II SA/Bd 1244/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-03-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowyogrzewanieCEEBdeklaracjabłądSystemFileSystempostępowanie administracyjneuchylenie decyzjiprawo socjalne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego, uznając, że organy zbyt formalistycznie potraktowały błąd w deklaracji CEEB i nie zbadały faktycznego sposobu ogrzewania.

Skarżąca J.M. została pozbawiona dodatku węglowego, ponieważ w deklaracji CEEB jako źródło ogrzewania wskazano 'inny rodzaj biomasy', a nie 'węgiel i paliwa węglopochodne'. Organy uznały, że korekta deklaracji po terminie nie może być uwzględniona. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego, pominęły możliwość wyjaśnienia omyłki i nie zastosowały przepisów nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, które pozwalały na szerszą weryfikację wniosku.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania J. M. dodatku węglowego. Burmistrz odmówił świadczenia, wskazując, że w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) jako źródło ogrzewania wskazano 'inny rodzaj biomasy', a nie paliwo stałe (węgiel, brykiet, pelet). Skarżąca twierdziła, że używa ekogroszku, a błędne oznaczenie w deklaracji było omyłką, którą próbowała skorygować. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że korekta po terminie nie jest dopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił obie decyzje. Sąd uznał, że organy obu instancji zbyt formalistycznie podeszły do sprawy, opierając się wyłącznie na pierwotnej deklaracji CEEB i ignorując możliwość wyjaśnienia omyłki. Podkreślono, że nowelizacja ustawy o dodatku węglowym (wprowadzająca art. 2 ust. 15a-15e) pozwalała na szerszą weryfikację wniosku, uwzględniając inne dokumenty i informacje, a nawet wywiad środowiskowy. Organy nie zbadały faktycznego stanu rzeczy, nie wezwały skarżącej do uzupełnienia wyjaśnień ani nie skorzystały z dostępnych instrumentów dowodowych, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Sąd wskazał, że celem ustawy jest pomoc jak największej liczbie gospodarstw domowych, a formalizm organów nie powinien stać w sprzeczności z tym celem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, błędne oznaczenie rodzaju paliwa stałego w deklaracji CEEB, jeśli jest wynikiem omyłki i można to wykazać innymi dowodami, nie powinno stanowić wyłącznej podstawy do odmowy przyznania dodatku węglowego, zwłaszcza jeśli organy nie wykorzystały dostępnych instrumentów do wyjaśnienia stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy zbyt formalistycznie potraktowały błąd w deklaracji CEEB, ignorując możliwość wyjaśnienia omyłki i nie stosując przepisów nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, które pozwalały na szerszą weryfikację wniosku. Kluczowe jest faktyczne źródło ogrzewania, a nie tylko formalny wpis w rejestrze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (36)

Główne

u.d.w. art. 2 § 1

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 3

Ustawa o dodatku węglowym

Pomocnicze

u.d.w. art. 2 § 15

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15a

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15b

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15c

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15d

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15f

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15g

Ustawa o dodatku węglowym

ustawa covidowa art. 15 zzs 4 § 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa covidowa art. 15 zzs 4 § 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

k.p.c. art. 136 § 1

Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.u.c.p.g. art. 6m

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.ś.r. art. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 8

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.p.p.w.d. art. 4

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

u.d.o. art. 2 § 1

Ustawa o dodatku osłonowym

u.d.m. art. 2

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

u.e.l. art. 6 § 1

Ustawa o ewidencji ludności

u.e.l. art. 6a § 1

Ustawa o ewidencji ludności

u.w.t.i.r.c.e.b. art. 27a § 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

u.w.t.i.r.c.e.b. art. 27g § 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

ustawa zmieniająca art. 50 § 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa zmieniająca art. 64

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa zmieniająca art. 52

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy zbyt formalistycznie potraktowały błąd w deklaracji CEEB. Korekta deklaracji po terminie powinna być uwzględniona w kontekście wyjaśnienia omyłki. Organy nie zastosowały przepisów nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, które pozwalały na szerszą weryfikację wniosku. Organy nie wykorzystały dostępnych instrumentów dowodowych (wywiad środowiskowy, wezwanie do wyjaśnień). Celem ustawy jest pomoc jak największej liczbie gospodarstw domowych, a formalizm nie powinien stać w sprzeczności z tym celem.

Odrzucone argumenty

Pierwotna deklaracja CEEB wskazywała 'inny rodzaj biomasy', co nie uprawnia do dodatku. Korekta deklaracji po terminie (11 sierpnia 2022 r.) jest niedopuszczalna.

Godne uwagi sformułowania

Organy obu instancji, poprzestając na stwierdzeniu braku doniosłości dla sprawy korekty deklaracji dokonanej po 11 sierpnia 2022 r., całkowicie pominęły twierdzenia skarżącej co do tego, że paliwem wykorzystywanym w kotle ogrzewającym jej gospodarstwo domowe jest węgiel w formie ekogroszku. Formalistyczne podejście do sprawy zaprezentowane przez organy obu instancji nie daje się obronić w kontekście celów ustawy o dodatku węglowym. Ratio legis świadczenia wprowadzonego u.d.w. koncentruje się na udzieleniu pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

Skład orzekający

Joanna Janiszewska - Ziołek

przewodniczący sprawozdawca

Renata Owczarzak

sędzia

Mariusz Pawełczak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego, zwłaszcza w kontekście błędów w deklaracjach CEEB, konieczności badania stanu faktycznego i stosowania nowelizacji ustaw."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem węglowym i błędami w deklaracjach CEEB; przepisy dotyczące dodatku węglowego mogą ulec zmianie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest badanie stanu faktycznego i unikanie nadmiernego formalizmu w postępowaniu administracyjnym, szczególnie w kontekście świadczeń socjalnych. Pokazuje też, jak błąd w deklaracji może wpłynąć na prawa obywatela.

Błąd w deklaracji CEEB kosztował dodatek węglowy? Sąd przypomina o badaniu stanu faktycznego!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 1244/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] października 2022r. nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2022 r., nr [...], Burmistrz K. odmówił J. M. (Skarżącej) świadczenia w formie dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek Skarżącej o wypłatę dodatku węglowego wpłynął [...] sierpnia 2022 r., jednak nie było podstaw do jego uwzględnienia w oparciu o art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022r., poz. 1692 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.d.w."). Motywując tak zaprezentowane stanowisko organ wyjaśnił, że w oparciu o dane rejestrowe (baza CEEB) ustalono, że do [...] sierpnia 2022r. źródłem ogrzewania wykorzystywanym w gospodarstwie domowym Skarżącej był kocioł na paliwo stałe zasilane innym rodzajem biomasy.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, że do ogrzewania lokalu mieszkalnego wykorzystuje tzw. ekogroszek. W formularzu deklaracji dotyczącej źródeł ogrzewania brak było takiej pozycji i pierwotnie zaznaczyła, że wykorzystuje węgiel i paliwa węglopodobne. Dokonała poprawki (na wpis o biomasie) w związku z uwagą pracownika ośrodka pomocy społecznej co do błędu we wpisie. Do odwołania załączyła pisemne oświadczenie przedsiębiorcy prowadzącego zakład ślusarsko-kotlarski o zakupie kotła typu [...] (mocy 26kW, wyposażonego w automatyczny podajnik paliwa na ekogroszek) w maju 2018r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego oraz treści art. 2 ust. 1 u.d.w., organ odwoławczy stwierdził, że pierwotna deklaracja złożona przez Skarżącą [...] marca 2022 r. określała rodzaj stosowanych w kotle paliw jako "inny rodzaj biomasy", a dopiero po dokonaniu korekty, po terminie wskazanym w art. 2 ust. 2 u.d.w. (tj. [...] sierpnia 2022r.), zadeklarowano paliwo stałe – węgiel i paliwa węglopochodne. Organ stwierdził, że wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za podawane informacje oraz że źródło ciepła winno zostać zgłoszone do [...] sierpnia 2022 r. Wskazał, że "inny rodzaj biomasy" nie jest rodzajem paliwa uprawniającym do uzyskania dodatku, albowiem jest nim paliwo stałe w postaci węgla kamiennego, brykietu lub peletu zawierającego co najmniej 85% węgla kamiennego. Modyfikacja deklaracji CEEB dokonana po [...] sierpnia 2022 r., w ocenie SKO, nie stwarza możliwości przyznania wnioskowanego dodatku.
W skardze na powyższą decyzję J. M. podtrzymała stanowisko wyrażone w odwołaniu. Wskazała, że nieprawidłowe określenie rodzaju paliwa było zwykłym błędem piśmiennym, który poprawiła niezwłocznie po dowiedzeniu się w urzędzie o omyłce. Wskazała nadto na swoją trudną sytuację zdrowotną.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 zzs 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".
Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem z 27 lutego 2023 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 27 stycznia 2023r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku w związku z brakiem zgodnych oświadczeń stron o możliwościach technicznych uczestniczenia w rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione odrębnym zarządzeniem.
Wymagany przy tym przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 12 grudnia 2022 r.).
Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Rozpatrując sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie ze stanowiącym podstawę decyzji obu instancji art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 ww. ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
Jak wynika ze złożonej przez Skarżącą [...] marca 2022 r. deklaracji Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków zadeklarowała ona – jako rodzaj stosowanych w kotle paliwa stałego – "inny rodzaj biomasy" (pkt 04, rubryka B03 deklaracji). Skarżąca zaznaczyła też pozycję 01 – "węgiel i paliwa węglopochodne", jednak pozycja ta została wykreślona. Deklaracja nosi ślady naniesienia poprawek (k. 7 akt adm. organu I instancji). W tym zakresie w dniu [...] sierpnia 2022 r., a więc po złożeniu wniosku i po upływie terminu opisanego w art. 2 ust. 1 u.d.w. (po [...] sierpnia 2022 r.) Skarżąca skorygowała deklarację, oznaczając jako rodzaj stosowanego w kotle paliwa stałego "węgiel i paliwa węglopochodne".
Organy obu instancji wyszły z założenia, że skoro zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w. uprawnionymi do dodatku węglowego są osoby prowadzące gospodarstwo domowe, którego głównym źródłem ciepła jest spalanie węgla kamiennego, brykietu lub peletu zawierającego co najmniej 85% węgla kamiennego, zaś Skarżąca w deklaracji CEEB wskazała jako rodzaj paliwa "inny rodzaj biomasy", to wnioskowany dodatek się nie należy.
W istocie, zgodnie z art. 2 ust. 15 u.d.w. organy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Powyższy przepis nadaje zatem szczególną rolę oświadczeniom strony zawartym w deklaracji CEEB. Organy na podstawie ww. przepisu (jak należy przyjąć, bo nie wymieniono go ani w podstawie prawnej obu decyzji, ani w ich uzasadnieniu prawnym) przyjęły, że treść deklaracji uwidoczniona przed 11 sierpnia 2022 r. determinuje wynik sprawy o przyznanie dodatku węglowego. Okoliczności podlegające analizie organu w sprawie w tym przedmiocie wykraczają istotnie poza wskazaną wyżej kwestię.
Przede wszystkim wskazać należy że organy obu instancji, dokonując weryfikacji wniosku Skarżącej poprzez proste porównanie danych wskazanych przez Skarżącą w deklaracji CEEB oraz treści art. 2 ust. 3 u.d.w. pominęły jednak, że ustawa o dodatku węglowym w dacie rozstrzygania przez organy zawierała stosowalne w sprawie uregulowania art. 2 ust. 15a – 15e. Ww. przepisy dodane zostały mocą art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 - dalej "ustawa zmieniająca"). Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu [...] września 2022 r. W myśl zaś art. 52 ww. ustawy do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą. Dodane nowelizacją przepisy, wobec wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącej [...] sierpnia 2022 r., miały bez wątpienia zastosowanie w sprawie.
I tak, zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2021 ze zm.);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Treść powyższego przepisu jednoznacznie zatem wskazuje, że o ile deklaracja CEEB jest podstawowym dokumentem, na podstawie którego organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego, to nie jest to jedyny dowód w sprawie podlegający uwzględnieniu. Organ może weryfikować wniosek w oparciu o dokumenty wskazane przykładowo w art. 2 ust. 15a u.d.w. Jest to katalog otwarty ("w szczególności"), nie wyklucza on zatem innych materiałów, z których odczytać można istotne okoliczności dla wyniku sprawy o przyznanie świadczenia. Takim materiałem z pewnością będzie treść ewentualnych dokumentów przedkładanych przez stronę na okoliczność wykazania, że spełnia ona warunki do przyznania dodatku węglowego, a rozbieżność danych ujawnionych w deklaracji jest wynikiem zrozumiałej omyłki (wnioskodawca nie musi posiadać fachowej wiedzy w zakresie kwalifikacji danych paliw stałych). Powyższe odnosi się zresztą z do samego art. 2 ust. 15 u.d.w., gdzie deklaracja CEEB, choć "w szczególności" brana pod uwagę przez organ podczas weryfikacji wniosku, nie jest opisywana jako jedyny dokument podlegający analizie w związku z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego.
Organy obu instancji, poprzestając na stwierdzeniu braku doniosłości dla sprawy korekty deklaracji dokonanej po 11 sierpnia 2022 r., całkowicie pominęły twierdzenia skarżącej co do tego, że paliwem wykorzystywanym w kotle ogrzewającym jej gospodarstwo domowe jest węgiel w formie ekogroszku. Organy nie wezwały Skarżącej o ewentualne dodatkowe wyjaśnienia w tym zakresie, np. poprzez przedłożenie dokumentacji dotyczącej wykorzystywanego pieca, faktur za zakup ekogroszku, a co więcej pominęły treść notatki służbowej z [...] października 2022r. (k. 10 akt adm. organu I instancji), w której pracownik organu potwierdził wykorzystywanie w gospodarstwie domowym Skarżącej paliwa w postaci ekogroszku.
W obliczu zasadniczej wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy nie przeprowadziły ponadto wywiadu środowiskowego, do czego upoważniał organ art. 2 ust. 15b u.d.w. (również dodany ustawą zmieniającą), zgodnie z którym jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych; przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c), a w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d). "Wątpliwości co do gospodarstwa domowego wnioskodawcy" w zakresie, w jakim dotyczą rodzaju wykorzystywanego paliwa, są w ocenie Sądu w niniejszej sprawie wyraźne, a to w świetle treści wniosku (w którym Skarżąca wskazywała, że korzysta z kotła na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w.), okoliczności dokonania korekty deklaracji, jak i stanowiska wyrażonego w odwołaniu od decyzji I instancji, co uwzględnić winien już organ odwoławczy rozważając zastosowanie art. 136 § 1 k.p.a.
Formalistyczne podejście do sprawy zaprezentowane przez organy obu instancji nie daje się obronić w kontekście celów ustawy o dodatku węglowym. Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471) "projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa". Powyższe potwierdza, że ratio legis świadczenia wprowadzonego u.d.w. koncentruje się na udzieleniu pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Potwierdza to również treść art. 2 ust. 15f i 15g u.d.w., zgodnie z którymi dodatek przyznaje się, w opisanych tam okolicznościach, nawet w sytuacji niezłożenia wniosku przez stronę oraz niezgłoszenia lub niewpisania głównego źródła ogrzewania w deklaracji CEEB, a które to przepisy przewidują w tym zakresie działanie organu z urzędu. Nie spełnia celów ustawy takie postępowanie organu rozpoznającego wniosek o przyznanie świadczenia w niej przewidzianego, w którym kwestia zgodnego z prawdą oznaczenia rodzaju paliwa w formularzu deklaracji ma prymat nad faktycznym stanem rzeczy w zakresie rodzaju wykorzystywanego paliwa.
Instrumenty opisane w art. 2 ust. 15 oraz 15a i 15b i nast. mają umożliwić organowi dokonanie wyczerpujących ustaleń stanu faktycznego co do przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zaniechanie ich wykorzystania tylko z uwagi na to, że deklaracja CEEB została w spornym zakresie skorygowana po dniu 11 sierpnia 2022 r. świadczy o zawężeniu ustaleń organów obu instancji do formalnej kwestii aktualności danych w deklaracji CEEB, a nie do zasadniczej dla wyniku tej sprawy faktycznej okoliczności wykorzystywania przez Skarżącą paliwa stałego do ogrzewania jej gospodarstwa domowego. Pamiętać należy, że rozpoznając sprawę z wniosku o dodatek węglowy organ związany jest ogólnymi zasadami postępowania dowodowego opisanymi w k.p.a. Organ winien zatem toku postępowania stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 § 1 k.p.a.). Organ winien ponadto działać w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), a także należycie i wyczerpującego informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Wreszcie zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Organy obu instancji nie podjęły nawet próby wyjaśnienia wątpliwości związanych ze sprzecznymi oświadczeniami Skarżącej w deklaracji CEEB, a oświadczeniem zawartym we wniosku (i dalej, w odwołaniu od decyzji I instancji) co do wykorzystywania tzw. ekogroszku, a więc paliwa stałego produkowanego z węgla kamiennego. Organy ani nie wykorzystały instrumentów procesowych przewidzianych w art. 2 ust. 15 i nast., nie wezwały Skarżącej do stosownych wyjaśnień, nie poinformowały o okolicznościach mających wpływ na możliwość pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. Zauważyć zresztą wypada, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy wyłacznie w oparciu o deklarację CEEB sprzeczny jest z rzeczywistym stanem rzeczy właśnie z tego powodu, że dane ujawnione w deklaracji zostały umieszczone tam w wyniku błędu (a co w świetle dotychczasowych wyjaśnień skarżącej, niezweryfikowanych przez organy, uznać należy za wiarygodne).
Mając to zatem na uwadze Sąd stwierdził, że rozpoznanie sprawy przez organy obu instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 § 1, 79a § 1 i 80 k.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w warunkach błędnego zastosowania w sprawie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w. oraz nieprawidłowego niezastosowania art. 2 ust. 15b u.d.w. Stanowi to podstawę do uchylenia decyzji obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329).
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI