II SA/BD 1114/23

II SA/Bd 1114/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący/
Jarosław Wichrowski
Mariusz Pawełczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 5 pkt 6
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. Wójt Gminy B. odmówił N. K. (dalej: strona, skarżąca) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na syna – V. R., legitymującego się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] sierpnia 2022 r., kwalifikującym
go do osób ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności wskazał,
że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku, gdy wnioskodawcy przysługuje prawo do podobnego lub równoważnego świadczenia za granicą. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że strona jest uprawniona do pobierania zasiłku na niepełnosprawne dziecko z tytułu jego niepełnosprawności w wysokości
2100 hrywien miesięcznie. Organ wyjaśnił, że strona pozostaje w ewidencji Wydziały Ochrony Socjalnej Administracji Rejonu S. przy C. Radzie Miejskiej jako odbiorca zasiłków takich jak zasiłek na niepełnosprawne dziecko przyznany zgodnie z ustawą Ukrainy o państwowym zasiłku socjalnym dla osób niepełnosprawnych
od dzieciństwa oraz niepełnosprawnych dzieci – od 28 lipca 2014 r. do 12 listopada 2031 r., czy też zasiłek socjalny dla rodzin o niskich dochodach przyznany zgodnie z ustawą Ukrainy o państwowym zasiłku socjalnym dla rodzin o niskich dochodach – od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. Dalej wskazał, że ze względu na wprowadzenie stanu wojennego w Ukrainie wypłata powyższych zasiłków nie została wstrzymana nawet pomimo upływu terminu odnowienia zasiłku.
Ponadto organ wyjaśnił, że stosownie do art. 7 pkt 6 oraz art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 390
ze zm. – dalej "u.ś.r.") wnioskowane świadczenie nie przysługuje stronie, ponieważ przysługuje jej zasiłek rodzinny na dziecko za granicą, zaś obowiązująca z Ukrainą umowa dwustronna o zabezpieczeniu społecznym z dnia 18 maja 2012 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1373) nie stanowi inaczej, bowiem w niniejszej umowie nie ma przepisu, który by stanowił o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem.
2. Od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie, domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz przyznania wnioskowanego świadczenia. Strona wskazała, że negatywna przesłanka uregulowana w art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. aktualizuje się kiedy inna osoba uprawniona jest za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką nad osobą niepełnosprawną, co oznacza w jej ocenie, że strona, która pobiera świadczenie podobne do świadczenia pielęgnacyjnego może pobierać także świadczenie pielęgnacyjne.
3. W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z ustawą
o pomocy Ukrainie obywatelowi Ukrainy przebywającemu legalnie na terytorium Polski przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Polski. Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że stronie nie można przyznać wnioskowanego świadczenia z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r., ponieważ strona pobiera zasiłek inwalidzki na syna przyznany za granicą.
4. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zawodowego zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż przepis ten odnosi się
do zagranicznych świadczeń pobieranych przez opiekuna osoby niepełnosprawnej, podczas gdy właściwa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, iż odnosi się on do osób innych niż opiekun, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postepowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła argumentację wspierającą podniesione zarzuty.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:
6. Na wstępie należy wyjaśnić, że na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a.) skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy
do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym
w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Wniosek o rozpoznanie sprawy
w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie został zgłoszony przez skarżącą w skardze, natomiast organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
7. Przedmiot oceny Sądu stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] czerwca 2023 r.., w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia
lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. w związku z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
(tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.).
Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy
z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji
oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Nadto, na mocy art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne
nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy
o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Powołany art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. wprowadzono, w brzmieniu obowiązującym
w dniu wydania zaskarżonej decyzji, ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy
o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548). Zgodnie
z uzasadnieniem projektu do tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje
m.in. w przypadku, gdy na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony
za granicą do pobierania świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (por. wyrok WSA w Gliwicach
z dnia 7 lipca 2023r., sygn. akt II SA/Gl 438/23).
Z kolei z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku
z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo
do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych, odpowiednio na zasadach i w trybie określonych w tych przepisach, z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy".
Podkreślić należy, że w kontrolowanej sprawie, skarżąca wnioskowała
o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci. Ojciec małoletnich dzieci pozostał na Ukrainie i zgodnie
z oświadczeniem strony nie łoży na utrzymanie synów. Rodzina mieszka
w wynajmowanym budynku wolnostojącym. Ponadto skarżąca nie podejmuje zatrudnienia. Źródłem utrzymania jej rodziny jest świadczenie wychowawcze (500+)
na dwoje dzieci oraz zasiłek na niepełnosprawnego syna pobierany z Ukrainy
w wysokości 2100 hrywien. W aktach sprawy znajdują się również dokumenty wskazujące na stan zdrowia syna skarżącej.
Poza sporem w niniejszej postępowaniu jest okoliczność, że skarżąca jest matką dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności, którego stan zdrowia wypełnia wskazania, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., sprawuje nad nim opiekę
i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Bezsporne
jest również, iż strona w dniu [...] września 2022 r. złożyła oświadczenie, że w związku
z opieką nad synem na Ukrainie pobiera zasiłek inwalidzki. Okoliczności
tej nie zakwestionował również działający w jej imieniu profesjonalny pełnomocnik.
Także z ustaleń dokonanych przez organy administracji wynika, że skarżąca pobiera
już na terenie Ukrainy świadczenie związane z opieką nad osobą tej opieki wymagającą, tj. synem. Z tych względów organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżącej
nie przysługuje już świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem w Polsce i odmówiły jej przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r.
Podkreślić należy, że Polska wraz z Ukrainą w dniu 18 maja 2012 r. w Kijowie zawarły umowę o zabezpieczeniu społecznym. Stosuje się ją w odniesieniu do Ukrainy do ustawodawstwa o powszechnym państwowym ubezpieczeniu społecznym,
które dotyczy choroby (czasowej niezdolności do pracy), ciąży oraz porodu (macierzyństwa), wypadków przy pracy, chorób zawodowych, oraz/lub śmierci z tych przyczyn, bezrobocia, emerytur oraz rent z tytułu: inwalidztwa, utraty żywiciela, wysługi lat zgodnie z ustawodawstwem o powszechnym państwowym ubezpieczeniu emerytalnym, zasiłku pogrzebowego. Zakresem tej umowy nie zostały objęte świadczenia rodzinne, w tym świadczenie pielęgnacyjne, do których wyłączne zastosowanie znajdują regulacje zawarte w przepisach u.ś.r., zważywszy na treść
art. 26 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 lipca 2023r., sygn. akt II SA/Gl 438/23).
W świetle powyższego, należy zgodzić się z organem odwoławczym,
że obowiązująca umowa dwustronna z Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym
nie obejmuje świadczeń rodzinnych, a takie rozwiązanie ma służyć uniknięciu przypadku jednoczesnego pobierania świadczenia o tym samym charakterze w związku z opieką nad tą samą osobą w dwóch różnych Państwach. Podkreślenia wymaga raz jeszcze,
że zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy wprowadzającej art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do pobierania świadczenia na pokrycie wydatków związanych z tą opieką. Dotyczy to zatem także osoby starającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w Polsce, jeśli ma on przyznane ww. świadczenie
za granicą.
W konsekwencji w badanej sprawie zachodzi negatywna przesłanka przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego, co potwierdzają dowody zgromadzone
w aktach sprawy, wskazujące na pobieranie przez skarżącą na terenie Ukrainy świadczenia przyznanego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem.
8. Reasumując w tych realiach sprawy, Sąd uznał, że organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego i doszły do prawidłowych wniosków, co do braku podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, co na mocy art. 151 p.p.s.a. obligowało Sąd do oddalenia skargi.