II SA/BD 1081/22

II SA/Bd 1081/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /przewodniczący/
Jerzy Bortkiewicz /sprawozdawca/
Joanna Brzezińska
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 102 ust. 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2022 r. [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 lipca 2022 r., nr WOM.5430.15.77.2022, Prezydent Miasta Torunia, działając na podstawie m.in. art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks Karny i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 – dalej "ustawa zmieniająca") zatrzymał R. K. (skarżącemu) prawo jazdy kategorii A i B na okres 3 miesięcy od dnia odebrania decyzji. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 23 czerwca 2022 r. do urzędu wpłynęło zawiadomienie Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (GITD) o uprawomocnieniu się mandatu karnego nałożonego na skarżącego za to, że w dniu 29 grudnia 2021 r. kierując pojazdem przekroczył prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Organ wskazał, że w dniu 1 lipca 2022 r. do urzędu wpłynął wniosek o umorzenie postępowania ze względu na brak uwzględnienia błędu pomiaru. W odpowiedzi na wezwanie organu GITD wyjaśnił, że mandat został przyjęty przez skarżącego bez uwag, w tym co do prawidłowości pomiaru, mandat uprawomocnił się 28 stycznia 2022 r., natomiast w wyniku prośby skarżącego o korektę pomiaru sprawa została skierowana do Sądu Rejonowego w Toruniu, który postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r., sygn. VIII KO 10/22 odmówił uchylenia prawomocnego mandatu. Organ przytoczył wyjaśnienia GITD co do urządzeń pomiarowych służących do pomiaru przekroczeń prędkości, potwierdzania – w drodze uzyskiwania odpowiednich świadectw badań okresowych i atestów – spełnienia przez nie norm wynikających z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 lutego 2014 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy do pomiaru prędkości pojazdów w kontroli ruchu drogowego, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1081 – dalej "rozporządzenie") oraz prawidłowości pomiaru wykonanego w sprawie skarżącego. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 102 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 – dalej "u.k.p."), informacja organu kontroli ruchu drogowego o przekroczeniu prędkości na obszarze zabudowanym o 52 km/h obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zakwestionował prawidłowość dokonanego pomiaru, powołując przepisy rozporządzenia wskazującego dopuszczalne wartości błędów granicznych. Zdaniem skarżącego brak jest twardych dowodów na to, że przekroczył on granicę 50 km/h, albowiem nie ma pomiarów bez błędów.
Decyzją z dnia 13 września 2022 r., nr SKO-522-142/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego oraz treści art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., organ stwierdził, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku przekroczenia na terenie zabudowanym prędkości 50 km/h jest decyzją związaną, a ustaleniom organu nie podlega kwestia prawidłowości wykonania pomiaru prędkości.
W skardze na powyższą decyzję R. K. podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu. Podniósł, że organ nie rozważył, iż pomiar prędkości skutkujący stwierdzeniem przekroczenia limitu 50 km/h na obszarze zabudowanym mógł być obarczony błędem, o którym mowa w rozporządzeniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2021r., poz. 2095 ze zm.). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") wykazała, że skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowił art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej. Zgodnie z treścią pierwszego z wymienionych przepisów starosta (w niniejszym postępowaniu prezydent miasta – przyp. Sądu) wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5 (tj. ustawy o kierujących pojazdami – przyp. Sądu) podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy wymienionej w art. 4, lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. Naruszenie, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 – dalej "p.r.d.") to m.in. kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (lit. a). Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3 (pkt 3 nieistotny w sprawie – przyp. Sądu). Dla porządku przywołać też należy, że zgodnie z art. 129g ust. 1 p.r.d. ujawnianie za pomocą stacjonarnych urządzeń rejestrujących zainstalowanych w pasie drogowym dróg publicznych następujących naruszeń przepisów ruchu drogowego: przekraczania dopuszczalnej prędkości (lit. a) i niestosowania się do sygnałów świetlnych (lit. b) należy do Inspekcji Transportu Drogowego.
Na tle zacytowanych regulacji w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto jednolite stanowisko, zaakceptowane następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów NSA z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 3/18 (dostępna na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), o związanym charakterze decyzji wydawanej przez starostę na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Z brzmienia tego przepisu wywiedziono, że po powzięciu informacji, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej organ jest zobligowany do wydania przedmiotowej decyzji, a rozstrzygnięcie to oraz jego zakres nie są pozostawione uznaniu organu. Przyjęto, że organ nie jest zobligowany i uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności będących podstawą sporządzenia informacji o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a p.r.d. o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. nadano walor dokumentu urzędowego, sformalizowanego źródła wiedzy o popełnionym wykroczeniu, której przekazanie jest zdarzeniem mającym doprowadzić do wszczęcia postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy (vide: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. I OSK 210/19 – dostępny jw.).
Jednolite stanowisko orzecznictwa w powyższym zakresie doznało modyfikacji w związku z wyrokiem Trybunały Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21 (publ. OTK ZU A/2022, poz. 79). Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej, rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d., jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał przychylił się do stanowiska prezentowanego m.in. przez Rzecznika Praw Obywatelskich, że zasady demokratycznego państwa prawnego oraz bezpieczeństwa prawnego wymagają, by minimalny standard postępowania dowodowego przed organem administracji zapewniał stronie możliwość kształtowania swojej sytuacji prawnej, tak aby umożliwić jej kwestionowanie stwierdzenia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4. Strona nie powinna być pozbawiona możliwości przedstawienia swoich racji w toku postępowania administracyjnego. Zwrócił uwagę, że jeśli w ramach tego postępowania strona kwestionuje fakt popełnienia naruszenia prawa, wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzenia powinny być rozstrzygnięte zanim nałożona zostanie na nią sankcja.
Trybunał zaznaczył w uzasadnieniu, że w aktualnym stanie prawnym podstawą wydania przez starostę decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy jest, po pierwsze, informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym lub, po drugie, informacja o wydaniu prawomocnego rozstrzygnięcia za to naruszenie prawa.
Sam Trybunał zwrócił jednak w uzasadnieniu powołanego wyroku, że wyrok ten nie odnosi się on do wszystkich stanów faktycznych (w tym do sytuacji skarżącego, który przyjął mandat karny) w których starosta wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie informacji właściwego organu. Do zatrzymania prawa jazdy w trybie przewidzianym w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. może bowiem dojść w stanach faktycznych istotnie różniących się od siebie. Przede wszystkim już sam art. 7 ust. 1 pkt ustawy zmieniającej wyróżnia z jednej strony sytuacje, gdy obowiązek informowania starosty o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2a p.r.d. spoczywa na podmiocie, który ujawnił taką okoliczność, a więc organie kontroli ruchu drogowego, oraz z drugiej strony, sytuacje, gdy właściwy organ wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie. Wnioskodawca w sprawie K 4/21 nie sformułował zaś argumentów, które miałyby przemawiać za niekonstytucyjnością rozwiązań prawnych przewidujących zatrzymanie prawa jazdy na mocy decyzji administracyjnej w wypadku uzyskania przez starostę informacji o prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym popełnienie czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Ta druga kategoria stanów faktycznych nie budziła również kontrowersji w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co zwrócił uwagę NSA w powołanej uchwale z 2019 r. stwierdzając, że o ile nie budzi wątpliwości, iż prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie może stanowić wyłączny dowód, w oparciu o który organ wyda decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (jeżeli nie zachodzą okoliczności wyłączające, o których mowa w art. 102 ust. 1aa u.k.p.), o tyle wątpliwość taka pojawia w związku z wydaniem decyzji wyłącznie w oparciu o informację o ujawnieniu naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. W drugiej – niekwestionowanej – kategorii stanów faktycznych chodzi zatem w szczególności o stwierdzenie popełnienia takiego naruszenia w drodze prawomocnego wyroku sądowego wydanego w ramach postępowania w sprawie o wykroczenie. Chodzi również o sytuacje, gdy podczas kontroli drogowej kierujący pojazdem nie formułuje zastrzeżeń dotyczących prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego i przyjmuje mandat karny, który staje się w ten sposób prawomocny.
Zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że ziściła się przesłanka z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z 7 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej obligująca organ do wydania wobec skarżącego decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jak wynika z informacji przekazanej organowi I instancji przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego z dnia 21 czerwca 2022 r. (k. 1 akt adm.) skarżący popełnił wykroczenie polegające na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości na obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h. Taka informacja sama w sobie nie stanowiłaby w świetle powołanego wyroku TK samodzielnej podstawy do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Istotnym jest jednak fakt, niekwestionowany przez skarżącego, że przyjął on mandat serii Aa numer [...], który uprawomocnił się w dniu 28 stycznia 2022 r. z chwilą pokwitowania jego odbioru przez skarżącego (dowody w aktach sprawy).
W obliczu jasnej treści art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej, w którym mowa m.in. o prawomocnym rozstrzygnięciu za naruszenie opisane w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d., Prezydent Torunia zobligowany był do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Nadmienić też należy, że postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r., sygn. VIII Ko 10/22 Sąd Rejonowy w Toruniu odmówił uchylenia przedmiotowego prawomocnego mandatu karnego (postanowienie w aktach sprawy).
Nie zasłużyło na uwzględnienie stanowisko skarżącego, jakoby organ zobligowany był rozważać kwestię ewentualnych błędów pomiarowych wobec nieznacznego przekroczenia limitu 50 km/h (o 2 km/h). Jak wyjaśniono organ nie przeprowadza analizy, czy prawomocne rozstrzygnięcie stwierdzające naruszenie przepisów ruchu drogowego zostało nałożone zasadnie pod względem merytorycznym. Zarzuty w tym zakresie mogą być podnoszone przed sądem jedynie w sytuacji odmowy przyjęcia mandatu i skierowania sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny. W postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy przedmiotem rozważań starosty, a tym bardziej sądu administracyjnego, nie mogą być zarzuty dotyczące okoliczności naruszenia przepisów ruchu drogowego, czy też prawidłowości stwierdzenia tego naruszenia.
Z tego powodu skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu w oparciu o art. 151 p.p.s.a.