II SA/Bd 1194/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-08-20
NSAbudowlaneWysokawsa
zagospodarowanie przestrzennewarunki zabudowyzmiana sposobu zagospodarowania terenuobiekt budowlanybudowlatunel aerodynamicznynieruchomość rolnaprawo budowlanepostępowanie administracyjne

WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco charakteru tymczasowego obiektu budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO i Wójta nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości, gdzie wzniesiono tunel aerodynamiczny. Sąd uznał, że organy obu instancji nie zbadały wystarczająco, czy obiekt ten jest tymczasowy i czy jego realizacja nie przekracza roku, co jest kluczowe dla zastosowania art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Brak wyczerpującego postępowania dowodowego w tym zakresie stanowił podstawę do uchylenia decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi M. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości rolnej poprzez rozbiórkę tunelu aerodynamicznego. Organy uznały, że budowa tunelu stanowi zmianę sposobu zagospodarowania terenu wymagającą decyzji o warunkach zabudowy, a w przypadku jej braku – nakaz przywrócenia poprzedniego stanu. Skarżący kwestionowali, czy tunel jest budowlą i czy doszło do zmiany przeznaczenia gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił obie decyzje, stwierdzając istotne naruszenia przepisów proceduralnych. Sąd uznał, że organy nie zbadały wystarczająco, czy wzniesiony obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego, co mogłoby wyłączyć zastosowanie sankcji z art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Brak analizy charakteru obiektu, jego tymczasowości oraz celu i sposobu użytkowania terenu stanowił istotną lukę w postępowaniu dowodowym, naruszając zasady prawdy materialnej i praworządności. Sąd wskazał na potrzebę kompleksowego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym charakteru obiektu, celu jego użytkowania oraz ewentualnej współpracy z innymi organami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, budowa tunelu aerodynamicznego stanowi zmianę sposobu zagospodarowania terenu, która może wymagać decyzji o warunkach zabudowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że tunel aerodynamiczny jest obiektem budowlanym (budowlą) w rozumieniu Prawa budowlanego, a jego realizacja zmienia dotychczasową funkcję nieruchomości z rolnej na rekreacyjno-usługową.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.z.p. art. 59 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania jest możliwy, jeśli obiekt nie jest tymczasowy i jego realizacja przekracza rok.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.

Pomocnicze

p.b. art. 3 § 1

Ustawa Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego.

p.b. art. 3 § 3

Ustawa Prawo budowlane

Definicja budowli, wskazująca przykładowo budowle sportowe.

p.b. art. 3 § 5

Ustawa Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i podejmowania niezbędnych czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie faktów, dowodów i przyczyn.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zbadały wystarczająco, czy obiekt budowlany (tunel aerodynamiczny) jest tymczasowy i czy jego realizacja nie przekracza roku, co jest warunkiem zastosowania art. 59 ust. 3 u.p.z.p. Postępowanie dowodowe było wadliwe i niepełne, naruszając zasady postępowania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżących, że tunel nie jest budowlą i nie doszło do zmiany przeznaczenia gruntu, zostały przez sąd odrzucone w kontekście ustalenia, że doszło do zmiany sposobu zagospodarowania terenu.

Godne uwagi sformułowania

W obliczu braku legalnej definicji pojęcia "zmiany zagospodarowania terenu" w doktrynie i orzecznictwie zauważa się, że jest to pojęcie zaczerpnięte z urbanistyki, a treść przypisywana temu pojęciu kształtuje się dopiero na podstawie konkretnego przypadku z praktyki. Budowa tunelu aerodynamicznego jest zatem "budową obiektu budowlanego", o której mowa w art. 59 ust. 1 u.p.z.p., a która zmieniła poprzedni sposób wykorzystania działki w ten sposób, że poprzednio istniejąca na tym terenie funkcja nieużytku rolnego została zmieniona na funkcję rekreacyjno-usługową. Organy obu instancji nie rozważyły, czy przedmiotowa zmiana zagospodarowania terenu objęta jest wyjątkiem opisanym w art. 59 ust. 2 u.p.z.p. Organy nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego w kierunku tego, czy przedmiotowy obiekt zrealizowany został jako obiekt tymczasowy, którego realizacja nie spowoduje zmiany tego zagospodarowania trwającej dłużej niż rok.

Skład orzekający

Jerzy Bortkiewicz

przewodniczący

Joanna Brzezińska

sprawozdawca

Renata Owczarzak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 59 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwłaszcza w kontekście tymczasowych obiektów budowlanych i obowiązku badania ich charakteru przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy tunelu aerodynamicznego, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy nietypowego obiektu budowlanego (tunelu aerodynamicznego) i jego wpływu na zagospodarowanie terenu, co może być ciekawe dla szerszego grona odbiorców. Podkreśla znaczenie dokładności postępowania administracyjnego.

Tunel aerodynamiczny na działce rolnej – czy to legalna zmiana zagospodarowania?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 1194/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-08-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 977
art. 59 ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. P. i A. P. solidarnie kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] lipca 2023 r. znak [...], Wójt Gminy B. nakazał A. P. i M. P. (skarżącym) – współwłaścicielom nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną numerem ewid. [...] w obrębie K. , gmina B. "niezwłoczne przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu jako nieruchomości o charakterze rolnym – grunty orne, w tym rozebranie i usunięcie wszelkich obiektów budowlanych, nie później jednak niż w terminie 7 dni od daty doręczenia decyzji". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podczas przeprowadzonych 25 maja 2023 r. oględzin przedmiotowej nieruchomości, nieobjętej ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdzono, że na jej terenie wznoszona jest konstrukcja składająca się z dwóch kondygnacji naziemnych, która według wyjaśnień stron ma docelowo stanowić tunel aerodynamiczny. W ocenie organu okoliczności sprawy wskazują, że zmiana nie ma charakteru jednorazowego, a więc zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 977 – dalej "u.p.z.p."), zmiana ta wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, w którym skarżący zakwestionowali, jakoby przedmiotowy tunel aerodynamiczny był budowlą w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. , decyzją z [...] sierpnia 2023 r. znak [...], uchyliło rozstrzygnięcie I instancji w części dotyczącej wyznaczenia terminu do przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu oraz utrzymało to rozstrzygnięcie w pozostałej części. W uzasadnieniu, po przytoczeniu dotychczasowego stanu sprawy, SKO stwierdziło, że o ile w decyzji nieprawidłowo wskazano termin na jej wykonanie, albowiem brak był ku temu podstawy prawnej i co wynika z art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p., to samo rozstrzygnięcie sprawy jest prawidłowe. Poczyniwszy prawny wywód na temat warunków stosowania art. 58 ust. 3 u.p.z.p., organ odwoławczy stwierdził, że bezspornie doszło do przekształcenia terenu działki nr 111/2 i zmieniono jej dotychczasową prawem przewidzianą funkcję, poprzez nadanie jej nowego przeznaczenia oraz pozbawienie jej cech pozwalających wykorzystać ją w dotychczasowy sposób. W ocenie SKO potwierdzają to ustalenia wynikające z akt sprawy, oparte przede wszystkim na protokole z kontroli na nieruchomości oraz załączników fotograficznych do tego protokołu, dokumentujących wzniesienie tunelu aerodynamicznego wraz z niezbędną infrastrukturą. Organ wskazał, że konsekwencją powyższego było funkcjonalne przekształcenie terenu, który już nie pełni funkcji rolnej. W obliczu powyższego w ocenie SKO bez znaczenia pozostają twierdzenia skarżących co do tego, że przedmiotowy obiekt nie jest obiektem budowanym w rozumieniu Prawa budowlanego, ale obiektem pełniącym wyłącznie funkcję ekspozycji handlowej. Organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie I instancji zostało oparte materiale dowodowym, który został prawidłowo zebrany i oceniony, i który dał podstawę do zastosowania w sprawie art. 59 ust. 3 u.p.z.p.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. i A. P., reprezentowani przez adwokata, wnieśli o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucili naruszenie:
- 59 ust. 2 i 3 u.p.z.p. poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy postawiona konstrukcja nie zmieniła przeznaczenia funkcjonalnego gruntu stanowiącego grunt rolny klasy V od 20 lat nieużytkowany rolniczo, położony przy drodze S5, na której wcześniej znajdowały się zabudowania oraz poprzez nieustalenie poprzedniego i obecnego sposobu zagospodarowania nieruchomości,
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniały podstawy do zastosowania art. 59 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 u.p.z.p.,
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę dowodów w sprawie i dowolność ustaleń, szczególnie w zakresie zaistnienia zmiany sposobu zagospodarowania terenu, uznanie za środki dowodowe środków, które nie mogą być tak zakwalifikowane i poczynienie na ich podstawie ustaleń co do konieczności rozbiórki obiektów budowlanych na działce nr [...], podczas gdy takich obiektów na nieruchomości nie ma, a nadto brak porównania stanu gruntu sprzed i po dokonaniu zmiany,
- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie wzbudzania zaufania do organów władzy publicznej, tj. pomijanie korzystnych dla skarżących i potwierdzających ich stanowisko okoliczności,
- art. 107 ust. 1 pkt 6 k.p.a. poprzez lakoniczność uzasadnienia decyzji organu I instancji i niewskazanie szczegółowej analizy faktycznej działań zmieniających zagospodarowanie terenu, brak odniesienia się i porównania wcześniejszego stanu zagospodarowania terenu.
W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżona decyzja jest niewykonalna, albowiem na terenie nieruchomości nie powstały żadne obiekty budowlane, nie uwzględniono, że grunt od wielu lat leży odłogiem, a wcześniej istniał na nim budynek, który został rozebrany. Wskazano, że oświadczenie strony jest miarodajnym dowodem w postępowaniu administracyjnym, a oświadczenia skarżących zostały przez organy pominięte. Nie wzięły one nadto pod uwagę, że zgodnie z umową wynajmu przedmiotowej nieruchomości przedsiębiorca miał na niej ustawić urządzenia, w tym symulator swobodnego spadania, które nie są budowlami ani urządzeniami trwale połączonymi z gruntem. W ocenie skarżących organy nie udowodniły, że doszło do funkcjonalnego przekształcenia terenu, za które nie może być uznane posadowienie na gruncie rolnym V klasy, nieużytkowanym rolniczo, urządzenia w postaci tunelu aerodynamicznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z 30 stycznia 2024 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 5 sierpnia 2024 r., na wezwanie Sądu skarżący wyjaśnili, że z najemcą nieruchomości nie łączą ich żadne inne umowy poza umową najmu, nie udzielili oni prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, że najemca prowadzi działalność gospodarczą w postaci udostępniania przenośnego tunelu aerodynamicznego, które to udostępnianie następuje analogicznie jak w przypadku karuzel czy trampolin. Wskazali, że z terenu nieruchomości przedmiotowa maszyna została wywieziona i przywrócono jego poprzedni sposób zagospodarowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.z.p., zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Z kolei w myśl ust. 2 art. 59, przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku.
W obliczu braku legalnej definicji pojęcia "zmiany zagospodarowania terenu" w doktrynie i orzecznictwie zauważa się, że jest to pojęcie zaczerpnięte z urbanistyki, a treść przypisywana temu pojęciu kształtuje się dopiero na podstawie konkretnego przypadku z praktyki (zob. prof. Z. Niewiadomski – Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz. Wydawnictwo CH Beck. Warszawa 2005r. str. 379 i nast.). Wskazuje się, że poprzez zmianę zagospodarowania terenu należy rozumieć przekształcenie przestrzeni (terenu) w sposobie zagospodarowania bądź istniejącego już obiektu (w sposobie użytkowania) prowadzące do zmiany dotychczasowego przeznaczenia (wyrok NSA z 18 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 672/07 - dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest przy tym konieczne, by przedmiotowa zmiana była wynikiem wykonania robót budowlanych, co nie ma np. miejsca w sytuacji urządzenia na danej nieruchomości otwartego składowiska, miejsc postojowych lub zalesienia gruntu rolnego (vide: wyroki NSA: z 3 września 2015 r., sygn. II OSK 49/14; z 11 grudnia 2008 r., sygn. II OSK 1485/07, dostępne jw.).
Ocena pozwalająca jednoznacznie rozstrzygnąć, czy w określonym stanie faktycznym doszło do zmiany zagospodarowania terenu relewantnej w świetle art. 59 ust. 2 i 3 u.p.z.p., wymaga od organu szczegółowego uzasadnienia tego aspektu sprawy.
W niniejszej sprawie nie wzbudziło wątpliwości Sądu, że doszło do zmiany zagospodarowania terenu na działce skarżących nr ewid.[...] w obrębie K. , gmina B. . Okoliczność ta wynika z przeprowadzonych oględzin nieruchomości, z których sporządzono protokół bez uwag podpisany przez skarżącego oraz najemcę ww. nieruchomości (przedsiębiorcę realizującego przedmiotowy obiekt z tunelem aerodynamicznym na działce skarżących). Z protokołu wynika, że w dniu kontroli na terenie działki trwały prace związane z usytuowaniem obiektu – tunelu aerodynamicznego. Tunel ten znajdować się miał wewnątrz obiektu dwu kondygnacyjnego o wys. 14 m, wyposażonego w okna i drzwi (1 piętro). Z załączonych do protokołu fotografii wynika, że przedmiotowy obiekt posadowiony został na gumie taśmociągowej, z wykorzystaniem metalowych słupów (rusztowania).
Sąd nie powziął wątpliwości, że stwierdzona zmiana polegała na realizacji obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 – dalej "p.b."). Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 1 p.b. pod pojęciem "obiekt budowlany" należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 3 p.b. pod pojęciem "budowli" należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem (tj. zgodnie z art. 3 pkt 2 obiektem budowlanym, który jest trwale związany z gruntem, wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadającym fundamenty i dach – przyp. Sądu) lub obiektem małej architektury (tj. zgodnie z art. 3 pkt 4 p.b. niewielkim obiektem np. związanym z kultem religijnym, architekturą ogrodową, codzienną rekreacją i utrzymaniem porządku – przyp. Sądu). W powołanym art. 3 pkt 3 p.b. ustawodawca wymienia jako budowle przykładowo budowle sportowe, co w realiach niniejszej sprawy dotyczących tunelu aerodynamicznego, a więc urządzenia służącego do rozrywki i rekreacji fizycznej, doprowadza do wniosku, że realizowana konstrukcja jest budowlą w rozumieniu p.b. Powyższa konstatację potwierdza to, że w załączniku do p.b. ustawodawca zalicza do kategorii V obiektów budowlanych obiekty jak sportu i rekreacji takie jak stadiony, amfiteatry, skocznie i wyciągi narciarskie, kolejki linowe, odkryte baseny, czy też zjeżdżalnie. W ocenie Sądu do tej kategorii należy również zaliczyć obiekty w postaci tunelów aerodynamicznych, skoro służą one do sztucznego odtworzenia warunków koniecznych do uprawnia sportu polegającego na skokach ze spadochronem. Nadto na podstawie dokumentacji zdjęciowej w aktach sprawy należało również rozważyć charakter wybudowanych obiektów jako całości, uwidoczniony obiekt nie ogranicza się bowiem wyłącznie do tunelu aerodynamicznego. Nadto ustalenia i oceny wymagał całokształt okoliczności sprawy, czyli całą powierzchnie terenu o charakterze gruntu rolnego, która jest obecnie wykorzystywana niezgodnie z tym przeznaczeniem dla prowadzenia działalności usługowej.
Budowa tunelu aerodynamicznego jest zatem "budową obiektu budowlanego", o której mowa w art. 59 ust. 1 u.p.z.p., a która zmieniła poprzedni sposób wykorzystania działki w ten sposób, że poprzednio istniejąca na tym terenie funkcja nieużytku rolnego (a którą potwierdza informacja z rejestru gruntów i budynków – k. 36 akt adm., jak i stanowisko samych skarżących) została zmieniona na funkcję rekreacyjno-usługową. Co istotne, świadomość skarżących przedmiotowej zmiany potwierdza również to, że złożyli oni do referatu podatków Urzędu Gminy B. oświadczenie o zmianie zagospodarowania terenu z rolnego na "inny", uiszczając należy podatek od nieruchomości we właściwej w kontekście tej zmiany kwocie (vide: pismo z 5 sierpnia 2024 r. – k. 51 akt s.).
Zgodnie z art. 59 ust. 2 u.p.z.p. przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku. Zgodnie zaś z art. 59 ust. 3 u.p.z.p. w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust. 2, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy (pkt 1), albo przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania (pkt 2). Przepis art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. stanowił podstawę rozstrzygnięć obu instancji.
Stosując sankcję opisaną w art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. organy obu instancji nie rozważyły, czy przedmiotowa zmiana zagospodarowania terenu objęta jest wyjątkiem opisanym w art. 59 ust. 2 u.p.z.p. Organy nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego w kierunku tego, czy przedmiotowy obiekt zrealizowany został jako obiekt tymczasowy, którego realizacja nie spowoduje zmiany tego zagospodarowania trwającej dłużej niż rok. W tym zakresie postępowanie dowodowe organów obu instancji zawierało istotną lukę, uniemożliwiającą prawidłowe zastosowanie art. 59 ust. 3 u.p.z.p. w sprawie.
Zgodnie z art. 3 pkt 5 p.b. poprzez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Analizie organu prowadzącego postępowanie w trybie art. 59 ust. 3 u.p.z.p. podlega zatem charakter stwierdzonego obiektu budowlanego w kontekście art. 3 pkt 5 p.b., jeżeli bowiem okaże się, że jest to obiekt tymczasowy, i jednocześnie jego realizacja nie spowoduje zmiany zagospodarowania na okres dłuższy niż rok, to brak będzie podstaw do wydania nakazu z art. 59 ust. 3 pkt 1 lub 2 u.p.z.p.
W niniejszej sprawie nie da się wykluczyć, że przedmiotowy obiekt budowlany w postaci tunelu aerodynamicznego nie jest obiektem tymczasowym. Wskazywać może na to wynikająca z ustaleń protokołu z kontroli na nieruchomości technologia wzniesienia budowli (obiekt o lekkiej konstrukcji, wzniesiony na rusztowaniu stalowym, na podkładzie z gumy). Charakter taki pośrednio może wskazywać też zalegająca w aktach sprawy umowa najmu gruntu ogrodzonego o pow. 1000 m2 stanowiącego część działki nr [...] (w umowie tej wskazuje się, że jej przedmiot stanowi grunt rolny co nie jest bez znaczenia w kontekście wcześniejszych uwag), zawarta pomiędzy skarżącymi a przedsiębiorcą realizującym i zarządzającym przedmiotowym obiektem (k. 112 akt adm.; oryginał umowy – k 52 akt s.). W § 3 ust. 2 umowy strony umawiają się, iż wynajmująca wyraża zgodę na usytuowanie przez najemcę na gruncie stanowiącym przedmiot umowy "tymczasowego obiektu budowlanego w postaci tunelu aerodynamicznego". Jednocześnie w § 6 pkt 6 umowa zastrzega się, że najemca nie ma prawa budowania budowli lub urządzeń o charakterze trwałym. Organy winny przeanalizować znaczenie ww. umowy dla możliwości zastosowania art. 59 ust. 3 u.p.z.p., również w kontekście tego, że została ona zawarta na 10 lat (§ 8 ust. 1) oraz tego, że zgodnie z oświadczeniami skarżący przedmiotowy tunel jest obiektem przenośnym, który aktualnie znajduje się na innej działce, do której przedsiębiorca ma tytuł prawny (vide: pismo z dnia 5 sierpnia 2024 r. – k. 51 akt s.). Całe przedsięwzięcie o charakterze usługowo-rozrywkowym, w tym czasookresy jego działania, oddziaływanie na środowisko i jego intensywność, a nie jego wybiórcze elementy, należy tu ocenić w aspekcie wypełnienia dyspozycji art. 59 u.p.z.p.
W celu kompleksowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w powyższym zakresie organ winien nadto pozyskać konkretne wyjaśnienia stron postępowania co do rzeczywistego charakteru przedmiotowego obiektu budowlanego, jak również sposobu i celu użytkowania całego terenu inwestycji, uwzględniając przedmiot działalności podmiotu użytkującego nieruchomość skarżących. Winien też skonfrontować je z ustaleniami wynikającymi z dokumentacji pozyskanej od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. , zgromadzonej przez ten organ przy okazji prowadzonego przezeń postępowania w 2015 r., a którą to okoliczność potwierdza z kolei dokument zalegający w aktach administracyjnych II instancji (k. 5). Choć wyrażono w nim błędną w ocenie Sądu konstatację co do tego, że przedmiotowy tunel aerodynamiczny nie jest obiektem budowlanym w rozumieniu p.b., to w toku postępowania prowadzonego przez PINB być może ustalono okoliczności mające wpływ na ocenę tego, czy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z obiektem tymczasowym, instalowanym na okres krótszy niż rok. Konieczne jest zweryfikowanie czy i jakie aktualnie toczą się postępowania przed właściwym PINB co do legalności zabudowy spornego terenu.
Podobnie pomocne mogą okazać się akta spraw prowadzonych przez Starostę B. w przedmiocie przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu przez zrealizowany tunel aerodynamiczny (k. 95 akt adm.) jak i korespondencja prowadzona przez organ I instancji z Nadleśnictwem B., a dotycząca wpływu funkcjonowania przedmiotowego obiektu na zachowanie bezpieczeństwa przeciwpożarowego lasów (k. 82 akt adm.).
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. IV SA/Po 122/24 (nieprawomocny, dostępny jw.) dokonując analizy i oceny, czy na skutek działań inwestora doszło do prawnie relewantnej zmiany sposobu zagospodarowania terenu, o jakiej mowa w art. 59 ust. 1 u.p.z.p., wymagającej ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy, czy tylko do niewymagającej uzyskania decyzji o warunkach zabudowy zmiany określonej w art. 59 ust. 2 u.p.z.p. organ administracji zobowiązany jest stosować zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasadę prawdy materialnej oraz zasadę praworządności (art. 7 k.p.a.). W ramach stosowania tych zasad ogólnych organ powinien dążyć do ustalenia rzeczywistego zamiaru inwestora co do zmiany zagospodarowania terenu.
W niniejszym postępowaniu organ winien ponad wszelką wątpliwość ustalić, czy zmiana sposobu zagospodarowania części działki nr [...] jest zmianą trwałą, czy też polegała ona budowie obiektu budowlanego tymczasowego, przewidzianego do rozbiórki (przeniesienia) przed upływem roku od momentu jego realizacji. Przy czym samo tylko ewentualnie możliwe rozebranie konstrukcji obiektu budowlanego nie oznacza, że nie jest on trwale związany z gruntem. Ponadto w ocenie Sadu, nawet okresowe przenoszenie obiektu budowlanego na inny teren, a następnie ponowne sytuowanie go na spornym terenie jako realizacja tego samego sposobu użytkowania, nie stanowi samoistnie o tym, że nie nastąpiła trwała zmiana sposobu użytkowania gruntu rolnego, niezgodnie z jego dotychczasowym przeznaczeniem rolnym i funkcją. Należy ustalić, czy takiego przeniesienia obiektu inwestor nie zakładał w przypadku jego usytuowania na działce nr [...], i czy ewentualne oświadczenie o takim zamiarze jest wiarygodne w kontekście całokształtu dokumentów dotyczących dotychczas prowadzonej działalności, pozyskanych wedle wcześniejszych wskazań.
Zarzuty skargi nie zasłużyły na uwzględnienie. Sąd nie zgadza się z tezą, że przedmiotowy obiekt nie jest obiektem budowlanym w rozumieniu p.b., którego realizacja nie prowadzi do funkcjonalnej zmiany sposobu zagospodarowania terenu. Powyższe wynika z wcześniejszych rozważań. Dotychczasowe ustalenia nie wskazują też, by przedmiotowa część działki nr [...] nie była wykorzystywana w sposób odpowiadający funkcji rekreacyjno-usługowej, a która zaistniała na tym terenie wraz z realizacją tunelu aerodynamicznego. Okoliczność, że działka nie była wykorzystywana rolniczo z uwagi na niską klasę gruntu oraz sąsiedztwo drogi ekspresowej nie ma tutaj znaczenia, podobnie jak fakt ewentualnego istnienia na niej dawniej budynku, który potem popadł w ruinę i ostatecznie został rozebrany.
Jak jednak wskazano, organy obu instancji niedostatecznie wyjaśniły wszystkie aspekty sprawy uprawniające do zastosowania w niej art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p., czym doprowadziły do wydania rozstrzygnięć z naruszeniem art. 7 ("w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli"), art. 77 § 1 ("organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy") i art. 80 k.p.a. ("organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona"). Stwierdzić nadto należy, że pominięcie wyjaśnienia wszystkich podstaw faktycznych powziętego rozstrzygnięcia skutkowało naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. ("uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa"), albowiem pominięto wyjaśnienie przesłanki zastosowania art. 59 ust. 3 u.p.z.p. w ustalonych okolicznościach sprawy, a polegającej na stwierdzeniu, że stwierdzony na działce nr [...] obiekt budowlany nie jest obiektem tymczasowym, posadowionym tam na okres krótszy niż rok, a co zastrzega się w art. 59 ust. 2 u.p.z.p. w kontekście możliwości wydania nakazu z art. 59 ust. 3 pkt 1 lub 2 u.p.z.p.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w ww. uzasadnieniu. Organ właściwy jak wskazano winien także, zgodnie z art. 7b k.p.a. w okolicznościach niniejszej sprawy podjąć współdziałanie z innymi organami administracji w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności tej sprawy.
Mając to wszystko na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej "p.p.s.a."), a jednocześnie na podstawie art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji I instancji. O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi (500 zł), wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) oraz uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI