II SA/Bd 110/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o lokalizacji zjazdu publicznego, uznając brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie nadzwyczajnym.
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej uchylenia decyzji o lokalizacji zjazdu publicznego, zarzucając naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę, wskazując, że zarzucane wady stanowią podstawę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd podkreślił również, że decyzje w postępowaniu zwykłym i wznowionym zostały wydane przez różne osoby, działające na podstawie odrębnych upoważnień.
Sprawa dotyczyła skargi M. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] grudnia 2021 r. Decyzja ta z kolei odmawiała uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w T. z dnia [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie lokalizacji zjazdu publicznego. Skarżący pierwotnie wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego decyzją lokalizacyjną, zarzucając brak udziału w postępowaniu. Po odmowie uchylenia decyzji w trybie wznowienia i uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, Skarżący wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie wznowienia. Zarzucili, że decyzję tę wydał pracownik (Dyrektor MZD R. W.), który brał udział w wydaniu pierwotnej decyzji lokalizacyjnej, co miało stanowić podstawę nieważności z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 3 i 7 k.p.a.). SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, wskazując, że naruszenie art. 24 k.p.a. jest podstawą wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności, oraz że przepisy szczególne nie przewidują nieważności decyzji w tym zakresie. SKO podkreśliło również, że decyzja lokalizacyjna została wydana przez zastępcę Dyrektora MZD z upoważnienia Prezydenta, a decyzja w trybie wznowienia przez Dyrektora MZD, działających na podstawie odrębnych upoważnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. Sąd uznał, że zarzucane przez Skarżących wady (naruszenie art. 24 k.p.a., wydanie decyzji przez osobę podlegającą wyłączeniu) stanowią przesłankę wznowieniową (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.), a nie przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.). Sąd podkreślił, że tryby wznowienia i stwierdzenia nieważności są niekonkurencyjne i nie mogą być stosowane zamiennie. Ponadto, Sąd stwierdził, że decyzja lokalizacyjna została wydana przez zastępcę Dyrektora MZD na podstawie upoważnienia, a decyzja w trybie wznowienia przez Dyrektora MZD na podstawie innego upoważnienia, co wykluczało zarzut wydania decyzji przez tę samą osobę podlegającą wyłączeniu. Sąd oddalił również zarzut dotyczący braku podjęcia działań z urzędu przez SKO, wskazując, że wniosek strony wyznacza ramy postępowania nieważnościowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.), a nie do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.).
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że tryby wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji są niekonkurencyjne. Okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą jednocześnie stanowić podstawy do żądania stwierdzenia nieważności decyzji, aby uniknąć obejścia terminów procesowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Pomocnicze
k.p.a. art. 24 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu. Skarżący powoływali się na pkt 3 i 7.
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki wznowienia postępowania. Skarżący powoływali się na pkt 3 i 4.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący powoływali się na pkt 7.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy rozstrzygnięć organu odwoławczego. Skarżący powoływali się na pkt 1.
u.d.p. art. 21 § 1
Ustawa o drogach publicznych
Dotyczy upoważnienia zarządcy drogi do załatwiania spraw w jego imieniu.
u.d.p. art. 19 § 5
Ustawa o drogach publicznych
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika (art. 24 k.p.a.) jest podstawą wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzje w postępowaniu zwykłym i wznowionym zostały wydane przez różne osoby, działające na podstawie odrębnych upoważnień, co wyklucza zarzut naruszenia art. 24 k.p.a. w kontekście stwierdzenia nieważności. Wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji wyznacza ramy i przedmiot postępowania, a organ jest nim związany.
Odrzucone argumenty
Decyzja z [...] grudnia 2021 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2021 r. jest dotknięta wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.) z uwagi na naruszenie art. 24 § 1 pkt 3 i 7 k.p.a. przez wydanie jej przez pracownika, który brał udział w wydaniu pierwotnej decyzji. Organ odwoławczy powinien był z urzędu wznowić postępowanie lub stwierdzić nieważność decyzji. Organ odwoławczy nie podjął działań gwarantujących ustalenie właściwego trybu procedowania i nie pouczył strony o konieczności doprecyzowania wniosku.
Godne uwagi sformułowania
Okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia nie może być jednocześnie okolicznością skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji. Postępowania nadzwyczajne są względem siebie niekonkurencyjne, ponieważ poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie lub łącznie. Wniosek inicjujący postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności wyznacza jednocześnie jego ramy, zakreślając również jego przedmiot.
Skład orzekający
Joanna Janiszewska - Ziołek
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Brzezińska
sędzia
Jarosław Wichrowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności rozróżnienie między tymi trybami i ich wzajemna niekonkurencyjność."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z lokalizacją zjazdu publicznego i procedurą administracyjną w tym zakresie, ale zasady prawne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej procedury administracyjnej i rozróżnienia między dwoma nadzwyczajnymi trybami postępowania (wznowienie a stwierdzenie nieważności), co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Wznowienie postępowania czy stwierdzenie nieważności? Sąd wyjaśnia kluczowe różnice w procedurach administracyjnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 110/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2023-08-08 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-01-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Jarosław Wichrowski Joanna Brzezińska Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6034 Zjazdy z dróg publicznych Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 24 par. 1 pkt 3 i 7, art. 145 par. 1 pkt 3, art. 156 par. 1 pkt 7 kpa Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. S., M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej lokalizacji zjazdu publicznego oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2022r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) utrzymało w mocy decyzję własną z [...] lipca 2022r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. T. z [...] grudnia 2021r. nr [...], którą organ I instancji odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w T. z [...] sierpnia 2021r. w przedmiocie lokalizacji zjazdu publicznego. Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z [...] listopada 2021r. nr [...]/KS Miejski Zarząd Dróg w T. (reprezentowany przez zastępcę Dyrektora I. M. – działającego z upoważnienia Prezydenta M. T.), zezwolił na lokalizację zjazdu z ul. [...] na działkę nr [...] obręb [...] do budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] w T.. P. z [...] września 2021r. małżonkowie M. i M. S. (działający przez zawodowego pełnomocnika – dalej "Skarżący") wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji, wskazując na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jako podstawę wznowienia postępowania (brak udziału w postępowaniu bez własnej winy i pozbawienie prawa do udziału w postępowaniu w charakterze strony). Postanowieniem z [...] października 2021r. Miejski Zarząd Dróg w T. wznowił postępowanie prowadzone pod numerem [...], a następnie decyzją z [...] grudnia 2021r. wydano decyzję nr [...] o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2021r. w przedmiocie lokalizacji zjazdu publicznego. Postanowienie oraz ww. decyzję podpisał (z upoważnienia Prezydenta M. T.) Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg R. W.. M. S. i M. S., działający przez zawodowego pełnomocnika, wnieśli odwołanie od powyższej decyzji z uchybieniem terminu ustawowego. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został rozpatrzony negatywnie postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2022r. Pismem z [...] kwietnia 2022r. Maria i M. S. (zastępowani przez zawodowego pełnomocnika) wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2021r. wydanej przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z [...] sierpnia 2021r. – z uwagi na to, że decyzja ta została wydana przez pracownika, który brał udział w wydaniu decyzji tj. ówczesnego Dyrektora MZD R. W. (z upoważnienia Prezydenta M. T.) – art. 156 § 1 ust. 7 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1ust. 5 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lipca 2022r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta M. T. z [...] grudnia 2021r. [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odniósł się do wskazanej przez Skarżących podstawy stwierdzenia nieważności decyzji i wyjaśnił, że przesłanka nieważności decyzji sformułowana w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. (nieważność z mocy prawa) ma w swej istocie charakter informacyjny. Wskazuje ona bowiem jedynie na to, że przepisy szczególne mogą przewidywać wadę nieważności inną niż określoną w art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a., a Skarżący nie wskazali na żaden przepis prawa materialnego, który mógłby być podstawą rozważania kwalifikowanej wadliwości decyzji. Jednocześnie SKO podkreśliło, że naruszenie art. 24 § 1 k.p.a może stanowić podstawę formułowania wniosku o wznowienie postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. i nie może być podstawą do orzekania o nieważności decyzji z uwagi na odrębność obu trybów nadzwyczajnych. SKO końcowo wyjaśniło również, że decyzja z [...] sierpnia 2021r. (wydana w postępowaniu zwykłym) podpisana została nie przez Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg, ale przez jego zastępcę I. M., który (jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach) działał z imiennego upoważnienia Prezydenta M. T. udzielonego [...]. (w tym upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych). Skarżący wnieśli o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając naruszenie: - art. 9 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ działań, które gwarantowałyby ustalenie właściwego trybu postępowania oraz brak pouczenia strony o konieczności doprecyzowania wniosku, - art. 24 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez brak wznowienia z urzędu postępowania, w sytuacji gdy organ dostrzegł, iż decyzję w postępowaniu głównym wydał zastępca dyrektora MZD podległy służbowo Dyrektorowi MZD, - art. 147 zd. 1 k.p.a. poprzez brak wznowienia postępowania z urzędu. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy SKO wydało zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie. W jej uzasadnieniu organ podtrzymał dotychczasową argumentację, dodatkowo wskazał, że uruchamianie z urzędu trybu nadzwyczajnego pozostawiono uznaniu organu administracji publicznej. Jeżeli zatem w sprawie nie znaleziono podstaw do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2021r. to tym samym brak było podstaw do podejmowania działań z urzędu. Nadto SKO wskazało na przepisy art. 19 ust. 5 oraz art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, podnosząc, że zarządca drogi (prezydent miasta) może upoważnić pracowników jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu. Prezydent M. T. skorzystał z tego uprawnienia i upoważnił odrębnie do załatwiania spraw zarówno Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg, jak i zastępcę Dyrektora MZD. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli M. S. oraz M. S., zastępowani przez zawodowego pełnomocnika, domagając się: uchylenia zaskarżonej decyzji, zasądzenia na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu z upoważnienia sporządzonego przez Prezydenta M. T. dla Dyrektora MZD oraz jego zastępcy. Skarżący zarzucili naruszenie: - art. 24 § 1 pkt 5 i 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych wskazując, że Dyrektor MZD R. W. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania a następnie wydał decyzję z [...] grudnia 2021r. odmawiającą w trybie wznowienia postępowania decyzji z [...] sierpnia 2021r. w przedmiocie lokalizacji zjazdu publicznego – co stanowi o przesłance nieważności postępowania z uwagi na naruszenie prawa, a co najmniej o przesłance wznowieniowej; pomiędzy Dyrektorem MZD i jego zastępcą zachodzi stosunek zależności służbowej, - art. 147 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia w sytuacji, w której podnoszone były przez stronę zarzuty wskazujące na podstawę wznowienia postępowania, - art. 9 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy SKO nie podjęło działań gwarantujących ustalenie właściwego trybu procedowania w sytuacji, gdy poprzedzająca decyzja zawierała ocenę, że pomimo wniesienia przez stronę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji to jej zarzuty dotyczyły trybu wznowieniowego. Zdaniem Skarżących organ winien był pouczyć ich oraz wezwać do sprecyzowania wniosku i pouczyć o ich prawach oraz obowiązkach, a także o skutkach podejmowanych przez stronę czynności i konsekwencjach zaniedbań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego zamiast rozprawy zdalnej, jeżeli nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W niniejszej sprawie z uwagi na brak możliwości technicznych wszystkich stron do przeprowadzenia rozprawy zdalnej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z [...] czerwca 2023r. wyznaczył termin posiedzenia niejawnego. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Następnie należy wskazać, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż Skarżący pierwotnie podjęli działania zmierzające do wzruszenia decyzji z [...] sierpnia 2022r. wydanej w przedmiocie lokalizacji zjazdu i podpisanej przez zastępcę Dyrektora MZD z upoważnienia Prezydenta M. T. z uwagi na pozbawienie ich prawa udziału w postępowaniu. Gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jest ona uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W takim też przypadku w myśl art. 148 § 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Tego rodzaju wada postępowania została uznana przez ustawodawcę za istotną, natomiast dalszej ocenie podlega to jaki wpływ wywarło takie naruszenie na decyzję administracyjną. Może ona spowodować jedynie wzruszenie decyzji. Wznowienie postępowania polega bowiem na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Skutki prawne decyzji wzruszalnych są jednak uznane przez prawo, a nowym aktem pozbawia się jedynie zdolności ich wywoływania w przyszłości. W badanej sprawie Skarżący skorzystali z prawa domagania się wznowienia postępowania z uwagi na pominięcie ich w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją lokalizacyjną, lecz uchybili terminowi do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej uchylenia decyzji z [...] sierpnia 2021r., wydanej po wznowieniu postępowania prowadzonego w przedmiocie lokalizacji zjazdu publicznego. Następnie, wskazując na swój status strony, domagali się poddania decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania (decyzji z [...] grudnia 2021r.) weryfikacji w trybie stwierdzenia jej nieważności. W pierwszej kolejności trzeba więc wskazać, że w myśl art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowiące wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powoduje automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie postępowanie wyjaśniające, które powinno dotyczyć jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony. Wymaga podkreślenia, że kwestia statusu strony i interesu prawnego Skarżących w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta M. T. z [...] sierpnia 2021r. w przedmiocie zezwolenia na lokalizację zjazdu publicznego były badana w toku postępowania wznowieniowego przez organ I instancji (Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w T., działającego z upoważnienia Prezydenta M. T.), który odmówił uchylenia decyzji i przyznania Skarżącym statusu stron postępowania. Tym niemniej przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności uczyniono rozstrzygnięcie wydane po wznowieniu postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2021r. – tj. decyzję Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w T. z [...] grudnia 2021r. Sąd zauważa, że nie zawsze musi zachodzić tożsamość między podmiotami w postępowaniu zwykłym i w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji. To przedmiot decyzji badanej określa krąg podmiotów będących stroną postępowania zarówno zwykłego, jak i prowadzonego w tzw. trybie "nieważnościowym". Stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji będzie zatem każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy decyzja administracyjna, której żąda weryfikacji lub która jest przedmiotem weryfikacji w postępowaniu wszczętym z urzędu. Skoro zatem żądaniem weryfikacji w trybie nieważnościowym jest decyzja wydana w toku postępowania wznowieniowego prowadzonego na wniosek Skarżących to w ocenie Sądu byli oni uprawnieni do wystąpienia z wnioskiem w trybie nieważnościowym, a organ odwoławczy był zobligowany do jego rozpoznania. W dalszej kolejności należy wskazać, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej zostały określone w art. 156 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Przewidziane w przytoczonym przepisie podstawy umożliwiające wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej muszą być wykładane ściśle. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że postępowanie nieważnościowe nie stanowi "trzeciej instancji". Organ uprawniony do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie prowadzi zatem merytorycznego postępowania w sprawie, a ocenia jedynie, czy zachodzą przesłanki, o których mowa w cytowanym przepisie. Skarżący wskazywał, że decyzja z [...] grudnia 2021r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta M. T. z [...] sierpnia 2021r. dotknięta jest kwalifikowaną wadliwością określoną w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji na tej właśnie podstawie. O tym, że decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa można bowiem mówić wówczas, gdy istnieje przepis prawa materialnego, który przewiduje sankcję nieważności decyzji w określonych przypadkach. Takiego przepisu nie wskazali Skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Nie wyjaśnili również na czym polegać by miała wada decyzji, która wymagałaby stwierdzenia jej nieważności na tej podstawie. Podkreślić w tym miejscu należy, że zastosowanie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. wymaga stwierdzenia określonej wady decyzji administracyjnej, a następnie powiązania jej z przepisem prawa materialnego, który w przypadku stwierdzenia takiej właśnie wady przewiduje nieważność decyzji, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Skarżący dopatrują się nieważności decyzji z [...] grudnia 2021r. (wydanej w trybie wznowienia postępowania) w naruszeniu art. 24 § 1 pkt 3 i 7 k.p.a. z uwagi na wydanie decyzji w przedmiocie lokalizacji zjazdu publicznego i decyzji odmawiającej uchylenia tej decyzji w trybie wznowienia postępowania przez tego samego pracownika – tj. Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w T.. Bezpodstawność tak sformułowanego żądania należy ocenić na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze podkreślić należy, że wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji, który podlegał wyłączeniu stosownie do art. 24 k.p.a. stanowi przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., a zatem nie jest możliwe badanie jej wystąpienia w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. W literaturze i orzecznictwie dominuje paradygmat niekonkurencyjności obu trybów – wznowienia i stwierdzenia nieważności. Stąd przyjmuje się, że okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą jednocześnie stanowić podstaw do żądania stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki NSA: z 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 533/12, z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 2496/15, z 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2132/16 – dostępne na stronie internetowej:www.orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA). Okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia nie może być zatem jednocześnie okolicznością skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji. Podkreślić należy, że postępowania nadzwyczajne są względem siebie niekonkurencyjne, ponieważ poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie lub łącznie. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji, może być uznane za rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Dlatego też żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie może stanowić również przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W konsekwencji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania. Nie jest dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji. Pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu, czy też wydanie decyzji z naruszeniem art. 24 § 1 k.p.a. - powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 3 i 4 k.p.a. nie może być zarazem uznane za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W przeciwnym razie doszłoby do obejścia terminu ustalonego w art. 148 k.p.a. (por. wyrok NSA z 16 maja 2018 r., II OSK 1588/16 – dostępny jw.). Po drugie – Skarżący pomijają okoliczność, że decyzja z [...] sierpnia 2021r. została wydana przez zarządcę drogi publicznej – Prezydenta M. T., w imieniu którego działał zastępca dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w T. (jednostki organizacyjnej) tj. I. M., na podstawie imiennego upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych udzielonego przez Prezydenta M. T. z [...] grudnia 2017r. na podstawie art. 21 ust. 1a ustawy z dnia [...] marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693), zgodnie z którym zarządca drogi (którym jest np. zarząd powiatu lub zarząd województwa) może upoważnić pracowników odpowiednio: urzędu marszałkowskiego, starostwa, urzędu miasta lub gminy, albo pracowników jednostki organizacyjnej, będącej zarządem drogi, do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Wynika to z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy: z decyzji z [...] sierpnia 2021r. opatrzonej podpisem zastępcy Dyrektora MZD (k. 3 akt adm. organu I instancji) oraz dokumentu upoważnienia (k. 6 akt adm. organu odwoławczego). Natomiast postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte i prowadzone było przez Dyrektora MZD tj. R. W., który działał w imieniu Prezydenta M. T. jako zarządcy dróg na podstawie imiennego upoważnienia wydanego [...] lutego 2016r. (k. 5 akt adm. organu odwoławczego) – a zatem decyzja wydana w postępowaniu zwykłym i decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym wydane zostały przez innych pracowników organu, działających na podstawie udzielonych odrębnie i imiennie pełnomocnictw administracyjnych. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, słusznie SKO uznało brak podstaw do rozważania naruszenia art. 24 k.p.a. w świetle nie tylko przesłanek nieważności, ale i też podjęcia działań z urzędu celem wyeliminowania decyzji objętej wnioskiem Skarżących w trybie wznowieniowym. W tym miejscu należy też podkreślić, że nie zasługują na uwzględnienie oczekiwania Skarżących co do podjęcia przez organ odwoławczy działań z urzędu. W rozpoznawanej sprawie, jak już wskazano, postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte na wniosek Skarżących. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wobec jednoznacznej treści art. 157 § 2 k.p.a., który daje możliwość wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji również na żądanie strony, wniosek inicjujący takie postępowanie wyznacza jednocześnie jego ramy, zakreślając również jego przedmiot. Organ administracji jest tym żądaniem związany, gdyż to wnioskodawca określa przedmiot swojego żądania i nim rozporządza (por.: wyrok NSA z 16 marca 2021r. sygn.. akt II GSK 68/21 – dostępny na stronie jw.). W sprawie nie zachodziła więc podstawa do wszczynania z urzędu postępowania o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] grudnia 2021r. – wobec jednoznacznego określenia żądań i podstawy sformułowania wniosku o stwierdzenie nieważności postępowania i to w szczególności z uwzględnieniem okoliczności sporządzenia wniosku przez zawodowego pełnomocnika. Skarga podlegała oddaleniu, gdyż - ze względów wyżej omówionych - Skarżący nie mogli skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. T. z [...] grudnia 2021r. Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI