II SA/BD 107/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że wnioskodawczyni nie spełniła kluczowych przesłanek, tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia i złożyła wniosek po terminie.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna, argumentując, że sąd powszechny ustalił potrzebę stałej opieki. Organy administracji odmówiły, wskazując na złożenie wniosku po terminie od uprawomocnienia się orzeczenia o niepełnosprawności oraz na fakt, że skarżąca była w tym czasie zatrudniona. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, potwierdzając, że skarżąca nie spełniła podstawowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, a także przekroczyła trzymiesięczny termin na złożenie wniosku.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. A. na syna F. A. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, ponieważ skarżąca była zatrudniona w momencie składania wniosku, a także złożyła wniosek po upływie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego, który ustalił potrzebę stałej opieki nad synem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i błędną interpretację art. 24 ust. 2 u.ś.r. Podkreślała, że późne otrzymanie odpisu wyroku było poza jej winą i powołała się na inne orzecznictwo. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 24 ust. 2a u.ś.r., wskazując, że trzymiesięczny termin na złożenie wniosku biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia sądu, a nie od jego wydania. Podkreślono, że termin ten ma charakter materialny i nie podlega przywróceniu. Co więcej, sąd stwierdził, że kluczową przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie w celu sprawowania opieki. Ponieważ skarżąca była zatrudniona w momencie składania wniosku, nie spełniła tej podstawowej przesłanki, co samo w sobie stanowiło wystarczający powód do oddalenia skargi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, podstawową przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga rezygnacji z pracy zarobkowej jako warunku sine qua non przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Aktywność zawodowa w dacie składania wniosku wyklucza możliwość jego przyznania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 23 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 32 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa covidowa art. 15 zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Ustawa z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie spełniła podstawowej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia. Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony po upływie trzymiesięcznego terminu od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego ustalającego konieczność stałej opieki. Termin określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. ma charakter materialny i nie podlega przywróceniu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej oparta na późnym otrzymaniu odpisu wyroku i "rozsądnym terminie" złożenia wniosku. Zarzuty naruszenia przepisów KPA dotyczących prawidłowości postępowania i uzasadnienia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. termin ustanowiony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. ma charakter terminu materialnego, którego cechą wyróżniającą jest brak możliwości jego przywrócenia na podstawie przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. wykorzystywanie pojęcia "rozsądnego terminu" nie odwołuje się do konkretnego dnia i wynikających z tego skutków prawnych, lecz daje organowi administracji publicznej czy sądowi dowolność w nadawaniu temu terminu znaczenia.
Skład orzekający
Joanna Janiszewska - Ziołek
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Brzezińska
sędzia
Jarosław Wichrowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności warunku rezygnacji z zatrudnienia oraz terminu do złożenia wniosku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego wykładnia przepisów ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest spełnienie formalnych wymogów przy ubieganiu się o świadczenia socjalne, nawet w trudnych sytuacjach życiowych. Podkreśla znaczenie terminów i aktywności zawodowej.
“Czy praca zawodowa wyklucza świadczenie pielęgnacyjne? Sąd wyjaśnia kluczowe warunki.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 107/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2022-08-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Jarosław Wichrowski Joanna Brzezińska Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 1012/23 - Wyrok NSA z 2024-05-08 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 111 art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Burmistrz T. decyzją z [...] sierpnia 2021r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 1, art. 23 ust. 2, art. 24 ust. 1 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.ś.r.") odmówił M. A. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad synem F. A. – za wnioskowany okres od [...] grudnia 2019r. do [...] sierpnia 2020r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wniosek o świadczenie pielęgnacyjne M. A. (dalej "Skarżąca") złożyła [...] lipca 2021r. W toku postępowania (na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku) organ ustalił, że syn Skarżącej orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] grudnia 2019r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych od 4-go roku życia na okres do [...] grudnia 2022r. Orzeczeniem tym ustalono, że syn Skarżącej nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Z ustaleń organu wynika, że Skarżąca zaskarżyła powyższe orzeczenie, jak i orzeczenie wydane przez Wojewódzki Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B.. W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącej Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z [...] grudnia 2020r. [...]) zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że ustalił istnienie konieczności zapewnienia F. A. stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ ustalił nadto, że wyrok ten uprawomocnił się z dniem [...] stycznia 2021r. Z ustaleń organu wynika również, że Skarżąca pozostaje w zatrudnieniu od [...] września 2020r. na podstawie umowy o pracę zawartej [...] sierpnia 2020r. Uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ wskazał na treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. i wyjaśnił, że z uwagi na aktywność zawodową Skarżącej w dacie składania wniosku w sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka warunkująca uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określona w ww. przepisie. Odnosząc się zaś do żądania ustalenia prawa do spornego świadczenia za okres wsteczny organ powołał się na przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. Organ wskazał, że w stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw do skorzystania przez Skarżącą z rozwiązania przyjętego w tym przepisie albowiem wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony po upływie 3 miesięcy od dnia [...] stycznia 2021r. (tj. od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w B. syg. akt [...]). Z powyższą decyzją nie zgodziła się Skarżąca, która wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia za okres, w którym była uprawniona do jego pobierania (okres pozostawania osobą bezrobotną). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] listopada 2021r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym treść decyzji organu pierwszej instancji oraz motywy zamieszczone w odwołaniu od tej decyzji. W dalszej kolejności wskazany organ przybliżył treść przepisów normujących zasady przyznawania przedmiotowego świadczenia. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że przeprowadził uzupełniające postępowanie wyjaśniające i ustalił, że Skarżąca z wnioskiem o uzyskanie odpisu prawomocnego wyroku zwróciła się do Sądu Rejonowego w B. dni [...] maja 2021r. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zachodzą przesłanki przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] grudnia 2020r., ponieważ stosowny wniosek został złożony po upływie 3 miesięcy od prawomocności przywoływanego wyroku. W tym zakresie organ ten odwołał się do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych. Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. A., która reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika (radcę prawnego) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W skardze tej zarzuciła wskazanej decyzji naruszenie: - art. 7, 7a, 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i brak właściwego i wyczerpującego uzasadnienia wydanej decyzji, - art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżąca nie zachowała terminu do złożenia wniosku z własnej winy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że stanowisko organu odwoławczego nie zostało bliżej uzasadnione, a w orzecznictwie sądów administracyjnych można dostrzec występowanie innych stanowisk i sposobów interpretacji przedmiotowej normy prawnej i na tę okoliczność przywołano wyrok WSA w Krakowie z 29 czerwca 2020r. sygn.. akt III SA/Kr 1247/19. W ocenie pełnomocnika Skarżąca bez swej winy otrzymała odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. na krótko przed wystąpieniem z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne, zachowała też "rozsądny termin" przy jego składaniu. Pełnomocnik zwrócił ponadto uwagę na brak stosownego pouczenia Skarżącej w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zaprezentowało w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem z 4 lipca 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19). W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu z 8 kwietnia 2022r. i informacji o możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Rozprawy takiej nie można było jednak przeprowadzić z uwagi na fakt, że strony postępowania nie potwierdziły posiadania możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie - co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. (ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tj.. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd, w wyżej określonych granicach kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazała, że wnioski skargi nie zasługują na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest czytelny i w tym zakresie nie występują wątpliwości. Sytuacja odmiennie przedstawia się w kontekście interpretacji norm prawnych mających zastosowanie w sprawie. Mając na uwadze powyższe stwierdzenie niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpoznawanej sprawie przywołać należy jeszcze kluczową regulację, a mianowicie treść art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Po przedstawieniu stanu normatywnego przyjdzie odnieść się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i zestawienia go z treścią przywołanych przepisów prawa. Stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób, który nie budzi wątpliwości (istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności ustalone przez organy nie są sporne między stronami). Tylko tytułem przypomnienia można powiedzieć, że bezspornie Skarżąca od [...] września 2020r. (do nadal) pozostaje w zatrudnieniu, bezsporne jest także to, że wyrok sądu powszechnego rozpoznającego odwołanie od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. wydany został [...] grudnia 2020r., natomiast jego uprawomocnienie nastąpiło [...] stycznia 2021r. Tym samym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy SKO zasadnie przyjęło, że trzymiesięczny termin do złożenia stosownego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od momentu złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności upłynął [...] kwietnia 2021r. Z akt administracyjnych przekazanych do tutejszego Sądu wynika, że wniosek taki został złożony [...] lipca 2021 r. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika wprost, że stosowny wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia został złożony po upływie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego orzekającego o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności syna Skarżącej. Po przedstawieniu stanu faktycznego w sprawie rozważyć należy, czy rozstrzygnięcia organów administracji publicznej naruszają obowiązujące regulacje prawne. Udzielenie odpowiedzi na tak postawione pytanie wymaga w pierwszej kolejności analizy obowiązujących regulacji prawnych. Z literalnej wykładni normy zawartej w wyżej przytoczonym art. 24 ust. 2a u.ś.r. wynika, że termin trzymiesięczny należy liczyć od dnia wydania danego orzeczenia o niepełnosprawności, jednakże orzecznictwo sądów administracyjnych (na które powołało się SKO) w tym zakresie dostrzegło jeszcze inny aspekt tego zagadnienia i opowiedziało się za dniem uprawomocnienia się wyroku sądu w tym zakresie wydanego lub też uzyskania statusu ostateczności przez orzeczenie organu administracji publicznej. Takie ujęcie odwołuje się do wywoływania skutków prawnych przez dane wyrok czy orzeczenia, ponieważ dopiero od tego momentu rozstrzygnięcie takie będzie mogło stanowić pełnoprawną podstawę dla dalszych działań. Stanowisko zaprezentowane powyżej w pełni zasługuje na akceptację. Trafnie więc organy obu instancji uznały, że trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania. Równocześnie w polu widzenia należy mieć także orzecznictwo sądów administracyjnych co do charakteru przywołanego tu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że termin ustanowiony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. ma charakter terminu materialnego, którego cechą wyróżniającą jest brak możliwości jego przywrócenia na podstawie przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Oznacza to, że niedochowanie tego terminu, w tym również z powodu braku pouczenia o możliwości złożenia określonego wniosku o oświadczenie rodzinne nie stanowi podstaw do przyznania świadczenia wstecz, od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (vide: wyrok NSA z 3 września 2021 sygn. akt I OSK 207/19 – dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu Sąd chciałby wyjaśnić, w kontekście przedstawionych stanowisk prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przywołany w skardze wyrok WSA w Krakowie nie może być uwzględniony, a zaprezentowane w nim stanowisko zaakceptowane. Podkreślić należy bowiem, że w wyroku tym posłużono się terminologią nieznaną ustawie o świadczeniach rodzinnych, ponadto zastosowano wbrew treści przywoływanego tu przepisu pojęcie niedookreślone "rozsądny termin". Mając na uwadze skutki prawne wynikające z dochowania terminu przewidzianego w ustawie, niezbędne jest precyzyjne określanie określonych zdarzeń prawnych. Z kolei wykorzystywanie pojęcia "rozsądnego terminu" nie odwołuje się do konkretnego dnia i wynikających z tego skutków prawnych, lecz daje organowi administracji publicznej czy sądowi dowolność w nadawaniu temu terminu znaczenia. Przeprowadzone powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że organy pomocowe nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, przyjmując za podstawę odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność niedochowania przez Skarżącą terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r. W ocenie Sądu okolicznością przesądzającą o legalności zaskarżonych rozstrzygnięć jest jednak to, że Skarżąca w dacie składania wniosku pozostawała w zatrudnieniu. Powołany już przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa przesłanki, których łączne spełnienie warunkuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie zostało pozostawione uznaniu organów orzekających. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany. Z normy ww. przepisu wynika, że podstawową przesłanką przyznania wnioskowanego świadczenia jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy w celu sprawowania takiej opieki). Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Zastosowanie art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymaga ustalenia w pierwszej kolejności, czy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki jest potwierdzona orzeczeniem o niepełnosprawności oraz czy opieka jest faktycznie sprawowana i czy jej zakres obiektywnie uniemożliwia wykonywanie lub podjęcie zatrudnienia. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak np: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13; z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyrokach z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 231/18, z 7 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 265/19, dostępne na stronie jw.). Spełnienie omówionych przesłanek musi być oceniane – co ważne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - w czasie rzeczywistym, czyli w czasie rozpatrywania wniosku. Potwierdza to treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Z regulacji zawartej w ust. 2 powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że sprawa o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, a zatem i świadczenia pielęgnacyjnego, nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej, czyli, że samo uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego materializuje się zaś wraz z wejściem do obrotu prawnego decyzji o przyznaniu świadczenia. Należy zatem rozróżnić sytuację osób, które potencjalnie spełniają kryteria przyznania tego typu pomocy oraz tych które uprawnione są na mocy odpowiedniej decyzji do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero na skutek wyrażenia woli otrzymywania świadczenia, mającej postać wniosku o jego przyznanie, oraz zweryfikowania w toku postępowania administracyjnego spełnienia przez wnioskodawcę odpowiednich kryteriów organ administracji wydaje indywidualny i konkretny akt stosowania prawa, w którym ustala prawo do pobierania tego zasiłku oznaczając osobę uprawnioną, wysokość zasiłku oraz czas na jaki został przyznany. Zatem decyzje organów właściwych w sprawach świadczeń rodzinnych są decyzjami konstytutywnymi, tworzą prawa na przyszłość, ze skutkiem ex nunc. W konsekwencji powyższego art. 24 ust. 2 u.ś.r. wyklucza możliwość przyznania świadczenia za okres sprzed daty złożenia wniosku, a tym samym nie ma potrzeby analizowania, czy Skarżąca spełniała przesłanki do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego przed złożeniem wniosku, zwłaszcza że nie ma do niej zastosowania art. 24 ust. 2a u.ś.r. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w dacie złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Skarżąca nie sprawowała już opieki, która zmuszałaby ją do rezygnacji z zatrudnienia. Skarżąca od [...] września 2020r. pozostaje czynna zawodowo. Stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje zatem dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. W takiej sytuacji przyznanie Skarżącej wnioskowanego świadczenia stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI