II SA/Bd 1058/23

II SA/Bd 1058/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/
Tomasz Wójcik /sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ
Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1421
art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 1, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzki Lekarz Weterynarii z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewódzki Lekarz Weterynarii na rzecz M. K. kwotę 654 (sześćset pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. K. decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. wymierzył M. K. (dalej także Skarżący) administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za niezgodne z obowiązującymi przepisami postępowanie ze zwłokami cielęcia stanowiącego jego własność. Organ ustalił, iż zwłoki cielęcia stanowiącego własność Skarżącego stwierdzono na obrzeżu rowu melioracyjnego. Skarżący wyjaśnił, że chcąc uniknąć kosztów utylizacji nieoznakowanego zwierzęcia wywiózł zwłoki cielęcia i pozostawił w okolicach rowu.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy decyzję organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podał, że nie ma znaczenia okoliczność, na którą powołuje się Skarżący, iż ostatecznie doszło do utylizacji zwłok zwierzęcia. Formułując taki zarzut Skarżący nie dostrzega, w jakich okolicznościach i z jakich względów doszło do tej utylizacji. Do utylizacji doszło wyłącznie z tego powodu, że delikt administracyjny popełniony przez Skarżącego został wykryty. Gdyby nie wykryto tego deliktu to Skarżący z całą pewnością nie wykonałby obowiązków na nim ciążących. Ponadto istotne jest również to, że kwalifikacji prawnej czynu Skarżącego należy dokonać na moment porzucenia padłego zwierzęcia w okolicach rowu melioracyjnego. Znamiona deliktu administracyjnego zostały bowiem wyczerpane właśnie w tym momencie i dalsze losy padłego zwierzęcia nie mają żadnego znaczenia dla negatywnej oceny zachowania Skarżącego. Sam zresztą przyznał się do popełnienia deliktu administracyjnego. Okoliczność uniknięcia kosztów utylizacji nie tylko nie może usprawiedliwiać nagannego zachowania Skarżącego, ale wręcz zwiększa natężenie owej negatywnej oceny. W ocenie organu w motywacji Skarżącego dominuje lekceważący stosunek do obowiązku, wynikający z motywów czysto ekonomicznych. Sama zatem odpowiedzialność Skarżącego z tytułu deliktu administracyjnego nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości.
Organ dodał, że w sprawie nie tylko nie występują okoliczności łagodzące, ale powyżej wskazane okoliczności mają wręcz charakter obciążający. Całkowicie błędnie Skarżący podnosi, iż nie wystąpiło zagrożenie dla życia i zdrowia. Padłe zwierzę zostało porzucone w okolicach rowu melioracyjnego. W procesie rozkładu zwłok mogłoby dojść do przeniknięcia bakterii oraz innych substancji powstających w procesie rozkładu zwłok do wód powierzchniowych i w efekcie gruntowych, co już samo w sobie mogłoby stanowić zagrożenie życia i zdrowia ludzi i zwierząt. Miejsce porzucenia padłego zwierzęcia nie tylko nie łagodzi odpowiedzialności, ale wręcz ją zaostrza. Stopień stwierdzonego naruszenia jest istotny.
Zdaniem organu pozostałe elementy, na które wskazuje Skarżący, takie jak wielkość gospodarstwa, liczba zwierząt, powierzchnia gospodarstwa lub wielkość produkcji w zakładzie, nie pozostają w żadnym związku przyczynowo skutkowym z deliktem administracyjnym. Nie istnieje bowiem żaden związek pomiędzy porzuceniem przy rowie melioracyjnym padłego zwierzęcia a wielkością gospodarstwa czy też liczbą zwierząt, czy wreszcie pozostałymi parametrami określającymi aktualny stan w gospodarstwie. Okolicznością niemającą znaczenia dla rozstrzygnięcia odpowiedzialności administracyjnej Skarżącego jest także i to, że ewentualne uiszczenie administracyjnej kary pieniężnej "zrujnuje gospodarstwo". Ustawodawca nie uzależnia bowiem wysokości tej kary od ewentualnej sytuacji ekonomicznej gospodarstwa po jej uiszczeniu.
W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego będących podstawą wymierzenia kary pieniężnej zwłaszcza art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach tego nieuzasadniających oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. K. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo, aczkolwiek z innych powodów aniżeli podniesionych w skardze.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący porzucił na skraju rowu melioracyjnego zwłoki cielęcia, którego był właścicielem. Jak sam przyznał, uczynił to, aby uniknąć ponoszenia kosztów utylizacji. Na popełnienie tego błędu Skarżący wskazał również w wypowiedzi na rozprawie, dodając przy tym, że więcej takie zachowanie się nie powtórzy. Biorąc powyższe pod uwagę należy w ocenie Sądu przyjąć, że ustalenia organów w zakresie okoliczności stanu faktycznego sprawy są prawidłowe i nie budzą wątpliwości. Bezsprzecznie bowiem Skarżący porzucając zwłoki padłego zwierzęcia dopuścił się naruszenia opisanego w zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego, na podstawie art. 85a ust. 1 pkt. 2 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U z 2020 r. poz. 1421 ze zm.) – dalej: "u.o.z.z." – oraz § 3 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi (Dz.U. z 2014 r. poz. 629) – dalej także: "rozp.wyk." – na Skarżącego została nałożona kara pieniężna w wysokości [...] zł. Skarżący zakwestionował nałożenie na niego kary pieniężnej i jej wysokość podnosząc, że organy nie uwzględniły faktu naprawienia jego nieprawidłowego postępowania (ostatecznie poddanie padłego zwierzęcia prawidłowej utylizacji), a konieczność poniesienia kary w pełnej wysokości zrujnuje prowadzone przez niego gospodarstwo i narazi na uszczerbek zaspokojenie podstawowych potrzeb jego i rodziny.
Jednakże pomimo nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych sprawy, jej rozpoznanie co do istoty nie jest możliwe z uwagi na naruszenie przepisów postępowania.
Analogiczna sytuacja była przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. prawomocny wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 814/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, prezentowany w nim pogląd podziela, toteż posłuży się zawartą w nim argumentacją.
Należy zauważyć, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie odniósł się do uregulowań dotyczących nakładania kar pieniężnych przewidzianych w przepisach działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej także: "k.p.a.".
Oceniając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd wskazuje, że do postępowań prowadzonych w trybie art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.z.z. znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie uwzględniły, że od dnia 1 czerwca 2017 r. w Kodeksie postępowania administracyjnego został dodany dział IVa, regulujący postępowanie w zakresie administracyjnych kar pieniężnych (por. art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r., o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935). W konsekwencji organy nie zastosowały przepisów zamieszczonych w tym dziale. Pomijając zaś treść tych przepisów, organy nie dokonały w sprawie dostatecznych ustaleń pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wymierzenia kary administracyjnej. Naruszono tym samym przepisy prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Zgodnie z art. 189a § 1 k.p.a. zasadą jest, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy działu IVa k.p.a. Wyjątek od tej zasady określa art. 189a § 2 k.p.a. z którego wynika, że przepisów tego działu we wskazanym zakresie nie stosuje się w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej.
Regulacja dotycząca nakładania kar na prowadzącą działalność nadzorowaną w zakresie nieprawidłowości w zagospodarowaniu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 (w rozumieniu w art. 8 rozporządzenia nr 1069/2009) zawarta została w art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a) i art. 85c u.o.z.z. oraz § 3 pkt 2 lit. a) rozp.wyk., jednak dotyczy ona przesłanek nałożenia kary i jej wysokości. Z kolei na podstawie art. 85f u.o.z.z. w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm), przykładowo w zakresie przedawnienia, naliczania odsetek za zwłokę, ulg w spłacie należności z tytułu nałożonych kar pieniężnych. Zarówno jednak z przepisów ustawy o ochronie zdrowia zwierząt, jak i Ordynacji podatkowej, którą w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się do kar odpowiednio, nie wynika aby w odniesieniu do administracyjnej kary nakładanej na podstawie ustawy o ochronie zdrowia zwierząt została uregulowana kwestia dotycząca odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, czy też regulacja dotycząca naruszenia prawa będąca wynikiem siły wyższej - art. 189e k.p.a. Nie ma zatem wątpliwości że obszar kar administracyjnych w art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.z.z. oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. nie został uregulowany w sposób kompletny. W ustawie tej brak jest bowiem regulacji dotyczącej odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, udzielenia pouczenia, przedawnienia nałożenia kary. W zakresie nie objętym regulacją tą oraz regulacją działu III Ordynacji podatkowej zaś winny znaleźć zastosowanie przepisy działu IVa k.p.a.
Nie uwzględniając zaś wprowadzonych do Kodeksu postępowania administracyjnego regulacji, w ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art.. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego oraz nie dokonał wszechstronnej jego oceny. Uchybienia te powodują, iż rozstrzygnięcie o wymierzeniu kary pieniężnej Skarżącemu jest przedwczesne. Podsumowując, wymierzenie kary pieniężnej w tej sprawie uzależnione jest od oceny przez organ czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od jej wymierzenia, czy też miał miejsce przypadek określony w art. 189e k.p.a. Treść art. 189f k.p.a. wskazuje na obowiązek, a nie jedynie możliwość oceny przez organ przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej.
Jednocześnie Sąd nie podziela zawartego przez Skarżącego w skardze stanowiska co do konieczności uwzględnienia przez organ okoliczności wymienionych w art. 85aa ust. 3 u.o.z.z. Przepis ten dotyczy bowiem postępowania w sprawach kar pieniężnych nakładanych w przypadkach naruszeń przepisów wymienionych art. 85aa ust. 1-2b u.o.z.z. Natomiast w rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawą nałożenia kary pieniężnej był inny przepis, tj. art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.z.z. Dyrektywy wymiaru kar pieniężnych przewidzianych w art. 85a ust. 1 u.o.z.z. zostały uwzględnione, stosownie do upoważnienia ustawowego zawartego w art. 85a ust. 2 u.o.z.z., w przepisach, przywołanego wyżej, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi.
Przy ponownym rozpoznaniu organ uwzględni wyrażone w uzasadnieniu stanowisko Sądu, a w szczególności do zgromadzi materiał dowodowy pozwalający na dokonanie oceny w kontekście wystąpienia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz przedstawi tę ocenę w uzasadnieniu decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1, art. 209 p.p.s.a.
T. Wójcik H. Adamczewska-Wasilewicz U. Wiśniewska