II SA/Bd 1101/22

II SA/Bd 1101/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak
Joanna Brzezińska
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1332
art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (WINB) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w I. (PINB) z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...], nakładającą na J. M. (dalej powoływanego również jako "skarżący") obowiązek doprowadzenia wykonanych robót polegających na montażu rur wodociągowych i kanalizacyjnych w przewodach kominowych nr 6 i nr 2, do stanu zgodnego z przepisami poprzez określone w pkt 1-3 działania.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...], PINB, ponownie rozpatrując niniejszą sprawę i działając w oparciu o m.in. art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., dalej jako "p.b."), nałożył na Skarżącego – właściciela (następcę prawnego inwestora) lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w I. (działka nr [...]) – obowiązek doprowadzenia wykonanych robót polegających na montażu rur wodociągowych i kanalizacyjnych w przewodach kominowych nr 6 i nr 2, do stanu zgodnego z przepisami poprzez:
1. usunięcie wszystkich rur wodociągowych i kanalizacyjnych z przewodów kominowych nr 6 i nr 2 (oznaczonego zgodnie z protokołem nr 1/2016 z okresowej kontroli przewodów kominowych: dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji);
2. odtworzenie zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego doprowadzającego media do mieszkania nr 3 poprzez odbudowanie tych instalacji zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Infrastruktury dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm., dalej jako "rozporządzenie ") i obowiązującymi przepisami, pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane w specjalności instalacje sanitarne;
3. przełączenie wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniu technicznym z przewodu kominowego nr 2 do przewodu kominowego nr 4 - przewodu wolnego (oznaczonego zgodnie z protokołem nr 1/2016 z okresowej kontroli przewodów kominowych: dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych, stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji);
- w terminie do dnia [...] lutego 2018 r.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że w wyniku oględzin przeprowadzonych w budynku przy ul. [...] w I. w dniu [...] grudnia 2015 r. stwierdzono nieprawidłowości dotyczące przewodów kominowych w szczególności: w przewodzie wentylacyjnym w pomieszczeniu pieca gazowego lokalu mieszkalnego nr [...] należącego do M. K. znajdowały się dwa przewody rurowe o zbliżonych średnicach; w przewodzie wentylacyjnym łazienki stwierdzono dwa przewody; w tym jeden o znacznej średnicy; w przewodzie wentylacyjnym lokalu mieszkalnego nr [...], zamontowano przewód o średnicy ř 50 odpowietrzający kanalizację oraz przewód wodociągowy ř 25 w otulinie, a w łazience w kanale wentylacyjnym zamontowano przewody kanalizacji ściekowej; w lokalu mieszkalnym nr [...] należącym do K. S. w łazience wywiew podłączony jest do przewodu kominowego. Ponadto, jak wskazał organ, w dniu [...].01.2016 r. U. M. przedłożyła protokół 1/2016 z okresowej kontroli przewodów kominowych: dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych, w którym stwierdzono następujące nieprawidłowości: w przewodach kominowych nr 6 i nr 2 znajdują się rury PCV; do przewodu kominowego nr 6 podłączone są dwie wentylacje grawitacyjne: z parteru i I piętra; do przewodu kominowego nr 2 podłączone są trzy wentylacje: z parteru, I piętra oraz wysokiego parteru. W toku postępowania, jak wskazał PINB, analizie podlegały również znajdujące się w aktach sprawy - protokół nr [...] z dnia [...].01.2016 r. sporządzony przez M. R. i ocena techniczna W. K. z dnia [...].02.2016 r. Organ wystąpił również o dokumentację związaną z budynkiem przy ul. [...] w I. m.in. do stosownych organów (których z powodu braku w zasobach od ww. instytucji - nie uzyskał) oraz do właścicieli lokali (w odpowiedzi na co M. K. przedłożyła kserokopie szkiców budynku, obejmujące mieszkanie nr 1 i nr 3, które nie określają jednak rodzaju poszczególnych przewodów kominowych oraz rozkładu ich podłączeń do mieszkań). Ponadto organ nadmienił, że W. K. (autor oceny technicznej z dnia [...].02.2016 r.) oświadczył, że robiąc ocenę techniczną przewodów kominowych w przedmiotowym budynku, kierował się zasadą, że U. M. podłączona była do przewodu kominowego nr [...] legalnie jako pierwsza, gdyż posiadała projekt na budowę wewnętrznej instalacji gazowej zatwierdzony przez gazownię. Również oświadczył, że podczas wizji lokalnej nie widział rury w przewodzie wentylacyjnym w łazience M. K. (w przewodzie nr [...]), a zachowanie pełnej drożności i szczelności przewodów jest spełnione, jeżeli przekrój przewodu nie jest mniejszy, niż 0,016 m˛ na odcinku od miejsca wlotu (kratki) z pomieszczenia wentylowanego do wylotu z przewodu (zgodnie z § 140 pkt 5 rozporządzenia MI). Z kolei Z. B. jako autor protokołu z dnia [...].05.2016 r. z okresowej kontroli rocznej stanu technicznego rzeczonego budynku oświadczył, że wykonał przegląd okresowy budynku na prośbę wszystkich właścicieli obiektu, którzy zostali poinformowani o wynikach przeglądu i zaleceniach do wykonania oraz, że obiecali to wykonać. Ponadto, jak wskazał organ, w dniu [...].10.2017 r. przedstawiciele PINB przeprowadzili kontrolę budynku, podczas której potwierdzono istnienie przewodów rurowych w przewodzie kominowym nr 2 oraz w przewodzie nr [...]. Ustalono, że do przewodu nr [...] podłączona jest wentylacja z łazienki z mieszkania nr [...], a nie piecyk gazowy. Ponadto w toku postępowania w dniu [...].10.2017 r. i [...].11.2017 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, podczas której M. K. i J. M. nie doszli do porozumienia w sprawie podziału przewodów kominowych, potwierdzając jednocześnie miejsce usytuowania pierwotnych pionów kanalizacyjnych i wodociągowych. Natomiast w dniu [...] listopada 2017 r. do organu I instancji wpłynęło pismo K. S. informujące, że odłączyła się od przewodu kominowego nr [...] z wentylacją z łazienki z mieszkania nr [...].
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego oraz analizie zebranej dokumentacji organ I instancji ustalił, że inwestorem robót polegających na montażu rur wodociągowych i kanalizacyjnych w przewodach kominowych jest J. M., co wynika z oświadczenia U. M. z dnia [...].01.2016 r. oraz późniejszych oświadczeń J. M. (między innymi w notatce urzędowej KPP I. z dnia [...].03.2017r.). Natomiast stwierdzony stan, w ocenie organu I instancji narusza warunki techniczne zawarte w rozporządzeniu, który w § 125 ust. 3 oraz w § 141 pkt 2 ww. rozporządzenia. Wobec tego PINB uznał, że aby doprowadzić wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem należy usunąć wszystkie rury znajdujące się w przewodach kominowych oraz nałożyć obowiązek odtworzenia zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego doprowadzającego media do mieszkania nr 3, wyznaczając odpowiedni termin na wykonanie. Powyższe roboty doprowadzą do uporządkowania przynależności przewodów kominowych usytuowanych przy pomieszczeniach kuchennych w lokalu mieszkalnym nr 1 i nr 3.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. poprzez uznanie, że nakaz wydawany w trybie powołanego przepisu nakłada na strony postępowania konieczność demontażu rur wodnokanalizacyjnych, podczas gdy z uwagi na liczbę przewodów kominowych możliwe jest wykonanie takich czynności lub robót budowlanych, które poprzez właściwe rozmieszczenie kratek wentylacyjnych doprowadzą do niekolizyjnego przebiegu w tych kominach przewodów wodnokanalizacyjnych i spalinowych oraz pełnienia przez określone kominy funkcji wentylacji grawitacyjnej, a inne przewodów technicznych (spustowych). W zakresie decyzji nakładającej na M. K. obowiązku doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, w zakresie w jakim decyzja ta nie nakłada na tę stronę obowiązku przełączenia wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniu technicznym (wydzielonym z pomieszczenia kuchni) z komina nr [...] do komina nr [...], wniósł o nałożenie na nią takiego obowiązku. Zwrócił uwagę, że w decyzji w identyczny sposób odniesiono się do instalacji kanalizacyjnej jak i wodociągowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się przede wszystkim na przepis § 125 ust. 3 rozporządzenia MI, który stwierdza, że wprowadzanie przewodów wentylujących piony kanalizacyjne do przewodów dymowych i spalinowych oraz do przewodów wentylacyjnych pomieszczeń jest zabronione. Z powyższego zdaniem strony wyraźnie wynika, że powołany przepis dotyczy tylko i wyłącznie przewodów wentylujących piony kanalizacyjne i nie odnosi się do przewodów wodociągowych. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika dlaczego w identyczny sposób potraktowano obie instalacje, a lektura rozdziału 1 działu IV rozporządzenia pn. instalacje wodociągowe zimnej i ciepłej wody, nie zawiera analogicznej regulacji, jak § 125 ust. 3. Dlatego też co najmniej w tym zakresie decyzję należy uznać za niezasadną, jako nie odwołującą się do zapisu art. 51 ust. 1 pkt. 2 p.b. (przebieg instalacji wodociągowej nie jest niezgodny z prawem). Poza tym skarżący zwrócił uwagę, że powołany § 125 rozporządzenia mówi o przewodach wentylujących piony kanalizacyjne, zaś w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono, czy ujawnione rury kanalizacyjne spełniają owe kryterium, a więc czy ujawnione podczas wizji lokalnej piony są pionami wentylującymi kanalizację. Poza tym w § 125 wyraźnie jest mowa o zakazie wprowadzania pionów kanalizacyjnych do przewodów: dymowych, spalinowych oraz wentylacyjnych. Aby można było mówić o naruszeniu regulacji § 125 ust. 3 należy najpierw ustalić pierwotne przeznaczenie poszczególnych przewodów kominowych (a więc zgodnie z projektem), a dopiero następnie ustalić, czy są wykorzystywane zgodnie z zaplanowaną funkcją. Należy zwrócić uwagę, że § 125 w pkt 1 wprowadza pojęcie przewodów spustowych, które w toku niniejszego postępowania (vide: oświadczenia p. B. i p. K.) określane były jako przewody kominowe techniczne. Analiza rozporządzenia wskazuje zdaniem skarżącego, że to jakie jest konkretne przeznaczenie danego przewodu zależy od projektu, albo też od pierwotnego przeznaczenia (wykorzystania). Nie bez znaczenia są też techniczne wymogi poszczególnych przewodów kominowych. Zdaniem strony nie wiadomo czy ujawnione w toku kontroli budynku przewody, uznane przez organ I instancji za przewody wentylacji grawitacyjnej, spełniają standardy określone w przepisach (§ 140 rozporządzenia), albowiem podczas wizji nie poczyniono stosownych pomiarów. Reasumując skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja w sposób dowolny i nieodnoszący się do parametrów technicznych budynku, ustala konkretne przeznaczenie poszczególnych przewodów kominowych, a w konsekwencji nakłada na stronę postępowania nieuzasadnione obowiązki, niewynikające z przepisów prawa. Poza tym wskazał, że przebudowa pionu instalacji wodnokanalizacyjnej lokalu nr 3 miała miejsce w roku 2000, co bezspornie wynika ze złożonych do akt sprawy dokumentów. Do chwili obecnej nie ujawniono jakiejkolwiek technicznej kolizji wentylacji z rurami kanalizacyjnymi. W szczególności strona postępowania M. K. nie skarży się na jakiekolwiek uciążliwości z tym związane, a jej sprzeciw w ocenie skarżącego wynika z konfliktu personalnego ze skarżącym. Zaskarżona decyzja, zdaniem skarżącego jest nielogiczna także w zakresie w jakim nakłada na niego obowiązek usunięcia instalacji wodnokanalizacyjnej z przewodu kominowego nr [...], skoro jednocześnie nakłada na M. K. obowiązek przełączenia wentylacji grawitacyjnej z tego komina do komina nr [...]. Wobec takiego rozstrzygnięcia przewód kominowy nr [...] od poziomu lokalu nr [...] (I piętro) do poziomu piwnicy, nie będzie pełnił żadnej funkcji, albowiem nie będzie wentylował tam żadnego pomieszczenia, podczas gdy w § 125 rozporządzenia zawarto zastrzeżenie, że nie jest wymagane wyprowadzanie ponad dach wszystkich przewodów wentylujących piony kanalizacyjne, pod warunkiem m.in. zastosowania na pionach kanalizacyjnych niewyprowadzonych ponad dach urządzeń napowietrzających te piony i przeciwdziałających przenikaniu wyziewów z kanalizacji do pomieszczeń. Istnienia takiego rozwiązania technicznego organ I instancji w ogóle nie wziął pod uwagę, choć wydaje się ono niekolizyjne właśnie z wentylacją grawitacyjną.
Po rozpatrzeniu odwołania WINB wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja oparta została na prawidłowej podstawie prawnej, w ustalonym właściwie przez organ I instancji stanie faktycznym. Dokonane zmiany w instalacjach obiektu, w ocenie organu odwoławczego wpływają na stan techniczny obiektu i tym samym naruszają przepisy. Obecny stan jak wskazał WINB narusza warunki techniczne zawarte w rozporządzeniu MI tj. § 125 ust. 3 oraz § 141 pkt 2 ww. rozporządzenia. Organ podniósł przy tym, że w protokole kontroli obiektu budowlanego nr [...] sporządzonego w dniu [...].10.2017 r. przy udziale Z. B., M. K., K. S., W. R. (pełnomocnika J. M.) wskazano, że wentylacja grawitacyjna z mieszkania nr [...], z łazienki odprowadzona jest do przewodu nr [...], gdzie jest 1 rura - odpowietrzenie kanalizacji. Ponadto podkreślił, że organ I instancji prawidłowo ustalił strony postępowania oraz adresata obowiązku (J. M. jako następcę prawnego inwestora), co wynika z treści art. 52 P.b.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się jej uchylenia w całości i zarzucając przy tym naruszenie:
1. art. 10 kpa poprzez zaniechanie zawiadomienia skarżącego (przez pełnomocnika) o możliwości wypowiedzenia się co do całokształtu materiału dowodowego,
2. art. 75 kpa w zw. z art. 78 § 2 kpa poprzez zaniechanie przesłuchania w charakterze świadka: M. R., sporządzającego protokół okresowej kontroli przewodów kominowych nr [...] r. z dnia [...] stycznia 2016 r., a w związku z tym wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, przede wszystkim zaś z pominięciem ustalenia czy sporne kominy są drożne w kontekście regulacji normatywnej określonej w § 140 rozporządzenia;
3. art. 51 oraz art. 81 i 83 P.b. poprzez zobowiązanie skarżącego do zdemontowania rur wodociągowych, choć żaden przepis prawa, a w szczególności rozporządzenie nie wprowadza zakazu umieszczania takich przewodów w kominach wentylacyjnych,
4. art. 51 oraz art. 81 i 83 P.b. poprzez zobowiązanie skarżącego do odtworzenia zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego doprowadzającego media do mieszkania nr [...] poprzez odbudowanie tych instalacji zgodnie z wymogami rozporządzenia bez nałożenia na stronę postępowania - M. K. - obowiązku udostępnienia zajmowanego przez nią lokalu celem umożliwienia wykonania odpowiednich robót budowlanych, przez co decyzja ta doprowadziła do pozbawienia lokalu skarżącego instalacji wodnokanalizacyjnej, czym został naruszony interes prawny skarżącego, który nie może wykorzystywać posiadanego lokalu na cele mieszkaniowe.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał ponadto, że w jego ocenie jedynym kryterium na podstawie którego organ mógłby nałożyć na niego obowiązek jak w pkt. 1 decyzji, byłoby naruszenie parametrów technicznych dla przewodów wentylacyjnych określonych w § 140 pkt 1 i 5 rozporządzenia. Jeżeli więc w toku postępowania takiego dowodu nie przeprowadzono, to brak było przesłanek normatywnych do nałożenia ww. obowiązku. Skarżący zwrócił również uwagę, że identyczny zarzut został sformułowany w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2017 r., ale organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do tego zarzutu. Co więcej, organ odwoławczy podniósł, że nie ulega wątpliwości, iż zrealizowane roboty budowlane ingerują w części wspólne przedmiotowego budynku mieszkalnego, a J. M. nie przedstawił dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ nie uzasadnił jednak, że skarżący miał obowiązek pozyskania pozwolenia na budowę dla wykonania przyłącza wodnokanalizacyjnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zdaniem strony skarżącej organ nie miał uprawnienia do badania, czy Skarżący posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a tym samym nie było rolą organu do władczego rozstrzygania, czy sporne przewody kominowe przynależą do tzw. części wspólnej budynku, czy też jest tak, że każdy z kominów dedykowany jest dla określonego lokalu mieszkalnego. Jeśli powołać się na § 141 pkt 2 rozporządzenia, a mianowicie, że zabrania się stosowania zbiorczych przewodów wentylacji grawitacyjnej, to właściwy jest ten ostatni wniosek, tym bardziej, że nie przedstawiono żadnej dokumentacji, która pozwalałaby na wyciągnięcie wniosku odmiennego, skoro w budynku znajduje się 7 kominów, w tym jeden wolny, a więc nie zajęty przez żaden z czterech lokali usytuowanych w budynku. Najistotniejszym jednak naruszeniem prawa, zdaniem Skarżącego jest nałożenie na niego obowiązku odtworzenia zdemontowanego w przeszłości pionu wodociągowego i kanalizacyjnego doprowadzającego media do mieszkania numer [...] poprzez jego odbudowanie bez jednoczesnego zobowiązania i skorelowania tego obowiązku z obowiązkiem strony postępowania - M. K. do udostępnienia zajmowanego przez nią lokalu celem wykonania odpowiednich instalacji technicznych – co z uwagi na okoliczności sprawy powoduje, że skarżący nie może wykonać decyzji organu wobec sprzeciwu M. K.. Ponadto skarżący wskazał, że został zobowiązany do "odtworzenia" zdemontowanych pionów, co oznacza przywrócenie czemuś dawnego wyglądu lub stanu, albo stworzenie czegoś na nowo według zachowanych dawnych wzorów, dlatego też Skarżący nie może inaczej interpretować zaskarżonej decyzji. W tych okolicznościach brak nałożenia na drugą stronę postępowania odpowiedniego obowiązku powoduje, że decyzja dla skarżącego jest niewykonalna i z tego właśnie powodu nie może pozostać w obrocie prawnym.
W odpowiedzi na skargę organ, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
W niniejszej sprawie tut. Sąd wydał wyrok uwzględniający wniesioną skargę w dniu [...] października 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 469/18.
Wyrok ten uchylony został przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczeniem z dnia 1 września 2022 r. sygn. akt II OSK 2561/19 przekazującym jednocześnie niniejszą sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu sąd odwoławczy wskazał w szczególności, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji powinien w pierwszej kolejności prawidłowo odczytać obowiązki nałożone na skarżącego, wprost wskazane w decyzji PINB, a następnie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa dokonać kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć, mając przy tym na uwadze przywołane w uzasadnieniu wydanego przez NSA wyroku przepisy wykonawcze, a także odnosząc się do zebranego przez organy materiału dowodowego.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. Skarżący wskazał, że piony wodociągowe i kanalizacyjne doprowadzające media do jego lokalu zostały odbudowane zgodnie z wymogami rozporządzeni pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane i zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2021 r. [...].
Przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącego przesłał kserokopię postanowienia PINB z [...] marca 2023 r. zobowiązującego wszystkich współwłaścicieli budynku przy ul. [...] do sporządzenia i przedłożenia organowi ekspertyzy stanu technicznego budynku, wnosząc w związku z tym o zwrócenie się przez Sąd do organu o przekazanie wykonanej ekspertyzy. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu z aktualnie sporządzonej ekspertyzy stanu technicznego budynku.
W piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. M. K. (uczestniczka postępowania) wskazała natomiast, że w 2019 r. Skarżący ponownie wsadził rury wodne, kanalizacyjne i odpowietrzające w otwory kominowe, wykuwając następne otwory w następnym kominie wentylacyjnym i przenosząc je z komina nr [...] do komina nr [...].
Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał skargę, wskazując m.in. na wykonanie przez Skarżącego robót budowlanych polegających na usunięciu rur kominowych i kanalizacyjnych oraz odtworzenie instalacji wodnokanalizacyjnej w mieszkaniu nr [...]. Podtrzymał również wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodu z informacji czy ekspertyza techniczna została przeprowadzona czy nie. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego i wskazał że wykonał wszystkie nałożone na niego obowiązki. Natomiast uczestniczka M. K. wniosła o oddalenie skargi i przychyliła się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.
Postanowieniem wydanym na rozprawie Sąd oddalił ww. wnioski dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązany był uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w powołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 września 2022r. sygn. akt II OSK 2561/19. Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II GSK 808/09). Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo-administracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji lub postanowienie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1602/12, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 1498/13). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, przy czym kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest na podstawie stanu faktycznego i prawnego według stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji (art. 133 § 1 p.p.s.a.).
Ratio legis unormowania art. 190 p.p.s.a. sprowadza się zatem do przyspieszenia postępowania sądowoadministracyjnego poprzez uznanie, że pomimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania pewne kwestie sporne zostały już ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
Z powyższych względów szczególnie istotne ma zatem znaczenie w jakim zakresie Sąd ponownie rozpoznający niniejszą sprawę jest związany oceną prawną wyrażoną przez NSA. Z treści uzasadnienia wyroku z 1 września 2022 r. wynika, iż Naczelny Sąd Administracyjny dokonał przede wszystkim w sposób jednoznaczny oceny prawidłowości zastosowania w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. - w tym - w zakresie obejmującym obowiązek wykonania robót budowlanych określony w punkcie 2 decyzji organu I instancji. NSA wskazał bowiem, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie zachodzi potrzeba ustalenia przebiegu spornych instalacji z okresu poprzedzającego wykonanie przedmiotowych robót budowlanych przez poprzednika prawnego Skarżącego, przesądzając tym samym o braku podstaw do stosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. oraz o naprawczym charakterze przedmiotowych robót ingerujących w części wspólne budynku (przewody kominowe, przewody wentylacyjne).
Naczelny Sąd Administracyjny przesądził nadto, że zainstalowanie przez właściciela lokalu nr 3 przewodów rurowych (przewodów wodociągowych i wentylujących pion kanalizacyjny) w przewodach kominowych nr 2 i 6 nastąpiło z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz wymagań określonych w Polskich Normach – tj. z naruszeniem § 125 ust. 3 oraz § 140 ust. 1 rozporządzenia oraz Normy PN-B-10425:2019-09, nie dopuszczających jakichkolwiek przewężeń w przewodach wentylacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wprowadzanie w kominie dodatkowej instalacji wodociągowej oraz przewodów wentylujących piony kanalizacyjne narusza ww. przepisy rozporządzenia.
Rozpoznając sprawę w świetle tych kryteriów oraz kierując się ww. oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 września 2022r., Sąd przy ponownym rozpoznaniu skargi uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Organy obu instancji nie naruszyły bowiem prawa materialnego ani procesowego w stopniu mającym wpływ na poprawność rozstrzygnięcia, a wyłącznie tego rodzaju niezgodność z prawem zaskarżonego aktu - prowadząca w istocie do podjęcia innego rozstrzygnięcia - uzasadniałaby jego eliminację przez sąd administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organów nadzoru budowlanego podjęta w przedmiocie nałożenia na Skarżącego, jako właściciela lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w I., doprowadzenie tego lokalu do stanu zgodnego z przepisami, poprzez wykonanie w określonym terminie, następujących robót budowalnych: usunięcie wszystkich rur wodociągowych i kanalizacyjnych z przewodów kominowych nr [...], odtworzenie zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego doprowadzającego media do lokalu nr [...] poprzez odbudowanie tych instalacji zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002r. pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane w specjalności instalacje sanitarne, przełączenie wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniu technicznym z przewodu kominowego nr [...] do przewodu nr [...] (wolnego).
Prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięć wydanych w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. Prawo budowlane, w tym w szczególności art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 tej ustawy, przy czym przepisy te, stosownie do dyspozycji art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), stosować należało - co do zasady - w brzmieniu dotychczas obowiązującym.
. Stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 p.b., jeżeli roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób o którym mowa w art. 50 ust. 1, to właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Dla porządku zauważyć należy, że przepisy art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 p.b. dotyczą obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego, bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub też pomimo sprzeciwu właściwego organu. Z kolei przepis art. 50 ust. 1 p.b. odnosi się do robót budowlanych, które nie są budową w rozumieniu art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1, ale zostały wykonane: bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (pkt 1) lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2), lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 (pkt 3), lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (pkt 4). Odnośnie ostatnio powołanej normy wynikającej z art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b., dodać należy, że dotyczy ona naruszenia przepisów techniczno-budowlanych o których mowa w art. 7 tej ustawy, do jakich ustawodawca zalicza warunki techniczne jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, uwzględniające wymagania, o których mowa w art. 5 omawianego aktu. W tych okolicznościach zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z przywołanych przepisów wynika, że art. 51 p.b. stanowi element regulacji złożonej z art. 50 i art. 51 tej ustawy. Przepis art. 51 stosuje się w przypadkach wymienionych w art. 50 ust. 1 p.b, także w przypadku wykonanych robót budowlanych, co wynika z art. 51 ust. 7 ustawy. Niewątpliwie celem postępowania prowadzonego na podstawie wskazanego przepisu jest doprowadzenie wykonanych lub wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, po uprzednim wyjaśnieniu legalności (zgodności z przepisami) i jakości wykonywanych robót, w szczególności w kontekście zgodności z warunkami technicznymi. Postępowanie to nie jest zatem ukierunkowane na likwidację samowoli budowlanej, skoro tej dotyczą postanowienia art. 48 i art. 49b, a jedynie na usunięcie kolizji z prawem wykonywanych robót budowlanych a także eliminację zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska. Nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych jest więc uzasadnione wówczas, gdy spełniona jest choćby jedna z przesłanek określonych w art. 50 ust. 1 p.b, a więc gdy bezspornym jest, że wykonane roboty budowlane nie spełniają wymogów przewidzianych prawem. Zastosowanie art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. jest uzasadnione, skoro wystąpił jeden z przypadków uzasadniających wszczęcie postępowania określanego jako naprawcze. Jak słusznie podkreślono w orzecznictwie, należy przyjąć, że art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 oraz w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. należy wykładać w ten sposób, że przepisy te stanowią podstawę do nałożenia na podmioty wymienione w art. 52 tej ustawy, a więc (między innymi, jak w tym przypadku) właściciela lokalu, obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane z naruszeniem przepisów. Z istoty postępowania naprawczego wynika zatem, że celem postępowania z art. 50-51 p.b. jest doprowadzenie wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, przez co należy rozumieć obecnie obowiązujące przepisy prawa budowlanego, w tym także obecnie obowiązujące normy techniczno-budowlane. Ratio legis art. 51 p.b. polega więc zawsze na doprowadzeniu niewłaściwie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem, a nie prawem obowiązującym na dzień ich realizacji, czy też prawem obowiązującym w okresie pomiędzy wykonaniem robót budowlanych a ich legalizacją. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 51 p.b. nie ma jedynie charakteru kontrolnego i w związku z tym nie może odnosić się do nieaktualnego stanu prawnego, lecz jako postępowanie naprawcze, a więc zmierzające do przywrócenia porządku prawnego, powinno opierać się na aktualnie obowiązujących przepisach prawa.
Przechodząc do realiów rozpoznawanej sprawy należy przypomnieć, że (jak ustaliły organy nadzoru budowlanego, a których to ustaleń nie kwestionuje strona skarżąca) poprzedni (przed Skarżącym) właściciel lokalu nr [...] wprowadził do dwóch przewodów kominowych – 2 i 6 – przewody rurowe stanowiące część instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej. Na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego – w tym oględzin oraz protokołu nr [...] z okresowej kontroli przewodów kominowych (sporządzonej [...] stycznia 2016r. przez M. R. i zweryfikowanej przez inspektora nadzoru budowlanego w trakcie kontroli terenowej z [...] października 2017r.), organ ustalił, że roboty związane w wykonaniem spornych instalacji naruszają przepisy rozporządzenia: § 125 ust. 3 (który wprowadza zakaz wprowadzania przewodów wentylujących piony kanalizacyjne do przewodów dymowych i spalinowych oraz do przewodów wentylujących pomieszczenia), § 141 pkt 2 (zakazujących stosowania zbiorczych wentylacji grawitacyjnych). Biorąc pod uwagę stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny należało nadto stwierdzić, że sporne roboty budowlane wykonane zostały również z naruszeniem § 140 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym przewody kominowe w budynku (wentylacyjne, spalinowe i dymowe), prowadzone w ścianach budynku, w obudowach, trwale połączone z konstrukcją lub stanowiące konstrukcje samodzielne, powinny mieć wymiary przekroju, sposób prowadzenia i wysokość, stwarzające potrzebny ciąg, zapewniający wymaganą przepustowość, oraz spełniające wymagania określone w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych. Aktualna Polska Norma dotycząca wymagań technicznych dla przewodów kominowych (PN-89-B-10425 oraz najnowsza wskazana przez NSA: PN-B-10425:2019-09), wprowadzając wymóg zachowania drożności przewodów kominowych (w tym i wentylacyjnych) na całej długości, nie przewiduje dopuszczalności wprowadzania do tych przewodów dodatkowych przewodów instalacji wodociągowej.
W tym stanie faktycznym (podzielając ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego) należało dojść do wniosku, że nałożone w tym zakresie obowiązki usunięcia dodatkowych przewodów wprowadzonych przez właściciela lokalu nr 3 do przewodów kominowych nr 2 i 6 oraz przełączenia wentylacji grawitacyjnej z przewodu nr 2 do wolnego przewodu kominowego nie może budzić jakichkolwiek zastrzeżeń. Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 51 p.b poprzez nieuwzględnienie przez organy nadzoru budowlanego okoliczności wynikających między innymi z protokołu kontroli okresowej dokonanej przez M. R. – a mianowicie zachowania drożności oraz minimalnych wymiarów, kontrolowanych przewodów kominowych. Okoliczności te bowiem nie mogą wpłynąć na prawidłową ocenę organów nadzoru budowlanego co do wykonania robót budowlanych objętych przedmiotem prowadzonego postępowania z naruszeniem ww. przepisów techniczno-budowlanych – w tym wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Skarżący zakwestionował nadto nałożenie obowiązku "odtworzenia zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego", wskazując na brak zgody uczestniczki postępowania (właścicielki lokalu nr [...]) na wykonanie jakichkolwiek robót budowlanych w pionach wentylacyjnych stanowiących część wspólną budynku.
Odnosząc się do tego zarzutu Sąd zwraca uwagę, że wykonanie przez Skarżącego obowiązku określonego w punkcie 1 decyzji pierwszoinstancyjnej bez jednoczesnego nałożenia obowiązku wykonania (zgodnie z wymogami techniczno-budowlanymi) instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej, doprowadzającej media do lokalu nr [...], prowadziłoby do stanu, który nie mógłby być zaakceptowany z punktu widzenia wymogów prawidłowego użytkowania lokalu mieszkalnego (np. § 45, § 51 i § 92 rozporządzenia).
Zgodzić się należy ze stwierdzeniem, że "stan zgodności z prawem", o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. oznacza nie tylko zgodność z przepisami technicznymi, lecz także wykazanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powinność ta wynika z treści powołanego wyżej przepisu, który przewidując możliwość nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, ma na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, w tym również w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Inwestor może legalnie prowadzić roboty budowlane jedynie na nieruchomości co do której legitymuje się prawem jej dysponowania na cele budowlane. Podkreślenia wymaga jednak to, że przepisy prawa budowlanego nie wprowadzają dla obowiązków nakładanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 wymogu szczegółowego określenia sposobu ich wykonania. Wykonanie instalacji wodno-kanalizacyjnej dla lokalu nr [...] wiązać się zatem może z ingerencją w części wspólne budynku, co do których żaden z właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych nie posiada indywidulanego tytułu prawnego. W ocenie Sądu, procedowanie organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie nie musiało jednak obejmować badania, czy wykonanie obowiązku określonego w punkcie 2 wiązać się będzie z prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zauważyć należy, że treść prawa własności uregulowano normą art. 140 k.c. - właściciel jest wyłącznie uprawniony do posiadania, korzystania z rzeczy i rozporządzania rzeczą. Współwłasność jest odmianą prawa własności. Wynikają z tego określone konsekwencje prawne. Każdy ze współwłaścicieli zachowuje prawo, o jakim mowa w art. 209 k.c., tj. może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa i zachowuje prawo zarządu rzeczą wspólną w granicach określonych w art. 199 (czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu) i art. 201 k.c. (czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną) - chyba, że współwłaściciele inaczej postanowili w umowie bądź sąd powszechny ustalił inaczej zasady wykonywania zarządu. Zgodnie z treścią art. 199 k.c. zgoda wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jest potrzebna jedynie do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. W myśl art. 201 k.c. do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności. Zdaniem Sądu czynność, która nie narusza i nie zagraża interesom współwłaścicieli niedziałających, może być uznana za czynność zwykłego zarządu, niewymagającą uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli na jej realizację.
Przepisy Kodeksu cywilnego nie definiują czynności zwykłego zarządu, ani kiedy ma miejsce przekroczenie zwykłego zarządu. Ustawodawca celowo pozostawił rozstrzygnięcie tej kwestii orzecznictwu sądów, gdyż zależy ona od konkretnej sytuacji i stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu dla ustalenia czy dana czynność mieści się w ramach zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, czy też stanowi jego przekroczenie, można się posiłkować treścią art. 22 ust. 3 ustawy o własności lokali, który wprawdzie dotyczy tzw. dużych wspólnot mieszkaniowych (czyli liczących powyżej 7 wyodrębnionych lokali ), ale zawiera otwarty katalog czynności, które ustawodawca uznał za czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Treść tego przepisu może stanowić pewną wskazówkę co do sposobu interpretacji omawianych tu pojęć. W myśl art. 22 ust. 3 pkt 5 czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu jest m.in. udzielenie zgody na nadbudowę lub przebudowę nieruchomości wspólnej, na ustanowienie odrębnej własności lokalu powstałego w następstwie nadbudowy lub przebudowy i rozporządzenie tym lokalem oraz na zmianę wysokości udziałów w następstwie powstania odrębnej własności lokalu nadbudowanego lub przebudowanego. Przytoczony przepis wskazuje, że jedynie znaczna ingerencja w część wspólną nieruchomości polegająca na nadbudowie, przebudowie, zmianie udziałów w następstwie powstania odrębnej nieruchomości - jest kwalifikowana jako czynność przekraczająca zwykły zarząd, nie każda zatem czynność, która ingeruje w część wspólną nieruchomości będzie stanowiła przekroczenie zwykłego zarządu. W ocenie Sądu powyższe uwagi mogą być aktualne również przy wykładni art. 199 k.c. Nie każde zatem wykorzystanie części wspólnej nieruchomości na potrzeby przeprowadzanych robót budowlanych, winno być kwalifikowane jako czynność wykraczająca poza zwykły zarząd rzeczą. Jeżeli zatem wykonanie obowiązku "odtworzenia zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego" zmierzać ma do umożliwienia użytkowania lokalu nr [...] zgodnie z jego przeznaczeniem, ale także do zachowania należytego stanu całej nieruchomości (budynku), to ich kwalifikacja prawna winna być oceniana właśnie przez pryzmat czynności zwykłego zarządu (art. 201 k.c.) lub czynności zachowawczych (art. 209 k.c.), a zatem brak zgody jedynie właścicielki lokalu nr [...] nie pozbawia Skarżącego możliwości uzyskania zgody pozostałych współwłaścicieli ewentualnie upoważnienia sądowego do wykonania nakazanych robót budowlanych.
Reasumując, w konsekwencji dokonanej i przedstawionej oceny, Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Sąd zaakceptował argumentację organów nadzoru budowlanego i uznał ją za wystarczającą do podjęcia zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w przedmiocie nałożenia kwestionowanych przez Skarżącego obowiązków. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy, zaś dokonana ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 10 § 1 k.p.a. – to dostrzec należy i krytycznie ocenić zaniechanie zawiadomienia Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do całokształtu zebranego materiału dowodowego. W sprawie nie wystąpiły bowiem przesłanki uprawniające organ do odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a., a wymienione w art. 10 § 2 k.p.a. Przyjdzie jednak zauważyć, że utrwalona linia orzecznicza sądów administracyjnych na tle stosowania art. 10 § 1 k.p.a. ukształtowała pogląd, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. np. wyrok NSA z: 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05; 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1691/18; 12 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1022/17 i 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2908/17). Strona skarżąca, powołując się na zaniedbania organu II instancji w zakresie wykonywania obowiązków informacyjnych w toku postępowania, powinna więc wykazać, jakiej konkretnie czynności z tego powodu nie dokonała, jakich argumentów nie podniosła i jak wpłynęło to na wynik sprawy. Istotne jest przy tym podkreślenie, że nie każde uchybienie przepisom postępowania skutkuje uwzględnieniem skargi. Wynika to z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem strona skarżąca nie wyjaśniła w skardze, jaki wpływ naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez organ odwoławczy miało na podjęcie przez nią określonych czynności i ostatecznie na wynik sprawy, tym bardziej, że na etapie postępowania odwoławczego nie uzupełniono akt sprawy o nowe dowody, z którymi strona nie mogła zapoznać się w toku całego postępowania.
Końcowo należy też wyjaśnić, że Sąd oddalił wnioski dowodowe sformułowane przez stronę skarżącą w pismach procesowych i na rozprawie, kierując się brzmieniem art. 106 § 2 p.p.s.a. Przepis ten wprawdzie umożliwia sądowi przeprowadzenie, z urzędu lub na wniosek stron, dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, tym niemniej, wbrew oczekiwaniom Skarżącego, przeprowadzenie dowodu z oceny aktualnego stanu technicznego budynku nie może wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonych decyzji. Po pierwsze ekspertyza techniczna, do przedłożenia której zobligowani zostali współwłaściciele budynku (w tym i Skarżący) na podstawie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w I. z [...] marca 2023r., nie została jeszcze sporządzona. Po drugie - jak zasygnalizowano już bowiem wyżej podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zatem zmiana stanu faktycznego, która nastąpiła po wydaniu takiego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy nie mogła mieć wpływu na ocenę jego prawidłowości. Należy też przypomnieć, że polski system sądownictwa administracyjnego oparty jest na tzw. modelu kasacyjnym. Oznacza to, że sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny (art. 184 Konstytucji RP). Sąd ten nie może natomiast, niejako w zastępstwie organu, załatwić sprawy administracyjnej, np. przyznając stronie w wyroku określone uprawnienie, którego przyznania odmówiono jej na mocy zaskarżonej decyzji (zasady tej nie zmienia możliwość wskazania organowi sposobu załatwienia sprawy - art. 145a § 1 p.p.s.a.). Konsekwencją takiego modelu sądownictwa administracyjnego jest m.in. to, że sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny na dzień wydania kontrolowanego aktu prawnego. Innymi słowy, w postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązuje zasada tempus regit actum, która oznacza, że dla rozstrzygnięcia sądu istotne są okoliczności prawne i faktyczne istniejące w chwili podjęcia zaskarżonego aktu (por. np. wyrok NSA z 20 grudnia 2018 r., II OSK 2341/18, CBOSA). Zasada ta wywodzona jest m.in. z art. 3 § 1 p.p.s.a. (kontrolna funkcja sądownictwa administracyjnego), art. 133 § 1 p.p.s.a. (orzekanie na podstawie akt sprawy), a także można ją wyprowadzić z art. 145 p.p.s.a., w którym wskazano okoliczności, których wystąpienie może uzasadniać uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem zaskarżonego aktu przy uwzględnieniu wszystkich konsekwencji wynikających z art. 133 § 1 p.p.s.a., a mianowicie na podstawie stanu faktycznego i stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu, co oznacza również, że zasadniczo nie podlega uwzględnieniu zmiana stanu faktycznego i prawnego, która nastąpiła po wydaniu kontrolowanego aktu (lub czynności) (por. np. wyrok NSA z 6 listopada 2020 r., II GSK 345/18, LEX nr 3090170). Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może zatem stanowić podstawy do ustaleń aktualnego stanu faktycznego. Taką zaś rolę należy przypisać opinii biegłego (której domaga się Skarżący), która może stanowić podstawę do ustalania na nowo stanu faktycznego sprawy. Sądy administracyjne nie mogą ustalać stanów faktycznych, a jedynie kontrolują prawidłowość ich ustalenia przez organy administracyjne. Także w orzecznictwie sądowym powszechnie dominuje pogląd co do braku możliwości ustanawiania na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. biegłego celem przeprowadzenia, a następnie dopuszczenia dowodu z jego opinii.
Sformułowane przez stronę wnioski dowodowe, jak można domniemywać, zmierzają do potwierdzenia w toku postępowania sądowego prawidłowości wykonania przez Skarżącego obowiązków nałożonych zaskarżonymi decyzjami. Z oświadczenia Skarżącego wynika bowiem, że wykonał on już roboty budowlane związane z usunięciem przewodów wodociągowych i kanalizacyjnych z przewodów kominowych nr [...] oraz montażem elementów nowej instalację wodno-kanalizacyjną w lokalu nr [...]. Sąd nie jest jednak uprawniony do spełnienia oczekiwań Skarżącego w takim zakresie. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych. Wykonanie obowiązków nałożonych na Skarżącego decyzją organu I instancji z [...] listopada 2017r. będzie obligowało organy nadzoru budowlanego do zastosowania art. 51 ust. 3 pkt 1 lub 2 p.b. i wydania decyzji kończących postępowanie naprawcze, które to decyzję podlegać będą ocenie instancyjnej w odrębnym postępowaniu administracyjnym.
Z tych wszystkich względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i w konsekwencji oddalił ją, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.