II SA/Bd 1127/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-02-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowyświadczenia socjalneogrzewaniemiejsce zamieszkaniagospodarstwo domowepostępowanie administracyjneKodeks postępowania administracyjnegoustawa o dodatku węglowymWSASKO

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego, uznając błędną wykładnię przepisów przez organy niższych instancji.

Skarżący G. T. domagał się przyznania dodatku węglowego, jednak Burmistrz B. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły, powołując się na brak jednoznacznego ustalenia miejsca zamieszkania oraz wcześniejszą wypłatę świadczenia na ten sam adres. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące dodatku węglowego, w szczególności w kontekście nowelizacji pozwalającej na przyznanie świadczenia w przypadku zamieszkiwania więcej niż jednego gospodarstwa domowego pod jednym adresem. Sąd podkreślił, że kluczowe jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego, a nie formalne zameldowanie czy tytuł prawny do lokalu.

Sprawa dotyczyła skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza B. odmawiającą przyznania dodatku węglowego. Organy odmówiły świadczenia, argumentując, że skarżący nie udowodnił swojego zamieszkiwania pod wskazanym adresem, nie posiadał umowy najmu ani dowodów opłat za media, a na ten adres został już wypłacony dodatek węglowy innemu mieszkańcowi. Dodatkowo, wniosek o stwierdzenie samodzielności lokali został złożony po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił obie decyzje, uznając ich błędną wykładnię przepisów ustawy o dodatku węglowym. Sąd podkreślił, że kluczowe dla przyznania dodatku jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego, a nie formalne zameldowanie czy tytuł prawny do lokalu. Wskazał, że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego i błędnie oceniły dowody, naruszając przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd zwrócił uwagę na cel nowelizacji ustawy, jakim jest objęcie wsparciem jak największej liczby gospodarstw domowych, odformalizowanie procedury i dokładne badanie okoliczności faktycznych. W ponownym postępowaniu organy mają obowiązek ustalić rzeczywiste miejsce zamieszkiwania skarżącego i prowadzenia przez niego gospodarstwa domowego, uwzględniając przy tym zasadę równego traktowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy błędnie oceniły dowody i ustaliły stan faktyczny. Kluczowe jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego, a nie formalne zameldowanie czy tytuł prawny do lokalu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego i błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące miejsca zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego, naruszając tym samym przepisy k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.d.w. art. 2 § 1

Ustawa o dodatku węglowym

Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, gdy głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe wpisany lub zgłoszony do CEEB.

u.d.w. art. 2 § 2

Ustawa o dodatku węglowym

Definicja gospodarstwa domowego (jednoosobowego i wieloosobowego).

u.d.w. art. 2 § 3c

Ustawa o dodatku węglowym

Regulacje dotyczące sytuacji, gdy pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu.

u.d.w. art. 2 § 3d

Ustawa o dodatku węglowym

Obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w przypadku braku możliwości ustalenia odrębnego adresu.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

Definicja miejsca zamieszkania osoby fizycznej.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek uwzględnienia wykładni prawa dokonanej przez sąd w orzeczeniu.

Pomocnicze

u.d.w. art. 2 § 15a

Ustawa o dodatku węglowym

Przykładowe dane, które mogą być wykorzystane do weryfikacji wniosku.

u.d.w. art. 2 § 15b

Ustawa o dodatku węglowym

Możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu ustalenia faktycznego stanu gospodarstwa domowego.

u.w.t.i.r. i CEEB art. 27a § 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

u.w.t.i.r. i CEEB art. 27g § 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

u.z.p.p.s.d.h. art. 26 § 1

Ustawa o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych

ustawa COVID-19 art. 2 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące miejsca zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego. Kluczowe jest faktyczne zamieszkiwanie, a nie formalne zameldowanie czy tytuł prawny. Organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego i nie zbadały wszechstronnie okoliczności faktycznych.

Odrzucone argumenty

Skarżący nie udowodnił zamieszkiwania pod wskazanym adresem. Brak umowy najmu i dowodów opłat za media. Wniosek o stwierdzenie samodzielności lokali złożony po terminie. Wcześniejsza wypłata dodatku na ten sam adres.

Godne uwagi sformułowania

"Błędne jest zdaniem Sądu takie zdekodowanie (odczytanie) normy prawnej z przepisów ustawy o dodatku węglowym, że warunkiem przyznania tego dodatku jest legalne zamieszkiwanie w budynku (lokalu)." "Przy ustalaniu prawa do dodatku węglowego nie ma więc znaczenia miejsce zameldowania osoby wnioskującej o przyznanie dodatku węglowego ani kwestia posiadania przez nią tytułu prawnego do budynku (lokalu), w którym osoba ta prowadzi gospodarstwo domowe." "Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, do której składa się wniosek." "Ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych."

Skład orzekający

Leszek Tyliński

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Saniewski

sędzia

Renata Owczarzak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego, zwłaszcza w kontekście faktycznego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego, a także stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniach administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o dodatku węglowym i ich interpretacji w konkretnym stanie faktycznym. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych świadczeń lub sytuacji prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego (dodatek węglowy) i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji, a nie opieranie się wyłącznie na formalnych przesłankach. Pokazuje też, jak sąd administracyjny może korygować błędy organów.

Dodatek węglowy: Czy liczy się zameldowanie, czy faktyczne mieszkanie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 1127/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Leszek Tyliński /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2024 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] lutego 2023 r. znak: [...].
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. G. T. (zwany dalej skarżącym) złożył do Burmistrza B. wniosek o wypłatę dodatku węglowego podając, że głównym źródłem ogrzewania budynku, w którym zamieszkuje jest kocioł na paliwo stałe, a jednoosobowe gospodarstwo domowe wnioskodawcy znajduje się w budynku wielorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania.
Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. znak: [...] Burmistrz B. odmówił skarżącemu przyznania dodatku węglowego z tego względu, że organ uznał, iż strona nie mieszka pod adresem wskazanym we wniosku o wypłatę dodatku węglowego, a nadto na adres, pod którym skarżący wskazał, że zamieszkuje został już wypłacony dodatek węglowy na rzecz osoby, która złożyła go jako pierwsza.
Odwołanie od w/w decyzji złożył skarżący, wnosząc o jej zmianę i wypłatę dodatku. W pierwszej kolejności wskazał, że tłumaczenie organu, że "ciężko jest jednoznacznie stwierdzić czy zamieszkuje pod podanym adresem" jest nie do zaakceptowania, a organ mógł podjąć dalsze czynności wyjaśniające. W dalszej części odwołania skarżący wskazał, że błędne jest przyjęcia przez organ, że wypłata świadczenia może nastąpić na rzecz osoby, która złożyła wniosek jako pierwsza, ponieważ pod adresem ul. [...], [...] zamieszkuje tylko on, a w zgromadzonym materiale dowodowym jest pismo skierowane do Starosty o samodzielności lokali. Wypłacenie świadczenia tylko jednej osobie jest niesprawiedliwe, ponieważ opał muszą zakupić wszyscy lokatorzy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r., znak [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że w materiale dowodowym znajduje się wydruk z CEEB, w którym odnotowane jest, że budynek położony przy ul. [...] w P. ogrzewany jest kotłem na paliwo stałe z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy (z funkcją co. oraz c.w.u.), a ponadto jako źródło ciepła wskazano ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny (z funkcją c.w.u.), budynek ten jest budynkiem jednorodzinnym, a deklaracja dotyczy wszystkich lokali mieszkalnych.
SKO podało, że w dniu [...] grudnia 2022 r. do organu I instancji wpłynęło oświadczenie S. K. jako właściciela nieruchomości objętej wnioskiem, że deklaracja CEEB dotyczy czterech mieszkań znajdujących się w budynku; nr [...] zaś z notatki urzędowej z dnia [...] grudnia 2022 r. wynika, że pod adresem wskazanym przez wnioskodawcę nikogo nie zastano, co stanowiło dla organu I instancji podstawę do wezwania strony do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie dokumentacji potwierdzającej podjęcie kroków formalnych do wydzielenia odrębnego adresu.
SKO wzięło pod uwagę, że organ I instancji ustalił, że opłaty za wywóz śmieci uiszczane są tylko przez 3 osoby, a żaden z lokali nie jest formalnie wyodrębniony (brak numeracji). W dniu [...] stycznia 2023 r. w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] grudnia 2022 r. wnioskodawca złożył do akt sprawy kserokopię wniosku skierowanego do Starosty [...] przez S. K. o stwierdzenie samodzielności lokali z dnia [...] stycznia 2023 r. w budynku przy ul. [...] w P. .
SKO wskazało, że pracownicy socjalni po raz kolejny udali się na wywiad środowiskowy w dniu [...] stycznia 2023 r., lecz ponownie nikogo nie zastali, a inny lokator budynku wskazał, że poza nim i jego rodziną nikt inny w nim nie przebywa zaś jak wynika z notatki służbowej pracownicy socjalni w dniu [...] lutego 2023 r. udali się pod adres ul. [...] w P. , stwierdzając, że skarżący nie posiada umowy najmu lokalu objętego wnioskiem, nie posiada żadnych rachunków za zużycie wody, energii elektrycznej, gazu, czy dowodów wpłat za wywóz śmieci. Strona nie była w stanie określić jakie jest szacunkowe zużycie mediów w lokalu, który zajmuje, gdzie zlokalizowane są liczniki za media oraz czy piecyk gazowy znajdujący się w lokalu działa prawidłowo. Skarżący wskazał, że przekazuje właścicielowi [...] zł miesięcznie. Z ustaleń wynikało nadto, że skarżący posiada stałe zameldowanie w P. [...], zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna w UP w W. oraz korzysta z usług medycznych w poradni zdrowia w G.. Strona nie była również kojarzona przez osobę zamieszkującą pod adresem wskazanym we wniosku.
Następnie SKO przytoczyło treść przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 141 z późn. zm.).
SKO ustaliło, że ze wskazań organu I instancji wynika, że na adres: ul. [...], [...], został już wcześniej wypłacony dodatek węglowy na wniosek złożony jako pierwszy.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego SKO stwierdziło, iż w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 2 ust. 3a i ust. 3b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, gdyż pod adresem: ul. [...], [...], zamieszkuje wyłącznie skarżący, to w ocenie SKO w okolicznościach sprawy mamy do czynienia z jednym adresem zamieszkania (ul. P. w P. ). SKO w szczególności zauważyło, że wniosek S. K. z dnia [...] stycznia 2023 r. o stwierdzenie samodzielności lokali nr [...] w P. przy ul. [...], złożony został dopiero [...] stycznia 2023 r. u Starosty [...]. Nie udokumentowano ponadto sposobu jego załatwienia.
Wobec tego w ocenie SKO w dalszej kolejności należało rozważyć, czy został wykazany ustawowy warunek braku możliwości ustalenia w terminie do dnia [...] listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem w odrębnych lokalach.
SKO zauważyło, że w sytuacji potwierdzenia uprzedniej wypłaty na ten sam adres miejsca zamieszkania dodatku, możliwość skorzystania ze znowelizowanych przepisów ustawy uwarunkowana została w pierwszej kolejności wykazaniem czynnego udziału strony, która winna wykazać, że w terminie do [...] listopada 2022 r., pomimo podjęcia realnych starań o ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla lokalu, w którym zamieszkuje, nie było to możliwe z obiektywnych przyczyn. W tej kwestii organ I instancji w istocie nie wypowiedział się.
W ocenie SKO nie sposób tymczasem przyjąć, że warunek ten został w okolicznościach sprawy spełniony. Jak wskazano, z akt sprawy wynika, iż dopiero w dniu [...] stycznia 2023 r. został złożony wniosek S. K. o stwierdzenie samodzielności lokali nr [...] w P. przy ul. [...]. Nie sposób zatem uznać, że został przedstawiony dowód podjęcia starań zmierzających do spełnienia powyższego ustawowego warunku, którego spełnienie przed 30 listopada 2022 r. nie było możliwe z obiektywnych przyczyn.
Wobec powyższego zdaniem SKO warunek ten należało uznać za niespełniony wobec strony, która w wyniku nowelizacji wprowadzonej w życie 3 listopada 2022 r. uzyskała możliwość przyznania dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego zamieszkującego pod jednym adresem miejsca zamieszkania, co gospodarstwo objęte wcześniej złożonym i pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o dodatek węglowy.
SKO zauważyło, że regulacje zawarte w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym zostały tak sformułowane, iż przede wszystkim w przepisie art. 2 ust. 3c tej ustawy postanowiono, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
Według SKO dopiero w razie ustalenia spełnienia powyższego warunku, a więc potwierdzenia braku możliwości ustalenia w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem miejsca zamieszkania, ustawodawca przesądził, że w takiej sytuacji organ następnie powinien przeprowadzić wywiad środowiskowy, po którym albo przyzna dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, albo przyznania tego dodatku odmówi.
Gdyby natomiast omówiony wyżej warunek, o którym mowa w art. 2 ust. 3c ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym został spełniony, to brak byłoby podstaw do przyznania skarżącemu dodatku węglowego z tej przyczyny, że w ocenie SKO brak jest możliwości do uznania, że został spełniony warunek zamieszkiwania i gospodarowania.
SKO zauważyło, że ustawodawca wprost odwołuje się do miejsca zamieszkania, jako warunku dla przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 2, ust. 3a, ust. 3b, ust. 3c, ust. 3d, ust. 3e i ust. 12 ustawy o dodatku węglowym). Pojęcie miejsca zamieszkania nie zostało w tym akcie prawnym zdefiniowane, jednakże zgodnie z art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.), miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Mając powyższe na uwadze, SKO zauważyło, że w ustawie o dodatku węgłowym, przy definiowaniu gospodarstwa domowego, w skład którego wchodzi osoba wnioskująca o przedmiotowy dodatek, został sformułowany warunek zamieszkiwania i gospodarowania.
Zdaniem SKO warunku tego nie można uznać za spełniony odnośnie skarżącego. Świadczą o tym w szczególności informacje z uzyskanego wywiadu środowiskowego. Organ dwukrotnie podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i dopiero trzecia umówiona wizyta odniosła rezultat, lecz ustalenia z tego wywiadu świadczą na niekorzyść skarżącego. SKO ustaliło, że skarżący nie tylko nie posiada umowy najmu tego lokalu, ale nie był również w ogóle zorientowany, gdzie znajdują się liczniki od mediów i jakie jest ich faktyczne zużycie, strona zameldowana jest pod innym adresem. W świetle całokształtu ustaleń poczynionych przez organ I instancji, żądanie czynienia dalszych wyjaśnień, o co wnosi strona w odwołaniu, SKO uznało za chybione.
W ocenie SKO w okolicznościach sprawy, w której skarżący ograniczył się jedynie do twierdzenia, że przekazuje właścicielowi [...] zł miesięcznie, trudno uznać za udowodnione, że spełnia on warunek zamieszkiwania i gospodarowania pod wskazanym we wniosku adresem i realnie ponosi koszty wynikające ze wzrostu cen na rynku energii, w tym koszty opału.
Skarżący złożył na ww. decyzję skargę, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie dodatku węglowego ewentualnie jej uchylenie oraz zarzucając naruszenie przepisów:
art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., przez błędną ocenę dowodów i ustalenie, że nie zamieszkuje pod wskazanym adresem,
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji wydanej z naruszeniem prawa poprzez błędne i krzywdzące ustalenia faktów,
art. 2 ust. 2 i ust. 3a-3d ustawy o dodatku węglowym przez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy pod adresem ul. [...] w P. mieszka tylko jedna osoba.
Skarżący rozwinął postawione zarzuty w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1412 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o dodatku węglowym), dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest m.in. kocioł na paliwo stałe (jak w przedmiotowej sprawie) wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, z późn. zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, w art. 2 ustawy o dodatku węglowym dodano m.in. ust. 3c-3e.
Stosownie zatem do postanowień art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zdanie pierwsze i drugie ustawy o dodatku węglowym)
Podnieść również należy, że nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie. Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe (por.m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 5 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 210/23; z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 474/23).
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu zaprezentowana przez orzekające w niniejszej sprawie organy wykładnia wskazanych co dopiero przepisów, a zwłaszcza art. 2 ust. 1, ust. 3a, 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym, jest błędna.
Po pierwsze, weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego musi mieć charakter wszechstronny. Stan sprawy istotny dla uprawnienia do dodatku węglowego może być ustalony w oparciu o dostępne organowi dane, które tylko przykładowo zostały wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy o dodatku węglowym. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego (art. 2 ust. 15b ustawy o dodatku węglowym). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d ustawy o dodatku węglowym). Zauważyć w tym miejscu należy, że przepisy ust. 15a-15e ustawy o dodatku węglowym dodane zostały w art. 2 z dniem 20 września 2022 r. mocą ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967).
W takim razie po drugie, obowiązkiem organów administracji publicznej jest podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; Dz. U. z 2023 r. poz. 775, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.). W myśl art. 8 k.p.a. organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Artykuł 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie orzekające organy nie zadośćuczyniły tym wymogom, wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przywołanymi przepisami prawa materialnego i zawartymi w nich przesłankami warunkującymi przyznanie tego dodatku.
Błędne jest zdaniem Sądu takie zdekodowanie (odczytanie) normy prawnej z przepisów ustawy o dodatku węglowym, że warunkiem przyznania tego dodatku jest legalne zamieszkiwanie w budynku (lokalu).
Warunkiem przyznania dodatku węglowego jest posiadanie miejsca zamieszkania i tym samym prowadzenie gospodarstwa domowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle regulacji art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dodatku węglowym kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku węglowego. Przesłanka ta podlega ustaleniu i ocenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez właściwy organ (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OW 157/22, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej ,,CBOSA").
Przy ustalaniu prawa do dodatku węglowego nie ma więc znaczenia miejsce zameldowania osoby wnioskującej o przyznanie dodatku węglowego ani kwestia posiadania przez nią tytułu prawnego do budynku (lokalu), w którym osoba ta prowadzi gospodarstwo domowe. Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, do której składa się wniosek.
Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie definiują pojęcia miejsca zamieszkania. Zasadne jest zatem odwołanie się z tym zakresie do definicji ogólnej tego pojęcia zamieszczonej w art. 25 k.c. (tj. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny; Dz. U. z 2023 r. poz. 1610). Zgodnie z przywołanym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym muszą one zaistnieć łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym, nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W konsekwencji organy prowadzące postępowanie administracyjne mają obowiązek ustalenia, czy wnioskujący o wypłatę dodatku węglowego prowadzi we wskazanym we wniosku o wypłatę dodatku lokalu bądź budynku gospodarstwo domowe i faktycznie tam zamieszkuje (por.m.in. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt II SA./Gl 1210/23; LEX nr 3620161 i z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1105/23; LEX nr 3621752, które to stanowiska w nich wyrażone Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela). Stąd nie do zaakceptowania jest stanowisko orzekających organów, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania dodatku węglowego, ponieważ nie posiada dokumentacji poświadczającej prowadzenie gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem (tj. umowy najmu, brak dowodów wpłat za zużycie wody, energii elektrycznej, gazu, wywozu nieczystości), posiada zameldowanie w P. , zarejestrowanie w Urzędzie Pracy w W. czy też zajmowanemu przez niego lokalowi nie nadano numeru ewidencyjnego. Na uwagę zasługuje natomiast fakt zawarty w oświadczeniu skarżącego z dnia [...] lutego 2023 r. (K. nr 11 akt administracyjnych organu I instancji), że wskazany lokal użytkuje od września (bez podania roku, prawdopodobnie chodzi o rok 2022).
O prawie do dodatku węglowego decyduje stan faktyczny w postaci rzeczywistego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w danym miejscu (pomieszczeniu), na obszarze gminy, do której się składa wniosek.
Wobec powyższego w ocenie Sądu organy obu instancji dopuściły się w toku postępowania naruszeń przepisów prawa, tj. art. 2 ust. 2 pkt 1, ust. 3a, 3c i 3d, ust. 15a, ust. 15b ustawy o dodatku węglowym poprzez ich błędne rozumienie i zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło także do błędnych ustaleń okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, a więc do naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy, którym w tym wypadku było SKO, dodatkowo dopuściło się naruszenia w sposób istotny art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy wadliwą decyzję organu I instancji.
Powyższe stanowi ziszczenie się przesłanek do uchylenia kontrolowanych decyzji, wskazanych w art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej p.p.s.a.).
W ponownym rozpatrzeniu sprawy organy zobowiązane będą do uwzględnienie stanowiska Sądu wobec postanowień art. 153 p.p.s.a. i ustalenia ponad wszelką wątpliwość miejsca rzeczywistego zamieszkiwania skarżącego i prowadzenia przez niego gospodarstwa domowego oraz spełnienia wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie skarżącemu żądanego przez niego dodatku węglowego bacząc przy tym na równe traktowanie wszystkich starających się o przyznanie tego świadczenia, tak by nie dawało asumptu do podniesienia zarzutu dyskryminacji z jakiegokolwiek powodu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
R. Owczarzak L. Tyliński G. Saniewski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI