II SA/Bd 1123/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na karę pieniężną za nieosiągnięcie poziomu recyklingu odpadów komunalnych, uznając, że brak wpływu na sytuację nie zwalnia z odpowiedzialności.
Spółka zaskarżyła karę pieniężną nałożoną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych w 2021 roku. Zarzucała organom nieuwzględnienie siły wyższej oraz błędną interpretację przepisów dotyczących wagi naruszenia. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że spółka jako profesjonalista powinna była przewidzieć i zapobiec sytuacji, a osiągnięty poziom recyklingu (6,03% zamiast wymaganego 20%) nie może być uznany za znikomy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę R. B. (dalej jako „skarżąca”) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy B. B. nakładającą na spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie w 2021 roku poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Skarżąca podnosiła, że organy obu instancji nie rozważyły wystąpienia siły wyższej ani przesłanek z art. 189f k.p.a., błędnie oceniając wagę naruszenia. Sąd uznał, że spółka jako profesjonalny podmiot odbierający odpady miała obowiązek znać przepisy i zapewnić osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu (20% wagowo), niezależnie od działań innych podmiotów. Stwierdzono, że osiągnięty poziom 6,03% nie jest znikomy, a okoliczności takie jak niska jakość odpadów czy brak segregacji przez właścicieli nieruchomości nie zwalniają spółki z odpowiedzialności, gdyż powinna była przewidzieć i zapobiec takiej sytuacji. Sąd nie dopatrzył się również wystąpienia siły wyższej w rozumieniu przepisów, uznając skutki za możliwe do przewidzenia. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, spółka jako profesjonalny podmiot powinna przewidzieć i zapobiec takim sytuacjom, a osiągnięty niski poziom recyklingu nie może być uznany za znikomy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że odpowiedzialność spółki jest indywidualna i niezależna od innych podmiotów. Profesjonalizm i doświadczenie zobowiązują do podjęcia działań zapobiegawczych. Niska jakość odpadów czy brak segregacji nie stanowią wystarczającej podstawy do zwolnienia z kary, jeśli spółka nie wykazała należytej staranności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.c.p.g. art. 9g
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Podmiot odbierający odpady komunalne jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (za 2021 r. co najmniej 20% wagowo).
u.c.p.g. art. 9x § ust. 2 pkt 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych skutkuje nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej.
u.c.p.g. art. 9x § ust. 3
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Sposób obliczania kary pieniężnej jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych odpadów na składowisku i brakującej masy odpadów.
Pomocnicze
k.p.a. art. 189e
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis wyłączający możliwość ukarania strony w sytuacji siły wyższej.
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis umożliwiający odstąpienie od nałożenia kary, gdy waga naruszenia prawa jest znikoma.
p.o.ś. art. 290 § ust. 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Podstawa do określenia wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola sądowa decyzji administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice kontroli sądowej.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o oddaleniu skargi.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 art. 15zzs(4) § ust. 3
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek profesjonalnego podmiotu do zapewnienia osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu. Niska jakość odpadów i brak segregacji przez mieszkańców nie stanowią siły wyższej ani podstawy do odstąpienia od kary. Osiągnięty poziom recyklingu (6,03%) nie jest znikomy i uzasadnia nałożenie kary. Odpowiedzialność spółki jest indywidualna i niezależna od innych podmiotów.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania lub odstąpienia od wymierzenia kary. Naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego. Naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie. Naruszenie art. 189e k.p.a. poprzez niezastosowanie w sytuacji siły wyższej. Naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sytuacji znikomej wagi naruszenia. Naruszenie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez niewłaściwe zastosowanie kary, gdy przyczyny nieosiągnięcia poziomu recyklingu były niezależne od spółki.
Godne uwagi sformułowania
Spółka jako profesjonalista, działająca w branży od wielu lat, powinna też być świadoma konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą. Poziom recyklingu wymagany od spółki wynosił 20% masy odebranych odpadów komunalnych. Tymczasem, według ustaleń organów, faktycznie wskaźnik ten wyniósł 6,03%. Za siłę wyższą mogą być także uznane zdarzenia wywołane przez człowieka, jak działania wojenne lub gwałtowne rozruchy, a także akty władzy publicznej, którym należy się podporządkować pod groźbą sankcji.
Skład orzekający
Elżbieta Piechowiak
przewodniczący
Jerzy Bortkiewicz
członek
Renata Owczarzak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności podmiotów odbierających odpady za nieosiągnięcie poziomów recyklingu, a także definicji i zastosowania siły wyższej w kontekście odpowiedzialności administracyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki odbierającej odpady komunalne i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego tematu ochrony środowiska i odpowiedzialności przedsiębiorców za gospodarkę odpadami. Pokazuje, że nawet profesjonalne firmy mogą ponieść konsekwencje za nieosiągnięcie celów recyklingu, a argumenty o czynnikach zewnętrznych nie zawsze są skuteczne.
“Czy brak segregacji odpadów przez mieszkańców zwalnia firmę z odpowiedzialności za brak recyklingu?”
Sektor
gospodarka odpadami
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 1123/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2023-11-22 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-09-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Elżbieta Piechowiak /przewodniczący/ Jerzy Bortkiewicz Renata Owczarzak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy Hasła tematyczne Odpady Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2519 art. 9x, art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] Wójt Gminy B. B. działając na podstawie art. 9x ust.2 pkt 1 i art. 9zb ust. 1 w zw. z art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. z 2022 r., poz. 2519 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1530) nałożył na R. B. (dalej jako: "skarżąca") administracyjna karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie w 2021 roku poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 lipca 2023 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania [...] B. S.A., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że organ I instancji szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną i mechanizm naliczania kary pieniężnej. W ocenie Kolegium poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia oraz ten rzeczywiście osiągnięty, jak również wysokość kary pieniężnej zostały wyliczone prawidłowo. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że skarżąca nie uzyskała w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu odebranych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych z terenu gminy. SKO wskazało, że bezsporny jest poziom uzyskanego przez skarżącą recyklingu na poziomie 6,03% (z wymaganej ilości 316,9820 Mg) poziomu recyklingu, w stosunku do wymaganego poziomu recyklingu 20% za 2021 r. W ocenie Kolegium prawidłowo została obliczona wysokość kary tj. [...] zł jako iloczyn jednostkowej opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku i brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Do osiągnięcia poziomu 20% zabrakło 221,4119 Mg, które pomnożone przez kwotę [...]zł, będącą jednostkową stawką opłaty zł/Mg wynikającą z załącznika nr [...], rozdział II lp. 1051 do obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M.P. z 2020 r., poz. 961 zł) dały ww. kwotę. Podstawy do obliczenia kary ustalono w oparciu o przepisy art. 9g pkt. 1 i art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jak i na podstawie sprawozdania za 2021 r. złożonego przez skarżącą. Kolegium podkreśliło przy tym, że dane pochodzące ze sprawozdania, wykonane działania matematyczne i uzyskane obliczenia nie były i nie są kwestionowane przez skarżącą. Wobec tego poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia jak i rzeczywiście osiągnięty oraz wysokość wyliczonej kary pieniężnej są wskazane prawidłowo. Kolegium podkreśliło, że strona skarżąca jako podmiot profesjonalny ma obowiązek znać przepisy prawa oraz wykonywać ciążące na niej obowiązki związane z odbieraniem odpadów. W celu zabezpieczenia swoich interesów i dochowania ustawowych nakazów, Spółka powinna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić obowiązujący poziom recyklingu. Organ poza obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie miał obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez skarżącą i ustalenia okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia przedmiotowej kary. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż Spółka nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu recyklingu w 2021, a więc nie doszło do zaprzestania naruszenia prawa, a nadto osiągnięcie poziomu recyklingu rzędu 6,03 % z wymaganych 20% nie pozwala na stwierdzenie, że waga naruszenia była znikoma. Kolegium stwierdziło ponadto, że przepis art. 9x ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewiduje jako przesłanki wymierzenia kary, stopnia zawinienia zobowiązanego podmiotu w nieosiągnięciu określonych prawem poziomów recyklingu, lecz sam fakt nieosiągnięcia tych poziomów. Tym samym przedmiotowa kara należy do kar bezwzględnie określonych, które mają na celu zmobilizowanie przedsiębiorców odbierających odpady do osiągnięcia jak najwyższego poziomu ekologicznego. Zdaniem Kolegium w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można zastosować także art. 189 f § 2 k.p.a. gdyż ze względu na przedmiot kary, tj. nieosiągnięcie konkretnego poziomu recyklingu w 2021 r., nie jest możliwe zaprzestanie naruszenia prawa. Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącej aby przeszkodę do nałożenia kary stanowiło wystąpienie siły wyższej. Podkreśliło, że skarżąca jest podmiotem trudniącym się od lat odbiorem odpadów, a zatem zawierając umowy na odbiór odpadów z nieruchomości niezamieszkałych winna brać pod uwagę, że właściciele tych nieruchomości mogą nie być skłonni do segregacji odpadów. W ocenie SKO dokonane w sprawie przez organ I instancji ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzona ocena materiału dowodowego są wystarczające do załatwienia sprawy. Tym samym Kolegium nie podzieliło zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także zarzutów dot. naruszenia art. 6, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję Spółka zarzuciła: I. naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 15 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania albo odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy wystąpiły przesłanki określone art. 189e i art. 189f k.p.a. Zdaniem strony skarżącej organy obu instancji pominęły rozważenie wystąpienia w niniejszej sprawie siły wyższej jako przesłanki egzoneracyjnej, zaś w zakresie podstaw zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. błędnie przyjęły, że o wadze naruszenia w postaci nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia decyduje dysproporcja między poziomem wymaganym a poziomem osiągniętym. Organ II instancji powielił ustalenia organu I instancji nie czyniąc własnych ustaleń w zakresie podstaw do umorzenia postępowania bądź odstąpienia od administracyjnej kary pieniężnej; 2. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez a) zaniechanie wszechstronnego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego, prowadzące do nierozważenia możliwości zastosowania instytucji z art. 189e k.p.a. albo art. 189 f pkt 1 k.p.a., w szczególności polegające na: - zaniechaniu rozważenia czy Spółka podjęła (a jeśli tak, to jakie) dostępne działania w celu realizowania w 2021 r. wymagań wynikających z art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach; - całkowitym pominięciu przyczyn z powodu których osiągnięcie przez Spółkę wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu było obiektywnie niemożliwe; - nieuwzględnienie, że brak uzyskania poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu był konsekwencją niskiej jakości odpadów odbieranych od właścicieli nieruchomości; - nieuwzględnienie, że Spółka stosuje najwyższe możliwe normy jakościowe, w tym w zakresie recyklingu odpadów i konsekwentnie podejmuje działania mające na celu doskonalenie prowadzonych procesów gospodarowania odpadami; b) niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności polegające na nieuwzględnieniu, że: - Spółka przedstawiła właścicielom nieruchomości położonych na terenie gminy B. B. ofertę na odbiór frakcji odpadów podlegających selektywnej zbiórce wraz z informacją o ich obowiązkowej segregacji; - nie wszyscy właściciele nieruchomości położonych w gminie B. B. segregują wytworzone odpady, a część z nich segreguje jedynie niektóre frakcje ze wszystkich odpadów podlegających selektywnej zbiórce; - odpady komunalne odebrane przez Spółkę stanowiły niewielką część wszystkich odebranych odpadów z terenu gminy B. B. w 2021 r., znaczną część odpadów stanowiły odpady powstające w związku z działalnością przedsiębiorców na terenie Gminy, niepodlegające selektywnej zbiórce; - nieosiągnięcie przez Spółkę wymaganych poziomów przygotowania do odzysku i recyklingu nie wpłynęło na nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez Gminę; 2. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonej w tych przepisach zasady przekonywania, polegające na lakonicznym i ogólnym uzasadnieniu przyczyn nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na Spółkę, a także bezpodstawnym, nieprzekonującym twierdzeniu, że w niniejszej sprawie nie można zastosować art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a., a także nie odniesieniu się przez organy obu instancji do treści art. 189 k.p.a.; 3. art. 189e k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nałożenie kary pieniężnej na Spółkę podczas gdy do naruszenia prawa doszło w warunkach siły wyższej, pomimo podejmowanych przez Spółkę starań zapobieżenia naruszeniu; 4. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające w szczególności na braku rzetelnej analizy wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek jego zastosowania i nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej; 5. art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady legalności polegającej na wydaniu decyzji w sposób rażąco naruszający przepisy prawa materialnego i procesowego; 6. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy wydanej z naruszeniem prawa decyzji organu I instancji; II. Naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na Spółkę administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego, a brak osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od Spółki, dokładającej należytej staranności i stosującej najwyższe normy jakościowe w celu doskonalenia prowadzonych procesów gospodarowania odpadami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Mocą art. 1 § 2 tej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634) statuuje zaś zasadę, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach danej sprawy, a sąd zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. B. w przedmiocie nałożenia na [...] B. S.A. administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użytku i recyklingu odpadów komunalnych. Skarżąca kwestionuje istnienie podstaw do wymierzenia kary. Zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa lub 3b ust. 1 u.c.p.g., przy czym poziom ten za rok 2021 wynosił co najmniej w wysokości 20% wagowo. Zatem to na skarżącej ciążył taki obowiązek, niezależnie od takiego samego obowiązku ciążącego na gminie czy innych przedsiębiorcach. Należy przy tym podkreślić, że odpowiedzialność spółki jest jej indywidualną odpowiedzialnością, niezależną od tego, czy wymagany poziom udało się ostatecznie w gminie osiągnąć. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., obliczanej zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.p.g., czyli jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. W ocenie Sądu, skarżąca zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów miała możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych, doświadczenia i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów odzysku, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Spółka podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista, działająca w branży od wielu lat, powinna też być świadoma konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Podnieść również należy, że spółka nie wykazała się dostateczną aktywnością w dążeniu do osiągnięcia wyznaczonego jej celu. Argumentacja podnoszona przez spółkę wskazująca na niską jakość odpadów odbieranych od właścicieli nieruchomości, nie segregowanie przez właścicieli nieruchomości odpadów lub segregowanie jednie niektórych frakcji ze wszystkich odpadów nie zasługuje na uwzględnienie. Spółka nie tylko sama nie przedsięwzięła skutecznych działań, które pozwoliłyby na uzyskanie wspomnianego wskaźnika w odniesieniu masy odebranych odpadów komunalnych, ale również nie sygnalizowała organowi I instancji problemów w tej materii celem podjęcia wspólnych czynności przeciwdziałających temu. Spółka, jako przedsiębiorca, winna podjąć takie działania, które zapewniłyby właściwy poziom przygotowania omawianej kategorii odpadów do ponownego użycia i recyklingu. Stwierdzić należy, że brak było podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie miała wpływu na nieosiągnięcie zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g. obowiązujących w 2021 r. poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W sprawie niniejszej nie jest sporne, że spółka osiągnęła niewielki poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2021, stąd nałożenie na nią kary było uzasadnione. Nieosiągnięcie przez przedsiębiorcę poziomu recyklingu w danym roku kalendarzowym prowadzi do konsekwencji w postaci nałożenia na ten podmiot kary pieniężnej bez możliwości jej miarkowania ze względu na takie okoliczności, jak stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasowa działalność podmiotu. W ocenie Sądu brak było również podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., który zgodnie z uchwałą NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21, stosuje się do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W niniejszym przypadku nie można mówić, aby naruszenie prawa było znikome. Wskazać należy, iż chronionym dobrem jest dobro wspólne, jakim jest środowisko, a celem - ograniczenie negatywnego oddziaływania na jego elementy przyrodnicze, poprzez wprowadzenie obowiązku osiągnięcia określonych limitów recyklingu. Stąd też, wbrew stanowisku spółki, osiągnięty przez nią poziom recyklingu w relacji do wymaganego, jak słusznie wskazało Kolegium, ma istotne znaczenie w kontekście oceny "znikomości" naruszenia. Poziom recyklingu wymagany od spółki wynosił 20% masy odebranych odpadów komunalnych. Tymczasem, według ustaleń organów, faktycznie wskaźnik ten wyniósł 6,03%. Należy przy tym mieć na uwadze, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych ma wpływ na osiągnięcie całościowo przez gminę wymaganych dla niej poziomów, przy czym poziom ten ma charakter wymaganego minimum. A zatem, zarówno przedsiębiorcy jak i gminy powinni dążyć do tego, aby te poziomy osiągnąć w jak najwyższym stopniu. Nie można przyjąć, że waga naruszenia prawa przez konkretnego przedsiębiorcę jest znikoma, w zależności od tego czy faktycznie dana gmina obowiązujące ją poziomy recyklingu odnośnie do danych frakcji odpadów w danym roku osiągnęła, czy też nie. Sąd stwierdził także, że w sprawie nie wystąpiła okoliczność o której mowa w art. 189e k.p.a. Przepis ten wyłącza możliwość ukarania strony jedynie w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Przepisy prawa nie regulują tego pojęcia, wykształciło się ono w doktrynie i orzecznictwie. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2020 r. sygn. VI SA/Wa 2331/19 przepis art. 189e k.p.a nie zmienia charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną determinowaną winą i przyczynami naruszenia. Przepis ten jedynie wyłącza możliwość ukarania strony w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Ponadto należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2022r. sygn. VI SA/Wa 2576/21, że za siłę wyższą uznawane jest wyłącznie zdarzenie charakteryzujące się trzema następującymi cechami: zewnętrznością, niemożliwością jego przewidzenia oraz niemożliwością zapobieżenia jego skutkom. Siła wyższa wyznacza granicę odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Dominuje koncepcja obiektywna siły wyższej rozumianej jako zdarzenie zewnętrzne w stosunku do ruchu przedsiębiorstwa, o charakterze nadzwyczajnym, przejawiającym się w nieznacznym stopniu prawdopodobieństwa jego wystąpienia oraz o charakterze przemożnym, polegającym na niemożności jego "opanowania" i zapobieżenia jego skutkom na istniejącym w danej chwili poziomie rozwoju wiedzy i techniki. Zwykle przejawem tak rozumianej vis maior są katastrofy żywiołowe - trzęsienia ziemi, powodzie lub huragany. Za siłę wyższą mogą być także uznane zdarzenia wywołane przez człowieka, jak działania wojenne lub gwałtowne rozruchy, a także akty władzy publicznej, którym należy się podporządkować pod groźbą sankcji. W okolicznościach niniejszej sprawy, skutki w postaci niskich parametrów odzysku były możliwe do przewidzenia, gdyż były pochodną oceny wykonalności zawieranych przez skarżącą umów, zdobytego branżowego doświadczenia, sytuacji rynkowej, świadomości ekologicznej i innych okoliczności, które wymagają podjęcia aktywności w celu spełnienia wymagań ustawowych. W ocenie Sądu dokonane w sprawie przez organ I i II instancji ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzona ocena zgromadzonego materiału dowodowego są wystarczające do załatwienia sprawy. Tym samym organ II instancji nie naruszył obowiązków wynikających z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa. Prowadząc postępowanie organ działał, stosownie do wymogu art. 6 kpa, na podstawie i w granicach obowiązującego prawa i w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 kpa zasadami proporcjonalności i bezstronności a uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia odpowiada wymogom określonym w art. 11 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa. Wbrew zarzutom skargi organ nie dopuścił się także naruszenia art. 15 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w sytuacji gdy brak jest podstaw do przyjęcia, aby treść przepisów art. 9g i art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g., stanowiących materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, budziła wątpliwość w zakresie jej interpretacji w odniesieniu do stanu prawnego niniejszej sprawy. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Z tego powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI