stanowisku [...] i [...] w zakładzie produkcyjnym [...], prowadzonym przez S. sp. z o. o. w B. (obecnie A. sp. z o. o. w B. ). Skarżąca spółka kwestionuje wystąpienie podstaw do jednoznacznego stwierdzenia po stronie ww. pracownicy choroby zawodowej, wskazując zasadniczo, że ustalenie to powzięto jedynie na podstawie orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Toruniu Poradni Chorób Zawodowych, bez dokonania jego weryfikacji w drodze konsultacji z jednostką orzeczniczą drugiego stopnia, a jednocześnie organ nie dokonał dodatkowych czynności dowodowych nakierowanych na ustalenie rzeczywistego wpływu warunków panujących w zakładzie pracy, podczas wykonywania pracy przez S. O., na powstanie stwierdzonego u niej schorzenia.
Zgodnie z art. 235ą Kodeksu pracy (publ. jak wcześniej wskazano) za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Stosownie do tego przepisu o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem zachowanie dwóch przesłanek: zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (publ. jak wcześniej wskazano) oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jak stanowi z kolei art. 235˛ Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób. Przepis ten określa więc trzecią przesłankę stwierdzenia choroby zawodowej: udokumentowanie objawów chorobowych w oznaczonym okresie.
W niniejszej sprawie rozpoznano u pracownicy chorobę określoną pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych zawartego w rozporządzeniu - [...] w postaci przewlekłej. W odniesieniu do ww. choroby okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym określono jako 3 lata. Jak wynika z akt sprawy, pracownica zatrudniona była na stanowisku eksponowanym na czynniki chorobotwórcze w okresie od [...] lipca 2016 r. do [...] sierpnia 2020 r., przy czym pracę wykonywała do dnia [...] lutego 2019 r. (k. 47 akt adm. – karta narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej). Niekwestionowane ustalenia dotyczące pierwszych objawów chorobowych wskazują, że pojawiły się one w lutym 2019 r. i od tego czasu pracownicę wielokrotnie poddawano diagnostyce, której wynikiem było stwierdzenie przedmiotowej choroby (str. 3 orzeczenia lekarskiego, k. 52 akt adm.)
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanego wyżej orzeczenia w zakresie poczynionych w nim ustaleń dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn. Organ nie ma zatem prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia (vide: wyrok NSA z 18 maja 2021 r., sygn. II OSK 2611/18, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Orzeczenie lekarskie stanowi opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. i jak każdy w dowód w sprawie, powinno zostać przez organ zweryfikowane i ocenione, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zwłaszcza pod kątem formalnym (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. II OSK 3694/19, dostępny jw.). Brak podstaw do bezkrytycznego przyjmowania ustaleń wynikających z orzeczenia lekarskiego w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej wynika też bezpośrednio z § 8 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Jeżeli dowód w postaci opinii właściwej jednostki orzeczniczej nie został należycie uzasadniony i zawiera sprzeczne ze sobą informacje, bądź gdy organ dostrzeże, że opinia ta została wydana w stanie faktycznym, który nie został należycie wyjaśniony, to wówczas powinien zwrócić się do tej jednostki w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia o uzupełnienie wydanej opinii, wskazując, jakie jej elementy budzą wątpliwości, bądź jakie jeszcze elementy stanu faktycznego powinny zostać przez tę jednostkę uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia. W przeciwnym wypadku, tj. jeżeli opinia zawiera logiczne konkluzje wskazujące na zawodowe podłoże zdiagnozowanego schorzenia (albo przeciwnie – powody jego powstania określone zostaną jako niezwiązane z wykonywaniem pracy na danym stanowisku) organ nie ma podstaw do kwestionowania wniosków wynikających z opinii i jest taką opinią związany (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 30 listopada 2011 r., sygn. IV SA/Wr 340/11, dostępny jw.).
Dla porządku przywołać jeszcze należy, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; 2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); 3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; 4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy. Lekarz, o którym mowa powyżej, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).
W niniejszej sprawie organy obu instancji oparły się na orzeczeniu lekarskim WOMP w Toruniu z [...] kwietnia 2023 r., nr [...] (k. 52 i poprzednie akt adm.).
W orzeczeniu szczegółowo opisano historię zatrudnienia pracownicy wraz z opisem wykonywanych czynności, w szczególności przedstawiono charakterystykę stanowiska pracy w okresie od [...] lipca 2016 r. do lutego 2019 r., na którym skarżąca wykonywała pracę [...]. Przedstawiono historię diagnostyki choroby: rodzaj przeprowadzonych badań, stwierdzone objawy i zastosowane środki leczenia. W konkluzji orzeczenia wskazano, że pierwsze dolegliwości ze strony układu oddechowego wystąpiły w trakcie zatrudnienia w S. sp. z o. o. w B. na stanowisku [...], w narażeniu m.in. na pyły [...] oraz klej do nakładania natryskowego używany na stanowisku sąsiednim. Wskazano, że rozpoznanie [...] nie budzi wątpliwości, wykazano ekspozycję zawodową na kalafonię (składnik stosowanego w zakładzie na stanowisku sąsiednim kleju), która to substancja może powodować [...]. W orzeczeniu wskazano, że w związku z brakiem danych o ekspozycji środowiskowej na czynniki etiologicznie mogące wywołać [...] całość obrazu klinicznego przemawia za zawodowym tłem rozwoju schorzenia, przy czym z uwagi na zaostrzenie stanu zapalnego nieuzasadnionym byłoby przeprowadzenie prób prowokacyjnych. W orzeczeniu jednoznacznie stwierdzono, że dane z wywiadu, całość zgromadzonej dokumentacji dotyczącej oceny narażenia zawodowego oraz dokumentacji medycznej dają podstawy, aby z wysokim prawdopodobieństwem wnioskować o etiologii zawodowej rozpoznanego u pracownicy [...] w postaci przewlekłej.
W ocenie Sądu przedłożona do akt sprawy opinia lekarska nie budzi wątpliwości co do zasadniczych dla wyniku sprawy okoliczności związanych z zawodowym pochodzeniem stwierdzonej choroby, co prawidłowo oceniły też organy obu instancji. Opinia jest spójna, kompleksowa, uwzględnia charakterystykę stanowiska pracy pracownicy, okres narażenia na substancje chorobotwórcze występujące na tym stanowisku, oraz rodzaj tej substancji wynikający z charakterystyki stosowanego w zakładzie kleju. W opinii wyłożono przeprowadzony proces diagnostyczny wraz z jego wynikiem w postaci stwierdzenia [...], "z dużym prawdopodobieństwem" wywołanym ekspozycją na kalafonię na stanowisku pracy [...].
Wobec jednoznacznych wniosków ww. dowodu specjalistycznego za gołosłowne uznać należy stanowisko skarżącej spółki nakierowane na wzruszenie wiarygodności tego dokumentu. Skarżąca spółka podnosi przede wszystkim, że pracownica nie była eksponowana na kalafonię. Wyjaśnić należy, że już minimalna ekspozycja na czynnik chorobotwórczy w miejscu pracy (a takim jest kalafonia wobec [...], co wynika z orzeczenia lekarskiego) uzasadnia domniemanie zawodowego podłoża stwierdzonej choroby. W wyroku z 21 listopada 2017r., sygn. akt II OSK 138/17 (dostępny jw.) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje okoliczność znikomej ekspozycji pracownika na narażenie czynnikiem, który, jak wynika z orzeczenia lekarskiego, wywołał u pracownika chorobę zawodową. NSA podzielił pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą. Jest to domniemanie zwykłe wzruszalne, które nie wyłącza wykazania, że pomimo pracy w warunkach narażających na chorobę, jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z zatrudnieniem. NSA wyjaśnił, że nie oznacza to jednak obowiązku poszukiwania takich przyczyn przez organ administracji publicznej. Takie działanie organu wykraczałoby bowiem poza zakres postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, którego celem - w przypadku rozpoznania choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych - jest ustalenie istnienia lub nieistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zdiagnozowanym schorzeniem, a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia zawodowego. Na stanowisku sąsiednim wobec stanowiska [...] używano kleju, którego składnikiem jest kalafonia, co uprawdopodobnia w wystarczającym stopniu, w świetle całego materiału dowodowego ze szczególnym uwzględnieniem opinii lekarskiej, zawodowe pochodzenie choroby. Nie stężenie tego czynnika, ale czas ekspozycji nawet na śladowe jego ilości stanowią relewantną okoliczność w ocenie przyczyn powstania schorzenia.
Odnosząc się do argumentacji co do niezwrócenia się przez organ do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, Sąd przypomina, że zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia przesłanką ku temu jest stwierdzenie, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji. Taka zaś sytuacja, wbrew stanowisku spółki, w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Jak wskazano, przedłożona w sprawie opinia lekarska jest w kwestii zawodowego pochodzenia stwierdzonej choroby jednoznaczna. Jednocześnie podkreślić należy, że organ nie ma obowiązku podejmowania czynności dowodowych postulowanych przez stronę postępowania, jeżeli dotychczas zgromadzony materiał pozwala na rozstrzygnięcie sprawy.
W tym miejscu wskazać wypada, że niepoważnym w ocenie Sądu jest stanowisko strony skarżącej co do konieczności przeprowadzenia prób prowokacyjnych, w sytuacji, gdy w opinii lekarskiej wyrażono obawę o zaostrzenie występujących już objawów, jak i oceniono, iż niskie wskaźniki spirometryczne u pracownicy stanowią przeciwwskazanie do tego typu zabiegów medycznych.
Zbyteczne było jednocześnie wyjaśnianie jakie znaczenie dla rozwoju choroby mogły mieć miejsca przybywania pracownicy po opuszczeniu zakładu pracy, albowiem występowanie czynnika szkodliwego także poza środowiskiem zawodowym nie przesądza o tym, że rozpoznana choroba zawodowa nie może być stwierdzona (vide: wyrok WSA w Olsztynie z 11 stycznia 2018 r., sygn. II SA/Ol 930/17, dostępny jw.).
Zauważyć wreszcie należy, że skarżąca spółka nie przedłożyła kontrdowodu w postaci ekspertyzy medycznej konfrontującej przedłożone do akt orzeczenie lekarskie w kierunku wykazania zasadności stanowiska spółki. Inicjatywa dowodowa nie spoczywa zaś jedynie na organie rozpoznającym sprawę, ale również na stronach postępowania, zwłaszcza, jeżeli ma ona doprowadzić do ustaleń korzystnych dla strony.
Reasumując, nie doszło w sprawie do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego, zaskarżone rozstrzygnięcie – podobnie jak decyzja I instancji, prawidłowo, tj. zgodnie z zebranym i poprawnie ocenionym materiałem dowodowym, stwierdzają chorobę zawodową po stronie S. O..
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.