II SA/BD 1108/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na karę pieniężną za nieosiągnięcie poziomu recyklingu odpadów, uznając, że obowiązek ten spoczywa na przedsiębiorcy, a brak osiągnięcia celu nie był wynikiem siły wyższej ani znikomej wagi naruszenia.
Spółka złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy karę pieniężną za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. Skarżąca argumentowała, że nie miała wpływu na osiągnięcie celu, a naruszenie było wynikiem siły wyższej lub znikomej wagi. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że obowiązek osiągnięcia poziomu recyklingu spoczywa na przedsiębiorcy, a brak osiągnięcia celu (3,48% zamiast 20%) nie był znikomy ani niezawiniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę R. B. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy karę pieniężną nałożoną przez Wójta Gminy za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Skarżąca spółka kwestionowała zasadność nałożenia kary, podnosząc, że nie miała realnego wpływu na osiągnięcie celu, a naruszenie miało znikomą wagę lub nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych (siła wyższa). Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Wskazał, że zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, obowiązek osiągnięcia poziomów recyklingu spoczywa na podmiocie odbierającym odpady, jakim jest skarżąca spółka. Sąd podkreślił, że spółka jako profesjonalista powinna organizować swoją działalność w taki sposób, aby spełnić ustawowe wymogi, a nie może przerzucać tego obowiązku na gminę czy mieszkańców. Stwierdzono, że osiągnięty poziom recyklingu (3,48% wobec wymaganego 20%) nie może być uznany za znikomy, a spółka nie wykazała, aby podjęła wszelkie możliwe działania w celu spełnienia obowiązku, ani że wystąpiła siła wyższa. Sąd powołał się na uchwałę NSA III OPS 1/21, potwierdzającą możliwość stosowania art. 189f k.p.a. do kar pieniężnych w tym zakresie, jednak uznał, że przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary nie zostały spełnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Obowiązek ten spoczywa na przedsiębiorcy odbierającym odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zgodnie z art. 9g u.c.p.g., to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. Podkreślono, że przedsiębiorca jako profesjonalista powinien organizować swoją działalność tak, aby spełnić te wymogi, a nie może przerzucać odpowiedzialności na gminę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (23)
Główne
u.c.p.g. art. 9x § ust. 3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.c.p.g. art. 9g § pkt 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9x § ust. 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Pomocnicze
k.p.a. art. 189f § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189e
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.c.p.g. art. 23 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 3aa
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 3b § ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
k.p.a. art. 181 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek osiągnięcia poziomu recyklingu spoczywa na przedsiębiorcy odbierającym odpady. Nieosiągnięcie poziomu recyklingu w stopniu 3,48% zamiast 20% nie jest znikomą wagą naruszenia. Przedsiębiorca nie wykazał istnienia siły wyższej ani innych przyczyn niezależnych od niego, które uniemożliwiłyby osiągnięcie poziomu recyklingu. Art. 189f k.p.a. ma zastosowanie do kar pieniężnych na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ale jego przesłanki nie zostały spełnione.
Odrzucone argumenty
Brak wpływu spółki na osiągnięcie poziomu recyklingu. Naruszenie miało znikomą wagę. Wystąpienie siły wyższej lub innych przyczyn niezależnych od spółki. Naruszenie przepisów postępowania przez organy (np. brak rozważenia art. 189e, 189f k.p.a., art. 15 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
obowiązek osiągnięcia w roku kalendarzowym 2021, w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia oraz ten rzeczywiście osiągnięty, jak również wysokość wyliczonej kary pieniężnej, zostały wyliczone prawidłowo Skarżąca, jako podmiot profesjonalny ma obowiązek znać przepisy prawa oraz wykonywać ciążące na nim obowiązki związane z odbieraniem odpadów nie można mówić, aby naruszenie prawa było znikome. Otóż poziom recyklingu wymagany od Spółki wynosił 20% masy odebranych odpadów komunalnych. Tymczasem, według ustaleń organu I instancji, faktycznie wskaźnik ten wyniósł 3,48%. Oznacza to, że Spółka nawet w Ľ nie zrealizowała ciążącego na niej obowiązku.
Skład orzekający
Leszek Kleczkowski
przewodniczący
Urszula Wiśniewska
sprawozdawca
Joanna Ziołek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku przedsiębiorcy w zakresie osiągania poziomów recyklingu odpadów oraz interpretacja przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z gospodarką odpadami i karami administracyjnymi na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i odpowiedzialności przedsiębiorców za gospodarkę odpadami, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.
“Czy przedsiębiorca jest odpowiedzialny za recykling odpadów, nawet jeśli klienci nie segregują śmieci?”
Sektor
gospodarka odpadami
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 1108/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 888
art 9x
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie zdalnej w dniu 12 kwietnia 2023r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr SKO-433/35/22 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Wójt Gminy I. decyzją z dnia [...]. nałożył na R. B. S.A. ("Skarżąca", "Spółka", "Strona") karę pieniężną w wysokości [...] zł za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w roku kalendarzowym 2021, w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie zaskarżając decyzję w całości
i wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości ewentualnie o jej uchylenie i odstąpienie od nałożenia kary bądź uchylenie przez organ II instancji zaskarżonej decyzji w całości i odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a.").
Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. SKO wskazało, że rozpoznając sprawę organ I instancji szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną oraz mechanizm naliczenia kary pieniężnej oraz uzasadnił dlaczego nie odstąpił od wymierzenia kary pieniężnej. W ocenie Kolegium poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia oraz ten rzeczywiście osiągnięty, jak również wysokość wyliczonej kary pieniężnej, zostały wyliczone prawidłowo.
SKO wskazało, że podstawą faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że Skarżąca nie uzyskała w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu odebranych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych z terenu gminy. Bezsporny jest poziom uzyskanego przez Skarżącą recyklingu na poziomie 3,48% (z wymaganej ilości 29,036 Mg) poziomu recyklingu, w stosunku do wymaganego poziomu 20% za 2021 r. Kolegium oceniło, iż prawidłowo została także obliczona wysokość nałożonej kary tj. [...] zł jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 ustawy). Do osiągnięcia poziomu 20% zabrakło 23,9785 Mg, które pomnożone przez kwotę [...]zł będącą jednostkową stawką opłaty zł/Mg wynikającą z załącznika nr [...], rozdział II lp. 1051 do Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia [...] r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M.P. z 2020 r. poz. 961). Podstawy do obliczenia tej kary ustalono w oparciu o zacytowane w decyzji w sposób prawidłowy przepisy prawa oraz na podstawie sprawozdania za 2021 r. złożonego przez Skarżącą. Organ podkreślił, iż dane pochodzące ze sprawozdania, wykonane działania matematyczne i uzyskane obliczenia nie były i nie są kwestionowane przez Skarżącą. Wobec tego poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia jak i rzeczywiście osiągnięty, oraz wysokość wyliczonej kary pieniężnej, są wskazane prawidłowo.
Kolegium podniosło, że Skarżąca, jako podmiot profesjonalny ma obowiązek znać przepisy prawa oraz wykonywać ciążące na nim obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podejmując działalność konkretnego rodzaju powinna liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej, w związku z czym podmiot który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów i dochowania ustawowych nakazów, powinna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania obowiązującego poziomu recyklingu. Organ orzekający poza obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie miał obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez Skarżącą i ustalania okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia przedmiotowej kary.
SKO wyjaśniło, że z uwagi na fakt, iż ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 888 ze zm., dalej "u.p.c.g.") nie reguluje przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia stosownie do treści art. 181 § 2 k.p.a. w tym zakresie stosuje się przepisy określone w kodeksie postępowania administracyjnego w tym w art. 189f k.p.a. Powyższe znalazło swoje potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21, która jednoznacznie przesądziła, iż do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Kolegium podało, że zgodnie z treścią art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Biorąc pod uwagę treść ww. przepisu odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu jest możliwe w sytuacji łącznego spełnienia określonych w nim przesłanek, do których należą: znikoma waga stwierdzonego naruszenia prawa oraz zaprzestanie naruszania prawa. Przy czym przesłanka oceny zaprzestania naruszenia prawa odnosi się do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się, nie ma natomiast zastosowania do naruszeń o charakterze jednorazowym. W niniejszej sprawie w ocenie organu odwoławczego, powołany wyżej przepis nie może znaleźć zastosowania, gdyż Spółka nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu recyklingu w 2021 r., a więc nie doszło do zaprzestania naruszania prawa, a nadto osiągnięcie poziomu recyclingu rzędu 3,48% z wymaganych 20% nie pozwala na stwierdzenie, że waga naruszenia była znikoma.
Organ zauważył, że wprowadzenie poziomów recyklingu ma na celu ochronę środowiska, a w konsekwencji zapobieżenie jego degradacji, co niewątpliwie ma wpływ na wszystkich mieszkańców Gminy. Ponadto przepis art. 9x ust. 2 u.p.c.g. nie przewiduje jako przesłanki wymierzenia kary, stopnia zawinienia zobowiązanego podmiotu w nieosiągnięciu określonych prawem poziomów recyklingu, lecz sam fakt nieosiągnięcia tych poziomów. Tym samym przedmiotowa kara należy do kar bezwzględnie określonych, które mają na celu zmobilizowanie przedsiębiorców odbierających odpady do osiągnięcia jak najwyższego poziomu ekologicznego. Skarżąca jako podmiot zajmujący się profesjonalnie obiorem odpadów komunalnych jest zobowiązany do prowadzenia działalności w taki sposób, aby wywiązać się z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, w tym uzyskać określony poziomu recyklingu. Tym bardziej, iż biorąc pod uwagę przepisy ustawowe z roku na rok wymagane poziomy recyklingu są podnoszone. Spółka biorąc pod uwagę chociażby treść art. 23 ust. 1 u.p.c.g. zgodnie z którym odpady winny być zbierane w sposób selektywny powinna motywować kontrahentów do przekazywania odpadów w postaci posegregowanej, jak również systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu i podejmować skuteczne działania w tym zakresie. Nie może przerzucać tego obowiązku na Gminę, a w konsekwencji i jej mieszkańców. W ocenie organu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można zastosować także art. 189f § 2 k.p.a, gdyż ze względu na przedmiot kary tj. osiągnięcie konkretnego poziomu recyklingu w roku 2021 nie jest możliwe zaprzestanie naruszenia prawa.
Organ wyjaśnił, że do odstąpienia od wymierzenia kary mogłoby także dojść gdyby Spółka wykazała, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Zdaniem Kolegium, ze sprawy nie wynika też, żeby spółka podjęła jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa. Ponadto przedsiębiorca ma możliwość zagwarantować sobie odpowiednią segregację odbieranych odpadów, gdyż poprzez indywidualne umowy może wpływać na właściwą realizację nałożonych na niego ustawowych obowiązków. Kolegium nie podzieliło stanowiska Skarżącej, aby przeszkodę do nałożenia przedmiotowej kary stanowiło wystąpienie siły wyższej. Podkreśliło, że Skarżąca jest podmiotem trudniącym się od wielu lat odbiorem odpadów, a zatem zawierając umowy na odbiór odpadów z nieruchomości niezamieszkałych winna brać pod uwagę, iż właściciele nieruchomości mogą zachowywać się w różny sposób, w szczególności nie być skłonni do segregacji odpadów. Takie zachowania Spółka jako profesjonalista powinna brać pod uwagę już na etapie zawierania umów, jak również w trakcie ich realizacji podejmują stosowne działania w oparciu o łączącą ich umowę cywilnoprawną.
W ocenie organu odwoławczego, dokonane w sprawie przez organ I instancji ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego są wystarczające do załatwienia sprawy. Tym samym organ I instancji nie naruszył obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Prowadząc postępowanie organ działał, stosownie do wymogu art. 6 k.p.a., na podstawie i w granicach obowiązującego prawa i w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Na powyższą decyzję wniesiono skargę do Sądu, zaskarżając wydaną przez Kolegium decyzję w całości. Decyzji zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji Wójta Gminy I. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,
w sytuacji gdy organ I instancji w ogóle nie rozważył możliwości zastosowania
w postępowaniu instytucji z art. 189e k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. natomiast SKO po raz pierwszy w postępowaniu odwoławczym przeanalizowało tę możliwość i stwierdziło, że instytucje przewidziane w tych przepisach nie mają w niniejszej sprawie zastosowania, co spowodowało pozbawienie Strony prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy
w zakresie mającym bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia przez dwa niezależne organy;
2. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez:
- niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności brak wyjaśnienia czy Spółka miała jakikolwiek realny wpływ na wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w tym czy posiadała możliwości w zakresie przymuszenia właścicieli nieruchomości do prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów, co mogło mieć wpływ na osiągane przez nią poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;
- błędne, dowolne i niepoparte materiałem dowodowym przyjęcie, że Spółka miała wpływ na sposób prowadzenia zbiórki odpadów przez wytwórców odpadów;
- stwierdzenie, że Spółka jako podmiot profesjonalny winna brać pod uwagę, iż właściciele nieruchomości mogą zachowywać się w różny sposób, w szczególności nie być skłonni do segregacji odpadów, przy jednoczesnym pominięciu analizy sprawy
i wyjaśnień Spółki w zakresie podejmowanych przez Spółkę w celu realizacji wymagań wynikających z art. 9g u.c.p.g.;
- brak zbadania czy nieuzyskanie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu mogło być wynikiem jakości odpadów odbieranych od właścicieli nieruchomości;
- stwierdzenie, że organy nie mają obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez Spółkę i ustalenia okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzania administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy organy administracji publicznej zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zatem również przeanalizować zaistnienie w sprawie przesłanek, o których owa w art. 189e k.p.a. lub art. 189fk.p.a.;
- pominięcie przywołanych w wyjaśnieniach Spółki okoliczności przemawiających za tym, że do naruszenia doszło z uwagi na działanie siły wyższej, zatem Spółka nie podlega ukaraniu;
- pominięcie przywołanych w wyjaśnieniach Spółki okoliczności stanowiących przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f k.p.a. w przypadku ustalenia, że w sprawie nie miało miejsce działanie siły wyższej;
- co skutkowało wadliwym ustaleniem stanu faktycznego, bazującym w istocie wyłącznie na złożonych przez Spółkę sprawozdaniach podmiotu odbierającego odpadu komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, bez uwzględnienia szeregu okoliczności, które winny były być uwzględnione i przeanalizowane pod kątem dokonania oceny, czy Spółka miała realny wpływ na osiągnięcie wymaganych poziomów, a także czy istnieją przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu;
3. art. 189e k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo tego, że w sprawie zachodziły okoliczności, o których stanowi ten przepis, a mianowicie do naruszenia doszło na skutek działania siły wyższej, zatem Spółka nie podlega ukaraniu, a postępowanie winno zostać umorzone;
4. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku uznania, że do naruszenia nie doszło na skutek działania siły wyższej, podczas gdy w sprawie zachodziły wskazane w tym przepisie przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary;
5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy wydanej
z naruszeniem prawa decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] r., podczas gdy w analizowanym stanie faktycznym i prawnym należało uchylić decyzję organu I instancji;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 9x ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 u.p.c.g. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na Spółkę administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy brak osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynika z przyczyn niezależnych od Spółki, która dokłada należytej staranności i stosuje najwyższe normy jakościowe w celu doskonalenia prowadzonych procesów gospodarowania odpadami, natomiast odpowiedzialność administracyjna nie może mieć charakteru absolutnego.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wydanie nowej decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji Wójta Gminy I.
i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ewentualnie
o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości oraz uchylenie decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] r. nakładającej administracyjną karę pieniężną za nieosiągnięcie w roku 2021 poziomu recyklingu
a także umorzenie postępowania administracyjnego w związku z tym, że art. 189e k.p.a. uznaje siłę wyższą, która w niniejszej sprawie stanowiła przyczynę naruszenia, za okoliczność wyłączającą dopuszczalność ukarania strony, co winno skutkować umorzeniem postępowania.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęta nią decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium w przedmiocie nałożenia na Spółkę pieniężnej kary administracyjnej określonej w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. w związku z nieosiągnięciem w 2021 r. - w odniesieniu do masy odebranych przez nią odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych - poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Spór nie dotyczy wyliczenia samej wysokości kary pieniężnej. Skarżąca kwestionuje zaistnienie podstaw do wymierzenia jej przedmiotowej kary. Podkreśla, że przed zawieraniem umów na odbiór i zagospodarowanie odpadów każdorazowo wyrażała gotowość odbioru większej aniżeli proponowane w umowie ilości odpadów selektywnie zbieranych stoi na stanowisku, że podjęła wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania w 2021r. wymagań wynikających z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. Nie ma również wpływu na to, jakie frakcje odpadów są jej przekazywane przez właścicieli nieruchomości, a także jaka część odpadów ma zostać poddana recyklingowi. Wskazała, że to rolą organu I instancji jest przeprowadzenie działań edukacyjnych, a także wszelkich innych, które pozwolą na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu. W tych okolicznościach, zdaniem Spółki, zaistniały podstawy z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. do odstąpienia od nakładania kary. Podkreśliła przy tym, że przepis ten znajduje zastosowanie do kar pieniężnych określonych w art. 9x ust. 3 u.c.p.g., co przesądził NSA w uchwale z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21.
Zarysowany powyżej spór był już rozstrzygany przez sądy administracyjne, w tym m. in. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 17 lutego 2022 r. o sygn. akt II SA/Gl 1326/21. W poniższych rozważaniach Sąd posłuży się przedstawioną przez WSA w Gliwicach argumentacją, którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 u.c.p.g. Zatem w świetle przytoczonego przepisu, to na Skarżącej, jako podmiocie odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości ciążył m.in. obowiązek do osiągnięcia w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych odpowiednich poziomów przygotowania do recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą, o której mowa w art. 9x ust. 2 u.c.p.g. obliczanej zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.p.g.
W świetle treści tych przepisów nie może ulegać wątpliwości, że w równym stopniu, jak gminę obowiązek osiągnięcia wynikających z przepisów poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i od odzysku innymi metodami m.in. odpadów w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, obciąża przedsiębiorcę. W tej sytuacji za nieracjonalne i bezprawne w myśl zasad konstytucyjnych należałoby uznać działanie prawodawcy gdyby przyjąć, jak tego faktycznie domaga się Skarżąca, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma ona obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych. W konsekwencji przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce "martwy". Przedsiębiorca mógłby się bowiem zawsze powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. Takiej interpretacji tych przepisów Sąd nie podziela. W tym względzie zasadne jest stanowisko, że skoro Skarżąca świadoma obowiązujących w tym względzie regulacji zdecydowała się na prowadzenie na terenie Gminy I. działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami, a więc w warunkach, w których zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g., to na niej spoczywał obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odbieranych przez siebie w takich warunkach odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu. Przedsiębiorca taki powinien przedsięwziąć zatem we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające mu osiągnięcie wymaganych poziomów odpadów. Wskazując w tym względzie na obowiązki, które spoczywają na Gminie, Spółka nie wskazała przy tym, aby zwracała się do niej o podjęcie konkretnych i zgodnych z ustawą działań polepszających możliwości osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania odpadów do ponownego użycia. Nie wykazała też, aby sama podejmowała konkretne w tym względzie działania m.in. informacyjne i edukacyjne. Nie wykazała także (w ogóle tej kwestii nie podniosła), aby m.in. podejmowała działania mobilizujące właścicieli nieruchomości zbierających (oddających) odpady selektywne do właściwego wywiązywania się z tego obowiązku poprzez kontrolę pod tym kątem odpadów przekazywanych jako niesegregowane (zmieszane), co mogłoby ograniczyć ilość tych ostatnich, a zwiększyć masę frakcji segregowanych (papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła), a co mogłoby pozwolić Skarżącej na wywiązanie się z obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. W żaden też sposób Spółka nie wykazała, aby z niezależnych od niej przyczyn nie miała możliwości odzysku z odbieranych przez nią odpadów zmieszanych poszczególnych frakcji segregowanych, co również mogłoby doprowadzić do realizacji ciążącego na niej z mocy art. 9g u.c.p.g. obowiązku.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że brak było podstaw do przyjęcia, że Skarżąca nie miała wpływu na nieosiągnięcie zgodnie a treścią art. 9g u.c.p.g. obowiązujących w 2021 r. poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami frakcji odpadów komunalnych w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.
W ocenie Sądu brak było również podstaw do zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W tym miejscu należy przywołać uchwałę NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21 (Lex nr 3352558), w której wyrażono pogląd, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się art. 189f k.p.a. W myśl przywołanego przepisu organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Analizując ten przepis podnieść należy, że przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego. Mając to na uwadze przyjąć należy, że w niniejszym przypadku nie można mówić, aby naruszenie prawa było znikome. Otóż poziom recyklingu wymagany od Spółki wynosił 20% masy odebranych odpadów komunalnych. Tymczasem, według ustaleń organu I instancji, faktycznie wskaźnik ten wyniósł 3,48%. Oznacza to, że Spółka nawet w Ľ nie zrealizowała ciążącego na niej obowiązku. Podnieść również należy, że Skarżąca wykazała się całkowitą biernością w dążeniu do osiągnięcia wyznaczonego jej celu. Otóż, jak już wcześniej stwierdzono, Spółka nie tylko sama nie przedsięwzięła żadnych działań, które pozwoliłyby na uzyskanie wspomnianego wskaźnika w odniesieniu masy odebranych odpadów komunalnych, ale również nie sygnalizowała organowi I instancji problemów w tej materii celem podjęcia wspólnych czynności przeciwdziałających temu. Powoływana już na etapie postępowania okoliczność, że odbierane przez Spółkę z terenu gminy I. odpady komunalne stanowią w istocie niewielką część wszystkich odebranych w 2021r. z ternu Gminy odpadów, wobec czego ilość ta nie mogła mieć wpływu na poziom recyklingu osiągnięty przez Gminę, nie może odnieść spodziewanego przez Stronę skutku co do oceny realizacji obowiązku z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. Przychylenie się do stanowiska forsowanego przez Stronę podważałoby cel przyjęcia obowiązujących w tym względzie uregulowań, związanych z ochroną środowiska. Należy mieć bowiem na uwadze, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami poszczególnych frakcji odpadów ma wpływ na osiągnięcie całościowo przez gminę wymaganych dla niej poziomów. Ewentualnie nieosiągnięcie przez gminę wymaganych w tym względzie poziomów wiąże się zaś z wymierzeniem jej odpowiednich kar, którymi mogą być w efekcie obciążeni jej mieszkańcy m.in. w następstwie podwyżek stawek za odbiór odpadów. Nie można zatem przyjąć, że w tym zakresie "waga naruszenia prawa jest znikoma", nawet gdyby faktycznie dana gmina obowiązujące ją poziomy recyklingu odnośnie do danych frakcji odpadów w danym roku osiągnęła.
Odnosząc się natomiast do zarzutu pominięcia przez organ pierwszej instancji art. 189f k.p.a. podkreślić należy, że co prawda organ nie przywołał treści tego przepisu ale rozważył przesłanki z tego przepisu wynikające w treści uzasadnienia swojej decyzji (str. 5 decyzji organu pierwszej instancji).
Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji nie dopuściły się też naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 8, art. 10 i art. 11 u.p.p., w sytuacji gdy brak jest podstaw do przyjęcia, aby treść art. 9g i art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g., stanowiących materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, budziła wątpliwość w zakresie jej interpretacji w odniesieniu do stanu prawnego niniejszej sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę należało przyjąć, że sprawa została w postępowaniu administracyjnym dostatecznie wyjaśniona i rozważona w zakresie niezbędnym do jej końcowego załatwienia zgodnie z przepisami prawa materialnego. Wbrew zarzutom skargi zaskarżone rozstrzygnięcie zostało też uzasadnione w sposób odpowiadający wszystkim wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI