II SA/Bd 1068/05

II SA/Bd 1068/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący/
Ewa Kruppik-Świetlicka /sprawozdawca/
Małgorzata Włodarska
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 349/07 - Wyrok NSA z 2008-01-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 1949 nr 18 poz 117
art. 1 ust. 4, art. 4, art. 7 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.
Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
art. 3 ust. 1, art. 15, art. 20 ust. 2, art. 22 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka ( spr.) Protokolant Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi Związku D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta B., na podstawie art. 142 i art. 216 oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 , art. 138, art. 139, art. 140, art. 141, art. 217 ust. 2, art. 229 a, w związku z art. 4 pkt 9 lit b 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku spadkobierców Floriana i Felicji C. o zwrot nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], stanowiącej działki o numerach [...] orzekł o jej zwrocie na rzecz wnioskodawców i ustalił kwotę zwrotu odszkodowania na rzecz Gminy Miasta T. Organ wskazał, iż wnioskodawcy swoje żądanie oparli na podstawie art. 137 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, podnosząc iż nieruchomość ta stała się zbędna na cel, na który została wywłaszczona, zwłaszcza, że upłynęło powyżej 7 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna i nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, dla którego została wywłaszczona.
Organ w uzasadnieniu wydanej decyzji przywołał stan faktyczny sprawy i wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość została wykupiona w roku 1978 r. aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia [...] 1978 r. , zawartym stosownie do przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.). Jak wynika z treści zawartej umowy nabyta nieruchomość, została przeznaczona pod budowę Zakładu Weterynarii w T., zgodnie z planem realizacyjnym, zatwierdzonym decyzją z dnia [...] 1976 r. Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich, wydaną w oparciu o plan ogólny m. T., zatwierdzony Zarządzeniem Wojewody [...] nr [...] z dnia 28 marca 1975 r. Od roku 1981 r. na terenie tej nieruchomości znajduje się część Pracowniczego Ogrodu Działkowego" [...]", założony przez Wojewódzki Zarząd Inwestycji dla swoich pracowników.
Decyzja Prezydenta została zaskarżona do organu II instancji przez obecnych użytkowników nieruchomości - Polski Związek Działkowców - Okręgowy Zarząd [...], który swoje stanowisko oparł na przepisie art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), stanowiącym, iż nie zwraca się nieruchomości w przypadku, gdy na niej został zrealizowany inny cel, który również w dacie wywłaszczania mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania działkowców, decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...], na podstawie art. 136 ust. 1 i 3, art. 137 ust. 1, art. 138, art. 140 ust. 1-4, art. 217 ust. 2 i art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. ) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1961 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Kpa (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Związek D. powyższą decyzję zaskarżył do tutejszego Sądu wnosząc o jej uchylenie. W skardze wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 161, poz. 2603 ze zm. ) oraz przepisów art. 24 i art. 49 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych ( Dz. U. Nr 169, poz. 1419), która weszła w życie 21 września 2005r., już po wydaniu decyzji przez organ II instancji.
Strona skarżąca uznała, iż skoro w myśl obowiązującej wówczas ustawy ( w dacie wywłaszczenia) mogły być wywłaszczone grunty z przeznaczeniem pod ogrody działkowe, to grunty te nie podlegają zwrotowi na rzecz właściciela, czy jego następcy prawnego. Podstawą do takiego twierdzenia, zdaniem skarżącej jest przepis art. 229 a, cytowanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na niej został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez sądową kontrolę działalności administracji publicznej, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) Kontrola ta sprawowana jest pod kątem legalności działań i zaniechań administracji publicznej Do sądu zatem należy ocena czy kontrolowane rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, zostało wydane zgodnie z obowiązującym prawem. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżonej decyzji nie można zarzucić, że naruszyła prawo. Bezsporne w sprawie jest, iż przedmiotowa nieruchomość została w roku 1978 wykupiona od Floriana i Felicji C. na rzecz Skarbu Państwa. Jak wynika Z planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] 1976 r. Nr [...] w oparciu o plan ogólny m. T. zatwierdzonym zarządzeniem Wojewody [...] - nieruchomość ta została wykupiona z przeznaczeniem pod budowę Zakładu Weterynarii w T.
Żądanie zwrotu nieruchomości zgłosili spadkobiercy małżonków C., byłych właścicieli, od których nieruchomość została wykupiona na rzecz Skarbu Państwa podnosząc, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego została wywłaszczona, gdyż upłynęło wiele lat, powyżej 7, a na nieruchomości nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Roszczenie swe oparli na podstawie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi:
" Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany" .
Jak wynika z akt sprawy celem wywłaszczenia była budowa Zakładu Weterynarii w T., który do dnia zgłoszenia żądania zwrotu nieruchomości nie został zrealizowany. Dodany do ustawy o gospodarce nieruchomościami przepis art. 229 a ( ustawą z dnia 28 .11.2003 r. Dz. U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.) , obowiązujący od dnia 22 września 2004r. stanowi, że" przepis art. 229 stosuje się również w przypadku jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia."
Skarżący na powyższym przepisie oparli skargę, wywodząc, iż założenie ogrodów działkowych mogło w dniu wywłaszczenia stanowić cel wywłaszczenia. Rozważając powyższą kwestię należy zaznaczyć, iż w dacie wywłaszczenia nieruchomości obowiązywała ustawa z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. ( Dz. U. Nr 18, poz. 117 ze zm. ).W myśl art. 1 ust. 4 tej ustawy ogrody działkowe były " urządzeniem użyteczności publicznej" i zgodnie z art. 4 cyt. ustawy tworzono je w każdym osiedlu, w którym co najmniej 20 % zamieszkałej tam ludności, mieszkało w domach zbiorowych" oraz, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przewidziane będą na ten cel, "odpowiednie obszary". W oparciu o art. 7 ust. 3 cyt. ustawy gminie przysługiwało prawo nabycia wskazanych nieruchomości w drodze wywłaszczenia czyli w drodze aktu administracyjnego wydanego przez właściwy organ, na podstawie przepisów stosownej ustawy określającej zasady i tryb wywłaszczania nieruchomości. W niniejszej sprawie zastosowanie miała ustawa z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm. ). Wyjaśnienia wymaga określenie " odpowiednie obszary", które zgodnie z orzecznictwem należy traktować nie jako odpowiadające jakościowo, ale zgodnie z obowiązującymi przepisami, pozwalającymi na wywłaszczenie - tak w wyroku NSA z 27 października 1998r. , IV SA 2077/98 LEX nr 45888 , gdzie zawarto tezę:
,,1. Z normy art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 18, poz. 117) jednoznacznie wynika, że wywłaszczać pod ogródki działkowe można było tereny "odpowiednie". Odpowiednie to nie tylko takie, które jakościowo odpowiadały wymogom upraw działkowych, ale także takie, które można było przejmować zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem.
2. Sam fakt ustawowego uznania ogródków działkowych za urządzenia użyteczności publicznej nie może być uznawany za jedyną przesłankę wywłaszczenia nieruchomości pod rządami przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wywłaszczenie nieruchomości pod ogródki działkowe było możliwe dopiero wówczas, gdy wykazano, że jest ona niezbędna na ten cel w rozumieniu art. 3 ust. 1 ww. ustawy oraz odpowiednia w myśl art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych."
Należy zauważyć, że na organie wywłaszczającym ciążyły obowiązki co do oceny, czy wskazana przez gminę nieruchomość rzeczywiście jest niezbędna na cele, które co do zasady, uzasadniały dopuszczalność wywłaszczenia (art. 15, art. 20 ust. 2 oraz art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w związku z art. 7 ust. 3 oraz art. 4 i art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, Dz. U. Nr 18, poz. 117) - vide wyrok. SN z dnia 6 sierpnia 1999r. II RN 77/99 OSNP 2002/4/82.
Reasumując, aby gmina mogła wystąpić z wnioskiem o wywłaszczenie gruntu w celu utworzenia ogrodów działkowych - musiały być spełnione łącznie niżej wymienione przesłanki:
a/ cel ten musiał być przewidziany w planie zagospodarowania przestrzennego;
b/ nieruchomość musiała znajdować się w obrębie osiedla mieszkaniowego;
c/ obszary te powinny być " odpowiednie" a nieruchomość musiała być niezbędna na ten cel.
Odnośnie pkt "a" , należy stwierdzić, że w obowiązującym na dzień wywłaszczenia ( 15.02.1978 r. ) planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta Torunia, nieruchomość ta położona była w granicach ustalenia C 28 RPO - jako tereny ośrodków produkcyjnych gospodarki ogrodniczej - adaptacja.
A zatem w planie zagospodarowania przestrzennego aktualnego w dniu wywłaszczenia nieruchomość przeznaczona była pod inny cel niż ogrody działkowe. Na marginesie należy zauważyć, że stwierdzenie skarżącego , że obok funkcjonowały ogrody działkowe "[...]" nie ma znaczenia w niniejszej sprawie.
Co do pkt "b" należy stwierdzić, że jak wynika z treści pisma Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w T., z dnia [...] 2004r. nieruchomość ta nigdy nie wchodziła w skład żadnego osiedla mieszkaniowego. Traktowano jąjako obszar wchodzący w kompleks terenów tzw. pozostałych, oddzielających zgrupowanie przemysłowo - składowe "[...]" od terenów budownictwa mieszkaniowego, z urządzeniami usługowymi "[...]".
Natomiast co do punktu " c" wyjaśnienia wymaga, że stwierdzenie "tereny odpowiednie" to nie to samo co nadające się pod uprawę ze względu na rodzaj ziemi albo z uwagi na fakt, że obok są także ogrody działkowe. Sąd dla wyjaśnienia powyższej kwestii przywołał obowiązującą w dniu wywłaszczenia ustawę z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm. ), która wart. 3 ust. 1 stanowi, , że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli określona nieruchomość jest: "niezbędna na cele użyteczności publicznej, cele obrony państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych";
Jak z powyższego wynika, sama przydatność nieruchomości na cel użyteczności publicznej nie była więc jeszcze wystarczającą przesłanką wywłaszczenia nieruchomości, natomiast ubiegający się o nią powinien wykazać jej "niezbędność" na określony cel, zaś organ orzekający powinien dokonać oceny i ewentualnej weryfikacji tego zamierzenia. (vide wyrok SN z 6 sierpnia 1999 r., III RN 77/99, OSNP 2002/4/82).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że żadna z przesłanek wyżej wskazanych nie została spełniona aby można było uznać, że w dacie podjęcia decyzji wywłaszczeniowej tj. w dniu15 lutego 1978 L, wywłaszczenie w celu utworzenia ogrodów działkowych w myśl obowiązujących przepisów ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. ( Dz. U. Nr 18, poz. 117 ze zm. ) oraz ustawy z dnia z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm. ), stanowiło by cel, o którym mowa w przepisie art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Na marginesie należy dodać, iż powoływanie się strony skarżącej na przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005r., o rodzinnych ogrodach działkowych, ( Dz. U. Nr 169, poz. 1419 ze zm. ) , która weszła w życie w dniu 21 września 2005r. , tj. po wydaniu rozstrzygnięć przez organy orzekające w sprawie jest nietrafione.
Mając powyższe na względzie, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) ,orzekł, jak w sentencji wyroku.
Prezydent Miasta B., na podstawie art. 142 i art. 216 oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 , art. 138, art. 139, art. 140, art. 141, art. 217 ust. 2, art. 229 a, w związku z art. 4 pkt 9 lit b 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku spadkobierców Floriana i Felicji C. o zwrot nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], stanowiącej działki o numerach [...] orzekł o jej zwrocie na rzecz wnioskodawców i ustalił kwotę zwrotu odszkodowania na rzecz Gminy Miasta T. Organ wskazał, iż wnioskodawcy swoje żądanie oparli na podstawie art. 137 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, podnosząc iż nieruchomość ta stała się zbędna na cel, na który została wywłaszczona, zwłaszcza, że upłynęło powyżej 7 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna i nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, dla którego została wywłaszczona.
Organ w uzasadnieniu wydanej decyzji przywołał stan faktyczny sprawy i wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość została wykupiona w roku 1978 r. aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia [...] 1978 r. , zawartym stosownie do przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.). Jak wynika z treści zawartej umowy nabyta nieruchomość, została przeznaczona pod budowę Zakładu Weterynarii w T., zgodnie z planem realizacyjnym, zatwierdzonym decyzją z dnia [...] 1976 r. Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich, wydaną w oparciu o plan ogólny m. T., zatwierdzony Zarządzeniem Wojewody [...] nr [...] z dnia 28 marca 1975 r. Od roku 1981 r. na terenie tej nieruchomości znajduje się część Pracowniczego Ogrodu Działkowego" [...]", założony przez Wojewódzki Zarząd Inwestycji dla swoich pracowników.
Decyzja Prezydenta została zaskarżona do organu II instancji przez obecnych użytkowników nieruchomości - Polski Związek Działkowców - Okręgowy Zarząd [...], który swoje stanowisko oparł na przepisie art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), stanowiącym, iż nie zwraca się nieruchomości w przypadku, gdy na niej został zrealizowany inny cel, który również w dacie wywłaszczania mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania działkowców, decyzją z dnia [...] 2005r. [...], na podstawie art. 136 ust. 1 i 3, art. 137 ust. 1, art. 138, art. 140 ust. 1-4, art. 217 ust. 2 i art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. ) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1961 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Kpa (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Polski Związek Działkowców powyższą decyzję zaskarżył do tutejszego Sądu wnosząc o jej uchylenie. W skardze wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 161, poz. 2603 ze zm. ) oraz przepisów art. 24 i art. 49 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych ( Dz. U. Nr 169, poz. 1419), która weszła w życie 21 września 2005r., już po wydaniu decyzji przez organ II instancji.
Strona skarżąca uznała, iż skoro w myśl obowiązującej wówczas ustawy ( w dacie wywłaszczenia) mogły być wywłaszczone grunty z przeznaczeniem pod ogrody działkowe, to grunty te nie podlegają zwrotowi na rzecz właściciela, czy jego następcy prawnego. Podstawą do takiego twierdzenia, zdaniem skarżącej jest przepis art. 229 a, cytowanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na niej został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez sądową kontrolę działalności administracji publicznej, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) Kontrola ta sprawowana jest pod kątem legalności działań i zaniechań administracji publicznej Do sądu zatem należy ocena czy kontrolowane rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, zostało wydane zgodnie z obowiązującym prawem. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżonej decyzji nie można zarzucić, że naruszyła prawo. Bezsporne w sprawie jest, iż przedmiotowa nieruchomość została w roku 1978 wykupiona od Floriana i Felicji C. na rzecz Skarbu Państwa. Jak wynika Z planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] 1976 r. Nr [..] w oparciu o plan ogólny m. T. zatwierdzonym zarządzeniem Wojewody [...] - nieruchomość ta została wykupiona z przeznaczeniem pod budowę Zakładu Weterynarii w T.
Żądanie zwrotu nieruchomości zgłosili spadkobiercy małżonków C., byłych właścicieli, od których nieruchomość została wykupiona na rzecz Skarbu Państwa podnosząc, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego została wywłaszczona, gdyż upłynęło wiele lat, powyżej 7, a na nieruchomości nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Roszczenie swe oparli na podstawie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi:
" Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany" .
Jak wynika z akt sprawy celem wywłaszczenia była budowa Zakładu Weterynarii w T., który do dnia zgłoszenia żądania zwrotu nieruchomości nie został zrealizowany. Dodany do ustawy o gospodarce nieruchomościami przepis art. 229 a ( ustawą z dnia 28 .11.2003 r. Dz. U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.) , obowiązujący od dnia 22 września 2004r. stanowi, że" przepis art. 229 stosuje się również w przypadku jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia."
Skarżący na powyższym przepisie oparli skargę, wywodząc, iż założenie ogrodów działkowych mogło w dniu wywłaszczenia stanowić cel wywłaszczenia. Rozważając powyższą kwestię należy zaznaczyć, iż w dacie wywłaszczenia nieruchomości obowiązywała ustawa z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. ( Dz. U. Nr 18, poz. 117 ze zm. ).W myśl art. 1 ust. 4 tej ustawy ogrody działkowe były " urządzeniem użyteczności publicznej" i zgodnie z art. 4 cyt. ustawy tworzono je w każdym osiedlu, w którym co najmniej 20 % zamieszkałej tam ludności, mieszkało w domach zbiorowych" oraz, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przewidziane będą na ten cel, "odpowiednie obszary". W oparciu o art. 7 ust. 3 cyt. ustawy gminie przysługiwało prawo nabycia wskazanych nieruchomości w drodze wywłaszczenia czyli w drodze aktu administracyjnego wydanego przez właściwy organ, na podstawie przepisów stosownej ustawy określającej zasady i tryb wywłaszczania nieruchomości. W niniejszej sprawie zastosowanie miała ustawa z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm. ). Wyjaśnienia wymaga określenie " odpowiednie obszary", które zgodnie z orzecznictwem należy traktować nie jako odpowiadające jakościowo, ale zgodnie z obowiązującymi przepisami, pozwalającymi na wywłaszczenie - tak w wyroku NSA z 27 października 1998r. , IV SA 2077/98 LEX nr 45888 , gdzie zawarto tezę:
,,1. Z normy art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 18, poz. 117) jednoznacznie wynika, że wywłaszczać pod ogródki działkowe można było tereny "odpowiednie". Odpowiednie to nie tylko takie, które jakościowo odpowiadały wymogom upraw działkowych, ale także takie, które można było przejmować zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem.
2. Sam fakt ustawowego uznania ogródków działkowych za urządzenia użyteczności publicznej nie może być uznawany za jedyną przesłankę wywłaszczenia nieruchomości pod rządami przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wywłaszczenie nieruchomości pod ogródki działkowe było możliwe dopiero wówczas, gdy wykazano, że jest ona niezbędna na ten cel w rozumieniu art. 3 ust. 1 ww. ustawy oraz odpowiednia w myśl art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych."
Należy zauważyć, że na organie wywłaszczającym ciążyły obowiązki co do oceny, czy wskazana przez gminę nieruchomość rzeczywiście jest niezbędna na cele, które co do zasady, uzasadniały dopuszczalność wywłaszczenia (art. 15, art. 20 ust. 2 oraz art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w związku z art. 7 ust. 3 oraz art. 4 i art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, Dz. U. Nr 18, poz. 117) - vide wyrok. SN z dnia 6 sierpnia 1999r. II RN 77/99 OSNP 2002/4/82.
Reasumując, aby gmina mogła wystąpić z wnioskiem o wywłaszczenie gruntu w celu utworzenia ogrodów działkowych - musiały być spełnione łącznie niżej wymienione przesłanki:
a/ cel ten musiał być przewidziany w planie zagospodarowania przestrzennego;
b/ nieruchomość musiała znajdować się w obrębie osiedla mieszkaniowego;
c/ obszary te powinny być " odpowiednie" a nieruchomość musiała być niezbędna na ten cel.
Odnośnie pkt "a" , należy stwierdzić, że w obowiązującym na dzień wywłaszczenia ( 15.02.1978 r. ) planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta T., nieruchomość ta położona była w granicach ustalenia C 28 RPO - jako tereny ośrodków produkcyjnych gospodarki ogrodniczej - adaptacja.
A zatem w planie zagospodarowania przestrzennego aktualnego w dniu wywłaszczenia nieruchomość przeznaczona była pod inny cel niż ogrody działkowe. Na marginesie należy zauważyć, że stwierdzenie skarżącego , że obok funkcjonowały ogrody działkowe "Tramwajarz" nie ma znaczenia w niniejszej sprawie.
Co do pkt "b" należy stwierdzić, że jak wynika z treści pisma Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w T., z dnia [...] 2004r. nieruchomość ta nigdy nie wchodziła w skład żadnego osiedla mieszkaniowego. Traktowano jąjako obszar wchodzący w kompleks terenów tzw. pozostałych, oddzielających zgrupowanie przemysłowo - składowe "[...] od terenów budownictwa mieszkaniowego, z urządzeniami usługowymi "[...]".
Natomiast co do punktu " c" wyjaśnienia wymaga, że stwierdzenie "tereny odpowiednie" to nie to samo co nadające się pod uprawę ze względu na rodzaj ziemi albo z uwagi na fakt, że obok są także ogrody działkowe. Sąd dla wyjaśnienia powyższej kwestii przywołał obowiązującą w dniu wywłaszczenia ustawę z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm. ), która wart. 3 ust. 1 stanowi, , że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli określona nieruchomość jest: "niezbędna na cele użyteczności publicznej, cele obrony państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych";
Jak z powyższego wynika, sama przydatność nieruchomości na cel użyteczności publicznej nie była więc jeszcze wystarczającą przesłanką wywłaszczenia nieruchomości, natomiast ubiegający się o nią powinien wykazać jej "niezbędność" na określony cel, zaś organ orzekający powinien dokonać oceny i ewentualnej weryfikacji tego zamierzenia. (vide wyrok SN z 6 sierpnia 1999 r., III RN 77/99, OSNP 2002/4/82).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że żadna z przesłanek wyżej wskazanych nie została spełniona aby można było uznać, że w dacie podjęcia decyzji wywłaszczeniowej tj. w dniu15 lutego 1978 L, wywłaszczenie w celu utworzenia ogrodów działkowych w myśl obowiązujących przepisów ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. ( Dz. U. Nr 18, poz. 117 ze zm. ) oraz ustawy z dnia z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm. ), stanowiło by cel, o którym mowa w przepisie art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Na marginesie należy dodać, iż powoływanie się strony skarżącej na przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005r., o rodzinnych ogrodach działkowych, ( Dz. U. Nr 169, poz. 1419 ze zm. ) , która weszła w życie w dniu 21 września 2005r. , tj. po wydaniu rozstrzygnięć przez organy orzekające w sprawie jest nietrafione.
Mając powyższe na względzie, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) ,orzekł, jak w sentencji wyroku.