II SA/Bd 1087/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2005-01-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
zatrudnieniebezrobociepożyczkaumorzenieodsetkiporęczenieuznanie administracyjnepostępowanie administracyjnewsa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące umorzenia odsetek od pożyczki na utworzenie miejsc pracy, wskazując na brak wystarczającej argumentacji w uzasadnieniach decyzji w zakresie uznania administracyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi Hieronima L. na decyzję Wojewody umarzającą w części odsetki od pożyczki udzielonej PPHU "E." Sp. z o.o. na utworzenie miejsc pracy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych. Kluczowym zarzutem było uznanie administracyjne zastosowane przez organy bez należytego uzasadnienia, co nadało rozstrzygnięciu cechy dowolności. Sąd wskazał również na potrzebę ponownego zbadania kwestii wyliczenia zadłużenia i ewentualnego przedawnienia odsetek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Hieronima L. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty W. o umorzeniu w części odsetek od pożyczki udzielonej PPHU "E." Sp. z o.o. na utworzenie miejsc pracy. Sąd uchylił obie decyzje, uznając, że zostały wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zgodził się z organami, że istnieją szczególne względy gospodarcze i społeczne przemawiające za częściowym umorzeniem długu, jednak zakwestionował zakres umorzenia. Podkreślono, że instytucja uznania administracyjnego nie oznacza dowolności, a organ musi przedstawić wyczerpującą argumentację uzasadniającą podjęte rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji brakowało własnej oceny Starosty co do zakresu umorzenia, a jedynie powołano się na opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia, która ma charakter opiniodawczy. Organ odwoławczy nie dostrzegł tej nieprawidłowości. Sąd zwrócił również uwagę na potrzebę ponownego zbadania prawidłowości wyliczenia zadłużenia, w tym odsetek po dacie nakazu zapłaty, oraz kwestii przedawnienia roszczeń. Sąd odrzucił zarzut skarżącego, że jako poręczyciel nie odpowiada za cudzy dług, podkreślając solidarną odpowiedzialność poręczyciela z dłużnikiem głównym i konieczność uwzględnienia sytuacji wszystkich zobowiązanych przy umorzeniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Organ stosujący uznanie administracyjne nie może działać dowolnie. Musi przedstawić wszechstronne rozważenie okoliczności sprawy i uzasadnić swój wybór rozstrzygnięcia, aby uniknąć cech dowolności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak argumentacji organu pierwszej instancji co do wybranego zakresu umorzenia, mimo zastosowania uznania administracyjnego, nadał rozstrzygnięciu cechy dowolności. Organ odwoławczy nie dostrzegł tej nieprawidłowości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.z.i.p.b. art. 18 § ust. 4 a pkt 5

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Starosta może umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.

u.z.i.p.b. art. 18 § ust. 4 b

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.

u.z.i.p.b. art. 18 § ust. 4 a i b

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Pomocnicze

u.p.z.i.i.r.p. art. 139 § ust. 5

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 154

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 210

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.i.i.r.p. art. 139 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Dz.U. 1995 nr 1 poz 1 art. 9

Dz.U. 1995 nr 1 poz 1 art. 18 § ust. 4 a pkt 5

Dz.U. 1995 nr 1 poz 1 art. 18 § ust. 4 b

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystarczającej argumentacji organu w zakresie uznania administracyjnego, co nadało rozstrzygnięciu cechy dowolności. Niewystarczające zbadanie i przedstawienie obliczeń zadłużenia z tytułu odsetek. Konieczność uwzględnienia sytuacji wszystkich dłużników solidarnych przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie.

Odrzucone argumenty

Zarzut skarżącego, że jako poręczyciel nie odpowiada za cudzy dług. Argumentacja skarżącego dotycząca okoliczności sprzed daty nakazu zapłaty (uznana za bezprzedmiotową).

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie Starosty nabrało cech dowolności pozostawiona w ramach uznania sfera swobody nie oznacza prawa organu do dowolnego działania brak pełnego uzasadnienia podjętej decyzji uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył przyznanego mu uznania administracyjnego organ odwoławczy nie dostrzegając tej nieprawidłowości w istocie uchylił się od rozpoznania sprawy w jej całokształcie

Skład orzekający

Marzenna Linska-Wawrzon

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Jarzembski

sędzia

Grzegorz Saniewski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad uznania administracyjnego w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście umarzania należności. Wskazanie na obowiązek wyczerpującego uzasadnienia decyzji uznaniowych oraz konieczność badania sytuacji wszystkich dłużników solidarnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii dotyczącej pożyczek z Funduszu Pracy i przepisów o zatrudnieniu, ale zasady dotyczące uznania administracyjnego i uzasadniania decyzji mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych, nawet gdy organ korzysta z uznania administracyjnego. Pokazuje też złożoność sytuacji dłużników i poręczycieli w kontekście przepisów o zatrudnieniu.

Uznanie administracyjne to nie dowolność: Sąd uchyla decyzję z powodu braku uzasadnienia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 1087/04 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2005-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Marzenna Linska-Wawrzon /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Jarzembski
Symbol z opisem
6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 1 poz 1
art. 9, art. 18 ust. 4 a pkt 5, art. 18 ust. 4 b
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Hieronima L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek od pożyczki na zorganizowanie miejsc pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty W. z dnia [...] 2004 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) mając na uwadze art. 18 ust. 4 a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.05.2004 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Hieronima L. od decyzji Starosty W. z dnia [...] 2004 r. znak: [...] w sprawie umorzenia w części odsetek z tytułu pożyczki udzielonej PPHU "E." Sp. z o.o. na mocy umowy nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "E." Sp. z o.o. we W. na mocy umowy nr [....] z dnia [...] 1991 r. otrzymało pożyczkę w kwocie 32.000 zł (po denominacji) na utworzenie dodatkowych miejsc pracy dla bezrobotnych. Zabezpieczenie spłaty pożyczki stanowił weksel in blanco wystawiony i podpisany przez pożyczkobiorcę oraz poręczony przez 2 poręczycieli Mirosława B. i Hieronima L. W związku z naruszeniem postanowień umowy pożyczki, pożyczkodawca dokonał jej wypowiedzenia i zażądał zwrotu niespłaconej pożyczki wraz z odsetkami. Z uwagi na fakt, iż pożyczkobiorca nie wywiązał się z obowiązku spłaty zadłużenia PUP we W. dochodził zwrotu należności na drodze sądowej.
Sąd Rejonowy we W. nakazem zapłaty z dnia [...] 1992 r. orzekł o obowiązku zapłaty przez pożyczkobiorcę solidarnie z poręczycielami powodowi kwoty 55.877,01 zł (po denominacji) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia [...] 1992 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 750 zł (po denominacji) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Z uwagi na niedokonanie zapłaty zasądzonej kwoty PUP we W. w dniu [...] 1992 r. skierował sprawę do egzekucji komorniczej. W dniu [...] 1996 r. zostało zawarte porozumienie, na mocy którego Waldemar K. reprezentujący PPHU "E." zobowiązał się do spłaty długu w ratach. W tej sytuacji zawieszono postępowanie egzekucyjne.
W związku z niewywiązywaniem się przez pożyczkobiorcę z zawartych porozumień podjęte zostały czynności egzekucyjne, m.in. skierowano egzekucję przeciwko nieruchomości będącej własnością poręczyciela Mirosława B.
Na skutek wniosku pożyczkobiorcy Kierownik PUP orzekł decyzją z dnia [...] 1999 r. o odmowie spłaty zadłużenia w ratach po 1.800 zł miesięcznie. Organ I instancji wraz z w/w decyzją przesłał pożyczkobiorcy pismo z dnia [...] 1999 r. przedstawiające możliwość spłaty długu głównego w 3 ratach. Od decyzji Kierownika PUP z dnia [...] 199 r. pożyczkobiorca wniósł odwołanie. Organ odwoławczy decyzją nr [...] z dnia [...]1999 r. orzekł o utrzymaniu w całości w mocy decyzji organu I instancji. Od w/w decyzji strona złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku postanowieniem z dnia [...] 2002 r. umorzył postępowanie.
Następnie pożyczkobiorca i poręczyciele wystąpili o umorzenie zasądzonych odsetek. Decyzją z dnia [...] 1999 r. organ I instancji orzekł o odmowie umorzenia odsetek od udzielonej pożyczki. Od decyzji tej PPHU "E." wniosło odwołanie. Organ odwoławczy decyzją nr [...] z dnia [...] 1999 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W dniu [...] 1999 r. zawarte zostało z pożyczkobiorcą porozumienie na spłatę długu głównego. PPHU "E." uregulowało dług główny tak, że spłacono zasądzoną nakazem zapłaty kwotę długu głównego w łącznej wysokości 55.877,07 zł. Do uregulowania pozostały odsetki zasądzone w kwocie 176.727,64 zł (naliczone za okres od [...] 1992 r. do dnia [...] 2000 r.), koszty zastępstwa procesowego w kwocie 375 zł, zaliczka komornicza w kwocie 11.360 zł.
W dniu [...] 2000 r. PPHU "E." złożyło ponownie wniosek o umorzenie odsetek. Wniosek taki złożył również poręczyciel Mirosław B. Wnioski te zostały przekazane do Wojewody [...] w celu rozważenia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] 2000 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Od decyzji tej Waldemar K. złożył odwołanie. Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z dnia [...] 2000 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W dniu [...] 2000 r. PPHU "E." wraz z poręczycielem złożyło wniosek o zmianę decyzji ostatecznej Kierownika PUP we W. z dnia [...] 1999 r. w trybie art. 154 kpa. Decyzją z dnia [...] 2000 r. organ I instancji orzekł o odmowie zmiany decyzji ostatecznej uzasadniając, iż nie zachodzą przesłanki określone w art. 154 kpa. Od decyzji tej złożono odwołanie. Organ odwoławczy decyzją nr [...] z dnia [...] 2000 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na decyzję tę służyła skarga do NSA, z czego firma nie skorzystała.
Kolejny wniosek PPHU "E." o umorzenie odsetek wpłynął w dniu [...] 2003 r. Po rozpatrzeniu wniosku Starosta W. decyzją z dnia [...] 2003 r. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie umorzenia odsetek. Od decyzji tej w dniu [...] 2003 r. wniesiono odwołanie. Postanowieniem nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia.
W dniu [...] 2003 r. z inicjatywy dłużników odbyło się w siedzibie PUP we W. spotkanie z Prezydentem Miasta W. i Starostą W. w sprawie pożyczki udzielonej PPHU "E".
Na kolejnym spotkaniu, które odbyło się w dniu [...] 2003 r. ustalono następujący sposób spłaty zadłużenia: Waldemar K. wpłacać będzie miesięcznie kwotę 6.000 zł, Mirosław B. - miesięcznie 500 zł, natomiast Hieronim L. - miesięcznie kwotę 400 zł, począwszy od dnia [...] 2003 r. Następne spotkanie w sprawie spłaty zadłużenia zaplanowano za 6 miesięcy licząc od daty [...] 2003 r. Ponadto ustalono, iż nieuregulowanie w/w spłat przez któregokolwiek z dłużników skutkować będzie prowadzeniem dalszych czynności egzekucyjnych.
Na spotkaniu w dniu [...] 2004 r. Kierownik PUP poinformował, iż dłużnicy wywiązali się z ustaleń z dnia [...] 2003 r. i wpłacili łącznie kwotę 42.486 zł. Pożyczkobiorca i poręczyciele poinformowali członków spotkania o trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, w związku z czym zapadły ustalenia, iż pożyczkobiorca wraz z poręczycielami złoży wniosek o umorzenie w całości lub w części zadłużenia.
W dniu [...] 2004 r. wpłynęło do PUP we W. pismo Waldemara K. reprezentującego PPHU "E." o umorzenie całości pozostałych odsetek od zaciągniętej pożyczki. Wnioski o umorzenie złożyli również poręczyciele.
Na podstawie przeprowadzonych wywiadów środowiskowych ustalono aktualną sytuację materialną pożyczkobiorcy i poręczycieli.
Starosta W. po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia, decyzją z dnia [...] 2004 r. orzekł o umorzeniu w części odsetek od pożyczki udzielonej PPHU "E." Sp. z o.o. stanowiącej kwotę 32.991,64 zł. Od decyzji tej w ustawowym terminie odwołanie złożył poręczyciel Hieronim L.i wnosząc o umorzenie odsetek w całości.
Organ odwoławczy w swoich rozważaniach wskazał, że zgodnie z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) - pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Przepisem dotychczasowym w tym przypadku jest art. 18 ust. 4 a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) - Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli:
1. w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,
2. w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków do utrzymania,
3. pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,
4. wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,
5. przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.
Art. 18 ust. 4 b w/w ustawy określa natomiast, iż umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o której mowa w ust. 4 a zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.
Na podstawie materiału dowodowego w sprawie ustalono, iż organ I instancji szczegółowo zbadał sytuację materialną dłużników i uznał ją za trudną. Na posiedzenie Powiatowej Rady Zatrudnienia w dniu [...] 2004 r. przygotowano informację opisującą szczegółowo sytuację materialną wszystkich zobowiązanych. Informacja ta znajduje się w aktach sprawy, a sporządzona jest na podstawie wywiadów środowiskowych przeprowadzonych przez organy pomocy społecznej. Na podstawie akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż w wyniku przeprowadzonej egzekucji oraz wpłat uiszczanych bezpośrednio na konto wierzyciela ( przed i po wydaniu nakazu zapłaty) wierzyciel odzyskał łącznie kwotę 105.042,07 zł, z tego zaliczono na: pożyczkę 32.000 zł (całkowita spłata), odsetki 72.667,07 zł i koszty zastępstwa procesowego 375 zł. Na dzień [...] 2004 r. zadłużenie PPHU "E." Sp. z o.o. wynosiło 144.726,64 zł z tego: odsetki zasądzone nakazem - 132.991,64 zł, koszty zastępstwa procesowego - 375 zł, zaliczka komornicza - 11.360 zł. Zabezpieczenie spłaty zadłużenia stanowi nieruchomość będąca własnością poręczyciela Mirosława B. i jego małżonki, która wyceniona została na kwotę 144.000 zł. Kwota uzyskana ze sprzedaży nie wystarczy na pokrycie zadłużenia na rzecz PUP we W. i należności komornika.
Powiatowa Rada Zatrudnienia na posiedzeniu w dniu [...] 2004 r. pozytywnie zaopiniowała wniosek co do częściowego umorzenia odsetek, tj. kwoty 32.991,64 zł. Za zajęciem takiego stanowiska przemawiała sytuacja materialna dłużników, wysokość dotychczas wyegzekwowanych kwot, a ponadto wysokie oprocentowanie pożyczki w dacie jej udzielania, jak i sytuacja na rynku pracy.
Starosta W. orzekając w decyzji z dnia [...] 2004 r. o umorzeniu części udzielonej pożyczki wskazał, iż umorzeniu podlega kwota 32.991,64 zł. Organ zaznaczył, że decyzja ta oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Użyte w art. 18 ust. 4 a i 4 b ustawy sformułowanie, że "Starosta może w części lub w całości umorzyć pożyczkę" oznacza, że jeżeli wystąpią wymienione w tym przepisie nadzwyczajne okoliczności, organ uprawniony może, ale nie musi umorzyć należności. Uznanie administracyjne polega na tym, że organ rozstrzygający spośród możliwych rozwiązań może wybrać to, które w okolicznościach konkretnej sprawy uzna za słuszne, czy celowe - w tym przypadku wybór ten może oznaczać umorzenie należności w całości, w części lub odmowę umorzenia.
Starosta W. orzekając o umorzeniu części niespłaconej kwoty pożyczki wziął pod uwagę sytuację materialno-bytową i zdrowotną dłużników, jak też względy społeczne w sprawie i uznał, iż zachodzą przesłanki pozwalające na częściowe umorzenie niespłaconej kwoty pożyczki.
Hieronim L. w swoim odwołaniu podnosił zmienność stanowiska, które zostało wypracowane na spotkaniu w dniu [...] 2003 r., gdzie stwierdzono, że za 6 miesięcy nastąpi spotkanie i podjęta zostanie decyzja o umorzeniu odsetek w całości. Organ II instancji stwierdził, na podstawie załączonej (zał. Nr 7) do odwołania notatki służbowej ze spotkania w dniu [...] 2003 r. zorganizowanego w siedzibie PUP we W. w sprawie spłaty zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej PPHU "E.", iż w żadnym punkcie nie ma mowy o tym, że na kolejnym spotkaniu za 6 miesięcy zostanie podjęta decyzja o całkowitym umorzeniu odsetek. Punkt 4 notatki brzmi "...Następne spotkanie Pana Starosty, Pani Kierownik PUP, radców prawnych, dłużników i p. K. odbędzie się za 6 miesięcy, liczone od [...] 2003 r. pod warunkiem, że spłaty będą dokonywane systematycznie - co miesiąc...". Z akt sprawy wynika, iż dłużnicy wywiązali się z ustaleń zawartych w dniu [...] 2003 r. i wpłacili łącznie kwotę 42.486 zł, zatem doszło do kolejnego spotkania, które miało miejsce w dniu [...] 2004 r. Na tym spotkaniu zapadły ustalenia, iż pożyczkobiorca wraz z poręczycielami złoży wniosek o umorzenie w całości lub w części zadłużenia.
Mając na uwadze cały materiał dowodowy sprawy, jak też opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia Starosta W. podjął decyzję o częściowym umorzeniu odsetek. Organ odwoławczy podał ponadto, że Hieronim L. w swoim odwołaniu kwestionuje również wysokość odsetek, tymczasem z pisma Powiatowego Urzędu Pracy we W. z dnia [...] 2004 r. załączonego do odwołania strony wynika (na podstawie dokumentów i wyliczeń będących w posiadaniu PUP), iż kwota odsetek została wyliczona prawidłowo. Dłużnicy mieli możliwość zapoznania się z rozliczeniem zadłużenia.
Wobec powyższego stanu faktycznego i prawnego sprawy organ II instancji uznał, że decyzja wydana przez organ I instancji w dniu [...] 2004 r. jest prawidłowa.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Hieronim L., wnosząc o jej uchylenie, bądź zmianę poprzez uwzględnienie wniosku skarżącego.
Skarżący zarzucił, że organy popełniły błędy rachunkowe, w tym nieprawidłowo naliczyły należne odsetki.
Ponadto zarzucił organowi naruszenie art. 18 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przez ustalenie, że sytuacja życiowa skarżącego nie kwalifikuje się do umorzenia odsetek, podczas gdy według skarżącego względy gospodarcze i społeczne przemawiają za umorzeniem odsetek.
Według skarżącego organ nie poczynił ustaleń i nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji stanowiska co do zajścia tych przesłanek.
Zdaniem skarżącego organ nie uwzględnił okoliczności, że skarżący nie odpowiada za swój dług, lecz za cudzy i nie skorzystał z udzielonej pożyczki.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia [...] 2005 r. pełnomocnik skarżącego odnosząc się do odpowiedzi na skargę, podniósł uzupełniająco, że organy administracji przy wyliczaniu zadłużenia nie uwzględniły faktu częściowego przedawnienia odsetek.
Ponadto organy nie wzięły pod uwagę wszystkich okoliczności gospodarczych i społecznych w odniesieniu do skarżącego.
Skarżący wskazał też, że organy wydając zaskarżone decyzje nie podały przyczyn umorzenia długu w wysokości 32.991,64 zł i nie uwzględnienia wniosku w pozostałej części; tym samym organy wydające decyzje skorzystały z instytucji uznania administracyjnego na zasadzie dowolności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Dokonując na podstawie przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należało uznać, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów proceduralnych, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W świetle mającego zastosowanie w sprawie art. 18 ust. 4 a pkt 5 i ust. 4 b cyt. wyżej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu na akceptację, co do zasady, zasługuje stanowisko organów obu instancji, że w rozpatrywanej sprawie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż zachodzą szczególne względy gospodarcze i społeczne przemawiające za częściowym umorzeniem długu, powstałego z tytułu pożyczki udzielonej w 1991 r. Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Handlowo-Usługowemu "E." Spółce z o.o. we W. przez Kierownika Urzędu Rejonowego - Biuro Pracy we W.
Taka ocena organów znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym i ustaleniach organu pierwszej instancji co do sytuacji majątkowej oraz rodzinnej dłużników, wysokości powstałego i spłaconego zadłużenia, jak też stopy zastosowanego oprocentowania, a także trudnej sytuacji na rynku pracy.
Zastrzeżenia natomiast budzi stanowisko organów obu instancji co do zakresu, w jakim umorzono istniejące zadłużenie.
Trafnie wskazał organ odwoławczy, że podjęta w sprawie decyzja przez Starostę W. oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co skutkowało tym, że organ rozstrzygający spośród możliwych rozwiązań mógł wybrać to, które w okolicznościach konkretnej sprawy uznał za słuszne, czy celowe.
Pominął jednak Wojewoda w swych rozważaniach to, że brak jest w decyzji pierwszoinstancyjnej jakiejkolwiek argumentacji dotyczącej wybranego przez organ zakresu umorzenia. W ten sposób rozstrzygnięcie Starosty nabrało cech dowolności.
Organ pierwszej instancji powołując się w uzasadnieniu decyzji na opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia co do kwoty umorzenia, nie zawarł jednocześnie własnej oceny w tym przedmiocie.
Tymczasem zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 9 i art. 18 ust. 4 a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - Powiatowa Rada Zatrudnienia jest organem opiniodawczo-doradczym, tak więc jej stanowisko nie było dla Starosty wiążące.
W konsekwencji organ rozpoznający wniosek o umorzenie długu powinien przedstawić okoliczności, które zaważyły na tym, że umorzeniem objęto tylko część należności.
Podkreślić w tym miejscu należy, że pozostawiona w ramach uznania sfera swobody nie oznacza prawa organu do dowolnego działania. Organ mając prawo wyboru rozstrzygnięcia musi go dokonać po wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy.
Z tego też względu szczególnego znaczenia przy orzeczeniach o charakterze uznaniowym nabiera ich uzasadnienie. Brak pełnego uzasadnienia podjętej decyzji uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył przyznanego mu uznania administracyjnego.
Organ odwoławczy nie dostrzegając tej nieprawidłowości w istocie uchylił się od rozpoznania sprawy w jej całokształcie.
W sposób niewystarczający organ II instancji odniósł się także do zarzutu odwołania dotyczącego nieprawidłowości przy wyliczeniu istniejącego zadłużenia. Wprawdzie argumentacja skarżącego zawarta w odwołaniu, a dotycząca okoliczności sprzed daty nakazu zapłaty była bezprzedmiotowa, to jednak jego uwagi co do naliczonego później zadłużenia powinny zostać zweryfikowane.
Zwrócić należy uwagę, że wydany przez Sąd Rejonowy nakaz zapłaty z dnia [...].1992 r. jest orzeczeniem prawomocnym, co oznacza, że ma powagę rzeczy osądzonej i wiąże strony, sądy oraz inne organy państwowe.
Rzeczą więc organu odwoławczego była analiza wysokości spłaconego długu głównego i odsetek po dniu powstania tytułu egzekucyjnego. Niewątpliwie organ odwoławczy badając prawidłowość wyliczonej kwoty pozostałej do zapłaty z tytułu odsetek, powinien szczegółowo przedstawić obliczenia za cały okres opóźnienia, przy uwzględnieniu zastosowanej stopy procentowej i dokonywanych wpłat przez dłużników.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie musiał również odnieść się do kwestii przedawnienia roszczeń z tytułu odsetek.
Bezzasadnie natomiast został sformułowany zarzut w skardze, że organ powinien uwzględnić to, iż skarżący odpowiada za cudzy, a nie własny dług.
Wbrew przekonaniu skarżącego, jego odpowiedzialność jako poręczyciela niczym nie różni się od odpowiedzialności pożyczkobiorcy czyli dłużnika głównego.
Istotą poręczenia, tak cywilnego, jak i wekslowego jest to, że poręczenie umacnia wierzytelność poprzez rozszerzenie możliwości dochodzenia roszczeń przez wierzyciela nie tylko z majątku dłużnika głównego, ale też z majątku poręczyciela. Z uwagi na solidarną odpowiedzialność skarżącego i pozostałych dłużników, organ przy rozpoznawaniu sprawy musiał uwzględnić treść ustępu 4 b art. 18 cyt. wyżej ustawy, który stanowi, że umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.
Wobec takiej regulacji, organy orzekające w sprawie nie mogły uznać za decydujące wyłącznie okoliczności odnoszących się do sytuacji życiowej, czy majątkowej skarżącego. Ustalając zakres umorzenia długu, organ orzekający musi dokonać ustaleń co do możliwości finansowych wszystkich dłużników solidarnych.
Wskazane powyżej uchybienia organów obu instancji, zwłaszcza w zakresie sporządzonych uzasadnień decyzji sprawiły, że sprawa wymaga ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Z tego względu orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Wobec braku wniosku strony o zwrot kosztów postępowania, Sąd nie rozstrzygał w tym przedmiocie, zgodnie z art. 209 w zw. z art. 210 powołanej wyżej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI