II SA/Bd 1200/05

II SA/Bd 1200/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /sprawozdawca/
Małgorzata Włodarska
Wojciech Jarzembski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 138 art. 157 art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1991 nr 114 poz 492
art. 47 e ust. 1
Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Zenona M., Jerzego B., Reginy R., Wojciecha S., Beaty D., Marka C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie uzyskania zgody na usunięcie drzew i krzewów 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. odrzuca skargę Wojciecha S., 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżących Zenona M., Jerzego B., Reginy R., Beaty D. kwotę po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu oraz kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych na rzecz wszystkich skarżących tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Skarżący Zenon M., Jerzy B., Regina R., Wojciech S., Beata D., Marek C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie uzyskania zgody na usuniecie drzew i krzewów.
W wyniku skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2003r. nr [...] przez Partię Zielonych Rzeczpospolitej Polskiej oraz Zenona M., Jerzego B., Reginę R., Wojciecha S., Beatę D., Marka C., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 maja 2004r., sygn. akt II SA/Bd 48/04 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2003r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] 2002r. i odrzucił skargę w części co do Partii Zielonych Rzeczpospolitej Polskiej .
W motywach uzasadnienia Sąd stwierdził ,że doszło do naruszenia przepisów postępowania, gdyż skarżący posiadają interes prawny jako właściciele działek sąsiadujących z oczyszczalnią ścieków i organ powinien odnieść się do zarzutów skarżących podnoszonych w toku postępowania.
W ocenie Sądu odniesienie się jedynie co do zarzutów Partii Zielonych Rzeczpospolitej Polskiej z pominięciem zarzutów skarżących naruszyło przepisy postępowania.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] 2005r. nr [...] po uprzednim wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1998r. zmienionej decyzjami z dnia [...] 1998r., [...] 2001r. , [...] 2001r., [...] 2002r. w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów na posesji przy ul. [...] w B. Organ powołał się na art. 158 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm.). w zw. z art. 48 ust. 2 art. 86 d ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. z 1994r., nr 49, poz.196 ze zm.). Stanowisko swoje organ uzasadnił w ten sposób, że decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1998r. zezwalająca na wycięcie drzew stała się ostateczną w roku 1998 i w tym samym roku została wykonana. Skarżący zaczęli zaś domagać się statusu strony w roku 2002.
Organ I instancji powołując się na art. 156 § 2 K.p.a., który stanowi, iż nie stwierdza się nieważności decyzji, jeśli wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce ,stwierdził brak podstaw do uwzględnienia żądania skarżących.
Na podstawie akt sprawy organ ustalił, że w zamian za usunięte drzewa i krzewy na terenie oczyszczalni ścieków, głównie od strony ulicy Wypaleniska, posadzono łącznie 1386 szt. drzew i 2099 szt. krzewów. Ponadto lokalizacja oczyszczalni ścieków jest zgodna z miejscowymi planami ogólnymi zagospodarowania przestrzennego miasta B. z roku 1976 - zatwierdzonymi zarządzeniem nr [...] Wojewody B. z dnia [...] 1976 roku, opublikowanym w Dz.Urz. WRN Nr 7, poz. 54 z dnia 26 maja 1976 roku (Oczyszczalnia ścieków dla Zakładów Chemicznych oraz innych terenów przemysłowych - [...]) oraz z roku 1994 - miejscowy plan zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w B., z dnia [...] 1994 roku, opublikowany w DZ. Urz. Woj. [...] Nr 17, poz.248, z dnia 5 grudnia 1994 roku (strefa usługowo - techniczna W01.04 Utp).
Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie znaczenie ma również to, że wyznaczony teren był porośnięty roślinnością młodą, co potwierdza inwentaryzacja wykonana przez mgr inż. Ewę S. i mgr inż. Wojciecha S. oraz sporządzone protokóły z przeprowadzonej wycinki. Zgodnie z dendrochronologiczną tabelą wiekową drzew opracowaną przez prof. Longina M., wiek wyciętych wierzb, brzóz i modrzewi, wynosił około 5 lat, a olch ok. 10 lat.
Ponadto Kolegium powołało się na z art. 86 d ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska, iż nie pobiera się opłaty za drzewa i krzewy, które zostały posadzone tymczasowo na terenach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele nieprzewidujące zadrzewień i zakrzewień. Stan faktyczny w czasie wydawania zaskarżonej decyzji odpowiada normie prawnej zawartej w powyższym przepisie. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji na podstawie posiadanych dokumentów ustalił, że drzewa zostały posadzone w czasie, gdy teren ten był już przewidziany pod lokalizację oczyszczalni ścieków. Należy więc zgodzić się z argumentacją, iż drzewa zostały posadzone tymczasowo, ponieważ przez ten udokumentowany okres podstawową funkcją dla tego terenu była lokalizacja na nim oczyszczalni ścieków.
Od rozstrzygnięcia organu I instancji skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy , w którym zarzucili ignorowanie ustaleń zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy tj. zarzut naruszenia art. 7 i 10 kpa . Zażądali "wycofania" decyzji Nr SKO-IV-7624/29/2005 z uwagi na włączenie do akt sprawy nieważnej decyzji Wojewody z 1976 r., uchylonej uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia 25 maja 1994 r. oraz "wycofanie" z decyzji twierdzenia "iż posiedzenie Kolegium w dniu 30 marca odbyło się na wniosek Jerzego B. i pozostałych pokrzywdzonych".
W uzasadnieniu powtórzono poprzednio podnoszone zarzuty, m.in. dotyczące nieważności i nielegalności decyzji o lokalizacji oczyszczalni ścieków "Kapuściska", czy też braku inwentaryzacji geodezyjnej.
Zdaniem skarżących skarga nie dotyczyła samych drzew. Było to przygotowanie do budowy na działkach 1,2,3 obręb 448 , poprzez likwidację strefy ekologicznej i zabudowę tego terenu. Skarżący uważają, że wycięcie drzew było pretekstem do wybudowania oczyszczalni ścieków na podstawie pozwolenia na budowę oraz na użytkowanie tego obiektu. W związku z powyższym skarżący uważają, że oczyszczalnia powinna zaprzestać działalności.
Decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu na posiedzeniu wniosku Zenona M., Jerzego B., Reginy R., Wojciecha S., Beaty D. oraz Marka C. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1998 r. Nr [...], zmienianej następnie orzeczeniami: z dnia [...] 1998 r. - Nr [...], z dnia [...] 2001 r. - Nr [...], w sprawie uzyskania zgody na usunięcie drzew i krzewów na posesji przy ulicy [...] w B. działając na podstawie art. 157 § 1, art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 48 ust 2 i art. 86d ust 1 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i ksztahowaniu środowiska (Dz.U. z 1994 r., Nr 49, poz.196 ze zm.) odmówiło stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji Prezydenta Miasta B.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeanalizowaniu akt sprawy uznało, że wniosek zainteresowanych o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1998 r. Nr [...], zmienianej następnie orzeczeniami: z dnia [...] 1998 r. - Nr [...], z dnia [...] 2001 r. - Nr [...], w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów na posesji przy ulicy [...] w B., nie zasługuje na uwzględnienie.
Kolegium podkreśliło, że zainteresowani nieprecyzyjnie interpretują wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt: II SA/Bd 48/04, uchylający zaskarżoną decyzję SKO z dnia [..] 2003 r. w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów oraz poprzedzającą ją decyzję SKO z dnia [...] 2002 r. Z uzasadnienia tego wyroku wyraźnie wynika, że główną przyczyną merytorycznego rozstrzygnięcia w postaci uchylenia decyzji było nieuwzględnienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze okoliczności, iż skarżący są właścicielami działek sąsiadujących z oczyszczalnią, a tym samym, zdaniem Sądu, "mają interes prawny w postępowaniu administracyjnym". Wnioski wyciągnięte przez zainteresowanych co do konsekwencji powołania się przez Sąd w uzasadnieniu cytowanego wyroku na art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są nieuprawnione.
Kolegium w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zwróciło uwagę , że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt: II SA/Bd 990/04 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2004 r. Nr [...] utrzymującą decyzję własną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1998 r. nr [..] ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie oczyszczalni ścieków "K." w B. w granicach oznaczonych na załączniku graficznym literami A, B, C, D, E. Fakt ten oznacza, że stronom postępowania przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc istnieje potencjalna możliwość wzruszenia merytorycznego rozstrzygnięcia. Ten fakt był z pewnością podstawą do wniosków przedstawionych przez organ pierwszej instancji w piśmie z dnia [...] 2005 r. Nr [...], co do aktualności funkcjonujących w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta B. w rozważanym zakresie, a co zostało zarzucone przez wnioskujących.
Kolegium podkreśliło, że liczne zarzuty przedstawiane przez wnioskujących nie mają bezpośredniego związku z merytorycznym rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie, bowiem podstawą tego rozstrzygnięcia jest stan faktyczny i prawny istniejący w chwili wydawania zaskarżonych decyzji oraz przepisy ustawy dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t.j. Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.)
Z akt sprawy wynika, że lokalizacja oczyszczalni ścieków "[...]" była zgodna z miejscowymi planami ogólnymi zagospodarowania przestrzennego miasta B. z 1976 i 1994 r. Działki, na których została zlokalizowana oczyszczalnia ścieków w rejestrze gruntów oznaczone są jako tereny przemysłowe. Usuwane drzewa i krzewy, były młodsze niż plany zagospodarowania przestrzennego, co potwierdza inwentaryzacja wykonana przez mgr inż. Ewę S. i mgr inż. Wojciecha S. oraz sporządzone protokoły z przeprowadzonej wycinki. Zgodnie z dendrochronologiczną tabelą wiekową drzew opracowaną przez prof. Longina M., wiek wyciętych wierzb, brzóz i modrzewi, wynosił ok. 5 lat., a olch ok. 10 lat.
Zgodnie z art. 48 ust. 2, obowiązującej w czasie wydawania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t.j. Dz.U. z 1994r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Organ ten może uzależnić udzielenie zezwolenia od przesadzenia drzew lub krzewów we wskazane przez niego miejsce, jeżeli takie przesadzenie jest możliwe, albo od zastąpienia drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, o tymczasowości posadzenia drzew lub krzewów, od której uzależnione jest zwolnienie od opłat za usuwanie za zezwoleniem drzew i krzewów z określonego terenu, przesądza przeznaczenie tego terenu w planie zagospodarowania przestrzennego. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji na podstawie posiadanych dokumentów ustalił, że drzewa zostały posadzone w czasie, gdy teren ten był już przewidziany pod lokalizację oczyszczalni ścieków. Należy więc zgodzić się z argumentacją, iż drzewa zostały posadzone tymczasowo, ponieważ przez ten udokumentowany okres podstawową funkcją dla tego terenu była lokalizacja na nim oczyszczalni ścieków.
Z kolei, w uzasadnieniu wyroku z dnia 24.04.1987 r. (IV SA 1094/86) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym tymczasowe posadzenie drzew na terenie nieprzewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zadrzewienia ma miejsce zawsze wówczas, gdy w czasie dokonywania tego sadzenia wiadomo, że przystąpienie do wykorzystania danego terenu zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego łączyć się może z koniecznością usunięcia drzew uniemożliwiających lub utrudniających planowe wykorzystanie terenu.
Dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie istotnym jest również fakt, że zaskarżona decyzja stała się ostateczną w roku 1998 i w tym samym roku została wykonana. Skarżący zaczęli domagać się statusu strony w roku 2002. Z kolei w myśl art. 156 § 2 K.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji, jeśli wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Na poparcie swoich twierdzeń Kolegium powołało się na wyrok NSA z 23.11.1987 r., sygn. akt: I SA 1406/86 zgodnie z którym, nieodwracalność skutków prawnych oznacza w szczególności sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa.
W skardze do Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2005r ( doręcz. w dniu 30 września 2005r) w sprawie o sygn. akt [...]. skarżący działając przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika zarzucili:
a) naruszenie przepisu art. 156 § 2 kpa przez błędną jego wykładnię,
b) nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w szczególności pozwalających ustalić, czy faktycznie decyzja której stwierdzenia nieważności skarżący się domagają dotyczy usunięcia drzew i krzewów na obszarze strefy ekologicznej i wałów przeciwpowodziowych .
Z uwagi na powyższe wnieśli o: uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania związanych z wniesieniem niniejszej skargi według norm przepisanych.
Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja jako sprzeczna z prawem nie powinna się ostać .Zgodnie z treścią art. 156 § 2 kpa nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt. 1 ,3 , 4 i 7 tegoż artykułu, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Przepis ten kreuje negatywną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji i rozstrzygnięcie, czy ma ona miejsce w przedmiotowej sprawie ma znaczenie niezwykle istotne, gdyż przesądzenie jej wystąpienia ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zdaniem skarżących przyjęcie, że z taką przesłanką mamy do czynienia w sprawie, czyni wszelkie dalsze rozważania bezprzedmiotowymi. Ponadto ich zdaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołując się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do treści art. 156 § 2 kpa nie zwróciło uwagi na to, że przepis ten odnosi się wyłącznie do nieodwracalnych skutków o charakterze prawnym oraz, że jest on ograniczony jedynie do sytuacji wymienionych w § 1 pkt 1 , 3 , 4 i 7 art. 156 kpa. Z powyższych względów uważają, że należy zwrócić uwagę, iż wskazane w powyższym przepisie skutki prawne, oznaczają wyłącznie to , że brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie dotyczy okoliczności faktycznych spowodowanych istnieniem lub wykonaniem wadliwej decyzji, jak również obojętne jest przy stosowaniu tegoż przepisu czy istnieją faktyczne (np. techniczne) możliwości odwrócenia następstw spowodowanych przez decyzję, a w szczególności przywrócenia stanu poprzedniego. Zdaniem skarżących okoliczności o charakterze faktycznym ( wycięcie drzew i krzewów) nie mają żadnego związku ze skutkami prawnymi decyzji, o której stwierdzenie nieważności skarżący wnoszą. Organ ten uznał bowiem, że poprzez nieodwracalne skutki należy rozumieć zarówno skutki charakterze faktycznym, jak i też prawnym, pomimo tego, że ustawodawca w sposób nie budzący wątpliwości określił je wyłącznie jako skutki prawne i wyłącznie do nich ograniczył stosowanie art. 156 § 2 kpa.
Z zaskarżonej decyzji nie wynika również, która zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego przyczyna wymieniona w § 2 art. 156 kpa miałaby mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie ( przyczyny zostały wskazane w § l pkt 1, 3 , 4 i 7 art. 156 kpa) .
Zdaniem skarżących z przedstawionych przez nich dowodów ( a przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznanych za nieprzydatne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy) wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wycięcie drzew nastąpiło na działkach 1,2,3 obrębu 448, to jest na terenie [...] strefy ekologicznej objętej zakazem budowy jakichkolwiek obiektów i urządzeń oczyszczalni, a także na terenie wałów przeciwpowodziowych obrębu 24/2 . Okoliczność ta niezwykle istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominięta zupełnym milczeniem. Prócz tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję, nie wzięło pod uwagę okoliczności, że plan zagospodarowania przestrzennego z chwilą uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego utracił swoją moc.
Według planu zagospodarowania przestrzennego w granicach oczyszczalni ścieków znajdują się trzy obszary :
a) obszar przemysłowy pod budowę oczyszczalni ([...] - według mapy geodezyjnej działka nr [..] ,obręb [...] ) ,
b) strefa ekologiczna (areosanitarna) - ([...] - według mapy geodezyjnej działka [...] , obręb [...] ) ,
c) wały przeciwpowodziowe ( działka [...] - obręb [...]) .
Z uwagi na powyższe skarżący zaakcentowali, iż na terenie strefy ekologicznej i wałów przeciwpowodziowych nie można prowadzić budowy i dokonać poprzedzającej tę budowę wycinki drzew i krzewów.
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona .
Z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1269 z późn. zm.) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.153,poz. 1270 ze zm. zwanej dalej: P.p.s.a.).
Powodem dla którego należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji jest to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. orzekając jako organ II instancji po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie orzekło na podstawie żadnej z przesłanek ,o których jest mowa w art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko jeszcze raz odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji.
Zdaniem Sądu jest to bardzo istotne uchybienie , skutkujące tym, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Przepis art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie. Organ odwoławczy nie może w postępowaniu odwoławczym stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 12 marca 1981 r., SA 472/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 21, w którym stwierdzono, że:
"1. Organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję zgodnie z treścią art. 138 k.p.a., to jest dokonując merytorycznej i prawnej oceny zasadności zaskarżonej decyzji, nie może natomiast w postępowaniu instancyjnym stosować art. 156 § 1 k.p.a.
2. Decyzja organu administracji państwowej wymienionego w art. 157 k.p.a. stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. jest decyzją organu I instancji wydaną w trybie nadzoru i przysługuje od niej odwołanie w postępowaniu instancyjnym").
Wobec powyższego rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć zawartych w art. 138 Kpa., a jest ono przecież wiążącym ustaleniem konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego. Rozstrzygniecie wydane w II instancji jest identyczne z tym, które zostało wydane w pierwszej instancji.
Odbiegając od powyższego w rozpoznawanej sprawie należy skoncentrować się na tym, iż skarżący domagają się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1998r. zmienionej decyzjami z dnia [...] 1998r., [...] 2001r. , [...] 2001r., [...] 2002r. w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów na posesji przy ul. [...] w B.
Decyzja ta została wydana na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska ( Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 196) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1996r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian ( Dz.U. Nr 154, poz. 747).
W niniejszej sprawie należy jednak pamiętać, że odnośnie zezwoleń na wycięcie drzew i krzewów uległ zmianie stan prawy. Z dniem 1 maja 2004r. weszła w życie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2004 Nr 92 , poz. 880).W rozdziale 4 tej ustawy zatytułowanym ochrona terenów zieleni i zadrzewień zostały zawarte przepisy regulujące postępowanie w sprawie zezwoleń na usuwanie drzew i krzewów. Z art. 158 tej ustawy wynika, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Decyzja z dnia [...] 1998r. zezwalająca na wycięcie drzew jest decyzją ostateczną. Wniosek o stwierdzenie jej nieważności został złożony w dniu 20 lipca 2002r. Sprawa zatem podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r.o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.) , która na mocy art. 62 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2001 Nr 100 poz.1085 ze zm.) znowelizowała z dniem 1 października 2001 r. art. 47 w ustawie z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079). Zmiany polegają na dodaniu rozdziału " 5a pod tyt. Ochrona walorów krajobrazowych, terenów zieleni, drzew i krzewów wraz z art. 47 e dotyczącym zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów. Natomiast ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska uchylona została z dniem 26 października 2001r. na mocy art.2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
Organ I i II instancji rozpoznał niniejszą sprawę na podstanie nieobowiązujących przepisów prawa materialnego , tj. decyzja ta została wydana na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska ( Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 196), gdy tym czasem w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r.o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.), a dokładnie rozdział 5 a tej ustawy.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ II instancji winien zastosować przepisy obowiązujące dacie orzekania.
Zgodnie z art. 47 e ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody władający nieruchomością obowiązani są do utrzymywania we właściwym stanie drzew oraz krzewów rosnących na nieruchomościach będących w ich władaniu.
Natomiast art. 47 e ust. 2 tej ustawy brzmi, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego, z tym że organ może uzależnić udzielenie zezwolenia od przeniesienia drzew lub krzewów we wskazane przez siebie miejsce albo zastąpienia drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami.
Art. 47e ust. 1. cyt. wyżej ustawy określa krąg podmiotów, będących władającymi nieruchomością, których obowiązkiem jest utrzymanie we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na nieruchomościach przez nich władanych.
Z art. 47 e ust. 2 powyżej cytowanej ustawy wynika obowiązek uzyskania zezwolenia od właściwego organu dla podmiotu zamierzającego usunąć drzewa i z terenu nieruchomości władającej. Organ ten może również uzależnić udzielenie zezwolenia od przesadzenia drzew lub krzewów we wskazane przez niego miejsce, jeżeli takie przesadzenie jest możliwe, albo od zastąpienia drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami.
Stosownie do art. 47 e ust. 4 pkt 3 cyt. ustawy obowiązek uzyskania przez użytkownika nieruchomości zezwolenia na usuniecie drzew i krzewów albo przesadzenia drzew lub krzewów we wskazane przez organ miejsce nie jest wymagany, gdy wiek drzew i krzewów nie przekracza 5 lat .
W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie organ powinien ocenić, w czyim władaniu jest nieruchomość ,na której dopuszczono wycięcie drzew zezwoleniem z dnia 9 czerwca 1998r. Poczyniwszy te ustalenia organ powinien wezwać skarżących do wykazania naruszenia ich interesu prawnego.
Samo sąsiedztwo skarżących obok terenu, z którego zostały usunięte drzewa nie świadczy jeszcze o posiadanym interesie prawnym. Sąsiedztwo może stanowić o interesie faktycznym. Organ powinien zbadać , czy drzewa nie zostały usunięte z terenu stanowiącego własność skarżących. Obowiązek zbadania interesu prawnego został nałożony na organ w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2004r., sygn. akt II SA/Bd 48/04.
Należy mieć na uwadze przy ponownym rozpoznawaniu sprawy to, iż pojęcie "interesu prawnego" nie zostało zdefiniowane w przepisach KPA. W doktrynie jest rozumiane jako "prawo do postępowania" w znaczeniu czysto procesowym (M. Zimmermann, Z rozważań nad postępowaniem jurysdykacyjnym..., s. 442) lub jako "interes chroniony prawem materialnym" w znaczeniu przyjmowanym w teorii strony w sensie obiektywnym (T. Bigo, Ochrona interesu indywidualnego..., s. 467). Interes musi być osobisty. "Interes prawny", którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, powinien bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę (wyr. NSA z dnia 23 maja 1994 r., I SA 979/93, ONSA 1995, nr 1, poz. 50). Interes prawny powinien znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego. Według wyroku NSA z dnia 22 lutego 1984 r. (I SA 1748/85, niepubl.): "mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby". Jednakowoż wskazuje się również, iż: "Ograniczenie pojęcia -interesu prawnego- tylko do interesu chronionego przez normy prawa materialnego - nie znajduje oparcia w doktrynie prawa administracyjnego" (wyr. NSA z dnia 9 marca 1982 r., SA/Wr 48/82, niepubl.).
Zatem należy pamiętać , że naruszenie interesu prawnego powinno wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego. Skarżący powinni wykazać jaka norma prawna została naruszona i wobec tego ich prawa zostały ograniczone.
W postępowaniu administracyjnym zakończonym skargą do Sądu i wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2004r., sygn. akt II SA/Bd 48/04 skarżący działali wspólnie z organizacją ekologiczną. Ich uprawnienia jako osób fizycznych mimo osobistego podpisania przez nich skargi i pism procesowych zostały pominięte przez organy. Należy jednak podkreślić , skarga Partii Zielonych Rzeczpospolitej Polskiej została odrzucona przez Sąd w wyroku z dnia 19 maja 2004r.( pierwszy pkt 1 sentencji wyroku).
W związku z powyższym należy rozgraniczyć w rozpoznawanej sprawie prawa skarżących jako działaczy partii i ich prawa jako osób fizycznych .
Skarżący jako osoby fizyczne powinny wykazać się interesem i powinno to zostać dokonane tylko i wyłącznie w granicach rozpoznawanej sprawy , a więc decyzji zezwalającej na wycięcie drzew. Przywoływane przez skarżących zarzuty dotyczące wadliwości postępowania związanego z decyzją o warunkach zabudowy, pozwoleniem na budowę , czy też na użytkowanie oczyszczalni ściegów nie mieszczą się w granicach rozpoznawanej sprawy. Są to postępowania prowadzone na podstawie odrębnych przepisów i zakończone decyzjami, które mogą być skarżone w toku instancji jeżeli skarżący legitymują się przymiotem strony.
Rozpoznawana sprawa dotyczy tylko i wyłącznie legalności wydania decyzji zezwalającej na wycięcie drzew decyzji , która jest ostateczna i została wykonana. W chwili obecnej w związku z wnioskiem skarżących o stwierdzenie nieważności tej decyzji organ musi ocenić, czy istnieją przesłanki do stwierdzenia jej nieważności , czy też nie. Naturalnie organ powinien ocenić również , czy nie zachodzą przesłanki do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn zawartych w art.156 § 2 Kpa.
Artykuł 156 § 2 wskazuje na dwie przesłanki negatywne stwierdzania nieważności decyzji. Przesłankami tymi są upływ czasu i nieodwracalne skutki prawne.
Zdaniem Sądu przesłanka nieodwracalnych skutków prawnych dotyczy w szczególności wszystkich przyczyn nieważności wymienionych w art. 156 § 1. Odnosi się przy tym do skutków prawnych, a nie faktów (por. uchwałę SN w składzie siedmiu sędziów z dnia 28 maja 1992 r., III AZP 4/92, OSNC 1992, nr 12, poz. 211: "Wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, dotkniętej wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a., samo przez się nie oznacza, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).
Tą przesłankę należałoby zbadać i jeżeli organ dostrzega podstawy do jej zastosowania, to winien to uzasadnić faktycznie i prawnie.
W doktrynie przyjmuje się, że nieodwracalności skutków prawnych nie można utożsamiać z niemożliwością przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji. Z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wtedy, gdy brak jest przepisów prawnych, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności; por. wyrok SN z dnia 6 kwietnia 1995 r., III ARN 8/95, OSNAP 1995, nr 18, poz. 283.
W związku z powyższym zarzut skarżących odnośnie naruszenia przez organ art. 156 § 2 k.p.a. Sąd uznał za uzasadniony, gdyż organ nie wykazał na czym polegały nieodwracalne skutki prawne.
W związku z tym, że Wojciech S. nie uiścił wpisu sądowego zgodnie z wezwaniem Sądu Sąd działając na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a odrzucił jego skargę, ponieważ skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
W stosunku do skargi wniesionej przez pozostałych skarżących Sąd działając na mocy art. 145 § 1 pkt 2 oraz na podstawie art. 200 i art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.