II SA/Bd 116/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-05-07
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowyochrona gruntów rolnychzagospodarowanie przestrzennenowelizacja przepisówprzepisy przejściowe WSASKOStarostagrunt rolnyklasa RIIIb

WSA uchylił postanowienia odmawiające uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, uznając, że w sprawie wszczętej przed nowelizacją przepisów, należy stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym przed zmianą.

Sprawa dotyczyła odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji na gruncie rolnym klasy RIIIb. Starosta odmówił uzgodnienia, powołując się na nowe brzmienie art. 7 ust. 2a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, które wymaga zgody ministra, chyba że teren znajduje się na obszarze uzupełnienia zabudowy. SKO utrzymało tę decyzję. WSA uchylił postanowienia obu organów, stwierdzając, że w sprawie wszczętej przed wejściem w życie nowelizacji (24 września 2023 r.) należy stosować przepisy w brzmieniu dotychczasowym, w tym art. 7 ust. 2a uogrl, co umożliwiało uzgodnienie bez zgody ministra.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił postanowienia Starosty i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które odmówiły uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji na gruntach rolnych klasy RIIIb. Problem prawny dotyczył stosowania przepisów po nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, która weszła w życie 24 września 2023 r. Organy administracji uznały, że nowe brzmienie art. 7 ust. 2a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wprowadzające wymóg posiadania zgody ministra na przeznaczenie gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze, obowiązuje od tej daty, nawet jeśli postępowanie zostało wszczęte wcześniej. Sąd administracyjny uznał tę wykładnię za błędną. Kluczowe znaczenie miał przepis przejściowy (art. 59 ust. 1 ustawy nowelizującej), który stanowił, że do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Sąd podkreślił, że postępowanie uzgodnieniowe jest postępowaniem wpadkowym w stosunku do postępowania głównego o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Skoro sprawa główna powinna być rozpatrywana według przepisów obowiązujących przed nowelizacją, to również postępowanie uzgodnieniowe powinno się do nich stosować. Sąd wskazał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, nie stosując art. 7 ust. 2a uogrl w brzmieniu sprzed nowelizacji, co doprowadziło do nieprawidłowej odmowy uzgodnienia. Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tej wykładni, podkreślając konieczność jednoznacznego ustalenia daty wszczęcia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

W sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy, wszczętych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej (24 września 2023 r.), należy stosować przepisy w brzmieniu dotychczasowym, w tym przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis przejściowy (art. 59 ust. 1 ustawy nowelizującej) nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed nowelizacją. Postępowanie uzgodnieniowe jest wpadkowe, więc powinno podlegać tym samym regułom co postępowanie główne. Błędne jest stosowanie nowych przepisów, które wprowadzają pojęcie 'obszaru uzupełnienia zabudowy', jeśli postępowanie główne nie podlega przepisom wprowadzającym to pojęcie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

uogrl art. 7 § ust. 2a

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Przepis w brzmieniu obowiązującym do 24 września 2023 r. pozwalał na przeznaczenie gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze bez zgody ministra, jeśli spełnione były określone warunki (m.in. położenie w obszarze zwartej zabudowy, odległość od drogi i granicy działki budowlanej, powierzchnia do 0,5 ha). Po nowelizacji przepis wymaga, aby grunty te znajdowały się na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

upzp art. 53 § ust. 4 pkt 6

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzje o warunkach zabudowy wymagają uzgodnienia z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych w odniesieniu do gruntów rolnych.

upzp art. 59 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (tj. przed 24 września 2023 r.), stosuje się przepisy ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym.

Pomocnicze

upzp art. 61 § ust. 1 pkt 1a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wymóg, aby teren inwestycji był położony na obszarze uzupełnienia zabudowy, nie ma zastosowania do spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 106

Kodeks postępowania administracyjnego

Tryb dokonywania uzgodnień.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

ppsa art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 92 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Definicja gruntów wykorzystywanych na cele rolne.

u.d.p.

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stosowanie przepisów w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. do spraw wszczętych przed tą datą, zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy nowelizującej. Postępowanie uzgodnieniowe jest wpadkowe i powinno podlegać tym samym regułom intertemporalnym co postępowanie główne. Błędna wykładnia przepisów przez organy administracji prowadząca do odmowy uzgodnienia.

Odrzucone argumenty

Organy administracji argumentowały, że nowe brzmienie art. 7 ust. 2a uogrl obowiązuje od daty nowelizacji, a brak przepisów przejściowych oznacza brak możliwości stosowania dotychczasowego brzmienia przepisu.

Godne uwagi sformułowania

Problemem wymagającym analizy w sprawie jest przyczyna odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji w zakresie spełnienia wymogów określonych w art. 7 ust. 2a uogrl, którą obydwa orzekające organy upatrują w braku możliwości zastosowania w aktualnym stanie prawnym (...) ww. przepisu w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy, które wszczęto przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, zastosowanie znajdują przepisy upzp w dotychczasowym brzmieniu, tj. sprzed dnia 24 września 2023 r. Jeśli więc sprawa główna powinna zostać – z uwagi na datę wszczęcia postępowania przed dniem 24 września 2023 r. – załatwiona przy zastosowaniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r., (...) to organ w postępowaniu wpadkowym winien stosować również przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu sprzed nowelizacji. Niespójnym i nielogicznym byłoby więc przyjęcie w granicach tej samej sprawy, wszczętej przed wejściem w życie przepisów ustawy zmieniającej, do której zastosowanie mają dotychczasowe regulacje upzp, że jednocześnie regulacje wprowadzające pojęcie 'obszaru uzupełnienia zabudowy' na gruncie upzp – nie mają zastosowania, natomiast te wprowadzone na gruncie uogrl – mają zastosowanie. Wobec braku przepisów intertemporalnych w zakresie art. 7 ust. 2a uogrl, a także w związku z tym, że ustawodawca w wyniku nowelizacji wprowadził przepisy mniej korzystne dla inwestorów, w sytuacji gdy postępowanie główne wszczęte zostało przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, należy stosować przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych obowiązujące przed dniem 24 września 2023 r. Zastosowanie takiego rozstrzygnięcia jest podyktowane obowiązkiem przestrzegania zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej...

Skład orzekający

Katarzyna Korycka

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Saniewski

sędzia

Mariusz Pawełczak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych w prawie administracyjnym, stosowanie przepisów w brzmieniu sprzed nowelizacji w sprawach wszczętych przed jej wejściem w życie, zwłaszcza w kontekście planowania przestrzennego i ochrony gruntów rolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nowelizacji przepisów dotyczących warunków zabudowy i ochrony gruntów rolnych, z uwzględnieniem daty wszczęcia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów przejściowych po istotnej nowelizacji prawa, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawną w obszarze budownictwa i planowania przestrzennego.

Nowelizacja przepisów budowlanych: Czy nowe zasady obowiązują wstecz?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 116/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Katarzyna Korycka /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2409
art. 7 ust. 2a
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia decyzji ustalającej warunki zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] października 2023 r. nr [...], Starosta Ś., po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza M. i Gminy P. z dnia [...] października 2023 r. w sprawie uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego, określonego w załączonym projekcie decyzji o warunkach zabudowy, polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, realizowanego na części działki oznaczonej nr ew. [...] obręb ewidencyjny T., gm. P., odmówił uzgodnienia w zakresie spełnienia wymogów określonych w art. 7 ust. 2a ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2409 ze zm., dalej jako "uogrl") projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla ww. inwestycji.
W treści uzasadnienia Starosta wskazał, że w dniu [...] października 2023 r. do Starostwa wpłynął wniosek Burmistrza dotyczący uzgodnienia w trybie art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 977 ze zm., dalej jako "upzp") ww. projektu decyzji. W toku postępowania organ ustalił w szczególności, że działka nr [...] o pow. 0.2763 ha sklasyfikowana jest jako grunty orne kl. RIIIb, oraz że w nieobowiązującym już miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego położona była w obszarze pozostawionym do rolniczego użytkowania i nie uzyskała zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Starosta zauważył przy tym, że w uzasadnieniu projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy wskazano, że wnioskowany teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, ponieważ spełnia wszystkie przesłanki wskazane w art. 7 ust. 2 uogrl. Jak podkreślił jednak Starosta, przedstawiony do uzgodnienia projekt, opracowany został na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1688, dalej jako "ustawa zmieniająca"), tj. przed dniem 24 września 2023 r. Przepisy ustawy zmieniającej wprowadziły natomiast zmiany polegające m.in. na uchyleniu art. 4 pkt 29 i 30 oraz zmianie treści art. 7 ust. 2a uogrl, który po zmianie stanowi, że nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przy czym, jak wskazał Starosta, Gmina P. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego , co oznacza, że nie ma również oznaczonych obszarów uzupełnienia zabudowy. Podkreślił także, że ustawa zmieniająca nie wprowadziła żadnych przepisów przejściowych dla ww. regulacji, co oznacza że od [...] września 2023 r. istnieje obowiązek stosowania nowej ustawy. Wobec tego, do czasu wprowadzenia przez gminę planu ogólnego obejmującego teren obszaru uzupełnienia zabudowy, dla gruntów stanowiących użytki klas I-III, które zostaną przeznaczone na cele nierolnicze, koniecznym będzie uzyskanie zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.
Od powyższego postanowienia zażalenie wniósł inwestor inwestycji objętej projektem decyzji ustalającej warunki zabudowy - skarżący R. Z. – zarzucając że wydane zostało ono z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego ("kpa"). W treści zażalenia skarżący podkreślił w szczególności, to że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy zmieniającej do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie przedmiotowej ustawy – tj. przed dniem 24 września 2023 r. - stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 marca 2023 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zmienianej w art. 1 ustawy zmieniającej, w brzmieniu dotychczasowym. Przy czym, jak podkreślił, dla przedmiotowej inwestycji postępowanie wszczęte zostało przez właściwy organ przed wejściem w życie przepisów ustawy zmieniającej. Również przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, opracowany został projekt decyzji o warunkach zabudowy podlegający zaopiniowaniu w zakresie ochrony gruntów rolnych i leśnych przez Starostę Ś.. Przedłożony Staroście projekt decyzji spełniał na czas jego opracowania wszystkie warunki określone art. 7 ust. 2a uogrl. Jednocześnie zachowany został wymóg odległościowy pomiędzy sąsiadującymi budynkami tworzącymi zwartą zabudowę zgodnie z definicją określoną w art. 4 pkt 29 uogrl. Wobec tego, wskazana w postanowieniu Starosty okoliczność wpływu wniosku ze strony właściwego organu po wejściu w życie ustawy zmieniającej, nie może w ocenie skarżącego stanowić jedynej podstawy odmowy uzgodnienia projektu. Jak podkreślił skarżący, organ odniósł się bowiem jedynie do aktualnego stanu prawnego obowiązującego w zakresie ochrony gruntów rolnych i leśnych i całkowicie pominął regulację ww. art. 59 ust. 1 ustawy zmieniającej. Ponadto wskazał, że ze wskazanym przepisem skorelowany jest również art. 64 ust. 2 ustawy zmieniającej, który stanowi, że do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, w przepisach ustaw zmienianych niniejszą ustawą, odnoszących się do planu ogólnego gminy, przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Przy czym, jak wskazał, zgodnie z obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy P., teren działki nr [...] położony jest w granicach obszaru zabudowy miejscowości T., na terenie predestynowanym do rozwoju funkcji osadniczych, położonym bezpośrednio w sąsiedztwie istniejącego zainwestowania. Teren ten, w ocenie skarżącego, stanowi zatem obszar luki planistycznej przeznaczonej do wypełnienia realizacją zabudowy w nawiązaniu do funkcji zabudowy położnych na sąsiednich działkach i tym samym obszar uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Mając powyższe na uwadze skarżący podkreślił, że organ winien stosować zarówno wykładnię całościową jak i jakościową przepisów prawa, mając na uwadze również reguły interpretacyjne wynikające z innych ustaw niż ustawa kierunkowa.
Po rozpoznaniu ww. zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") postanowieniem z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 59 ust. 1 ustawy zmieniającej dotyczy wyłącznie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Natomiast art. 14 pkt 2 lit. a ustawy zmieniającej zmienił art. 7 ust. 2a uogrl. Przy czym, jak podkreślił, ustawodawca nie przewidział w tekście ustawy zmieniającej przepisu przejściowego dla regulacji zmienionej w przepisie art. 14 ustawy zmieniającej – tj. art. 7 ust. 2a uogrl. Oznacza to zatem, że od [...] września 2023 r. istnieje obowiązek stosowania art. 7 ust. 2a uogrl w nowym brzmieniu, zgodnie z którym wyjątek wskazany w tym artykule będzie mógł być zastosowany dopiero po wejściu w życie planu ogólnego, który wyznacza obszar uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Do tego czasu przeznaczenie gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III na cele nierolnicze będzie mogło nastąpić tylko w planie miejscowym za zgodą właściwego ministra. W związku z powyższym SKO wskazało, że niemożliwym jest stosowanie w niniejszym postępowaniu po dniu [...] września 2023 r. przepisów uogrl w brzmieniu dotychczasowym. Ponadto, Kolegium wskazało, że niemożliwym jest również odniesienie się do treści zapisów studium, ponieważ nie stanowi ono aktu prawa miejscowego.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podtrzymał argumentację wyrażoną na gruncie zażalenia, wskazując dodatkowo, że załatwianie spraw dotyczących warunków zabudowy działki nr [...] zaczął w czerwcu 2023 r. składając do starostwa powiatowego wniosek. Podkreślił przy tym, że niezrozumiałe jest zatem że Starosta jako na datę złożenia wniosku wskazuje na październik 2023 r. oraz zaznaczył, że uzgodnienie wniosku w starostwie powiatowym przedłużyło się z przyczyn niezależnych od niego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa") wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, nie odpowiadają wymogom prawa.
Problemem wymagającym analizy w sprawie jest przyczyna odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji w zakresie spełnienia wymogów określonych w art. 7 ust. 2a uogrl, którą obydwa orzekające organy upatrują w braku możliwości zastosowania w aktualnym stanie prawnym (aktualnym na dzień orzekania każdego z organów) ww. przepisu w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem 24 września 2023 r.
W pierwszej kolejności należy zatem ustalić to, jak – w kontekście nowelizacji, która weszła w życie dnia 24 września 2023 r. – należy wykładać przepisy ustaw mających zastosowanie w postępowaniach dotyczących uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć – dotyczących uzgodnienia w zakresie przeznaczenia na cele nierolnicze gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - stanowią przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Przy czym, co istotne, na mocy ustawy zmieniającej z dnia 7 lipca 2023 r., doszło do istotnej zmiany przepisów upzp oraz innych ustaw, w tym również uogrl, które zasadniczo z dniem 24 września 2023 r. weszły w życie (patrz: art. 78 ustawy zmieniającej). Wskazana ustawa zmieniająca nowe brzmienie od dnia 24 września 2023 r. nadała również art. 7 ust. 2a uogrl, który dotychczas stanowił, że: "Nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli grunty te spełniają łącznie następujące warunki: 1) co najmniej połowa powierzchni każdej zwartej części gruntu zawiera się w obszarze zwartej zabudowy; 2) położone są w odległości nie większej niż 50 m od granicy najbliższej działki budowlanej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 oraz z 2022 r. poz. 1846); 3) położone są w odległości nie większej niż 50 metrów od drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693, 1768 i 1783); 4) ich powierzchnia nie przekracza 0,5 ha, bez względu na to, czy stanowią jedną całość, czy stanowią kilka odrębnych części." Na mocy ustawy zmieniającej art. 7 ust. 2a uogrl otrzymał natomiast brzmienie: "Nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym."
Co istotne, w ustawie zmieniającej znalazł się również przepis przejściowy zawarty w art. 59 ust. 1 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (tj. upzp) w brzmieniu dotychczasowym.
W związku z tym, nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy, które wszczęto przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, zastosowanie znajdują przepisy upzp w dotychczasowym brzmieniu, tj. sprzed dnia 24 września 2023 r.
Rozważenia wymaga natomiast czy w sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy wszczętych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w których to jak już wykazano powyżej, organy winny stosować przepisy obowiązujące w poprzednim stanie prawnym, zastosowanie będą miały przepisy uogrl w brzmieniu dotychczasowym (obowiązującym do dnia 24 września 2023 r.) czy też przepisy w nowym brzmieniu – tak jak przyjęły organy obu instancji w niniejszej sprawie.
W tym celu wskazać należy w pierwszej kolejności, że zgodnie art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 64 ust. 1 upzp w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r. decyzje o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu m.in. z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych - w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Według art. 53 ust. 5 upzp ww. uzgodnień dokonuje się w trybie art.106 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że zażalenie przysługuje wyłącznie inwestorowi. W przypadku niezajęcia stanowiska przez organ uzgadniający w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia wystąpienia o uzgodnienie - uzgodnienie uważa się za dokonane.
Z powyższego wynika więc, że postępowanie uzgodnieniowe jest postępowaniem wpadkowym postępowania głównego, czyli niejako etapem postępowania o ustalenie warunków zabudowy (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 220/12, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest ono celem samym w sobie, lecz służy załatwieniu sprawy w postępowaniu głównym o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Jeśli więc sprawa główna powinna zostać – z uwagi na datę wszczęcia postępowania przed dniem 24 września 2023 r. – załatwiona przy zastosowaniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r., co wynika z art. 59 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 7 lipca 2023 r. to organ w postępowaniu wpadkowym winien stosować również przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu sprzed nowelizacji.
Podkreślić należy ponadto, że do spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, nie stosuje się m.in. przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1a upzp, który wśród wymogów ustalenia decyzji o warunkach zabudowy wskazuje warunek, że teren (inwestycji) jest położony na obszarze uzupełnienia zabudowy. Przy czym pojęciem "obszaru uzupełnienia zabudowy" ustawodawca posłużył się również w znowelizowanym art. 7 ust. 2a uogrl. Niespójnym i nielogicznym byłoby więc przyjęcie w granicach tej samej sprawy, wszczętej przed wejściem w życie przepisów ustawy zmieniającej, do której zastosowanie mają dotychczasowe regulacje upzp, że jednocześnie regulacje wprowadzające pojęcie "obszaru uzupełnienia zabudowy" na gruncie upzp – nie mają zastosowania, natomiast te wprowadzone na gruncie uogrl – mają zastosowanie. W sytuacji gdy do decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na wszczęcie sprawy przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, nie stosuje się przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1a upzp, wprowadzającego wymóg, by działka, dla której ustalane są warunki zabudowy, stanowiła teren położony na obszarze uzupełnienia zabudowy, to konsekwentnie powinien to respektować również organ współdziałający w wydaniu decyzji. Organ uzgadniający, na potrzeby wydania postanowienia na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 6 upzp, winien w takiej sytuacji w sprawie zastosować przepisy uogrl w dotychczasowym brzmieniu.
Poza tym trzeba mieć na uwadze, że uzgodnienie, o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 6 upzp, jest wymagane w stosunku do wszystkich gruntów wykorzystywanych na cele rolne w rozumieniu art. 92 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten ma szerszy zakres zastosowania niż art. 61 ust. 1 pkt 4 upzp, który dotyczy tych gruntów, których zmiana przeznaczenia następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i wymaga uzyskania zgody właściwego organu na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 uogrl. Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi przepisy odrębne w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 upzp. Obejmuje swym działaniem wszelkie grunty rolne. Ochrona, o której mowa w art. 3 ust. 1 uogrl, dotyczy wszystkich gruntów rolnych, w rozumieniu tej ustawy, jak również gruntów (nieruchomości) wykorzystywanych na cele rolne w rozumieniu art. 92 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tak NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 528/18, dostępnym jw.). O spełnieniu warunku z art. 61 ust. 1 pkt 4 upzp decyduje zaś organ prowadzący postępowanie główne, niezależnie od uzgodnienia dokonywanego na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 6 upzp.
Wobec powyższego, w postępowaniu uzgodnieniowym prowadzonym na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 6 upzp organ właściwy do ochrony gruntów rolnych i leśnych powinien mieć na uwadze to, jakie przepisy upzp mają zastosowanie w postępowaniu głównym dotyczącym ustalenia decyzji o warunkach zabudowy (tj. sprzed nowelizacji czy w nowym brzmieniu) i w konsekwencji swoje stanowisko oprzeć na podstawie przepisów uogrl spójnych z przepisami postępowania głównego.
Wobec powyższego, w rozpatrywanej sprawie wykładnia mającego zastosowanie w sprawie prawa materialnego, przedstawiona przez organy obydwu instancji, była zdaniem Sądu błędna. Organy, które otrzymały do uzgodnienia projekt decyzji o warunkach zabudowy sporządzony w oparciu o dotychczasowy stan prawny – w szczególności o art. 7 ust. 2a uoglr w brzmieniu sprzed nowelizacji – uznały, że skoro ustawodawca nie wprowadził przepisów przejściowych dotyczących tego przepisu, to nie ma możliwości jego stosowania w dotychczasowym brzmieniu od dnia 24 września 2023 r. Wskazały jednocześnie, że od dnia 24 września 2023 r. wyjątek z art. 7 ust. 2a uogrl będzie mógł zostać zastosowany dopiero po wejściu w życie planu ogólnego, który wyznaczy obszar uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów upzp na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klasy I-III. Z powyższą argumentacją – z powyżej już przytoczonych powodów - nie sposób się jednak zgodzić. Przedstawione powyżej rozważania Sądu prowadzą bowiem do wniosku, że po dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej, art. 7 ust. 2a uogrl w brzmieniu sprzed nowelizacji nadal może być stosowany w konkretnych okolicznościach – tj. wtedy gdy postępowanie o wydanie warunków zabudowy wszczęto przed dniem 24 września 2023 r. Tym samym stwierdzić należy, że błędne założenia organów na temat wykładni przepisów upzp i uogrl doprowadziły w konsekwencji do odmowy uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy bez ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy z perspektywy przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie
Na koniec należy jeszcze zauważyć, że wobec braku przepisów intertemporalnych w zakresie art. 7 ust. 2a uogrl, a także w związku z tym, że ustawodawca w wyniku nowelizacji wprowadził przepisy mniej korzystne dla inwestorów, w sytuacji gdy postępowanie główne wszczęte zostało przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, należy stosować przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych obowiązujące przed dniem 24 września 2023 r. Zastosowanie takiego rozstrzygnięcia jest podyktowane obowiązkiem przestrzegania zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej, o których mowa w art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Natomiast zgodnie z drugim, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Przypomnieć również należy, że w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jej zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne. Takie argumenty Sąd właśnie znalazł i przedstawił w przedmiotowej sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 12/24 – dostępny jw.)
Podsumowując, Sąd zważył, że błędna wykładnia przepisów prawa materialnego dokonana przez Starostę i SKO w niniejszej sprawie stanowi uchybienie, które miało wpływ na jej wynik. Ponadto uchybienie to doprowadziło również do niekompletnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, bowiem po stwierdzeniu, że projekt decyzji został sporządzony na podstawie art. 7 ust. 2a uogrl w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej, organy nie podejmowały dalszych czynności wyjaśniających, takich jak np. ustalenie dokładnej daty wszczęcia postępowania o ustalenie warunków zabudowy – co w niniejszej sprawie jest informacją znamienną. Wobec tego Sąd podkreśla, że ponownie rozpoznając sprawę, organy powinny w pierwszej kolejności ustalić datę wszczęcia postępowania o wydanie warunków zabudowy – czego w toku postępowania w niniejszej sprawie de facto nie dokonano. Z argumentacji skarżącego wynikało co prawda, że wniosek o wydanie warunków zabudowy wniesiony został w czerwcu 2023 r., a organy tego nie zakwestionowały. Jednak okoliczność determinująca to jakie przepisy będą miały zastosowanie w sprawie winna wynikać z akt sprawy w sposób jednoznaczny i wyraźny, nie zaś dorozumiany. W tym zakresie należy zatem stwierdzić, że organy uchybiły przepisom postępowania, w szczególności zaś art. 7 i art. 77 § 1 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ppsa orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa, uwzględniając wysokość poniesionych kosztów sądowych (wpis od skargi w kwocie 100 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI