II SA/Bd 112/23

II SA/Bd 112/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący/
Katarzyna Korycka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r (poz. 615b ze zm.)
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia [...] października 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. T. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2022 r. nr [...] Wójt Gminy B. odmówił skarżącemu J. T. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką – K. T. z uwagi na wystąpienie w sprawie przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej powoływanej jako "u.ś.r."), w związku z tym iż skarżący ma ustalone prawo do renty z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). Jednocześnie organ wyjaśnił, że skarżący – zgodnie ze złożonym przez niego oświadczeniem – nigdy nie pracował zawodowo i nie podlegał ubezpieczeniu z ZUS, natomiast od 1979 r. do 2005 r. prowadził gospodarstwo rolne, które w 2005 r. przepisał na syna. Organ wskazał również, że skarżący oświadczył, iż od 1992 r. do [...] września 2020 r. pobierał rentę rolniczą, a także że wypłata renty rolniczej na wniosek skarżącego od [...] października 2022 r. została wstrzymana na mocy decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] września 2022 r.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, podnosząc że wstrzymanie wypłaty renty rolniczej, powoduje że w sprawie nie zachodzi przesłanka negatywna z art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r., którą należy wiązać nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") w T. decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. SKO podtrzymało stanowisko organu I instancji, że z uwagi na posiadanie przez skarżącego uprawnienia do renty rolniczej w sprawie zachodzi przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Podkreśliło, że wstrzymanie wypłaty świadczenia rentowego nie ma w sprawie znaczenia, gdyż ww. przepis wyraźnie stanowi, że negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sam fakt posiadania "ustalonego prawa do renty" bez związku z jego wypłatą. Pomimo wstrzymania wypłaty renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, skarżący ma nadal i niezmiennie ustalone prawo do renty rolniczej. SKO stwierdziło również, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego renciście, a więc osobie niezdolnej do pracy, byłoby działaniem contra legem, gdyż ustawodawca powiązał prawo do przedmiotowego świadczenia z zaniechaniem aktywności zawodowej.
Na powyższą decyzję J. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jej uchylenia oraz rozważenia uchylenia także decyzji organu I instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a") polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącym na organie na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji błędne uznanie, że zawieszenie prawa do emerytury powoduje negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ II instancji winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy poprzez przyznanie J. T. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
3. prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do świadczenia rentowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosków, że osoba, która ma ustalone prawo do renty przez zawieszenie pobierania renty może nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co miało wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego załączył wydaną na jego wniosek decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] września 2022 r. o wstrzymaniu wypłaty renty rolniczej od dnia [...] października 2022 r.. Odnosząc się do ustalenia organów, że strona nigdy nie pracowała zawodowo i nie podlegała ubezpieczeniu w ZUS, skarżący podkreślił, że podlegał ubezpieczeniu w KRUS, albowiem prowadził gospodarstwo rolne, które w 1979 r. przejął po rodzicach, że następnie w 2005 r. przepisał gospodarstwo rolne na syna A. T., co wymusiła sytuacja związana z opieką nad córką, gdyż nie był on w stanie prowadzić gospodarstwa rolnego i sprawować opieki nad córką. Zaznaczył przy tym, że gdyby nie sprawował opieki nad córką, to prowadziłby gospodarstwo rolne znacznie dłużej. Wskazał, że powszechne jest, że renciści podejmują się dodatkowych zajęć zarobkowych, albowiem otrzymywana renta nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, niemniej w przypadku skarżącego, z uwagi na sprawowaną opiekę nad córką, niemożliwe jest podjęcie dodatkowej pracy zarobkowej, i choćby z tego powodu, jak podkreślił, świadczenie pielęgnacyjne jest dla niego częściowym zamiennikiem wynagrodzenia za pracę, którą mógłby wykonywać, gdyby nie sprawował opieki nad córką. Powołując się na konstytucyjną zasadę równości wobec prawa skarżący wskazał, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę / rentę rolniczą, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, co może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do tego świadczenia, którego to zawieszenie umożliwi ewentualne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Reasumując skarżący stwierdził, że jest rencistą, sprawuje opiekę nad córką i nie może podjąć żadnej dodatkowej pracy zarobkowej, i że tym samym w jego przypadku świadczenie pielęgnacyjne stanowi zamiennik wynagrodzenia za pracę (dodatkową, którą mógłby wykonywać).
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") wykazała, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny legalności odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (pkt 1 lit. a).
W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przedmiotowe świadczenie w związku ze sprawowaną opieką nad córką K. T., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z dnia [...] października 2022 r. (k. 11 akt adm. organu I instancji), w którym wskazał on, że od 1992 r. do [...] września 2020 r. pobierał rentę rolniczą, a także wydana na wniosek skarżącego decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] września 2022 r. o wstrzymaniu wypłaty od dnia [...] października 2022 r. renty rolniczej.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest zatem, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mając ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.
Mając na względzie rodzaj przysługującego skarżącemu uprawnienia (renta rolnicza) należy w pierwszej kolejności podnieść, że nie wyklucza ono automatycznie możliwości uznania skarżącego za osobę, która nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Sam fakt stwierdzenia uzyskiwania renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie oznacza bowiem utraty zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, jako że podstawą przyznania renty rolniczej jest utrata zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, a to nie jest tożsame z brakiem zdolności do podjęcia pracy innej niż wykonywana w gospodarstwie rolnym (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 188/22; wyrok NSA z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt. I OSK 1726/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 1081/20 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Dlatego też okoliczność ta, tj. zdolności i możliwości podjęcia zatrudnienia oraz kwestia nieczynienia tego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przez osobę uprawnioną do renty rolniczej, wymaga zawsze indywidulanego ustalenia w konkretnych okolicznościach danej sprawy, czego w sprawie zaniechano, a co stanowi istotną wadliwość wydanych decyzji.
Kolejną kwestią do której należało się w sprawie odnieść, a która stanowiła wprost wskazaną przez organy przyczynę odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, jest to czy skarżącemu może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na wyłączającą przesłankę pobierania świadczenia przewidzianą w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawującą opiekę ma ustalone prawo do przewidzianych w tym przepisie świadczeń, w tym prawo do renty czy emerytury.
Problem prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. był już wielokrotnie analizowany przez sądy administracyjne, w tym także Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym aktualnie w orzecznictwie utrwalił się pogląd wskazujący na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA (7) z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. oraz powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie. W analizowanym przypadku potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej wynika zaś m.in. ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość emerytury, renty czy innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł, a następnie było waloryzowane i w momencie złożenia wniosku przez skarżącego wynosiło 2119 zł. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe.
Ponadto zwrócić uwagę należy na to, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę czy rentę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury/renty opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (por. wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21; z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1080/21 – dostępne jw.).
Mając powyższe na uwadze zważyć należy zatem, iż w obecnych realiach pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe, nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza m.in. konstytucyjną zasadę równości, przy czym zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego, jeżeli w rozpatrywanej sprawie zaistniała (zaistniałaby) sytuacja, że skarżący w momencie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miał ustalone prawo do renty rolniczej w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne, to tym samym w takich okolicznościach organy nie miały (nie miałyby) podstaw do dokonania wyłącznie literalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i w konsekwencji do odmówienia z tej przyczyny skarżącemu ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. W sprawie organy nie ustaliły w jakiej wysokości ma skarżący ustalone prawo do renty rolnicze, a w aktach sprawy nie ma dokumentów pozwalających na ustalenie tej istotnej w sprawie okoliczności.
Zdaniem Sądu problem zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i do świadczenia emerytalnego czy rentowego powinien być rozwiązany poprzez umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego z tych świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalnego czy rentowego, a nie – z uwagi na związane z tym problemy prawne - poprzez wyrównaniem różnicy pomiędzy tymi świadczeniami (patrz wyroki NSA: z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20; z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2010/20; z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 – dostępne jw.).
Wskazać należy w związku z tym, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. 2022, poz. 933 ze zm.), zgodnie z którym, w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4 (ust. 1), natomiast w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 2). Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów w odniesieniu do innych świadczeń (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 33 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Nie ma zaś przepisu regulującego w sposób odpowiedni zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. Jedynym przepisem odnoszącym się do tych dwóch świadczeń jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej względy i dyrektywy wykładni systemowej, Sąd podziela stanowisko wyrażone w powołanych wyrokach NSA, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę / emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Może to zrealizować poprzez złożenie do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do renty. Dojdzie wówczas do zawieszenia prawa do renty (art. 34 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), co umożliwi ewentualne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej bowiem sytuacji zawieszenie prawa do renty eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która wówczas – wbrew stanowisku SKO - wiązana być musi nie z samym prawem do renty, lecz z realizacją tego prawa w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1080/21; wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2813/20; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 – dostępny jw.). O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty rolniczej i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organy pomocowe, wykonując obowiązki wynikające z art. 9 i art. 79a kpa, powinny poinformować strony postępowania.
W realiach niniejszej sprawy skarżący już wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przedłożył do organu pomocowego decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] września 2022 r. o wstrzymaniu wypłaty od dnia [...] października 2022 r. renty rolniczej. Wobec tego, skoro jak wykazano, negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wyczerpuje okoliczność realizacji prawa do renty rolniczej, to tym samym w sytuacji zawieszenia prawa do renty i wstrzymania jej wypłaty, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, nie ma podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę negatywną z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Sama okoliczność posiadania prawa do renty rolniczej, w sytuacji braku realizacji tego prawa w postaci wypłaty świadczenia, nie może stanowić przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli spełnione są pozostałe ustawowe warunki do przyznania danego świadczenia. Odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia w oparciu wyłącznie o okoliczność stwierdzenia posiadania uprawnienia do renty rolniczej, uznać należy zatem za naruszającą prawo (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią zatem stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, które – co należy podkreślić – nie przesądza kwestii ustalenia skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ad meritum. Organy zobligowane będą zatem ustalić w jakiej wysokości skarżący ma ustalone prawo do renty rolniczej, celem zweryfikowania czy uprawnienie rentowe skarżącego jest niższe od wysokości świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie jeżeli taka sytuacja zachodzi w sprawie, ustalą czy skarżący spełnia pozostałe przesłanki wymagane dla przyznania przedmiotowego świadczenia, a w szczególności czy w sprawie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją przez skarżącego z wykonywania pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad córką. Uwzględnią także powyższą wykładnię prawa materialnego i będą miały na względzie, że negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wiązana być musi nie z samym prawem do renty, lecz z realizacją tego prawa w postaci wypłaty świadczenia. Ponadto w sprawie należy zweryfikować kompletność wypełnienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. części III wniosku.
W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzając że organy na skutek błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wadliwie przyjęły, że sama okoliczność prawa do renty rolniczej skarżącego wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i w konsekwencji nieprawidłowo jedynie z tej przyczyny odmówiły przyznania skarżącemu wnioskowego świadczenia, nie ustalając czy w sprawie spełnione zostały pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.