II SA/Bd 1059/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej z powodu niewystarczającego wyjaśnienia możliwości technicznych i ekonomicznych podłączenia.
Skarżący E. K. i J. K. zostali zobowiązani do przyłączenia swojej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Kwestionowali oni możliwość i zasadność takiego podłączenia ze względu na wysokie koszty i odległość sieci. Organy administracji utrzymywały w mocy decyzję, uznając obowiązek za bezwzględny. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje obu instancji, wskazując na brak wystarczających ustaleń dotyczących realnej możliwości przyłączenia nieruchomości, w szczególności braku wyjaśnienia kwestii studzienki kanalizacyjnej na działce oraz odległości sieci od granicy nieruchomości.
Sprawa dotyczyła obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, nałożonego na skarżących E. K. i J. K. decyzjami organów administracji. Skarżący podnosili, że przyłączenie jest technicznie utrudnione i ekonomicznie nieuzasadnione ze względu na odległość sieci kanalizacyjnej oraz konieczność przeprowadzenia infrastruktury przez ruchliwą, niedawno wyremontowaną ulicę, co wiązałoby się z wysokimi kosztami. Organy administracji, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymywały w mocy decyzję Prezydenta Miasta B., argumentując, że obowiązek przyłączenia jest bezwzględny, gdy sieć istnieje i istnieją techniczne możliwości podłączenia, a koszty budowy przyłącza obciążają właściciela nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał skargę za zasadną. Sąd wskazał, że choć obowiązek przyłączenia wynika z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, to musi być on wykonalny w świetle obiektywnych okoliczności faktycznych. Kluczową kwestią okazało się niewystarczające wyjaśnienie przez organy administracji, czy istnieje realna możliwość przyłączenia nieruchomości. Sąd podkreślił, że definicja przyłącza i jego wykonanie zależy od tego, czy na nieruchomości znajduje się studzienka kanalizacyjna, czy też sieć kanalizacyjna sięga do granicy nieruchomości. W tej sprawie nie ustalono jednoznacznie tych faktów, a skarżący konsekwentnie wskazywali na znaczną odległość sieci i brak doprowadzenia jej odgałęzienia do granicy działki. Sąd uchylił zaskarżone decyzje z powodu naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 107 § 3, nakazując organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wytycznych sądu dotyczących ustalenia rzeczywistej możliwości przyłączenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje, gdy sieć istnieje i istnieje realna możliwość przyłączenia, a nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Jednakże, brak wystarczających ustaleń co do realnej możliwości przyłączenia, w tym kwestii technicznych i ekonomicznych związanych z odległością sieci i brakiem doprowadzenia jej do granicy nieruchomości, skutkuje uchyleniem decyzji nakładającej ten obowiązek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły dostatecznie, czy istnieje rzeczywista możliwość przyłączenia nieruchomości, co jest kluczową przesłanką do nałożenia obowiązku. Brak jednoznacznych ustaleń dotyczących studzienki kanalizacyjnej na nieruchomości oraz odległości sieci od granicy działki uniemożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.c.p.g. art. 5 § 1 pkt 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
u.c.p.g. art. 5 § ust. 7
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
W przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję.
Pomocnicze
u.z.w.i.o.ś. art. 15 § ust. 1
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zapewnienia budowy odpowiednich urządzeń kanalizacyjnych do przyjmowania ścieków bytowych do oczyszczalni ścieków.
u.z.w.i.o.ś. art. 15 § ust. 2
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci.
u.z.w.i.o.ś. art. 2 § pkt 5
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Przyłącze kanalizacyjne - przewód łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej.
u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Wykonanie sieci kanalizacyjnej należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej decyzji, rozważania prawne i faktyczne.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Do niezbędnych kosztów postępowania zalicza się wpis sądowy.
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające wyjaśnienie przez organy administracji realnej możliwości technicznej i ekonomicznej przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Brak jednoznacznych ustaleń dotyczących istnienia studzienki kanalizacyjnej na nieruchomości oraz odległości sieci od granicy działki. Konieczność doprowadzenia infrastruktury kanalizacyjnej do granicy nieruchomości, co stanowi zadanie gminy, a nie właściciela.
Odrzucone argumenty
Organy administracji błędnie uznały obowiązek przyłączenia za bezwzględny, ignorując kwestie techniczne i ekonomiczne. Niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. i art. 15 ust. 2 u.z.w.i.o.ś. bez należytego ustalenia stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje w sytuacji, gdy faktycznie istnieje wybudowana sieć kanalizacyjna i istnieje możliwość przyłączenia do niej nieruchomości w sprawie nie została w sposób dostateczny i niebudzący wątpliwości wyjaśniona kwestia istotnej przesłanki uzasadniającej nałożenie na skarżących obowiązku przyłączania nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jaką jest istnienie realnej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej każda decyzja nakładająca obowiązek musi być bowiem wykonalna w świetle przepisów prawa i istniejących obiektywnie okoliczności faktycznych w przypadku braku studzienki na nieruchomości właściciela i jednocześnie braku sieci kanalizacyjnej czy jej odgałęzienia na granicy tej nieruchomości, zachodzi sytuacja, w której nie ma realnych warunków do przyłączania nieruchomości do sieci.
Skład orzekający
Jerzy Bortkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Saniewski
sędzia
Mariusz Pawełczak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, zwłaszcza w kontekście realnej możliwości technicznej i ekonomicznej, a także rozgraniczenia obowiązków właściciela i gminy w zakresie budowy przyłączy i sieci."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z przyłączeniem do sieci kanalizacyjnej, ale jego zasady dotyczące wykonalności obowiązku i konieczności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organy mają szersze zastosowanie w prawie administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów dotyczących przyłączenia do infrastruktury komunalnej i rozgraniczeniem obowiązków między mieszkańcami a samorządem, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Czy obowiązek przyłączenia do kanalizacji jest bezwzględny? WSA wyjaśnia, kiedy można odmówić.”
Dane finansowe
WPS: 697 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 1059/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi E. K., J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...], znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. K., J. K. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] 2024 r. nr [...] nakazał skarżącym E. K. i J. K., właścicielom nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], na działce oznaczonej nr [...] w obrębie geodezyjnym oznaczonym nr [...], wykonanie obowiązku przyłączenia ww. nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ww. nieruchomość posiada techniczne możliwości przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej – co stwierdzono na podstawie pisma Miejskich Wodociągów i Kanalizacji w B. sp. z o.o. ("MWiK") z dnia [...] 2024 r. oraz mapy – jednak w dalszym ciągu pozostaje nieprzyłączona do ww. sieci. Wobec powyższego wszczęto z urzędu przedmiotowe postępowanie, w toku którego organ wyznaczył termin oględzin oraz rozprawy. W trakcie oględzin organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, przyłączonym do miejskiej sieci wodociągowej i wyposażonym w urządzenia sanitarne; przy czym nieruchomość ta wyposażona jest w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych, nie jest zaś wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. W trakcie rozprawy skarżący wskazali natomiast w szczególności na to, że z uwagi na odległość przedmiotowej nieruchomości od miejsc "wpięcia" do sieci w ul. [...] lub alternatywnie w ul. [...], realizacja inwestycji wiąże się z wysokimi kosztami. Zawnioskowali przy tym o wyznaczenie terminu realizacji do dnia [...] 2027 r. Organ opisując powyższe stanowisko skarżących, wystąpił do MWiK, która w odpowiedzi w piśmie z dnia [...] 2024 r. podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko w zakresie technicznych możliwości przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, wskazując przy tym, że koszty inwestycji są po stronie właścicieli nieruchomości. Organ oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznał, że w sprawie bezspornym jest, że sieć kanalizacji sanitarnej istnieje, w związku z czym obowiązkiem właściciela nieruchomości jest przyłączenie się do realnie istniejącej sieci. Podkreślił przy tym, że obowiązek, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 399, dalej jako "ucpg") ma charakter bezwzględny, a organ w sytuacji gdy zachodzą przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg, tj. sieć kanalizacyjna istnieje, możliwe jest przyłączenie nieruchomości, nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymogi określone w przepisach odrębnych oraz nieruchomość nie jest przyłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, zobligowany jest wydać przedmiotową decyzję. Zaznaczył również, że realizację budowy przyłączy do sieci zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci.
Od powyższej decyzji skarżący wnieśli odwołanie, kwestionując możliwość podłączenia się do sieci kanalizacji miejskiej doprowadzonej do granicy ich działki przez MWiK. Jak podkreślili - chcą się przyłączyć, ale tylko wtedy gdy MWiK przed tym terminem doprowadzi odpowiednią infrastrukturę do granicy działki. Wskazali przy tym, że w momencie gdy był przeprowadzany gruntowny remont ulicy [...] można było takie podpięcie wykonać. Jednak, w ich ocenie, dopiero gdy skarżący zostali właścicielami nieruchomości organ chce niejako przymusić ich do podłączenia do kanalizacji. Podkreślili gotowość do wpięcia się do kanalizacji, po dorowadzeniu przez MWiK przyłącza do granicy ich działki. Wskazali jednocześnie, że ul. [...] jest drogą asfaltową, ruchliwą, a dostęp do głównego przyłącza kanalizacyjnego jest umiejscowiony po przeciwnej stronie ich nieruchomości. Wobec tego nie jest to kwestia wykonania samego przyłącza, natomiast sieć kanalizacji jest w gestii Gminy i na jej koszt winna być doprowadzona do granicy działki.
Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent - na podstawie prawidłowo zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego - zbadał w sprawie zaistnienie wszystkich przesłanek, od których ustawodawca uzależnia dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Podniósł ponadto, że decyzja wydana w trybie art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg nie określa szczegółowych warunków przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a kwestie te nie stanowią przedmiotu zaskarżonej decyzji i są realizowane na zasadach określonych w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dalej "ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r."). SKO podkreśliło również, że okoliczności dotyczące warunków ekonomicznych wykonania przyłącza nie są objęte normą prawną wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg. Organ zaakcentował przy tym, że koszty przyłączenia pozostają bez wpływu na istnienie obowiązku przyłączenia się do istniejącej sieci kanalizacyjnej, przy czym koszty te muszą dotyczyć wyłącznie budowy przyłącza. Kwestia budowy czy rozbudowy sieci jest bowiem czymś innym i pozostaje w gestii dostarczyciela mediów. Jednocześnie SKO wskazało, że organ I instancji bezpodstawnie określił termin podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.
Na powyższą decyzję skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i zarzucając naruszenie:
- art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 5 ust. 7 ucpg w zw. z art. 15 ust. 2 i ust. 4 ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy nie jest wystarczające by w otoczeniu nieruchomości istniała sieć kanalizacyjna, gdyż obowiązek przyłączenia musi być realnie technicznie wykonalny oraz ekonomicznie uzasadniony,
- art. 7, art. 8, art. 9 kpa poprzez naruszenie słusznych interesów stron jako obywateli, polegających na prowadzeniu postępowania z zastrzeżeniami odnośnie równego traktowania, bezstronności, braku należytego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, polegających na braku powoływania się na orzeczenia, które są sprzeczne z przyjętą przez organ linią prowadzenia postępowania oraz brakiem poinformowania oficjalnego skarżących gdzie dokładnie nastąpi podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, pominięci faktu, że infrastruktura nie jest doprowadzona do granicy działki nieruchomości i podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest ekonomicznie nieuzasadnione,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów.
W uzasadnieniu podnieśli, że organ I instancji pominął, że wykonanie przyłącza do nieruchomości jest w okolicznościach sprawy bardzo utrudnione, gdyż pomiędzy nieruchomością, a przyłączem jest ruchliwa droga, która niedawno została wyremontowana, a przyłączenie wymagałoby przeprowadzenia infrastruktury właśnie przez tę drogę, co wiąże się z kosztem około 40 tysięcy złotych i za co skarżący – jak podkreślili - nie powinni płacić, jako za infrastrukturę, która jest poza granicami ich działki. Wskazali ponadto na definicję przyłącza wynikającą z przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. – w przypadku gdy na działce jest studzienka to przyłączem jest odcinek przewodu między wewnętrzną instalacją a tą studzienką, natomiast dalsza część przewodu do rury głównej stanowi już element sieci; jeśli jednak na nieruchomości brak jest studzienki to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją, a granicą nieruchomości, dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci stanowi element tejże sieci. Jednak w niniejszej sprawie, jak podkreślili skarżący, organ nie ustalił należycie stanu faktycznego, a MWiK w warunkach przyłączenia nie wskazała do jakiej sieci ma nastąpić podłączenie. Wobec tego organy przedwcześnie ustaliły obowiązek z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg. Skarżący podkreślili również, że podczas rozprawy przed organem I instancji sygnalizowali oni o braku istniejącej infrastruktury w pobliżu nieruchomości oraz że w ich ocenie nie powinni oni finansować inwestycji, która ma na celu doprowadzenie infrastruktury do ich działki. Jak zaznaczyli obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci powstaje w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek, tj. gdy faktycznie istnieje wybudowana sieć kanalizacyjna oraz istnieje realna możliwość przyłączenia do niej nieruchomości – której to w niniejszej sprawie w ocenie skarżących nie wykazano. Odległość sieci od granicy nieruchomości jest bowiem nie do zaakceptowania i wykracza to poza pojęcie przyłącza, gdyż skarżący na swój koszt musieliby wybudować sieć kanalizacyjną, do której w przyszłości mogliby też podłączyć się inni sąsiedzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydane w sprawie decyzje nie odpowiadają prawu.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W myśl zaś ust. 7 tego artykułu, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.
Z przytoczonego przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg wynika, że w przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; wtedy jedynie przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2367/16 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Tym samym nawet jeśli nieruchomość jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy spełniający wszystkie wymagania, a gmina wybudowała sieć kanalizacyjną, to właściciel winien się do tej sieci kanalizacyjnej przyłączyć. Jednocześnie należy podkreślić, że obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje w sytuacji, gdy faktycznie istnieje wybudowana sieć kanalizacyjna i istnieje możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków, a pomimo tego właściciel nie przyłączył nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 101/20; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4485/21 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, aby właściwy organ mógł na podstawie art. 5 ust. 7 ucpg wydać decyzję nakazującą podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.
O ile w niniejszej sprawie bezspornym jest, że nieruchomość stanowiąca własność skarżących nie jest podłączona do sieci kanalizacyjnej, że na działce drogowej tj. ul. [...] (przy której położona jest nieruchomość skarżących) wykonana została sieć kanalizacyjna oraz, że nieruchomość skarżących nie została wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, o tyle w sprawie nie została w sposób dostateczny i niebudzący wątpliwości wyjaśniona kwestia istotnej przesłanki uzasadniającej nałożenie na skarżących obowiązku przyłączania nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jaką jest istnienie realnej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Każda decyzja nakładająca obowiązek musi być bowiem wykonalna w świetle przepisów prawa i istniejących obiektywnie okoliczności faktycznych.
Należy podnieść, że stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 609 ze zm.) wykonanie sieci kanalizacyjnej należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Regulacje prawne dotyczące realizacji urządzeń kanalizacyjnych zawarte są w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 757). Ustawa ta w art. 15 ust. 1 nakłada na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obowiązek budowy m.in. urządzeń kanalizacyjnych. Pod tym pojęciem rozumieć należy sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków (art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.). Budowa sieci, w tym i tej części która pozwala na instalacje przyłącza, należy do przedsiębiorstwa wodociągowego. Natomiast na odbiorcy usługi spoczywa obowiązek wybudowania przyłącza kanalizacyjnego, a więc odcinka przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej (art. 2 pkt. 5 ww. ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.). Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Przyłączem kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. jest przewód łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną zakończoną studzienką w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, na odcinku od studzienki do sieci kanalizacyjnej (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt III SZP 2/16 - Lex nr 2308312). Jeżeli na nieruchomości brak jest studzienki, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a granicą nieruchomości, dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci stanowi element tejże sieci (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 619/20; wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1822/19 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W orzecznictwie wskazuje się, że wydany na podstawie art. 5 ust. 7 ucpg nakaz przyłączenia nieruchomości do sieci oznacza w istocie nakaz wybudowania przyłącza kanalizacyjnego spełniającego wymogi wynikające z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ludności w wodę (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt II SA/Go 355/22 i przywołane w nim orzeczenia sądów administracyjnych - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).
Zdaniem Sądu w sprawie nie zostało w sposób prawidłowy wyjaśnione czy istnieje rzeczywista i realna możliwość podłączenia nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej, co ma miejsce gdy na nieruchomości znajduje się studzienka kanalizacyjna którą poprzez przyłącze łączy się z istniejącą siecią albo w sytuacji braku studzienki gdy istniejąca sieć sięga do granicy nieruchomości. Wyjaśnić należy, że gdy na nieruchomości znajduje się studzienka to, jak podkreślono, przyłączem kanalizacyjnym jest przewód łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną zakończoną studzienką w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, na odcinku od studzienki do sieci kanalizacyjnej. W tym wypadku koniec przyłącza wyznacza sieć, a nie granica nieruchomości, w związku z czym obowiązkiem właściciela jest wykonanie przyłącza od studzienki do sieci kanalizacyjnej, nawet gdy istniejącą sieć nie sięga do granicy nieruchomości (sieć kanalizacyjna występuje w okolicy nieruchomości). Jednakże w przypadku, gdy na nieruchomości nie ma studzienki kanalizacyjnej, to przyłączem kanalizacyjnym jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a granicą nieruchomości, zaś dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci stanowi element tejże sieci. Jeżeli więc w takiej sytuacji (tj. braku studzienki) na granicy nieruchomości nie znajduje się ani sieć kanalizacyjna, ani odgałęzienie do tej sieci (doprowadzone do granicy nieruchomości), to celem przyłączenia nieruchomości do sieci koniecznym byłoby wybudowanie także przewodu od granicy nieruchomości do sieci znajdującej się w okolicy (na działce drogowej), ale nie doprowadzonej do granicy nieruchomości. Oznaczałoby to w istocie rozbudowę sieci kanalizacyjnej, co należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W wypadku więc braku studzienki na nieruchomości właściciela i jednocześnie braku sieci kanalizacyjnej czy jej odgałęzienia na granicy tej nieruchomości, zachodzi sytuacja, w której nie ma realnych warunków do przyłączania nieruchomości do sieci.
W przedmiotowej sprawie skarżący konsekwentnie wskazywali w toku postępowania, że zrealizowana sieć kanalizacyjna przebiega w dużej odległości od granicy ich nieruchomości, po drugiej stronie ulicy [...], i nie jest doprowadzone jej odgałęzienie do nieruchomości skarżących, co wiąże się z koniecznością realizacji przewodu sieci nie będącego przyłączem także na działce drogowej. Jednocześnie w sprawie nie zostało jednoznacznie wyjaśnione czy na nieruchomości skarżących znajduje się studzienka kanalizacyjna (jak też czy możliwa jest realizacja przyłącza bez studzienki na nieruchomości skarżących). Ustalenie w tym przedmiocie nie wynika z protokołu rozprawy, ani z przeprowadzonych oględzin nieruchomości. Nie można też poczynić jednoznacznego ustalenia odnośnie tej kwestii na podstawie wyjaśnień informacji od MWiK sp. z.o.o. w B. o posiadaniu przez nieruchomość skarżących technicznych możliwości do przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Tymczasem jak wykazano kwestia ta ma istotne znacznie w sprawie, gdyż determinuje ona to czy istnieje realna możliwość przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Jeśli na nieruchomości skarżącego znajdowałaby się studzienka kanalizacyjna to taka możliwości istnieje, gdyż przyłącze do którego wykonania obowiązany jest właściciel nieruchomości sięga od studzienki do sieci, a zatem kryterium granicy nieruchomości nie ma w takim wypadku znaczenia. Natomiast w sytuacji braku studzienki kanalizacyjnej na nieruchomości, realna możliwość przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej istnieje w sytuacji, gdy istniejąca sieć (jej odgałęzienie) sięga do granicy nieruchomości. W sprawie skarżący podnosili natomiast, że wykonana sieć oddalona jest od granicy nieruchomości i znajduje się po drugiej stronie ulicy.
Stwierdzając więc, że w sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości odnośnie faktycznej (realnej) możliwości przyłączania nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej, z uwagi na braku poczynienia jednoznacznego ustalenia co do kwestii istnienia studzienki na nieruchomości skarżących i usytuowania (odległości) sieci w stosunku do granicy nieruchomości skarżącego, Sąd orzekł o uchyleniu wydanych w sprawie decyzji w związku z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do ponownego rozpoznania sprawy na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego. Rzeczą organów będzie dokonanie ustaleń co do istnienia rzeczywistej możliwości wykonania przez skarżącego obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a następnie podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazu wykonania tego obowiązku.
Sąd podkreśla przy tym, biorąc pod uwagę część argumentacji skarżących, że względy ekonomiczne i wysokość kosztów wykonania przyłącza z uwagi na jego długość nie stanowią okoliczności które mogłyby podważyć obowiązek z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzekł w pkt 1 wyroku o uchyleniu decyzji organów obu instancji. O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis, orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI