II SA/Bd 1208/05

II SA/Bd 1208/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /sprawozdawca/
Małgorzata Włodarska
Wiesław Czerwiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 9 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska sędzia WSA Elżbieta Piechowiak ( spr.) Protokolant: Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi Mariana G., Doroty G., Mariana G., Mariusza S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2005 nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją nr [...] z dnia [...] 2005 r. na podstawie art. 66 ust. l pkt l i 3 oraz art. 81 ust. l pkt 2 i art. 83 ust. l ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 104 kpa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy nakazał Dorocie G. oraz Mariuszowi S., Marianowi G. i Marianowi G. zabezpieczenie budowli oraz urządzeń (studni kanalizacyjnych i szamba) i obiektów kubaturowych poprzez usunięcie nieprawidłowości polegających na zamurowaniu zewnętrznych otworów okiennych i drzwiowych dostępnych z poziomu terenu we wszystkich obiektach kubaturowych związanych z działalnością rolniczą oraz pokryciu studni i szamba odpowiednimi przykrywami na działce oznaczonej nr ewid. [...] we wsi Ł. Wielkie gmina K. Termin wykonania obowiązku ustalono na dzień 31grudnia 2005r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przeprowadzone oględziny wykazały, iż budynki: gospodarczy, magazynowy, stodoła i chlewnia znajdują się w złym stanie technicznym, bez stolarki okienno-drzwiowej oraz z uszkodzonym i brakującym pokryciem dachowym z płyt azbestowo-cementowych. Obiekty te nie posiadają zabezpieczenia zewnętrznego uniemożliwiającego dostęp do nich osobom postronnym. Istniejąca studnia kanalizacyjna i szambo nie posiadają przykryć włazami, a zabezpieczenia deskami są przegniłe. Istniejące obiekty i urządzenia swym stanem technicznym zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia oraz swym wyglądem oszpecają otoczenie, o czym stanowi art. 66 ust. l pkt l i 3 ustawy Prawo budowlane, zatem wymagają usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Wskazano także, iż jak wynika z odpisu z księgi wieczystej KW 8690 współwłaścicielami nieruchomości, na której znajdują przedmiotowe obiekty są Marian G., Mariusz S., Dorota G. i Marian G. Organ I instancji nadto wywodził, że wykonując wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zawarte w wyroku z dnia 13.01.2005r. w sprawie IISA/Bd 1023/04 przeprowadzono w sprawie dowód z protokołu obrad Walnego Zgromadzenia Bilansowego członków Spółdzielni "J." w likwidacji w Ł. z dnia [...] 2001r., z którego wynika, że jej członkowie podjęli na tym zgromadzeniu uchwałę o rezygnacji z użytkowania budynków położonych na działkach nr [...] w Ł. Spółdzielnia ta została zlikwidowana i wykreślona z rejestru przedsiębiorstw. W ocenie organu oznacza to, że zgodnie z zasadą superficies solo cedit przedmiotowe budynki stanowią własność współwłaścicieli nieruchomości, na której są wzniesione.
Odwołanie od tej decyzji złożyli Marian G., Dorota G., Mariusz S. Marian G. podnosząc, iż przedmiotowe budynki i inne urządzenia wymienione w decyzji wzniosła Spółdzielnia "J." w Ł. na gruncie będącym wkładem członkowskim do tej Spółdzielni.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją [...] z dnia [...] 2005r., na podstawie art. 104 w zw. z art. 138 § l kpa oraz art. 81 ust. l pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu m.in. wskazano, że z zebranego materiału dowodowego wynika zły stan techniczny przedmiotowych budynków, co wyczerpuje dyspozycję art. 66 ust.1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego i upoważnia organ I instancji do wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy podzielił również motywy, jakimi kierował się organ pierwszej instancji rozważając kwestię własności budynków i urządzeń. Uznano mianowicie, że z uwagi na treść księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, na której posadowione są budynki, treść uchwały Walnego Zgromadzenia RSP z dnia 3.03.2001r. oraz dodatkowe wyjaśnienia likwidatora spółdzielni, decyzja nakazująca zabezpieczenie budowli prawidłowo skierowana została do ich współwłaścicieli. RSP "J." została bowiem wykreślona z rejestru przedsiębiorstw, co wykluczało możliwość nałożenia na ten nieistniejący już podmiot określonych obowiązków związanych z zabezpieczeniem budynków.
Decyzję powyższą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zaskarżyli Marian G., Marian i Dorota G., Mariusz S. wnosząc o jej uchylenie. W skardze powołali się skarżący na treść uzasadnienia wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 13.01.2005r. w sprawie IISA/Bd 1023/04 i stwierdzili, że zaskarżona decyzja jest z nim niezgodna, gdyż wydana została bez wskazanej w nim konieczności ustalenia daty wniesienia gruntów jako wkładu do RSP "J." oraz daty pobudowania budynków. W ocenie skarżących, przedmiotowe budynki nadal stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności, a rzeczą organów w postępowaniu administracyjnym było ustalenie podmiotu, któremu prawo to przysługuje. Skarżący powołali się ponadto na zarzuty zawarte w ich skardze złożonej w sprawie IISA/Bd prowadzonej przez WSA w Bydgoszczy, a sprowadzające się do zakwestionowania zgodności treści księgi wieczystej KW [...] z rzeczywistym stanem prawnym z uwagi na nieujawnienie w niej odrębnej własności budynków oraz wskazania, że wykonywanie prawa użytkowania nieruchomości przez RSP odbywało się z pokrzywdzeniem skarżących jako właścicieli tych gruntów.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia art. 66 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane(tekst jednol. Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz.2016 ze zm.) w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, albo
3) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku.
Unormowanie to ma więc na celu utrzymanie substancji budowlanej w należytym stanie, odpowiadającym jej funkcjom. Dla wydania decyzji, której podstawą jest przytoczony wyżej przepis niezbędne jest wykazanie stanu obiektu, o jakim mowa w cyt. przepisie.
W protokole kontroli obiektów budowlanych przeprowadzonej w dniu 12.01.2004r. na nieruchomości będącej współwłasnością skarżących stwierdzono, że budynki: gospodarczy, magazynowy, stodoła i chlewnia znajdują się w złym stanie technicznym, bez stolarki okienno-drzwiowej oraz z uszkodzonym i brakującym pokryciem dachowym z płyt azbestowo-cementowych. Stwierdzono również brak zabezpieczenia zewnętrznego i brak przykryć włazami studni kanalizacyjnej i szamba. W tym stanie rzeczy dokonana przez organy orzekające w sprawie ocena, prowadząca do uznania, że przedmiotowe obiekty budowlane podlegają przepisowi art. 66 ust.1 prawa budowlanego jest zgodna z prawem. Przepis ten nakłada na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w przypadku stwierdzenia zaistnienia jednej z określonych w tym przepisie przesłanek.
Adresatem takiej decyzji powinien być właściciel lub zarządca budynku, bowiem w świetle art. 61 Prawa budowlanego te podmioty zobowiązane są utrzymywać i użytkować obiekt w należytym stanie technicznym i estetycznym.
W ocenie skarżących, organy nadzoru budowlanego orzekające w niniejszej sprawie błędnie skierowały do nich zaskarżoną decyzję jako do właścicieli nieruchomości, bowiem budynki na niej posadowione stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności na mocy art. 279 §1 Kodeksu cywilnego. Poglądu tego nie można uznać za trafny z następujących względów.
Zasadą jest, że budynek i inne urządzenia trwale związane z gruntem są częściami składowymi gruntu i nie mogą być przedmiotem odrębnych praw rzeczowych. Jednakże szczególne przepisy mogą stanowić, że pewne rodzaje budynków trwale z gruntem związanych mogą stanowić odrębny od gruntu przedmiot własności (art.46 Kc). Na podstawie przepisów szczególnych przedmiot odrębnej własności mogą stanowić m.in. budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na gruncie stanowiącym wkład gruntowy (art. 279§1 zd. pierwsze Kc). Budynki te nie stanowią zatem własności właściciela gruntu —jak wynikałoby to z zasady superficies solo cedit — lecz własność rolniczej spółdzielni produkcyjnej jako prawo związane z prawem użytkowania gruntu stanowiącego wkład gruntowy. Odrębna własność budynków i innych urządzeń, przewidziana w cytowanym przepisie jest prawem związanym z użytkowaniem gruntu rolniczej spółdzielni produkcyjnej i stanowi część składową tego prawa. Oznacza to, że budynki są własności spółdzielni tylko wtedy, gdy grunty, na których budynki te są zlokalizowane pozostają w użytkowaniu spółdzielni.
Użytkowanie przez spółdzielnię wniesionego przez członka wkładu gruntowego jest niezbywalne i bezterminowe. Prawo to wygasa w razie likwidacji spółdzielni. Z chwilą wygaśnięcia użytkowania budynki i inne urządzenia znajdujące się na gruncie tracą odrębność prawną, stając się częścią składową gruntu w rozumieniu art. 47§2 Kc. Istotą części składowej nieruchomości jest to, że nie może być ona odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych i dzieli los prawny nieruchomości (art.47§1 Kc). Ustanie odrębnej własności powoduje, że z mocy prawa budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie stają się własnością właściciela gruntu zgodnie z zasadą superficies solo cedit (art.191 Kc).
W niniejszej sprawie mamy właśnie do czynienia z taką sytuacją. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, nieruchomość wpisana do KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejowy w Bydgoszczy stanowiła wkład gruntowy w Spółdzielni "J." w Ł. Niespornym w sprawie pozostaje, że na gruncie tym spółdzielnia wybudowała budynki, które zgodnie z dyspozycją art. 279§1 Kc stanowiły jej własność jako odrębny od gruntu przedmiot własności. Poza sporem pozostaje również, że spółdzielnia ta została zlikwidowana i wykreślona z rejestru przedsiębiorców w dniu 26.07.2001r. (dowód: postanowienie SR w B. z dnia 26.07.2001r.- k.19 akt administracyjnych). Z chwilą dokonania tego wykreślenia wygasło również prawo użytkowania przez tę spółdzielnię gruntu wniesionego przez poprzednika prawnego skarżących jako wkład gruntowy. W świetle wyżej omówionego stanu faktycznego i prawnego współwłaścicielami budynków i innych urządzeń wzniesionych na tym gruncie przez RSP stali się skarżący, jako że im właśnie przysługuje prawo własności nieruchomości i to niezależnie od tego, czy taką wolę wyrażają. Przepisy w/w mają bowiem moc bezwzględnie obowiązującą, co oznacza, że niedopuszczalne jest kreowanie stanu prawnego przez podmioty prawa w sposób odmienny niż wynika z dyspozycji tych przepisów.
Ustawodawca przewidział możliwość nabycia własności budynków i innych urządzeń wzniesionych przez spółdzielnię w art.279 § 2 zd. 1 Kc., który stanowi, że "w razie wygaśnięcia użytkowania gruntu, działka, na której znajdują się budynki lub urządzenia będące własnością spółdzielni, może być przez spółdzielnię przyjęta na własność za zapłatą wartości z chwilą wygaśnięcia użytkowania". Przepis ten przyznaje spółdzielni roszczenie wobec właścicieli gruntu o przeniesienie jego własności na rzecz spółdzielni. Niespornym w sprawie pozostaje, że spółdzielnia z prawa tego nie skorzystała, o czym świadczyć może również treść uchwały Walnego Zgromadzenia członków Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "J." w likwidacji w Ł. z dnia [...] 2001r. (k.37akt administracyjnych), z której wynika, że jej członkowie podjęli na tym zgromadzeniu uchwałę o "rezygnacji z użytkowania budynków położonych na działkach nr [...] w Ł."
Skarżący zrzucili także organom orzekającym w sprawie, że dokonały ustalenia stanu prawnego nieruchomości w zakresie prawa własności przedmiotowych budynków w oparciu o wpisy w księdze wieczystej KW 8690 niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym, gdyż RSP w Ł. nie ujawniła w niej odrębnej własności nieruchomości budynkowych. Wskazać w tym miejscu należy, że co do zasady sądy administracyjne nie są władne do dokonywania oceny materialnoprawnych aspektów zgodności wpisów w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Są to bowiem zagadnienia należące do prawa cywilnego, a zatem tylko w trybie i na zasadach określonych w tej gałęzi prawa skarżący mogą obalić domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych określone w art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece/Dz.U. z 2001r.,Nr124, poz.1361 ze zm./. Na marginesie jedynie zauważyć można, że w świetle omówionych powyżej regulacji zawartych w art. 47 Kc i 191 Kc aktualne wpisy w tej księdze wieczystej odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu nieruchomości.
Wbrew twierdzeniu skarżących Wojewódzki Sąd Administracyjny przy poprzednim rozpoznaniu sprawy nie podważył ustalenia dokonanego przez organy nadzoru budowlanego w zakresie prawa własności przedmiotowych budynków, lecz wskazywał na braki w postępowaniu dowodowym polegające na na niedostatecznym ustaleniu stanu faktycznego co do zaistnienia przesłanek określonych w art. 279§1 Kc to znaczy, czy RSP "J." przysługuje prawo własności tych budynków. Trzeba mieć na uwadze, że prowadząc ponownie postępowanie w sprawie organy bezspornie ustaliły stan faktyczny zarówno co do faktu pobudowania przez RSP budynków na gruncie wniesionym jako wkład gruntowy, jak i likwidacji tej spółdzielni w 2001r. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała zatem prawidłowa interpretacja materialnoprawnych przepisów odnoszących się do konkretnego stanu faktycznego w niej występującego.
Reasumując stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, iż prawo własności przedmiotowych budynków przysługuje skarżącym i dlatego na nich spoczywa określony w art. 61 Prawa budowlanego obowiązek utrzymania substancji budowlanej w należytym stanie technicznym. Środkiem wyegzekwowania tego obowiązku było zatem, zgodnie z powołanymi przepisami, wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji nakładającej na skarżących obowiązek usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego obiektów budowlanych będących ich własnością.
W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono też naruszenia innych przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.