II SA/Bd 1124/05

II SA/Bd 1124/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grażyna Malinowska-Wasik /przewodniczący/
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 75 par. 1 art. 79 par. 1 art. 10 par. 1 art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA: Renata Owczarzak Asesor WSA: Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Kazimiery M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005 nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2005 r. nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] 2005 r. działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w B. odmówiła Kazimierze M. przyznania zasiłku stałego w miesiącu sierpniu 2005 r.
Organ pierwszej instancji ustalił, że Kazimiera M. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i synem. Organ, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 1998 r. stwierdził, że złożenie oświadczenia w kwestii prowadzenia gospodarstwa domowego nie jest przesłanką niewzruszalną, której organ pomocy społecznej nie może podważyć. W rozpatrywanej sprawie oświadczenia wnioskodawczyni o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego nie uznano za wiarygodne wobec braku potwierdzenia tej okoliczności przez jej męża, z którym organowi nie udało się skontaktować. W ocenie organu nie można też uznać za dowód potwierdzający prowadzenie odrębnego gospodarstwa kserokopii pozwu o orzeczenie separacji małżeństwa, gdyż może być on w każdej chwili wycofany. Ponadto środowisko lokalne potwierdziło, że wnioskodawczyni wraz z mężem stanowi jedną rodzinę, która wspólnie zamieszkuje, gospodaruje i wychowuje dziecko. W konsekwencji organ uznał, że nie jest możliwe ustalenie dochodu rodziny skarżącej.
W odwołaniu skarżąca zarzuciła, że postępowanie dotyczące udzielenia pomocy, jak też sama odmowa przyznania pomocy dokonały się pod wpływem opinii sąsiadów, przy czym żaden z sąsiadów nie bywał u skarżącej, nie dostrzegł także, że kiedy mąż odwiedza dziecko ona "wychodzi z płaczem" z domu.
Skarżąca zarzuciła również, że pracownik socjalny, pomimo że inni pracownicy socjalni przeprowadzają wywiad środowiskowy w sobotę - odmówił sporządzenia wywiadu środowiskowego w tym dniu, a właśnie tylko w soboty i niedziele mąż przebywa w domu. Podniosła, że została błędnie poinformowana, jakiej treści pozew należy skierować do sądu, a w szczególności że należy zawrzeć w nim żądanie alimentów.
Skarżąca wskazała na swój zły stan psychiczny. Zaprzeczyła jakoby u niej w domu odbywały się "balangi pijackie", wskazując, że mają one miejsce u sąsiadów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Kolegium przyznało, że jednym z dowodów potwierdzających wspólne zamieszkanie rodziny były dla organu pierwszej instancji informacje uzyskane od sąsiadów, jednakże za przekonujący dowód dotyczący sytuacji skarżącej uznało znajdującą się w aktach decyzję z dnia [...] 2005 r. przyznającą Kazimierze M. dodatek mieszkaniowy. Z treści tej decyzji wynika jednoznacznie, że skarżąca wykazała trzech członków gospodarstwa domowego, a do dnia złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego decyzja ta nie została zmieniona. W świetle tej okoliczności Kolegium stwierdziło, że niedopuszczalne jest aby osoba zainteresowana otrzymaniem świadczenia mogła składać dwa różne oświadczenia w zależności od tego, o jaki rodzaj świadczenia występuje.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących pracownika socjalnego Kolegium uznało, że sposób wykonywania obowiązków służbowych nie należy do zakresu postępowania o przyznanie świadczenia, a strona może zgłosić swoje uwagi dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.
W skardze Kazimiera M. podniosła, że nie może przedłożyć żądanej przez organy pomocy społecznej informacji o zarobkach męża, gdyż po tym, jak udało jej się uzyskać zaświadczenie o jego zarobkach dla celów uzyskania dodatku mieszkaniowego, mąż zabronił swojemu pracodawcy wydania takich informacji skarżącej.
Wypowiadając się w kwestii liczby osób gospodarstwa skarżąca wskazała, że w momencie składania w kwietniu wniosku o dodatek mieszkaniowy nie było jeszcze wszczęte postępowanie o separację, co więcej w obecnie złożonym wniosku o dodatek mieszkaniowy oświadczyła, że jej gospodarstwo domowe składa się z dwóch osób. Mąż mieszka i pracuje w B., skąd przyjeżdża w odwiedziny do syna, pomaga w jego nauce i wychowaniu oraz łoży na jego utrzymanie kwotę ok 300 zł, czasem zrobi zakupy.
Skarżąca podniosła, że jest chora psychicznie oraz że odejście męża było spowodowane dowiedzeniem się przez niego, że była bita i seksualnie wykorzystywana przez własnego ojca.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sąd podziela stanowisko organu pierwszej instancji, którego podstawą jest treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 1998 r. (sygn. akt I SA1995/97, opubl. w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 45807), że do stwierdzenia faktu prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego nie wystarczy samo oświadczenie wnioskodawcy w tym przedmiocie. Należy jednak zwrócić uwagę, że ustalenie faktu prowadzenia wspólnego lub odrębnego gospodarstwa domowego wymaga odpowiedniego tj. zgodnego z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "kpa") postępowania dowodowego. W sprawie, w której zapadł powoływany przez organ wyrok, organ administracji twierdzenie o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego oparł o szczegółowe ustalenia stwierdzając m.in. że o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego świadczy wspólne zamieszkiwanie, jedna wspólna kuchnia, wspólne naczynia kuchenne, przygotowywanie posiłków dla całej rodziny, sprawowanie opieki nad córką, wspólna łazienka, środki czystości i opłaty związane z eksploatacją mieszkania.
W przedmiotowej sprawie dla organu pierwszej instancji głównym dowodem na rzecz tezy o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego przez skarżącą i jej męża była informacja zawarta w notatce służbowej pracownika socjalnego (k. 7 akt administracyjnych), której źródłem było bliżej nie sprecyzowane "środowisko lokalne". Wprawdzie przepis art. 75 § 1 kpa pozwala jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, jednakże jeżeli organ odwołuje się do informacji pochodzących od osób fizycznych (tak Sąd rozumie "środowisko lokalne"), jako dowodu w sprawie, to przewidzianą przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego formą uzyskania takiego dowodu jest przesłuchanie świadka, o którym strona powinna być zawiadomiona (art. 79 § 1 kpa). Tylko takie uzyskanie informacji pozwala na zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowania, tj. realizację zasady, o której mowa w art. 10 § 1 kpa. Informacja uzyskana bez zachowania tej formy może być uznana co najwyżej za wskazówkę dla organu co do sposobu i zakresu prowadzenia dalszego postępowania dowodowego.
Jako niekorzystna dla strony okoliczność nie może być także uznany sam fakt braku kontaktu z jej mężem. Mąż skarżącej nie może być bowiem uznany za jedyne wiarygodne źródło informacji w sprawie - twierdzenia skarżącej co do prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego mogły być zweryfikowane poprzez przeprowadzenie innych dowodów (np. przesłuchanie świadków, oględziny). Nie można zatem uznać, aby rozstrzygnięcie organu zostało oparte o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa).
Organ drugiej instancji, nie kwestionując wartości dowodowej informacji uzyskanej od "środowiska lokalnego" uznał, że przesądzającym w sprawie dowodem jest treść decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2005 r. przyznająca skarżącej dodatek mieszkaniowy, w której wskazano, że jej gospodarstwo domowe liczy trzy osoby (skarżącą, jej męża i ich dziecko), a nie jak wskazała skarżąca we wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej - dwie osoby. Aczkolwiek należy uznać za słuszny pogląd Kolegium, że niedopuszczalne jest, aby osoba zainteresowana otrzymaniem świadczenia mogła składać dwa różne oświadczenia w zależności od tego, o jaki rodzaj świadczenia występuje, tym niemniej okoliczność ta nie może być podnoszona w oderwaniu od zasady, że organ administracji wydaje swoją decyzję w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dniu podjęcia decyzji (konsekwencja m.in. zasady praworządności określonej w art. 6 kpa). Powołując zatem informację z dnia 4 maja 2005r. nie można było pominąć faktu, że skarżąca w dniu 16 sierpnia 2005 r. wystąpiła do Sądu Okręgowego w B. o orzeczenie separacji z mężem. Okoliczność ta mogła bowiem świadczyć iż doszło do takiego stopnia rozpadu związku skarżącej, że zaczęła ona prowadzić odrębne gospodarstwo domowe.
W ponownym postępowaniu organy administracji powinny przeprowadzić zgodne z zasadami kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe, w zależności od potrzeb korzystając z dowodu ze świadków (sąsiadów), oględzin mieszkania skarżącej, przy zapewnieniu skarżącej czynnego udział w postępowaniu.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), należało orzec jak w sentencji.