II SA/Bd 1120/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia opiniujące negatywnie projekt podziału nieruchomości, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego i prawnego, w tym potencjalnych wyjątków od zakazu podziału wynikającego z planu miejscowego.
Skarżący domagali się zaopiniowania projektu podziału nieruchomości, jednak Prezydent Miasta Torunia i Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydali negatywne opinie, powołując się na zakaz dalszych podziałów działek zawarty w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te postanowienia, wskazując na konieczność zbadania historii podziałów nieruchomości w obszarze objętym planem, celu planowanego podziału oraz potencjalnego zastosowania przepisów o wyjątkach od zakazu podziału. Sąd podkreślił również, że organy nie odniosły się do wszystkich zarzutów skarżących i nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego.
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Torunia o negatywnym zaopiniowaniu wstępnego projektu podziału nieruchomości. Organy oparły swoje rozstrzygnięcia na § 3 ust. 3 pkt 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który zakazywał dalszych podziałów działek, z wyjątkiem podziałów dla celów infrastruktury technicznej. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując m.in. na przekroczenie kompetencji Rady Miasta przy wprowadzaniu zakazu podziału oraz nierozważenie przez organy możliwości zastosowania art. 95 u.g.n. (wyjątki od zakazu podziału). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że organy obu instancji pominęły istotne kwestie, takie jak analiza stanu zaewidencjonowania gruntu w dacie uchwalenia planu miejscowego oraz czy w podobnych przypadkach dopuszczano inne podziały. Ponadto, organy nie zbadały, czy w sprawie zachodzi któryś z wyjątków określonych w art. 95 u.g.n., co czyniłoby ocenę zgodności z planem zbędną. Sąd podkreślił również, że organy nie odniosły się do wszystkich zarzutów zażalenia, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego. Sąd zwrócił uwagę na potencjalną nieaktualność lub sprzeczność przepisów planu miejscowego z aktami wyższego rzędu, w szczególności w kontekście późniejszych zmian planu. Wskazano, że organy powinny zbadać cel planowanego podziału oraz czy nie zachodzą przesłanki z art. 95 u.g.n., a także ustalić, czy zakaz podziału zawarty w planie nie jest sprzeczny z ustawą o gospodarce nieruchomościami i czy nie doszło do utraty jego aktualności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Zakaz dalszych podziałów działek zawarty w planie miejscowym nie może być uznany za zasadę podziału i może być sprzeczny z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy powinny zbadać, czy w sprawie nie zachodzą wyjątki od zakazu podziału określone w art. 95 u.g.n. oraz czy plan miejscowy nie utracił aktualności lub nie jest sprzeczny z aktami wyższego rzędu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego i prawnego. Pominęły analizę historii podziałów nieruchomości w obszarze objętym planem, cel planowanego podziału oraz potencjalne zastosowanie przepisów o wyjątkach od zakazu podziału. Sąd podkreślił, że zakaz podziału w planie miejscowym nie jest "zasadą podziału" i nie może ingerować w kompetencje organów w zakresie procedury podziału, a ograniczenia prawa własności nie mogą być interpretowane rozszerzająco i niezgodnie z aktem wyższego rzędu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.g.n. art. 93 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.n. art. 93 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 93 § 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 95
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 124 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 124 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 14 § 8
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 15 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Plan miejscowy określa obowiązkowo szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości.
Konstytucja RP art. 87 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakaz dalszych podziałów działek w planie miejscowym wykracza poza kompetencje Rady Miasta. Organy nie zbadały stanu faktycznego dotyczącego wcześniejszych podziałów nieruchomości w obszarze objętym planem. Organy nie rozważyły zastosowania art. 95 u.g.n. (wyjątki od zakazu podziału). Organy nie odniosły się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Plan miejscowy może być sprzeczny z ustawą o gospodarce nieruchomościami lub utracić aktualność.
Godne uwagi sformułowania
zakaz dalszych podziałów działek w stosunku do podziału istniejącego, z wyjątkiem podziałów dla celów infrastruktury technicznej organ winien przed wyrażeniem opinii zbadać, jaki był stan ewidencjonowania gruntu w dacie wejścia w życie m.p.z.p. organ nie miał podstaw do oceny złożonego wniosku w kontekście regulacji zawartej w art. 95 u.g.n. negatywna opinia organów co do zgodności przedłożonego przez skarżących projektu podziału nieruchomości – jest co najmniej przedwczesna. nie wyjaśniono bowiem istotnych okoliczności sprawy mogących ewentualnie uzasadniać odstąpienie od wyrażonego w m.p.z.p. zakazu, a nawet wskazujących na brak stosowalności przepisów tego planu wobec nieruchomości skarżących. zakaz podziału działek nie stanowi zasady podziału lecz ingeruje w kompetencje organu w zakresie prowadzenia procedury podziału. ograniczenia prawa własności nie mogą być interpretowane rozszerzająco i niezgodnie z aktem wyższego rzędu.
Skład orzekający
Joanna Brzezińska
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Korycka
sędzia
Elżbieta Piechowiak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości w kontekście miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w szczególności w zakresie zakazów podziałów i możliwości stosowania wyjątków z art. 95 u.g.n."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z konkretnym planem miejscowym i jego interpretacją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego i prawnego przez organy administracji, a także jak sądy administracyjne mogą korygować ich błędy, szczególnie w kontekście przepisów dotyczących nieruchomości i planowania przestrzennego.
“Plan miejscowy zakazał podziału działki, ale sąd uznał to za przedwczesne – kluczowe znaczenie ma cel podziału i wyjątki od reguły.”
Dane finansowe
WPS: 597 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 1120/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi B. C., B. K. i L. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta M. T. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] PŻ, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...](pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 12 maja 2022 r. B. C., B. K. i L. K. (skarżący) zwrócili się do Prezydenta Miasta Torunia o zaopiniowanie przedłożonego wstępnego projektu podziału działki nr [...], położonej przy ul. [...] w T., ob. [...].
Postanowieniem z [...] sierpnia 2022 r. nr [...], Prezydent Miasta Torunia, zaopiniował ww. projekt jako niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Miasta Torunia z dnia 24 maja 2001 r., nr 763/2001, w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Torunia, dotyczącej obszaru oznaczonego symbolem P43 MN, położonego przy ul. Poznańskiej i przy ul. Szubińskiej (publ. Dz.Urz.Woj. Kuj.-Pom. nr 77 poz. 1460 z dnia 30.10.2001 r. – dalej "m.p.z.p."). W uzasadnieniu postanowienia organ przywołał treść art. 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 – dalej "u.g.n."). Wskazał, że w działka objęta wnioskiem usytuowana jest w m.p.z.p. w granicach jednostki planistycznej oznaczonej symbolem P43 MN, dla której ustalono przeznaczenie podstawowe: "zabudowa mieszkaniowa", przeznaczenie dopuszczalne "działalność gospodarcza, usługi wolno stojące lub wbudowane w budynki mieszkalne, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej". Organ wskazał, że jednocześnie w § 3 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p. zakazano dalszych podziałów działek w stosunku do podziału istniejącego, z wyjątkiem podziałów dla celów infrastruktury technicznej. Skoro proponowany podział ma na celu wydzielenie z działki nr [...] dwóch działek budowlanych [...] i [...], to projekt takiego podziału, jako niezgodny z m.p.z.p., zasługuję na opinię negatywną.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podnieśli, że miejscowy plan nie może zakazywać dalszych podziałów działek, a nawet jeżeli uznać taką możliwość, to organ winien przed wyrażeniem opinii zbadać, jaki był stan ewidencjonowania gruntu w dacie wejścia w życie m.p.z.p. – organ nie uwzględnił wcześniejszego zewidencjonowania terenu jako działki nr [...] przy ul. [...] w T., a ponadto winien był zbadać jaki jest cel dokonywania podziału w niniejszej sprawie. Podniesiono też, że organ nie rozważył możliwości zastosowania w sprawie art. 95 u.g.n.
Postanowieniem z [...] września 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego oraz treści art. 93 ust. 1 u.g.n. organ odwoławczy stwierdził, że wynikające z planu miejscowego ustalenia wiążą organ rozpoznający wniosek o zaopiniowanie wstępnego podziału nieruchomości objętej tym planem. Wskazał, że w sytuacji, gdy skarżący wystąpili o wydanie postanowienia opiniującego zgodność wstępnego projektu podziału z planem miejscowym, a treść wniosku określa zakres tego postępowania, to organ I instancji nie miał podstaw do oceny złożonego wniosku w kontekście regulacji zawartej w art. 95 u.g.n. Organ odwoławczy stwierdził, że m.p.z.p. zakazuje dalszych podziałów działek w stosunku do podziału istniejącego. Wskazał, że z uwagi na związanie organu treścią wniosku stron, bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy pozostaje cel dokonywanego podziału.
B. C., B. K. i L. K., reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżyli powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie:
- art. 93 ust. 1, 2 i 4 u.g.n. w zw. z § 3 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p. poprzez błędne założenie, że opisany w m.p.z.p. zakaz jest podstawą do wydania negatywnej opinii w sprawie wniosku skarżących, podczas gdy wprowadzenie takiego zakazu wykraczało poza kompetencje Rady Miasta Torunia w dacie podejmowania przedmiotowej uchwały, a wynikające z obowiązujących wtenczas przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ponadto wprowadzenie tego zakazu pozostaje w sprzeczności z regulacjami u.g.n. wskazującymi, że podział nieruchomości należy do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta bądź do sądu powszechnego,
- art. 7, 77 § 1 i 124 § 1 i 2 k.p.a. stosowanych w zw. z art. 93 ust. 5 u.g.n. poprzez nierozważenie, czy w sprawie zachodził wyjątek od zakazu dalszych podziałów nieruchomości, dotyczący podziałów dla celów infrastruktury technicznej i poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania.
Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z postanowieniem I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz przyznanie dostępu do akt w postaci elektronicznej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że orzecznictwo dopuszcza możliwość odstąpienia przez sąd od stosowania przepisów aktu prawa miejscowego niezgodnego z regulacjami rangi ustawowej, a taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej (wprowadzenie spornego zakazu w § 3 ust. 3 pkt 1 u.p.z.p. wykracza w ocenie skarżących poza upoważnienie ustawowe, na poparcie czego przywołano przykłady z orzecznictwa). Wadliwość postanowień skarżący oparli ponadto o brak rozważenia zastosowania w ich sprawie wyjątku z art. 93 ust. 5 u.g.n. – organ I instancji w ogóle tej kwestii nie rozważył, zaś SKO ograniczyło się w tym zakresie do zanegowania zasadności argumentacji odwołania przy jednoczesnym zacytowaniu § 3 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p. bez jego końcowej części.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zakwestionowanym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Stosownie do art. 93 ust. 2 u.g.n. zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Z art. 93 ust. 4 u.g.n. wynika natomiast, że zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
Zgodnie z art. 95 u.g.n. niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu:
1) zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, wzniesionymi na podstawie pozwolenia na budowę, jeżeli podział ma polegać na wydzieleniu dla poszczególnych współwłaścicieli, wskazanych we wspólnym wniosku, budynków wraz z działkami gruntu niezbędnymi do prawidłowego korzystania z tych budynków;
2) wydzielenia działki budowlanej, jeżeli budynek został wzniesiony na tej działce przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze;
3) wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa;
4) realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw;
4a) realizacji przepisów dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów;
5) realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych;
oraz wydzielenia części nieruchomości lub wydzielenia działki na cele wskazane w punktach 6 – 8.
W niniejszej sprawie organy administracji publicznej obu instancji – analizując zgodność przedstawionego projektu podziału działki nr [...], położonej przy ul. [...] w T. z obowiązującym dla tego terenu miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – negatywnie zaopiniowały przedstawiony projekt powołując się na § 3 ust. 3 pkt 1 uchwały Rady Miasta Torunia z dnia 24 maja 2001 r., nr 763/2001, w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Torunia, dotyczącej obszaru oznaczonego symbolem P 43 MN, położonego przy ul. Poznańskiej i przy ul. Szubińskiej (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z tym przepisem dla terenu, o którym mowa w ust. 1 (oznaczonego symbolem P 43 MN – przyp. Sądu) ustala się zakaz dalszych podziałów działek w stosunku do podziału istniejącego, z wyjątkiem podziałów dla celów infrastruktury technicznej. Powyższy przepis, w ocenie orzekających w sprawie organów, stanowi wystarczającą przesłankę do negatywnej opinii w sprawie przedłożonego projektu podziału nieruchomości.
W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy negatywna opinia organów co do zgodności przedłożonego przez skarżących projektu podziału nieruchomości – działki nr [...] (obręb [...] położonej w T. przy ul. [...], jest co najmniej przedwczesna. Nie wyjaśniono bowiem istotnych okoliczności sprawy mogących ewentualnie uzasadniać odstąpienie od wyrażonego w m.p.z.p. zakazu, a nawet wskazujących na brak stosowalności przepisów tego planu wobec nieruchomości skarżących.
Przede wszystkim wskazać należy, że organy administracji obu instancji pominęły istotną kwestię, zasygnalizowaną w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta Torunia, dotyczącą analizy stanu zaewidencjonowania gruntu stanowiącego obecnie działkę nr [...] w dacie uchwalenia planu miejscowego, na który powołują się organy. Weryfikacji podlega to, czy w istocie wcześniej ww. działka wchodziła w skład nieruchomości nr [...], i została z niej wydzielona. Jeżeli bowiem okaże się, że pod rządami aktualnie obowiązującego dla przedmiotowego terenu planu miejscowego dochodziło do podziałów działek na terenach objętych spornym przepisem dla celów innych niż cele infrastruktury technicznej, aktualizować będzie się problem wyjaśnienia zaistniałej na gruncie niniejszej sprawy ewentualnej rozbieżności w traktowaniu podmiotów prawa przez rozstrzygający w sprawie organ w tych samych warunkach faktycznych i prawnych. Należało ustalić, czy nieruchomości leżące na obszarze oznaczonym P43 MN podlegały podziałom po wejściu m.p.z.p. w życie (zwłaszcza zaś, czy jedną z tych nieruchomości była nieruchomość o numerze ewid. [...]), jakie były to nieruchomości, jakie przesłanki decydowały o ich podziale (czy w każdej sytuacji był to podział na cele infrastruktury technicznej). Ewentualne rozstrzygnięcia zezwalające na podział działek zlokalizowanych w tej samej jednostce planistycznej w sposób odbiegający od kwestionowanego przez skarżących przepisu planu miejscowego będą miały niewątpliwy wpływ na ocenę, czy sporny wstępny projekt podziału działki nr [...], jest zgodny lub niezgodny z ustaleniami planu miejscowego. Przypomnieć bowiem należy, że postępowanie w sprawie wydania opinii w zakresie zgodności projektu podziału nieruchomości odbywa się w reżimie kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie zaś z art. 8 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Powyższej kwestii organy obu instancji w ogóle nie przeanalizowały. Organ odwoławczy zresztą zobowiązany był do odniesienia się do niej w ramach merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, w tym analizy zasadności zarzutów zażalenia, do czego obligują go zasady prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego (art. 15, art. 138, art. 107 § 3 w zw. z ar. 124 § 2 i 126 k.p.a.). Wskazać w tym miejscu należy, że nierozważenie przez organ odwoławczy wszystkich zarzutów zgłoszonych w zażaleniu jest nie tylko niezgodne z art. 107 § 3 w zw. z art. 124 k.p.a., ale również narusza zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz uchybia wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej, jak również zasadzie przekonywania (art. 11 k.p.a.).
Organy obu instancji nie przeanalizowały nadto, czy w sprawie skarżących aktualizuje się któryś z wymienionych w art. 95 u.g.n. wyjątków uzasadniających odstąpienie od procedury opiniodawczej wobec zgłoszonego projektu podziału nieruchomości. W ocenie Sądu nie zasługuje na poparcie stanowisko organu odwoławczego, jakoby sam fakt zgłoszenia wniosku o wydanie opinii w trybie art. 93 u.g.n. zwalniał organ z obowiązku analizy tego wniosku w kontekście art. 95 u.g.n. Skoro przepis ten reguluje zamknięty katalog okoliczności, których wystąpienie czyni zbędnym ocenę wniosku w kontekście wymogu z art. 93 ust. 1 u.g.n., to procedowanie wniosku o zaopiniowanie projektu podziału nieruchomości w warunkach istnienia którejś z okoliczności wymienionych w art. 95 u.g.n., czynić będzie całe postępowanie z wniosku wydanie opinii bezprzedmiotowym. Sąd stoi na stanowisku, że analizując zgłoszony wniosek o zaopiniowanie wstępnego projektu podziału nieruchomości organ winien poczynić ustalenie co do tego, czy w sprawie zachodzi któraś z sytuacji wymienionych w art. 95 u.g.n. Powyższe sprowadzać się powinno do wezwania wnioskodawcy o wyjaśnienie celu zamierzonego podziału w kontekście art. 95 u.g.n. W warunkach niniejszej sprawy wezwanie o wyjaśnienie celu podziału było również istotne w kontekście przepisu § 3 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p., w którym mowa o wyjątku od zakazu dalszych podziałów działek w stosunku do podziału istniejącego, tj. podziałów dla celów infrastruktury technicznej.
Jak wskazano wcześniej, w niniejszej sprawie wątpliwość budzi też to, czy przepisy przedmiotowego m.p.z.p. mają w ogóle zastosowanie w sprawie. Zauważyć należy, że przyjęty uchwałą Rady Miasta Torunia z dnia 24 maja 2001 r., nr 763/2001, plan miejscowy dotyczący obszaru oznaczonego symbolem P43 MN podlegał następnie zmianie, która – wobec niekonkretnej treści aktu zmieniającego, mogła mieć wpływ na stosowalność § 3 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p. wobec nieruchomości skarżących. Mianowicie w dniu 13 grudnia 2012 r., Rada Miasta Torunia podjęła uchwałę nr 450/12, w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla odcinka ul. Poznańskiej oraz terenu położonego pomiędzy ul. Szubińską i ul. Gniewkowską w Toruniu (opubl. Dz.Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 27 grudnia 2012 r. poz. 2793). Z § 1 pkt 2 ww. uchwały wynika, że jest ona "w części zmianą" między innymi miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Torunia, dotyczącego obszaru oznaczonego symbolem P43MN, położonego przy ul. Poznańskiej i przy ul. Szubińskiej – uchwała nr 763/2001 RMT z 24 maja 2001 r. W wojewódzkim dzienniku urzędowym nie opublikowano części graficznej planu, a uchwała nr 450/12 nie określa, w jakiej części doszło do zmiany ustaleń planu przyjętego uchwałą nr 763/2001. Nie jest również możliwa weryfikacja powyższego bez wglądu do dokumentacji planistycznej właściwej uchwale nr 450/12 (wymagana jest analiza załącznika graficznego do uchwały we właściwej skali). Z treści uchwały z dnia 13 grudnia 2012 r. wynika, że w poszczególnych jednostkach planistycznych odstąpiono od wprowadzenia jakichkolwiek zasad podziału i warunków podziału nieruchomości, więc bardziej zakazu tego podziału (§ 4 pkt 8, § 5 pkt 8).
Wyżej wskazane aspekty przedmiotowej sprawy administracyjnej, zainicjowanej wnioskiem skarżących, uzasadniają stwierdzenie, że powzięte postanowienia zostały wydane na podstawie niedostatecznie ustalonych okoliczności mogących mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Rozstrzygnięcia wydano z uchybieniem zasad postępowania wyjaśniającego opisanych w art. 7 k.p.a. ("w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli), art. 77 § 1 ("organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy") oraz art. 80 ("organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona").
Niewątpliwie w świetle z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 503 – dalej "u.p.z.p.") plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego. Stosownie zaś do art. 87 ust. 2 Konstytucji RP akt prawa miejscowego jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Oznacza to, że organy administracji publicznej związane są ustaleniami zawartymi w planie miejscowym, który został prawidłowo opublikowany i wszedł w życie. Co do zasady kontrola sądowa aktu wydanego na podstawie lub w związku z przepisem aktu prawa miejscowego nie obejmuje oceny zgodności z prawem przepisów samej uchwały. Zarzuty co do prawidłowości poszczególnych przepisów aktu prawa miejscowego mogą być podnoszone w ewentualnej skardze na tę uchwałę.
W przypadku jednak takim jak w opisanej sprawie organ winien dokonać wykładni planu, która pozwoli na zachowanie zgodności z ustawą o gospodarce nieruchomościami procedury podziałowej a jednocześnie pozwoli na takie rozumienie przepisów planu, które doprowadzą do usunięcia zaistniałych sprzeczności. Należy podkreślić, że plan nie jest częścią procedury podziału. Rola miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dokonywaniu podziału działek jest ograniczona do wyznaczenia przeznaczenia części terytorium gminy a zadaniem organu jest badanie zgodności w tym zakresie. W art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. ustawodawca wskazuje, że plan miejscowy określa obowiązkowo m.in. szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym. Zasady podziału to przykładowo określenie minimalnej powierzchni działki, określenie maksymalnej powierzchni działki, kształt działki. Zawarty w przedmiotowej uchwale zakaz podziału nie stanowi zasady podziału lecz ingeruje w kompetencje organu w zakresie prowadzenia procedury podziału. Stwierdzony w § 3 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p. przepis o zakazie dalszych podziałów działek w stosunku do podziału istniejącego nie może być uznany za zasadę podziału działek. Zakaz podziału działek nie jest "zasadą podziału". W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego następuje ustalenie przeznaczenia terenu, a także określenie sposobów zagospodarowania terenu. Z art. 6 u.p.z.p. wynika, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Należy zatem wyprowadzić klauzulę interpretacyjną, że ograniczenia prawa własności nie mogą być interpretowane rozszerzająco i niezgodnie z aktem wyższego rzędu (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 1043/18, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organ opiniujący jest zatem zobowiązany do ustalenia, jakie jest przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym i czy istnieje możliwość wykorzystania powstałych w wyniku podziału działek zgodnie z przeznaczeniem (vide: wyrok WSA w Łodzi z 19 października 2012 r., sygn. II SA/Łd 834/12, dostępny jw.). Opiniując zgodność projektu podziału nieruchomości z postanowieniami zawartymi w planie, uprawniony organ musi udzielić odpowiedzi na pytanie, czy projekt podziału stwarza hipotetyczną możliwość realizacji celu i przeznaczenia terenu, określonego w planie miejscowym, a jeśli nie, to doprowadzić do niesprzecznej interpretacji planu zgodnie z aktami wyższego rzędu. Ocena ta dotyczy oczywiście całości nieruchomości, to jest każdej z działek, która miałaby powstać na skutek podziału (vide: powołany wyrok WSA w Bydgoszczy).
Dokonanie wykładni właściwego przepisu m.p.z.p. z uwzględnieniem powyższych rozważań poprzedzone musi zostać jednak szczegółowym ustaleniem okoliczności faktycznych, o których mowa była wcześniej. Nie sposób prawidłowo zidentyfikować sposób stosowania przepisów m.p.z.p. w przedmiotowym zakresie bez ustalenia całokształtu okoliczności związanych z ewentualnymi podziałami nieruchomości na terenie objętym planem miejscowym po jego wejściu w życie, oraz bez ustalenia celu, jakiemu służyć ma zamierzony przez skarżących podział ich nieruchomości.
Odnosząc się w związku z powyższym do zasadniczego argumentu skargi akcentującego, że wprowadzenie zakazu podziału nieruchomości w planie miejscowym jest działaniem wykraczającym poza ustawową kompetencję, i okoliczność ta winna być brana pod uwagę przy sądowej ocenie aktu opartego o ten przepis uchwały, Sąd wskazuje, że zarzut w tym zakresie nie może opierać się jedynie na powierzchownym wytyku tego rodzaju, wraz z powołaniem orzeczeń zapadłych w innych, niezwiązanych z niniejszą sprawach. Główny zarzut skonstruowany tak jak to uczyniono w skardze nie został poparty argumentacją wskazującą konkretnie, jakie w ocenie skarżących okoliczności przemawiają za zastosowaniem w ich sprawie takiej, a nie innej wykładni przepisów prawa miejscowego. Skarżący nie wskazali chociażby, jaki jest cel zamierzonego podziału, o czym milczał zresztą również wniosek zawierający projekt podziału nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające, podlegają uchyleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329). O zwrocie kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi (100 zł), wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 200 i 205 § 2 ww. ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ww. ustawy.
Wskazania co do dalszego postępowania organu wynikają bezpośrednio z niniejszego uzasadnienia. Organ przeanalizuje historię ewentualnych podziałów nieruchomości dokonanych po wejściu w życie przedmiotowego m.p.z.p., wyniki analizy odniesie zaś do sprawy z wniosku skarżących w kontekście art. 8 § 2 k.p.a. oraz z uwzględnieniem zasady wykładni § 3 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p. co do możliwości wykorzystania działki powstałej po podziale zgodnie z przeznaczeniem ustalonym w m.p.z.p. Organ ustali przy tym, w drodze wyjaśnień od wnioskodawców, na jaki cel przeznaczona ma być wydzielana nieruchomość oraz czy w sprawie nie zachodzi któraś z sytuacji opisanych w art. 95 ust. 1 u.g.n. Ustali jednocześnie, czy w spornym zakresie obejmującym przepis § 3 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p. plan nie utracił aktualności w związku z jego zmianą wprowadzoną uchwałą z dnia 13 grudnia 2012 r., nr 450/12.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI