II SA/BD 1195/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-05-14
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na użytkowaniewznowienie postępowaniaprawo budowlanestrony postępowaniainteres prawnyinwestorprzyłącze kanalizacyjnesamowola budowlananadzór budowlanyWSA

WSA w Bydgoszczy oddalił skargę na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie budynku, uznając skarżącą za stronę spoza kręgu postępowania.

Skarżąca H. Ż. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego pozwoleniem na użytkowanie budynku, twierdząc, że jej działka została naruszona przez budowę przyłącza kanalizacji deszczowej. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że skarżąca nie była stroną postępowania o pozwolenie na użytkowanie, zgodnie z art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, który ogranicza krąg stron do inwestora. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, potwierdzając, że skarżąca nie miała przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie, a kwestie dotyczące przyłącza kanalizacyjnego stanowiły odrębną sprawę.

Sprawa dotyczyła skargi H. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku handlowo-usługowego. Skarżąca domagała się wznowienia postępowania, argumentując, że jej działka została naruszona przez budowę przyłącza kanalizacji deszczowej, które zostało wykonane niezgodnie z projektem i na jej nieruchomości. Organy administracji obu instancji odmówiły wznowienia postępowania, wskazując, że zgodnie z art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, stroną w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie jest wyłącznie inwestor, a skarżąca nie posiadała takiego statusu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest odrębnym etapem od postępowania o pozwolenie na budowę, a krąg stron w tym drugim postępowaniu jest ściśle określony przez przepis szczególny (art. 59 ust. 7 Pb), który wyłącza inne podmioty niż inwestor. Sąd zaznaczył, że kwestie dotyczące przyłącza kanalizacji deszczowej na działce skarżącej stanowiły odrębną sprawę, która została zakończona ostateczną decyzją i nie miała wpływu na postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie głównej inwestycji. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała swojego przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie, a tym samym nie mogła skutecznie domagać się jego wznowienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisie szczególnym (art. 59 ust. 7 Pb), który wyłącza inne podmioty niż inwestor z kręgu stron postępowania o pozwolenie na użytkowanie, nawet jeśli ich interes prawny mógł być brany pod uwagę na etapie pozwolenia na budowę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 149 § 3 i 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do odmowy wznowienia postępowania w przypadku braku przesłanek formalnych, w tym braku przymiotu strony.

p.b. art. 59 § ust. 7

Prawo budowlane

Przepis szczególny stanowiący, że stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor.

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólna norma określająca krąg stron postępowania administracyjnego (każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki postępowania).

p.b. art. 81 § ust. 1 pkt 2

Prawo budowlane

Dotyczy pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.

p.b. art. 57 § ust. 1, 2 i 3

Prawo budowlane

Określa dokumenty wymagane do wniosku o pozwolenie na użytkowanie.

p.b. art. 28 § ust. 2

Prawo budowlane

Określa krąg stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę (inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu).

p.b. art. 3 § pkt 20

Prawo budowlane

Definicja obszaru oddziaływania obiektu.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznawania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie w przypadku nieuwzględnienia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie, zgodnie z art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego. Kwestie dotyczące przyłącza kanalizacyjnego stanowiły odrębną sprawę i nie miały wpływu na postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie.

Odrzucone argumenty

Skarżąca posiadała interes prawny do wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie ze względu na naruszenie jej działki przez budowę przyłącza kanalizacyjnego. Pozwolenie na użytkowanie zostało wydane z naruszeniem prawa, w tym w trakcie toczącego się postępowania naprawczego.

Godne uwagi sformułowania

Stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Przepis art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a.

Skład orzekający

Anna Klotz

sprawozdawca

Jarosław Wichrowski

przewodniczący

Mariusz Pawełczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego w kontekście stron postępowania o pozwolenie na użytkowanie oraz rozgraniczenie spraw administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarżący nie był inwestorem i domagał się wznowienia postępowania o pozwolenie na użytkowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie budowlanym - kto jest stroną w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie i jak rozgraniczyć odrębne sprawy administracyjne. Jest to istotne dla praktyków.

Kto jest stroną w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie? WSA wyjaśnia kluczowe ograniczenia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 1195/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /sprawozdawca/
Jarosław Wichrowski /przewodniczący/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 149 par. 3 i 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi H. Ż. na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku oddala skargę.
Uzasadnienie
K.-P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., działając na podstawie art. 123 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.) postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2023r. [...], utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] maja 2023r. [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku z [...].01.2016r. [...], wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. Do wydania powyższych postanowień doszło w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z [...] marca 2015r. Nr [...] Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36, art. 80 ust. 1 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r. poz. 1409) zatwierdził projekt budowlany i udzielił dla T. Sp. z o.o. w B. pozwolenia na budowę budynku handlowo-usługowego (wraz z wewnętrzną infrastrukturą techniczną wod.-kan., gaz., co., went. klimat., chłodnicza i elektr.), zewnętrznych instalacji kanalizacji sanitarnej i deszczowej, gazowej, energetycznej wraz z oświetleniem terenu, przyłączy wodociągowego i kanalizacji sanitarnej, dróg wewnętrznych, chodników, parkingów, pylonu reklamowego, w granicach działek o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] w rejonie ulic: K./A. w B., stanowiących I etap inwestycji, wraz z przebudową zjazdu o parametrach zjazdu publicznego z ul. A. na potrzeby budynku handlowo-usługowego, w granicach działek o nr ew. [...] i [...] obręb [...]. W punkcie 5 rozstrzygnięcia organ zobowiązał inwestora do uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] ww. pozwolenie na budowę zostało przeniesione na J. S.A. (dalej jako: "Inwestor").
Decyzją z [...] października 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta B., na wniosek Inwestora, zmienił decyzję o pozwoleniu na budowę, na podstawie art. 28, art. 36a ust. 1a, art. 80 ust. 1 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 oraz art. 82 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, przy czym zmiana ta nie dotyczyła lokalizacji inwestycji w granicach działek wskazanych w pozwoleniu na budowę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...].01.2016 r. znak: [...], działając na podstawie art. 55 pkt 1, art. 59 ust.1, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, udzielił J. S.A. pozwolenia na użytkowanie ww. budynku handlowo-usługowego.
M. J. oraz H. Ż. złożyły wniosek z [...] kwietnia 2023 r., w którym wystąpiły o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją ostateczną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa.
Pismem z dnia [...] maja 2023 r. znak: [...], organ I instancji wezwał wnioskodawczynie do usunięcia braku formalnego wniesionego podania poprzez uzasadnienie wskazanych podstaw do wznowienia oraz wykazanie dochowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.
Za pismem z [...] maja 2023 r., M. J. oraz H. Ż. przekazały do PINB wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie wraz z załącznikami: kserokopią zanonimizowanego wyroku Sądu Rejonowego w B. z [...] maja 2016 r. sygn. akt [...] oraz kserokopią pisma J. z [...] kwietnia 2023 r.
Postanowieniem z [...] maja 2023 r. znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzając, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie stroną jest wyłącznie inwestor, w myśl art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, którym w niniejszej sprawie było J. S.A. a nie Wnioskodawczynie.
M. J. oraz H. Ż. złożyły zażalenie na postanowienie. Pismem z [...] czerwca 2023 r. H. Ż. przedłożyła do organu dokumenty:
-postanowienie Prezydenta Miasta B. z [...] maja 2023 r. znak: [...], wznawiające postępowanie zakończone ostateczną decyzją Prezydenta Nr [...] z [...] marca 2015 r., znak: [...], dot. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku handlowo - usługowego,
-zawiadomienie Wojewody [...] z [...] maja 2023 r. znak: [...] o wszczęciu postępowania, dot. stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę obejmującą rozbudowę i przebudowę budynku handlowo - usługowego,
-postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2023 r. znak: [...], wznawiające postępowanie zakończone ostateczną decyzją Prezydenta Nr [...] z dnia [...] października 2022 r. znak: [...], dot. zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę obejmującego rozbudowę i przebudowę budynku handlowo - usługowego, na wniosek H. Ż.,
-postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2023 r. znak: [...], wznawiające postępowanie zakończone ostateczną decyzją Prezydenta Nr [...] z dnia [...] października 2022 r., znak: [...], dot. zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno -budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę obejmującego rozbudowę i przebudowę budynku handlowo - usługowego, na wniosek M. J.
Natomiast [...] czerwca 2023 r. M. J. przedłożyła organowi kserokopię skierowanego do Wojewody [...] pisma Prezydenta Miasta B. z [...] czerwca 2023 r. znak: [...].
Postanowieniem z [...] czerwca 2023 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu z [...] .05.2023 r. znak: [...].
Postanowieniem z [...] lipca 2023 r. znak: [...], organ II instancji uchylił w całości zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z [...] czerwca 2023 r. znak: [...] i postanowił co do istoty sprawy: "W dniu [...].04.2023r. wpłynął do tut. organu wniosek Pani M. J. i Pani H. Ż. z dnia [...].04.2023r. o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...].01.2016r."
W zażaleniu Skarżące uznały, że art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane dotyczy jedynie legalnego postępowania inwestora, który przystępując do użytkowania obiektu ma wykazać wykonanie inwestycji zgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę. W sytuacji, gdy pozwolenie na użytkowanie jest wydawane po przeprowadzeniu postępowania legalizacyjnego, czy postępowania naprawczego, inaczej należy ustalić strony postępowania, nie na podstawie art. 50 ust. 7, ale na podstawie art. 28 kpa.
Skarżące wskazały, że instalacja kanalizacji deszczowej została wykonana jako samowola budowlana ([...]). Natomiast przyłącze kanalizacji deszczowej zostało wykonane przez Inwestora na dz. [...] (wcześniejsza numeracja [...]), a nie jak zostało to przewidziane w projekcie budowlanym na dz. [...].
Organ odwoławczy nie uwzględnił zażalenia Skarżących. W uzasadnieniu postanowienia z [...] sierpnia 2023 r. [...], utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z [...] maja 2023 r. znak: [...], o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, organ II instancji stwierdził, że Skarżące uprawdopodobniły termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania oraz uzasadniły podstawy wznowienia. Niemniej, jako powód odmowy wznowienia postępowania organ przyjął brak interesu prawnego stron do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ stwierdził, że interes prawny w postępowaniu nadzwyczajnym w sprawie wznowienia postępowania ustala się na podstawie at. 28 Kpa. Stroną wznowionego postępowania jest zatem nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji, ale także - stosownie do art. 28 Kpa - każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki wznowienia postępowania i zakończenia go określonym rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 151 Kpa. Organ wskazał, że dla ustalenia statusu strony w rozumieniu art. 28 Kpa, nie jest wymagane naruszenie interesu prawnego, ale jego istnienie. Organ odwoławczy powołał się na art. 59 ust. 7 ustawy Prawa budowlanego, który stanowi, że stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Jego treść wyłącza z postępowania te osoby, które nie są inwestorem. Dotyczy to tylko sytuacji, w których decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest wydawana po zakończeniu budowy, zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Nie dotyczy to natomiast sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest skutkiem legalizacji samowoli budowlanej lub odstępstw od warunków pozwolenia zakończonych pozwoleniem na użytkowanie obiektu wydanym w wyniku postępowania legalizacyjnego (por. Wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2019 r. VII SA/Wa 1425/18).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że Inwestor – J. S.A. - składając wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, dołączył wymagane dokumenty, określone w art. 57 ust. 1, 2 i 3 Prawa budowlanego. Po przeprowadzeniu kontroli budowy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z [...] stycznia 2016 r. [...], udzielił pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku handlowo - usługowego, zrealizowanego zgodnie z ww. pozwoleniem na budowę. Organ odwoławczy podkreślił, że pozwolenie na użytkowanie zostało wydane dla inwestycji zlokalizowanej na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] w rejonie ulic: K./A. w B. oraz w granicach działek o nr ew. [...] i [...] obręb [...], nie dotyczyło natomiast działki o nr ewid. [...], której właścicielkami są M. J. oraz H. Ż. Organ wyjaśnił, że decyzja o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie budynku handlowo - usługowego, nie była poprzedzona przeprowadzonym postępowaniem naprawczym.
Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie dotyczące przyłącza kanalizacji deszczowej na działce nr [...] przy ul. K./A. w B. stanowiło odrębną sprawę i nie ma wpływu na postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie inwestycji zlokalizowanej na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] w rejonie ulic: K./A. w B. oraz w granicach działek o nr [...] i [...] obręb [...]. Organ wyjaśnił, że PINB przekazał akta postępowania w sprawie K-P WINB znak: [...], wszczętego na wniosek M. J. z [...] marca 2023 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2017 r. znak: [...], na działce nr [...] obręb [...] przy ul. K./A. w B., należącej do M. J. i H. Ż., z których wynika, że było prowadzone odrębne postępowanie w sprawie samowolnie zrealizowanej budowy przyłącza kanalizacji deszczowej. Powyższe postępowanie zakończone zostało decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r. [...], którą organ odstąpił od nałożenia na J. S.A. - nakazu rozbiórki zrealizowanego przyłącza kanalizacji deszczowej. Organ stwierdził, że ww. decyzja nie została zaskarżona, zatem stała się ostateczna.
W oparciu o powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że legitymację Skarżących do występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku handlowo - usługowego wraz z infrastrukturą techniczną należało ocenić wyłącznie przez pryzmat art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, a nie ogólnej normy art. 28 Kpa, odwołującej się do interesu prawnego. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji prawidłowo odmówił wznowienia postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją w oparciu o art. 149 § 3 Kpa, z uwagi na to, że z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiły osoby nie posiadające przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.
H. Ż. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie [...] WINB z [...] sierpnia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z [...] maja 2023 r., zarzucając naruszenie przepisów: art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 28. k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., a także art. 28 p.b., art. 50 p.b., art. 51 p.b., art. 57 p.b., które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. niepowiadomienie strony - Inwestora o wznowieniu postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie,
2. wydanie pozwolenia na użytkowanie pomimo toczącego się postępowania naprawczego z art.50 i 51 p.b.- budowy przyłącza kanalizacji deszczowej dla budynku handlowo-usługowego przy ul. K./A. w B. na działce [...], zakończonego [...].03.2017 r.,
3. nieuznanie jej za stronę w prowadzonym postępowaniu wznowieniowym,
4. niepodjęcie przez [...] z urzędu działań wobec PINB-u w sprawie naruszeń wskazanych przez M. J. i H. Ż.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. Wystąpiła o uznanie jej i M. J. za stronę z uwagi na ich interes prawny -uczestnictwo działki [...] w inwestycji oraz obowiązek właściwego utrzymania przyłącza deszczowego;
- przeprowadzenie dowodu zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. na okoliczność posługiwania się: próbą szczelności, oceną techniczną oraz protokołem odbioru/włączenia przyłącza z [...] października 2015r. - dokumenty te są wykorzystane w pozwoleniu na użytkowanie i dotyczą działki [...], po czym na podstawie tych samych dokumentów wydano decyzję w postępowaniu naprawczym co do działki [...] - na zwróconej stronom działce faktycznie jest przyłącze kanalizacji deszczowej,
- przeprowadzenie dowodu zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. z przedłożonego przez kierownika budowy, A. M., oświadczenia o zgodności wykonanych robót z projektem,
- przeprowadzenie dowodu zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. z przedłożonej do pozwolenia na użytkowanie powykonawczej inwentaryzacji geodezyjnej,
- uchylenie decyzji w przypadku dowiedzenia posługiwania się spreparowanymi dokumentami celem uzyskania/wydania pozwolenia na użytkowanie z [...] stycznia 2016r. przez Inwestora/PINB dla m. B.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że inwestycja dotyczy działki nr [...] obręb [...] przy ul. K./A. w B. Na poparcie stanowiska powołała się na decyzję o pozwoleniu na budowę z [...] marca 2015r. [...], zatwierdzającą projekt budowlany na rzecz firmy T. na budowę "budynku handlowo-usługowego (wraz z wewnętrzne/ infrastrukturą techniczną wod.-kan., co., went., klimat., chłodnicza i elektr.) zewnętrznych instalacji kanalizacji sanitarnej i deszczowej, cieplnej (kolektorów geotermalnych), energetycznej wraz z oświetleniem terenu, przyłączy wodociągowego i kanalizacji sanitarnej, dróg wewnętrznych, chodników, parkingów, pylonu reklamowego, w granicach działek o nr ew. [...] , [...], [...],[...],[...] i [...] obręb [...] w rejonie ulic: K./A. w B., stanowiących pierwszy etap inwestycji wraz z przebudową zjazdu o parametrach zjazdu publicznego z ulicy A. na potrzeby budynku handlowo-usługowego, w granicach działek o nr ew. [...] i [...] obręb [...]." Decyzja ta została wydana pod warunkami szczegółowo wymienionymi w decyzji, m. in.:
a. "budowę przeprowadzić pod nadzorem osoby uprawnionej w sposób zapewniający poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich."
b. "obowiązuje przeprowadzenie postępowań zgodnie z artykułem 29, 29a i 30 ustawy -Prawo budowlane, w sprawie budowy zewnętrznej infrastruktury technicznej, w zakresie obejmującym budowę przyłączy kanalizacji deszczowej i energetycznego."
c. "warunkiem uzyskania decyzji o pozwolenie na użytkowanie jest budowa ww. zewnętrznej infrastruktury technicznej."
d. "przed przystąpieniem do użytkowania uzyskać ostateczną decyzję o pozwolenie na użytkowanie."
Skarżąca podała, że w decyzji [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę są wymienione działki zajęte pod inwestycję, są to działki o numerach: [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] i [...] oraz działki sąsiednie - wśród działek sąsiednich jest wymieniona działka [...]. W projekcie budowlanym do decyzji [...]- po przeniesieniu do drugiego etapu, nieobjętego pozwoleniem, wykreślono działkę [...] ze wszystkich stron projektu oraz przeniesiono przyłącze kanalizacji deszczowej i energetyczne do odrębnego postępowania. W zatwierdzonym projekcie znajduje się całe opracowanie projektowe kanalizacji deszczowej, a z uzgodnień wynika, że chodzi o działkę [...]. Zapisano tam także: "na przedmiotowym terenie zaprojektowano jeden system kanalizacji deszczowej".
Skarżąca wyjaśniła, że firma T. złożyła jednak do Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. ten sam projekt - bez skreśleń - z włączoną działką [...], który w opisie technicznym powołuje się na warunki techniczne Zarządu Dróg Miejskich w B. numer [...] - dotyczące działki [...]. W warunkach zapisano: "właściwe utrzymanie techniczne przyłącza deszczowego pozostaje w gestii właściciela działek". Świadczy to o tym, że inwestycja obejmuje działkę [...] - niewymienioną w decyzji. Ponadto poniżej znajduje się ten sam zapis: "na przedmiotowym terenie zaprojektowano jeden system kanalizacji deszczowej". Skarżąca podała, że [...] września 2015 r. - jeszcze przed wybudowaniem kanalizacji deszczowej, kiedy na działce, o której zwrot wnioskowała, zaczęto robić wykopy - przestała stanowić tylko teren zaplecza budowy a stała się terenem budowy - złożyła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosek o wstrzymanie robót budowlanych. Organ I instancji [...] września 2015 r. przeprowadził oględziny działki [...], w dalszej części podając numer [...] - jakby to była jedna działka. Od [...] września 2015r. do [...] marca 2017r. toczyło się postępowanie naprawcze na podstawie art. 50 i art. 51 p.b., a następnie legalizujące samowolę budowlaną na dz. [...] (obecnie [...]) na podst. art. 49b p.b. prowadzone przez PINB. Samowola dotyczyła budowy kanalizacji deszczowej na działce [...]: bez zgłoszenia do WAB, bez uzgodnienia z gestorem sieci i bez zgody właściciela terenu na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane.
Z uwagi na zapisy w decyzji pozwolenie na budowę [...], a w zasadzie warunki pod jakimi ta decyzja została wydana, przed zakończeniem legalizacji samowoli budowlanej budowy przyłącza kanalizacji deszczowej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję, której nie miał prawa wydać - [...] stycznia 2016 r. o pozwoleniu na użytkowanie. Decyzja ta nie obejmuje działek wchodzących w skład inwestycji, a mianowicie działki [...] wyłączonej/wykreślonej z zatwierdzonego projektu budowlanego w decyzji [...]. Skarżąca wskazała, że w dokumentacji z postępowania legalizacyjnego natknęła się na protokół odbioru/włączenia przyłącza kanalizacji deszczowej - protokół ten obejmuje działki [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Zgodnie z decyzją [...]- ani działka [...]- sąsiadująca z inwestycją, ani działka [...] - uczestnicząca tylko w przebudowie drogi, nie są działkami, w granicach których miało być wykonane przyłącze kanalizacji deszczowej. W ocenie Skarżącej inwestorem z protokołu odbioru/włączenia przyłącza kanalizacji deszczowej była firma T. Sp. z o.o. zamiast firmy J. S.A., która jest właścicielem sąsiednich działek i budynku handlowo-usługowego.
Skarżąca nie zgodziła się z zakwestionowaniem jej i siostry statusów stron postępowania. Dodała, że Prawo budowlane stanowi: postępowanie naprawcze wstrzymuje wydanie pozwolenia na użytkowanie, gdy wobec obiektu budowlanego takowe się toczy, a zgodnie z zapisem w protokole odbioru/włączenia przyłącza w punkcie rodzaj obiektu wpisano: budynek handlowo -usługowy, a nie: przyłącze kanalizacji deszczowej, które jest jego integralną częścią. Ponadto, przekazała w załączeniu pismo Prezydenta Miasta B. o symbolu: [...] z [...].07.2023r., w którym Wydział Administracji Budowlanej podkreśla: "iż inwestor wybudował parking (w ramach pozwolenia na budowę z 2015r. [...]) częściowo na działce stanowiącej współwłasność wnioskodawczyni, gdyż stanowi to o realizacji robót w sposób istotnie odbiegający od warunków pozwolenia na budowę i z jego naruszeniem, co winno być przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego. "Pismo to zostało przez siostrę przekazane do WINB-u".
Skarżąca podała, że w wyroku z dnia [...] października 2020 r. SR w B., sygn. akt [...], na podstawie którego wraz siostrą otrzymały działkę [...] - sąd w uzasadnieniu napisał: "W ocenie Sądu powódki wykazały posiadanie interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia prawa użytkowania wieczystego do obszaru obecnych działek nr [...] i [...] (oznaczenie wg aktualnej numeracji) stanowiących fragment wywłaszczonych nieruchomości J. I., której powódki są spadkobierczyniami, albowiem ewentualne uwzględnienie żądania pozwu tj. ustalenie, iż nie doszło do nabycia z mocy prawa - na podstawie art. 182 prawa o szkolnictwie wyższym z 1990 r. - prawa użytkowania wieczystego terenu tych działek może powódkom otworzyć drogę do konstruowania i dochodzenia roszczeń majątkowych odszkodowawczych wynikających z takiego ustalenia, ewentualnie do poszukiwania drogi ochrony praw w ramach wznowienia postępowań administracyjnych, jeśli zakończyły się one ostatecznymi rozstrzygnięciami."
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Uczestniczka postępowania – M. J. w dniu rozprawy do protokołu wniosła o uwzględnienie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2023r. [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] maja 2023 r. znak: [...], o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku z dnia [...] stycznia 2016 r. znak [...], wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B.
Organy obu instancji odmawiając wznowienia postępowania na wniosek skarżącej wskazywały, że nie posiadała ona przymiotu strony w postępowaniu zwykłym, którego dotyczył wniosek o wznowienie postępowania. Swoje stanowisko organy wywiodły z regulacji art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego stanowiącego podstawę prawną tego postanowienia, wskazując, że stroną postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Organy uznały, że Skarżąca nie była stroną postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku handlowo-usługowego (wraz z wewnętrzną infrastrukturą techniczną wod.-kan., gaz., co., went. klimat., chłodnicza i elektr.), zewnętrznych instalacji kanalizacji sanitarnej i deszczowej, gazowej, energetycznej wraz z oświetleniem terenu, przyłączy wodociągowego i kanalizacji sanitarnej, dróg wewnętrznych, chodników, parkingów, pylonu reklamowego, w granicach działek o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] w rejonie ulic: K./A. w B. oraz zjazdu o parametrach zjazdu publicznego z ulicy A. na potrzeby budynku handlowo-usługowego, w granicach działek o nr ew. [...] i [...] obręb [...] (decyzja PINB dla Miasta B. z [...] stycznia 2016 r. znak [...]). Według stanowiska organów, stroną był wyłącznie Inwestor, tj. J. S.A. Prezydent Miasta B decyzją z [...] marca 2015r. nr [...] przeniósł decyzję z [...] marca 2015 r. Nr [...] o udzieleniu pozwolenia na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego dla ww. inwestycji, wydaną dla T. Sp. z o.o. w B. na rzecz J. S.A.
Skład Sądu rozpoznający przedmiotową sprawę, po analizie stanu faktycznego ustalonego na podstawie akt administracyjnych sprawy oraz w oparciu o obowiązujące przepisy sprawa stwierdził, że organy obydwu instancji prawidłowo wskazały na brak interesu prawnego Skarżącej w sprawie zakończonej ww. decyzją o pozwoleniu na użytkownie obiektu budowlanego.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z 147 k.p.a. inicjatywa w zakresie wszczęcia postępowania wznowieniowego należy do organu lub do strony postępowania. Czynności organu w sprawie wznowienia postępowania przebiegają w dwóch fazach. Pierwsza faza – pozaprocesowa, kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) albo wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie wszczyna się postępowanie wstępne w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. W pierwszej fazie organ bada w pierwszej kolejności, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w k.p.a., czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 k.p.a. oraz czy wniosek pochodzi od strony postępowania. Stwierdzenie braku przywołania kodeksowych przesłanek wznowienia postępowania lub złożenie wniosku po terminie lub przez podmiot niebędący stroną stanowi wystarczającą podstawę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, bez konieczności badania innych okoliczności. Z kolei, gdy przeszkody formalne nie występują w danym przypadku, organ wszczyna i przeprowadza postępowanie w trybie art. 149 § 1 i 2 k.p.a., które kończy wydaniem decyzji na podstawie art. 151 k.p.a.
Jak wywiedziono powyżej, w pierwszej fazie postępowania organ bada, czy wniosek pochodzi od strony postępowania. Odmowa wznowienia z przyczyn podmiotowych następuje wtedy, gdy żądanie złoży podmiot niebędący stroną w sprawie lub strona niemająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego (teza pierwsza wyroku NSA z 8 lipca 1999 r., I SA 1611/98, LEX nr 48572; teza pierwsza wyroku NSA z 28 października 1998 r., I SA 181/98, LEX nr 45692; wyrok NSA z 13 października 1998 r., I SA 373/98, LEX nr 45123; wyrok NSA z 12 października 1998 r., IV SAB 77/98, LEX nr 43765).
Badając przymiot strony organy odwołują się do postępowania zwykłego, którego dotyczy wniosek. Oznacza to, że stroną postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego może być wyłącznie podmiot, który posiadał przymiot strony w postępowaniu zwykłym.
Skarżąca nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie z [...] stycznia 2016 r. znak: [...], budynku handlowo-usługowego (wraz z wewnętrzną infrastrukturą techniczną wod.-kan., gaz., co., went. klimat., chłodnicza i elektr.) zewnętrznych instalacji kanalizacji sanitarnej i deszczowej, gazowej, energetycznej wraz z oświetleniem terenu, przyłączy wodociągowego i kanalizacji sanitarnej, dróg wewnętrznych, chodników, parkingów, pylonu reklamowego, w granicach działek o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] w rejonie ulic: K./A. w B. oraz zjazdu o parametrach zjazdu publicznego z ul. A. na potrzeby budynku handlowo-usługowego, w granicach działek o nr ew. [...] i [...] obręb [...].
Wniosek skarżącej dotyczył decyzji w zakresie pozwolenia na użytkowanie, zatem zgodnie z art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie Inwestor.
W przedmiotowej sprawie nie zostało zakwestionowane, że inwestorem w sprawie o pozwolenie na użytkowanie była J. S.A.
Bezsporne jest, że Skarżąca legitymację do uzyskania statusu strony w sprawie zakończonej pozwoleniem na użytkowanie dochodzi na podstawie uprawnień właścicielskich z tytułu działki [...] (wcześniejsza numeracja [...]). Skarżąca podnosi w pismach procesowych i w skardze, że na należącej do niej nieruchomości zostało wykonane przez Inwestora przyłącze kanalizacji deszczowej, a nie jak zostało to przewidziane w projekcie budowlanym na działce nr [...].
Sąd nie kwestionuje stanowiska Skarżącej opartego na decyzji nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, że budowa budynku handlowo usługowego obejmowała granice działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. W decyzji o pozwoleniu na budowę organ architektoniczno- budowlany określił obszar oddziaływania obiektu, powołując się na art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Obok powyżej wymienionych działek pod inwestycję w pozwoleniu wymienione zostały również działki sąsiednie - wśród których znalazła się działka [...]. Ta okoliczność nie ma jednak wpływu na wynik przedmiotowej sprawy, ponieważ proces budowlany obejmuje kilka etapów zakończonych odrębnymi decyzjami. Sprawa o udzielenie pozwolenia na budowę jest odrębną sprawą w stosunku do decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie. Właściciele sąsiednich działek, których nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania są stroną postępowania w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei po myśli art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane przez obszar oddziaływania obiektu - należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
W przypadku etapu postępowania obejmującego postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, krąg stron postępowania zakreśla art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W sytuacji, gdy w obszarze oddziaływania była wymieniona działka [...] to Skarżąca należała do kręgu stron postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Z tego tytułu nie nabyła ona z automatu legitymacji strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, w przypadku którego krąg stron postepowania wyznacza art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, stanowiąc, że: "Stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor".
Powyższe pozwolenie na budowę nałożyło na Inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie, które dotyczy kolejnego etapu postępowania.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że na etapie rozpoznawania sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym pozwoleniem na użytkowanie, Sąd nie może badać całego procesu inwestycyjnego i wydawanych na jego poszczególnych etapach ostatecznych decyzji. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy wyznacza jedynie ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. We wstępnej fazie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją organ prawidłowo zakwestionował spełnienie przez Skarżącą wymogów formalnych wniosku.
Zgłaszane przez Skarżącą w przedmiotowej sprawie zastrzeżenia co do pozwolenia na budowę poprzedzającego wydaną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, czy też zastrzeżenia do zrealizowanej kanalizacji na działce [...], wykraczają poza granice rozpoznawanej sprawy. Okoliczności opisane w skardze nie dotyczą postępowania w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie. Podobnie rzecz ma się do dowodów załączonych do skargi, które dotyczą odrębnych postępowań.
Jak już powyżej wskazano, wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie organ był związany wnioskiem Skarżącej o wznowienie postępowania i po zbadaniu wymogów formalnych uznał , z uwagi na ograniczenie wynikające z art. 59 ust. 7 ustawy Prawa budowlanego, że nie jest ona stroną postępowania. Z uwagi na ograniczenia w zakresie statusu strony wynikające z art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego organy nadzoru prawidłowo uznały, że Skarżąca nie legitymuje się uprawnieniem pozwalającym na skuteczne wniesienie żądania weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym poprzez wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie.
Zarówno organ, jak i Sąd mają wiedzę o wyroku z dnia [...] maja 2016 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w B. IX Wydział Karny, dotyczącym oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie to nie dotyczyło postępowania w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie. Niemniej organ nie wykluczył wszczęcia postępowania w związku z powyższym wyrokiem z urzędu, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W sprawie prowadzonej na wniosek stron z uwagi na przepis art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, Sąd pominął zgłaszane przez Skarżącą dowody, które wykraczały poza granice niniejszej sprawy.
Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 780/17 (dostępnym na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wedle którego art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a., co oznacza, że wolą ustawodawcy było, aby w postępowaniu, którego przedmiotem jest pozwolenie na użytkowanie ograniczyć krąg podmiotów biorących w nim udział jedynie do inwestora obiektu. To ograniczenie ma zastosowanie jedynie do sytuacji, w których decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana po zakończeniu budowy zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. W przypadku jednak kwestionowania zgodności z prawem decyzji o pozwoleniu na budowę, omawiany przepis nie ma zastosowania i wówczas prawo żądania weryfikacji pozwolenia na użytkowanie ma nie tylko inwestor, ale również inne podmioty, które wywodzą prawo ingerencji w decyzję o użytkowaniu ze swego interesu prawnego wyprowadzonego z przepisów Prawa budowlanego i innych ustaw. Tym samym, przepis art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego nie dotyczy sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest skutkiem postępowania legalizacyjnego lub naprawczego. Skoro ustawodawca w tym postępowaniu wyłączył inne podmioty od udziału w sprawie to nie ma uzasadnionych przesłanek, aby w postępowaniu o stwierdzenie nieważności takiej decyzji rozszerzać krąg podmiotów biorących w nim udział do innych osób. Ograniczenie to rozciąga się również na postępowania prowadzone w trybie wznowienia postępowania, dotyczącego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (tak jak w niniejszej sprawie). Stanowisko takie wynika również z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1139/17 - dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Również w wyroku II OSK 1227/19 z 27 kwietnia 2022 r., NSA na tle art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego wyraził stanowisko, cyt.: "W piśmiennictwie trafnie zauważono jednak, że w sytuacji gdy uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie stanowi realizację drugiego etapu legalnie prowadzonego postępowania legalizacyjnego lub też postępowanie dotyczy jednego z trybów nadzwyczajnych tak wydanej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, za stronę postępowania uznaje się, w myśl regulacji zawartej w art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, wyłącznie inwestora. Natomiast w sytuacji, gdy konieczność uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie stanowi element postępowania legalizacyjnego i została nałożona na inwestora na podstawie art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, stronami postępowania są osoby wymienione w art. 28 k.p.a., a więc osoby, których interesu prawnego dotyczy prowadzone postępowanie (P. Daniel: Strony postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie oraz zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, "Przegląd Prawa Publicznego" 2012, nr 5, teza 3, s. 7-15). Taki kierunek rozumienia normy art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego przyjęto w judykaturze, np. w wyroku NSA z 6 października 2020 r., II OSK 1473/18 (LEX nr 3090818) stwierdzono, że "Przepis art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego odnosi się do sytuacji, kiedy budowa została zakończona na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Zatem przepis ten nie znajduje zastosowania, kiedy decyzja o pozwoleniu na budowę, w oparciu o którą zrealizowano inwestycję, została zakwestionowana, tj. doszło do jej ostatecznego wyeliminowania z obrotu prawnego. Przepis ten nie dotyczy sytuacji, kiedy uzyskanie pozwolenia na użytkowanie jest efektem prowadzonej legalizacji samowoli budowlanej czy legalizacji odstępstw od warunków pozwolenia na budowę." Judykatura zwraca ponadto uwagę, że przepis art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego ma charakter "lex specialis" w stosunku do art. 28 k.p.a., z tych przyczyn eksponuje się, że w sprawach, w których nie jest to wyraźnie wykluczone przez przepisy prawa, np. art. 28 ust. 2 i art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, art. 28 k.p.a. powinno się wykładać i stosować w ten sposób, aby zapewnić właścicielowi nieruchomości udział w postępowaniu, które dotyczy oceny tego, czy sąsiednia nieruchomość została zabudowana zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (por. wyroki NSA z: 31 stycznia 2018 r., II OSK 1572/17; 8 września 2021 r., II OSK 3182/18).
Sąd w składzie orzekającym podziela w całości i w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w podanych orzeczeniach NSA oraz stanowisko doktryny i wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że organy należycie oceniły, że skarżąca nie spełnia przesłanki podmiotowej, ponieważ nie była inwestorem w rozpoznawanej sprawie. Nie może zatem inicjować postępowania wznowieniowego. W sprawie nie zachodziły też elementy postępowania legalizacyjnego, które uprawniałyby organy do badania interesu prawnego Skarżącej w oparciu o art. 28 k.p.a.
Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. Okoliczności podnoszone w skardze nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organy nie badały w sprawie czy Skarżąca miała interes prawny, który faktycznie podlegałby ocenie, ale na tle innych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, a mianowicie gdyby pozwolenia na użytkowanie było efektem prowadzonej legalizacji samowoli budowlanej czy legalizacji odstępstw od warunków pozwolenia na budowę. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Zastosowanie znajdował bowiem art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, który ma charakter "lex specialis" w stosunku do art. 28 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie inwestycja nie dotyczyła obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce Skarżącej. Pozwolenie na użytkowanie zostało wydane dla inwestycji zlokalizowanej na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] w rejonie ulic: K./A. w B. oraz w granicach działek o nr ew. [...] i [...] obręb [...], nie dotyczyło natomiast działki o nr ewid. [...].
Wbrew stanowisku Skarżącej, decyzja o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie rzeczonego budynku handlowo - usługowego, nie była poprzedzona przeprowadzonym postępowaniem naprawczym. Wykracza natomiast poza granice rozpoznawanej sprawy postępowanie administracyjne w sprawie [...] znak: [...], wszczętego na wniosek M. J. z dnia [...] .03.2023 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...].03.2017 r., znak: [...], na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w B., z których wynika, że było prowadzone odrębne postępowanie w sprawie samowolnie zrealizowanej budowy przyłącza kanalizacji deszczowej. Jak wskazał organ, powyższe postępowanie zakończone zostało decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z [...] marca 2017 r. znak: [...], którą organ odstąpił od nałożenia na Inwestora wykonanych robót budowlanych polegających na: wykonaniu przyłącza kanalizacji deszczowej na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w B. nakazu rozbiórki zrealizowanego przyłącza kanalizacji deszczowej.
Jak ustalił organ odwoławczy, ww. decyzja nie została zaskarżona, zatem stała się ostateczna. Sprawa wykonania przyłącza kanalizacji deszczowej na działce nr [...] wykracza poza granice przedmiotowej sprawy.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy jeszcze raz przypomnieć, że przedmiotem oceny Sądu było wyłącznie postanowienie o odmowie wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych. W tej sytuacji nie doszło do wznowienia postępowania. Organ odmawiając wznowienia z przyczyn formalnych nie miał obowiązku powiadomienia Inwestora o wznowieniu postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Nie doszło bowiem do wznowienia postępowania.
Sąd w przedmiotowej sprawie nie oceniał prawidłowości wydania pozwolenia na użytkowanie. Zarzut skargi o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie w sytuacji prowadzenia postępowania naprawczego z art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane w zakresie budowy przyłącza kanalizacji deszczowej dla budynku handlowo-usługowego przy ul. [...] w B. na działce [...], zakończonego [...].03.2017r. nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest również uzasadniony zarzut dotyczący niepodjęcia przez organ II instancji z urzędu działań wobec PINB-u w sprawie naruszeń wskazanych przez Skarżącą i Uczestniczkę postępowania. Organ nie wykluczył wszczęcia postępowania z urzędu.
Z uwagi na powyższe, odpowiada prawu stanowisko organu odwoławczego, że postępowanie administracyjne, dotyczące przyłącza kanalizacji deszczowej na działce nr [...] przy ul. [...] w B. stanowiło odrębną sprawę i nie ma wpływu na postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie inwestycji zlokalizowanej na działkach o nr ew. [...] obręb [...] w rejonie ulic: [...] w B. oraz w granicach działek o nr ew. [...] i [...] obręb [...].
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym wskazanych w skardze, a sprawa została dostatecznie wyjaśniona. Uzasadnienie postanowienia spełnia przesłanki z art. 107 § 3 k.pa.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI