II SA/BD 1048/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu Inowrocławskiego pozbawiającej odcinki dróg kategorii powiatowej z powodu naruszenia zasady proporcjonalności i niedostatków uzasadnienia.
Sąd administracyjny rozpoznał skargę Gminy Miasta Inowrocław na uchwałę Rady Powiatu Inowrocławskiego, która pozbawiła 15 odcinków dróg kategorii drogi powiatowej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych, w tym brak poinformowania o zamiarze podjęcia uchwały, kwestie własnościowe oraz arbitralność decyzji. Sąd, po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wyroku NSA, uznał uchwałę za nieważną z powodu naruszenia zasady proporcjonalności długości dróg oraz niedostatków uzasadnienia dotyczących trybu kaskadowego przekazywania dróg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Gminy Miasta Inowrocław na uchwałę Rady Powiatu Inowrocławskiego z dnia 13 lipca 2018 r. nr XL/347/2018 w sprawie pozbawienia odcinków dróg kategorii drogi powiatowej. Uchwała ta pozbawiła 15 odcinków dróg o łącznej długości 8,772 km kategorii drogi powiatowej, uzasadniając to m.in. budową obwodnicy Inowrocławia i zmianą funkcji tych dróg na lokalne. Gmina Miasta Inowrocław zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 10 ust. 5d ustawy o drogach publicznych (brak poinformowania), art. 2a ust. 2 (kwestie własnościowe), art. 10 ust. 5c (arbitralność i unikanie kosztów) oraz art. 2 i 7 Konstytucji RP. Sąd, działając na podstawie wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Kluczowe powody to naruszenie zasady proporcjonalności długości dróg (przekazano 8,772 km dróg, podczas gdy w granicach gminy znajdowało się 6,127 km dróg przekazanych wcześniej przez Sejmik Województwa) oraz niedostatki uzasadnienia uchwały w zakresie wykazania przesłanek zastosowania trybu kaskadowego przekazywania dróg. Sąd uznał, że organ nie wykazał, iż przekazywane odcinki dróg utraciły funkcję dróg powiatowych w związku z budową obwodnicy. Sąd oddalił natomiast zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 ust. 5d (obowiązek informacyjny) oraz kwestii własnościowych, podzielając argumentację organu w tym zakresie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała narusza zasadę proporcjonalności, ponieważ przekazano do kategorii dróg gminnych odcinki dróg o łącznej długości 8,772 km, podczas gdy w granicach gminy znajdowało się jedynie 6,127 km dróg przekazanych wcześniej przez Sejmik Województwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zasada proporcjonalności w kontekście art. 10 ust. 5c ustawy o drogach publicznych odnosi się wyłącznie do długości dróg, a nie ich funkcji. Przekazanie większej długości dróg niż wynikało z proporcji między drogami przekazanymi przez Sejmik a drogami znajdującymi się w granicach gminy stanowi istotne naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (12)
Główne
u.d.p. art. 10 § ust. 5c
Ustawa o drogach publicznych
Rada powiatu może pozbawić kategorii drogi powiatowej odcinek drogi powiatowej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi wojewódzkiej, o którym mowa w ust. 5a. Ten odcinek drogi powiatowej zostaje zaliczony do kategorii drogi gminnej.
u.d.p. art. 10 § ust. 5d
Ustawa o drogach publicznych
Zarząd powiatu informuje wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 5c, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem.
Pomocnicze
u.d.p. art. 6a § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Definicja drogi powiatowej.
u.d.p. art. 2a § ust. 2
Ustawa o drogach publicznych
Drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu.
u.s.p. art. 87 § ust. 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
Prawo zaskarżenia uchwały organu powiatu.
u.s.p. art. 79 § § 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
Nieważność uchwały organu powiatu sprzecznej z prawem.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skutki uwzględnienia skargi na uchwałę.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną przez sąd wyższej instancji.
p.p.s.a. art. 53 § § 2a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin wnoszenia skargi na akty prawa miejscowego.
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 73
Nieruchomości zajęte pod drogi publiczne z mocy prawa stają się własnością jednostek samorządu terytorialnego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady proporcjonalności długości dróg przy pozbawianiu ich kategorii powiatowej. Niedostatki uzasadnienia uchwały w zakresie wykazania przesłanek zastosowania trybu kaskadowego przekazywania dróg.
Odrzucone argumenty
Naruszenie obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta o zamiarze podjęcia uchwały (art. 10 ust. 5d u.d.p.). Naruszenie przepisów dotyczących własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Arbitralność decyzji i unikanie kosztów utrzymania dróg. Naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa i legalizmu (art. 2 i 7 Konstytucji RP).
Godne uwagi sformułowania
Sąd dokonał oceny legalności zaskarżonej uchwały bez uwzględniania stanowiska zaprezentowanego przez tut. WSA w sprawie II SA/Bd 1462/17 i doszedł do przekonania o zasadności skargi. Z brzmienia art. 10 ust. 5c u.d.p. jasno wynika, że ustawodawca łączy przesłankę proporcjonalności z długością drogi. Przyjęcie przesłanki proporcjonalności w odniesieniu do funkcji jakie pełnią drogi należy uznać za pozbawione podstawy prawnej i stanowiące nieuprawnioną interpretację rozszerzającą przepisu upoważniającego.
Skład orzekający
Joanna Brzezińska
przewodniczący
Joanna Janiszewska - Ziołek
sprawozdawca
Jarosław Wichrowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady proporcjonalności przy kaskadowym przekazywaniu dróg oraz wymogi dotyczące uzasadnienia uchwał organów samorządu terytorialnego w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury kaskadowego przekazywania dróg uregulowanej w ustawie o drogach publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii zarządzania drogami publicznymi przez samorządy i interpretacji przepisów dotyczących ich kategoryzacji, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawną i samorządową.
“Samorząd przegrał w sądzie: kluczowa interpretacja przepisów o drogach publicznych.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 1048/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2023-02-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-10-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Joanna Brzezińska Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6392 Skargi na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 87 i 88 ustawy o samorządzie powiatowym) 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane II GSK 1753/23 - Wyrok NSA z 2024-04-09 Skarżony organ Rada Powiatu Treść wyniku stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 2222 art. 10 ust. 5c Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu w trybie zdalnym w dniu 15 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta Inowrocław na uchwałę Rady Powiatu Inowrocławskiego z dnia 13 lipca 2018 r. nr XL/347/2018 w przedmiocie pozbawienia odcinków dróg kategorii drogi powiatowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Rady Powiatu Inowrocławskiego na rzecz Gminy Miasta Inowrocław kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Rada Powiatu Inowrocławskiego 13 lipca 2018r. podjęła uchwałę nr XL/347/2018 w sprawie pozbawienia odcinków dróg kategorii drogi powiatowej (dalej powoływaną jako "uchwała"). Zgodnie z treścią tej uchwały kategorii drogi powiatowej pozbawione zostały odcinki dróg zlokalizowanych w Inowrocławiu (15 odcinków określonych w uchwale) o łącznej długości 8,772 km. Przebieg powyższych odcinków dróg wskazuje mapa stanowiąca załącznik do uchwały. W uzasadnieniu uchwały organ wskazał w szczególności, że ze względu na oddanie do użytkowania 17 lipca 2017r. I etapu budowy obwodnicy Inowrocławia i przekazanie Powiatowi Inowrocławskiemu byłej sieci dróg wojewódzkich o łącznej długości 8,786 km uchwałą nr XXXV/581/17 z 28 sierpnia 2017r. Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego zasadne stało się podjęcie uchwały w oparciu o art. 10 ust. 5c u.d.p. Organ wskazał też, że układ sieci drogowej i administratorów dróg w Inowrocławiu nieomal pozostawał niezmienny od 1999r. (od reformy administracyjnej) i znaczna część dróg zlokalizowanych w Inowrocławiu od samego początku nie spełniała ustawowej funkcji dróg powiatowych. Wybrane do przekazania odcinki dróg, jak wskazał organ nie spełniają bowiem funkcji dróg powiatowych i pełnią funkcje lokalną w układzie komunikacyjnym miasta. Organ wskazał tu na funkcję dojazdową do osiedli mieszkaniowych i ich lokalizację na osiedlach mieszkaniowych lub w centrum miasta (ul. Dubienka, ul. Gen. Władysława Sikorskiego, al. Okrężna, ul. Wojska Polskiego, ul. Marulewska, ul. Św. Ducha, ul. Cegielna, ul. Szymborska, ul. Toruńska, ul. Średnia, ul. Wawrzyniaka). W odniesieniu do ul. Poznańskiej organ dodatkowo wskazał, że stanowi ona przedłużenie ciągu dróg gminnych. Organ wyjaśnił, że ulice wymienione w uchwale nie spełniają ustawowej roli dróg powiatowych. Podsumowując – organ wskazał, że po wybudowaniu obwodnicy Inowrocławia funkcję tranzytową przejęła obwodnica, a przekazane w uchwale odcinki dróg przechodzące przez centrum miasta będą aktualnie pełniły funkcję rozprowadzającą. Na ww. uchwałę z dnia 13 lipca 2018 r. Miasto Inowrocław (Skarżący) złożyło skargę, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności: 1. art. 10 ust. 5d ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2222 - dalej powoływana jako "u.d.p."), na skutek niewykonania przez Zarząd Powiatu Inowrocławskiego wynikającego z tego przepisu obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta Inowrocławia o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w art. 10 ust. 5c u.d.p. w rezultacie niezawarcia odesłania w § 2 uchwały nr 600/2018 Zarządu Powiatu Inowrocławskiego z dnia 6 czerwca 2018 r. w sprawie przekazania Radzie Powiatu Inowrocławskiego projektu uchwały dotyczącej pozbawienia odcinków dróg kategorii drogi powiatowej - do projektu uchwały dotyczącego "pozbawienia odcinków drogi kategorii powiatowej'", o którym mowa w § 1 tejże uchwały Zarządu Powiatu stanowiącego do niej załącznik, a tym samym nieupoważnienia Starosty Inowrocławskiego do poinformowania Prezydenta Miasta Inowrocławia o konkretnych odcinkach dróg, których dotyczy zamiar pozbawienia kategorii powiatowej; 2. art. 2a ust. 2 u.d.p., gdyż Powiat Inowrocławski w chwili podejmowania zaskarżonej uchwały nie był właścicielem wszystkich nieruchomości zajętych pod drogi będące przedmiotem tej uchwały lub własność tych nieruchomości nie została ujawniona w księgach wieczystych na rzecz Powiatu Inowrocławskiego, w konsekwencji czego uchwała ta nie może powodować zaliczenia odcinków dróg powiatowych do kategorii dróg gminnych, zgodnie z art. 10 ust. 5c zd. 2, ponieważ skutek ten byłby sprzeczny z zasadą, że drogi gminne stanowią własność gminy; 3. art. 10 ust. 5c u.d.p. w zw. z art. 6a ust. 1 u.d.p. poprzez pozbawienie kategorii powiatowej "niechcianych" dróg tej kategorii, których zarządcą jest Zarząd Powiatu Inowrocławskiego, w celu uniknięcia kosztów utrzymania, remontu lub przebudowy tych ulic oraz poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przekazanie przedmiotowych odcinków dróg, z powodu błędnego uznania, że utraciły one charakter dróg powiatowych i stały się wyłącznie drogami lokalnymi na skutek zastąpienia odcinków dróg krajowych obwodnicą; 4. art. 10 ust. 5c i 5d poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy Rada Powiatu stoi na stanowisku, że objęte zaskarżoną uchwałą ulice "już od 1999 roku nie powinny posiadać kategorii powiatowej'", a więc do zmiany ich kategorii z powiatowej na gminną mogą mieć zastosowanie tylko przepisy art. 10 ust. 1-3 w związku z art. 6a ust. 2 i art. 7 ust. 2, czyli mogłaby się ona odbyć tylko w tzw. "trybie zwykłym"; 5. art. 2 i 7 Konstytucji RP w związku z art. 6a ust. 1 u.d.p. poprzez pozbawienie odcinków dróg kategorii powiatowej w sposób arbitralny, bez wykazania w uzasadnieniu kwestionowanej uchwały zarówno faktycznych, jak i prawnych przesłanek uzasadniających to pozbawienie, tj. w sposób sprzeczny z wyrażonymi w Konstytucji RP zasadami: demokratycznego państwa prawa oraz działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (zasada legalizmu); Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów dołączonych do skargi i znajdujących się w aktach prawomocnie zakończonej sprawy toczącej się przed WSA w Bydgoszczy pod sygnaturą II SA/Bd 1462/17. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że Zarząd Powiatu Inowrocławskiego wypełnił obowiązek wynikający z ustawy i zawiadomił Prezydenta Miasta Inowrocławia na 30 dni przed jej podjęciem. Decyzja ta została podjęta na posiedzeniu Zarządu Powiatu Inowrocławskiego 6 czerwca 2018 r., co znalazło swoje potwierdzenie w uchwale nr 600/2018 podjętej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 6 i art. 32 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Zarzut Skarżącego odnoszący się do zapisu uchwały Zarządu Powiatu Inowrocławskiego Nr 600/2018, a konkretnie § 2, który mówi o poinformowaniu Prezydenta Miasta Inowrocławia na minimum 30 dni przed uchwaleniem przez Radę Powiatu Inowrocławskiego o zamiarze podjęcia uchwały o pozbawieniu odcinków dróg kategorii dróg powiatowych, że nie odniósł się on do zapisu § 1 jest zdaniem organu chybiony. Z treści uchwały, którą należy odczytywać całościowo jednoznacznie wynika o jaki projekt uchwały chodzi. Starosta, któremu powierzono wykonanie uchwały w imieniu Zarządu poinformował w piśmie ZDP-T/1196/2018 o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 5c, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem. W powyższym piśmie wskazuje odcinki dróg ich długość i przebieg. Dołączenie do pisma informującego projektu uchwały rady powiatu w sprawie pozbawienia odcinków dróg kategorii drogi powiatowej jako załącznika do uchwały Zarządu nie było zaś konieczne ponieważ taki obowiązek nie wynika z przytoczonych przepisów prawa. Za niezasadny uznał organ również zarzut związany z kwestią własności przekazywanych dróg. Wskazał na art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Z taką sytuacją, zdaniem organu, mamy do czynienia w przypadku przedmiotowych odcinków dróg objętych zaskarżoną uchwałą. Czym innym jest regulacja polegająca na uzyskaniu decyzji potwierdzających stan własności, a czym innym sama własność. Organ argumentował dalej, że uchwała rozstrzygająca o kategorii drogi publicznej, która jest aktem prawa miejscowego, wywiera różnego rodzaju skutki prawne. Zalicza się do nich między innymi przejście prawa własności drogi ex lege na inną jednostkę samorządu terytorialnego oraz obowiązków z tego faktu wynikających, które są konsekwencją trwałego przeniesienia zadania publicznego. Bezspornie, jak wskazał organ, należy przyjąć, że droga publiczna nie może przejść na własność innego podmiotu niż właściwy zarządca drogi i może służyć wyłącznie celom publicznym, dopiero pozbawienie drogi charakteru drogi publicznej umożliwia wprowadzenie jej do obrotu cywilnoprawnego. Zaliczenie drogi do odpowiedniej kategorii skutkuje ex lege nabyciem jej własności przez odpowiednio województwo, powiat lub gminę, bowiem zgodnie z art. 2a ust. 2 u.d.p. drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Organ uznał za niezasadny również zarzut pozbawienia kategorii powiatowej "niechcianych" dróg tej kategorii w celu uniknięcia kosztów remontu lub przebudowy tych ulic. Powiat na części ulic dokonał bowiem przebudowy i remontu jezdni i chodników. W ocenie organu podjęta uchwała nie narusza również art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, ponieważ zawiera merytoryczne uzasadnienie. Podjęcie uchwały skutkującej nadaniem omawianym drogom kategorii dróg gminnych nie miało na celu arbitralnego przerzucania na Miasto Inowrocław zadań związanych z administrowaniem drogami publicznymi, a procedura podjęcia uchwały została poprzedzona dogłębną analizą poszczególnych odcinków dróg. W związku z etapową budową obwodnicy Inowrocławia, przekazywanie dróg odbyło się w dwóch etapach. Po zrealizowaniu zadania inwestycyjnego zmieniła się dotychczasowa funkcja części dróg powiatowych na terenie miasta i w związku powyższym zgodnie z art. 10 ust. 5c ustawy o drogach publicznych rada powiatu mogła w drodze uchwały pozbawić kategorii powiatowej odcinek drogi powiatowej o proporcjonalnej długości odcinka, o którym mowa w ust. 5a, te odcinki drogi powiatowej zostają zaliczone do kategorii drogi gminnej. Drogi (ulice) przedstawione na załączniku graficznym do Uchwały nr XL/347/2018 Rady Powiatu Inowrocławskiego pokazują w sposób przejrzysty sieć dróg przekazanych kaskadowo do Miasta Inowrocławia (kolor żółty) oraz sieć dróg otrzymanych po wybudowaniu obwodnicy Inowrocławia (kolor niebieski), a także sieć dróg istniejących kategorii powiatowej (kolor fioletowy). Wyraźnie na załączniku graficznym jest widoczny jak zmienił się układ komunikacyjny i rozkład dróg po kaskadowym przekazaniu ulic. Organ podkreślił, że analizowane odcinki dróg przekazanych Miastu stanowić będzie sieć dróg gminnych powiązanych ze sobą w ścisłym centrum miasta Inowrocławia i w powiązaniu z istniejącymi drogami gminnymi tworzyć będą jednolity układ drogowy. Dokonany wybór dróg do pozbawienia kategorii powiatowych nie był w żadnym razie przypadkowy. Organ zauważył, że większość dróg (ulic) przekazywanych zlokalizowanych jest w ścisłym centrum miasta i nie spełniały ustawowej definicji drogi powiatowych. Okoliczność ta ułatwi zarządzanie drogami przez Prezydenta Inowrocławia, który w mediach lokalnych wielokrotnie wyrażał chęć zarządzania wszystkimi drogami na terenie miasta, a niniejsza uchwała w części daje takową szansę. Wyrokiem z 20 lutego 2019r. (sygn. akt II SA/Bd 1070/18) tut. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, powołując się między innymi na wytyczne zawarte w wyroku WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2018r. (sygn.. akt II SA/Bd 1462/17) stwierdzającego nieważność uchwały Rady Powiatu Inowrocławskiego nr XXXII/253/17 z 27 października 2017r. – poprzedzającej zaskarżoną uchwałę. Wskutek wniesionej przez Miasto Inowrocław skargi kasacyjnej rozstrzygnięcie to zostało uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2022r. (sygn. akt I OSK 1757/19), który przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Naczelny Sąd Administracyjny za nieprawidłowe uznał powoływanie się w niniejszej sprawie na art. 153 p.p.s.a. i na związanie ww. wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2018r. Formułując wskazania do dalszego procedowania przez sąd I instancji NSA nakazał dokonanie oceny legalności zaskarżonej uchwały i odniesienie się do zarzutów skargi. Przy ponownym rozpoznaniu skargi Strony podtrzymały swoje stanowiska oraz prezentowaną dotychczas argumentację. Skarżąca w piśmie procesowym z 18 listopada 2022r. pogłębiła argumentację, dodatkowo podniosła brak zachowania zasady proporcjonalności określonej w art. 10 ust. 5 c u.d.p. Skarżąca wskazała bowiem, że w wyniku kaskadowego przekazania dróg Powiat Inowrocławski otrzymał 8,786 km dróg uprzedni zdekategoryzowanych uchwałą Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego, przy czym w granicach Miasta Inowrocław znajduje się jedynie 6, 1 km, a pozostałe 2,7 km zlokalizowane jest poza granicami Gminy Miasta Inowrocław. Skarżąca sformułowana nadto wniosek dowodowy – wniosła o przeprowadzenie dowodu z dołączonych do ww. pisma dokumentów (wykaz nieruchomości drogowych będących własnością prywatną i Skarbu Państwa zajętych pod drogi publiczne, odpowiedź na skargę złożoną do sprawy II SA/Bd 1462/17, pismo Skarżącego do Zarządu Dróg Powiatowych z 5 grudnia 2017r. oraz pismo stanowiące odpowiedź, zestawienie zbiorcze danych technicznych dróg, wykazy protokołów odbioru robót remontowych dróg, protokoły z posiedzeń odbywanych w Starostwie Powiatowym, których przedmiotem była kwestia przyjęcia informacji o przygotowaniu do zimowego utrzymania dróg, wykaz dróg powiatowych utrzymywanych w standardzie zimowego przygotowania, protokoły z okresowej kontroli stanu technicznego dróg). Powyższe wnioski dowodowe zostały oddalone postanowieniem podjętym na rozprawie dnia 15 lutego 2022r. Sąd przeprowadził natomiast uzupełniająco dowód z mapy zasadniczej – k. 409 akt sądowych celem zweryfikowania zasadności zarzutu niezachowania przesłanki proporcjonalności przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, w myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. (ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje skargi na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez Skarżącą skargi kasacyjnej wyrokiem z 21 września 2022r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 20 lutego 2019r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi. W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Sądu wyższej instancji. Zgodnie zatem ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd dokonał oceny legalności zaskarżonej uchwały bez uwzględniania stanowiska zaprezentowanego przez tut. WSA w sprawie II SA/Bd 1462/17 i doszedł do przekonania o zasadności skargi. Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi uchwała Rady Powiatu Inowrocławskiego z 13 lipca 2018r. pozbawiająca kategorii drogi powiatowej 15 odcinków dróg stanowiących uprzednio drogi wojewódzkie w granicach administracyjnych Gminy Miasto Inowrocław. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2018 r. poz. 995) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przepis art. 79 § 1 zdanie pierwsze tej ustawy stanowi, że uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna. Jednocześnie treść art. 79 § § 4 tej ustawy uzasadnia stwierdzenie, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią naruszenia prawa mające charakter istotny. W ramach oceny formalnej dopuszczalności skargi wskazać należy na przepis art. 53 § 2a p.p.s.a., z którego wynika, że, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę na wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego można wnieść w każdym czasie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowa uchwała stanowi prawo miejscowe w rozumieniu art. 40 ustawy o samorządzie powiatowym, gdyż jej oddziaływanie skierowane jest bezpośrednio do innej jednostki samorządu terytorialnego i adresowane do nieokreślonej liczby oraz kategorii osób i podmiotów. Jest ona aktem zawierającym rozstrzygnięcie generalne – pozbawienie drogi określonej kategorii i skutkuje nadaniem tejże drodze z mocy prawa kategorii drogi gminnej. Zakwalifikowanie drogi do danej kategorii pociąga za sobą skutki prawne między innymi w postaci przejścia prawa własności, konieczności stosowania określonych przepisów prawa o ruchu drogowym. Powyższe oznacza, że tego typu uchwała wywiera skutki zewnętrzne, bowiem odnosi się do nieograniczonej liczby użytkowników i obowiązuje aż do jej uchylenia lub zmiany. Nie budzi też wątpliwości, że Miastu Inowrocław przysługuje legitymacja do wniesienia skargi, gdyż zaskarżona uchwała narusza jej interes prawny. Zmiana kategorii drogi z powiatowej na gminną oznacza bowiem zarówno powiększenie zasobu własności gminy (zwiększenie jej majątku), jak i automatycznie wiąże się z powstaniem obciążeń w postaci konieczności wykonywania obowiązków zarządcy drogi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały, jak wynika z jej treści, stanowił przepis art. 10 ust. 5c u.d.p. Zgodnie z art. 10 ust. 5 u.d.p. odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Sejmik województwa może, w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi wojewódzkiej odcinek drogi wojewódzkiej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi krajowej, o którym mowa w ust. 5. Ten odcinek drogi wojewódzkiej zostaje zaliczony do kategorii drogi powiatowej (art. 10 ust. 5a ustawy). W oparciu o ostatnio powołany przepis uchwałą z dnia 28 sierpnia 2017 r. Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego pozbawił kategorii drogi wojewódzkiej odcinki byłej drogi krajowej DK15 i 15c od Markowic do skrzyżowania ulic Poznańskiej, Staszica i Górniczej w Inowrocławiu o długości 11,666 km oraz ulicę Staszica do skrzyżowania z ul. Dworcową o długości 1,437 km o łącznej długości 13,103 km, zlokalizowane odpowiednio na terenie powiatu mogileńskiego oraz powiatu inowrocławskiego. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 5c u.d.p., stanowiącym podstawę prawną uchwały zaskarżonej w niniejszej sprawie, rada powiatu może, w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi powiatowej odcinek drogi powiatowej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi wojewódzkiej, o którym mowa w ust. 5a. Ten odcinek drogi powiatowej zostaje zaliczony do kategorii drogi gminnej. Zarząd powiatu informuje wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 5c, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem (art. 10 ust. 5d). Przepisy ustawy o drogach publicznych w wyżej wymienionym brzmieniu obowiązują od dnia 9 lipca 2015 r. Zostały wprowadzone na mocy ustawy z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 870). Ustawa z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych była przedmiotem orzekania przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r. w sprawie Kp 2/13 orzekł o zgodności z powyższych przepisów z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny przesądził jednocześnie, że zgodna z regulacjami rangi konstytucyjnej jest tylko taka wykładnia art. 10 ust. 5a - 5d i ust. 5e ustawy o drogach publicznych, która dokonywana jest w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, a więc uwzględnia treść tych przepisów. A zatem organy stosujące art. 10 ust. 5a, 5c i 5e zdanie drugie nie mają swobody w pozbawianiu danych odcinków dróg dotychczasowych kategorii, lecz w zakresie swojego władztwa ograniczone są zarówno wymogiem, by odcinek pozbawiany kategorii był proporcjonalny do odcinka drogi nowo wybudowanej względnie uprzednio kaskadowo przekazanej, jak również zawartymi w art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p. definicjami legalnymi wskazującymi na przesłanki zaliczania dróg publicznych do określonej kategorii. Wynika to z uzasadnienia wyroku TK, w którym TK wskazał, że z treści kwestionowanych przepisów nie wynika intencja ustawodawcy, by jednostki samorządu terytorialnego mogły podejmować uchwały względem dróg zastąpionych odcinkami nowo wybudowanymi bez materialnego upoważnienia ustawowego w postaci definicji dróg publicznych. Dlatego podjęcie przez organ stanowiący uchwały na podstawie art. 10 ust. 5a, 5c i 5e zdanie drugie u.d.p., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, oraz na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, będzie każdorazowo możliwe jedynie po wykazaniu, że dany odcinek drogi nie spełnia dłużej definicji drogi wojewódzkiej, powiatowej lub gminnej. Ponadto w ramach tzw. kaskadowego przekazywania właściwe rady mają obowiązek - co do zasady-stosować definicje dróg publicznych w sposób negatywny, tj. muszą wykazać, że dana droga nie spełnia już definicji danej kategorii drogi. Powyższe wynika z faktu, że właściwe rady są kompetentne podjąć uchwałę nie w sprawie zaliczenia drogi do nowej kategorii, ale w sprawie pozbawienia odcinka drogi jego dotychczasowej kategorii, zaś skutek zaliczenia go do wskazanej w ustawie innej kategorii drogi następować będzie ex lege. Zamiarem ustawodawcy było takie ukształtowanie procedury postępowania z drogami zastąpionymi przez nowo wybudowane odcinki dróg, by doprowadzić do sytuacji w której kategoria drogi odpowiada jej funkcjom określonym w art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p., a rozstrzygnięcia podejmowane w tym zakresie przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego nie miały charakteru arbitralnego i nie sprowadzały się do prób przekazywania dróg za wszelką cenę "w dół", celem unikania wydatków związanych z utrzymaniem dróg i przerzucania tych wydatków na gminy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że ustawodawca dał możliwość Radzie Powiatu pozbawienia drogi kategorii drogi powiatowej, ale wskazał przesłanki dokonania takiego działania. Prawidłowe zastosowanie trybu kaskadowego pozbawienia kategorii drogi powiatowej, określonego szczegółowo w art. 10 ust. 5c i d u.d.p., wymaga spełnienia łącznie następujących przesłanek: - przedmiotowy odcinek drogi powinien być zaliczony do kategorii drogi powiatowej (Sejmik województwa, wydając w tym przedmiocie stosowną uchwałę) pozbawił tę drogę kategorii drogi wojewódzkiej (art. 10 ust. 5a-5b u.d.p.); - droga ta (jej odcinek) zostaje zaliczona do kategorii drogi powiatowej; - droga nie spełnia wymogów określonych w definicji drogi powiatowej (art. 6a ust. 1 u.d.p.); - odcinek drogi powiatowej przeznaczony do pozbawienia jej kategorii jest o proporcjonalnej długości do odcinka drogi otrzymanej przez Powiat i zaliczonej do kategorii dróg powiatowych; - poinformowanie wójta o zamiarze podjęcia uchwały, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem. Jednocześnie stanowisko w tym zakresie winno znaleźć się w zaskarżonej uchwale – w jej uzasadnieniu. Podkreślić należy, na co zwraca się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 1 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1348/17, dostępny na stronie www.orzezcenie.nsa.gov.pl – baza CBOSA), że chociaż w obowiązującym systemie prawnym nie został wprost wyrażony normatywny obowiązek uzasadniania uchwał organów samorządu terytorialnego, niemniej jednak brak uzasadnienia uchwały, jak również całkowity brak w aktach sprawy jakichkolwiek informacji dotyczących merytorycznych powodów podjęcia aktu przez organ powiatu powodują, że taka uchwała uchyla się spod kontroli sądu, nie sposób bowiem dokonać oceny jej legalności (vide: wyrok NSA z dnia 23 maja 2013 r., I OSK 240/13 – dostępny w bazie j.w.). W doktrynie obowiązek uzasadnienia uchwały (tam, gdzie obowiązek ten nie jest wyraźnie określony ustawowo) wyprowadzany jest z ogólnej zasady ustrojowej związania organów administracji prawem, obowiązku odwoływania się do prawa oraz z kompetencji sądów administracyjnych i organów nadzoru, które - sprawując kontrolę - muszą znać motywy, jakimi kierowała się rada gminy, powiatu czy sejmik, a także z zasady demokratycznego państwa prawnego i zasad szczegółowych, w tym zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa czy zasad "dobrej legislacji" (por.: M. Stahl: Samorząd terytorialny w orzecznictwie sądowym. Rozbieżności i wątpliwości, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, rok II, nr 6 (9), 2006, s. 45). Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że "w procesie interpretacji kompetencji władzy publicznej przepis art. 7 Konstytucji RP, stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, wiąże się z zasadą zaufania do Państwa, wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Działanie organu władzy publicznej, mieszczące się w jego prawem określonych kompetencjach, ale noszące znamiona arbitralności i niepoddające się kontroli i nadzorowi, nie może być uznane za zgodne z prawem. Obowiązek działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, stwarza po stronie organów władzy publicznej obowiązek uzasadniania jej rozstrzygnięć. Obowiązek taki jest zaliczany do standardów demokratycznego państwa prawnego. Obowiązek uzasadniania uchwał rady gminy jest też elementem zasady jawności działania władzy publicznej" (vide: wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., II OSK 410/06, wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2018 r., I OSK 2136/16; wyrok NSA z dnia 5 października 2018 r., I OSK 2539/17 – dostępne w bazie j.w.). Podkreśla się, że "żadne rozstrzygnięcie organu publicznego w demokratycznym państwie prawnym nie może być arbitralne (art. 2 w związku z art. 7 Konstytucji RP). Im bardziej uznaniowe jest rozstrzygnięcie, tym ważniejsze jest przestrzeganie obowiązku sporządzenia uzasadnienia. Wymóg uzasadnienia uchwały (...) wynika z zasady zaufania do państwa i zasady dobrej legislacji wyprowadzanych z zasady demokratycznego państwa prawa - art. 2 Konstytucji RP" (vide: wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., II OSK 1154/12, LEX 1251758). Uzasadnienie uchwały podejmowanej na podstawie art. 10 ust. 5a u.d.p. winno zatem również zawierać szczegółowe uzasadnienie, wskazujące na spełnienie przesłanek zastosowania ww. przepisu w tym utraty/braku spełniania przez przekazywany odcinek drogi powiatowej kryteriów uzasadniających uznawania jej nadal za drogę powiatową oraz wykazanie spełnienia przesłanki proporcjonalności. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona uchwała nie spełnia powyższych wymogów, w ocenie Sądu ponownie rozpoznającego sprawę, nie zawiera wystarczającego uzasadnienia. W uzasadnieniu uchwały nie została przede wszystkim w ogóle wyjaśniona kwestia dotycząca przesłanki proporcjonalności. Organ nie wykazał, że pozbawienie spornych odcinków dróg kategorii drogi powiatowej nastąpiło z zachowaniem przesłanki proporcjonalności, o jakiej stanowi art. 10 ust. 5a u.d.p. W tym zakresie zaskarżona uchwała (jej uzasadnienie) nie zawiera żadnych wyjaśnień, co wyklucza możliwość dokonania oceny prawidłowości, stanowiska organu, pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego. Rada Powiatu ograniczyła się jedynie do wskazania całkowitej długości dróg przekazanych Powiatowi mocą uchwały Sejmiku Wojewódzkiego z 28 sierpnia 2017r. - tj. 8,786 km oraz łączną długość odcinków dróg pozbawionych kategorii drogi powiatowej. Samo porównanie długości odcinków dróg przekazywanych w trybie "kaskadowym" nie może być uznane za wyczerpujące wyjaśnienie spełnienia przesłanki "proporcjonalności", zwłaszcza, że organ nie wyjaśnił, czy wyżej wskazana wartość długości odcinków dróg przekazanych mocą uchwały Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z 28 sierpnia 2017r. odnosi się do dróg zlokalizowanych w granicach Gminy Inowrocław, Gminy Miasta Inowrocław, czy też Powiatu Inowrocławskiego. Również w odpowiedzi na skargę organ nie podjął próby wyjaśnienia tej kwestii. Dopiero w piśmie z 20 lutego 2023r. pełnomocnik organu wyjaśnił, że wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wartość 8,796 km odnosi się do łącznej długości dróg przekazanych Powiatowi Inowrocławskiemu mocą ww. uchwały Sejmiku, z czego na obszarze Gminy Miasto Inowrocław zlokalizowane są drogi o długości 6,127 km – co wynika z mapy zasadniczej dołączonej do akt sądowych (k. 409). Przy czym organ zaprezentował stanowisko, zgodnie z którym o zachowaniu proporcjonalności (o której jest mowa w art. 10 ust. 5 a-c u.d.p.) nie decyduje tożsamość długości przekazywanych odcinków dróg, a jedynie ich funkcjonalność w danym układzie komunikacyjnym. Z powyższym stwierdzeniem organu nie sposób się zgodzić. Zdaniem Sądu z brzmienia art. 10 ust. 5c u.d.p. jasno wynika, że ustawodawca łączy przesłankę proporcjonalności z długością drogi. Ustawodawca w tym przepisie nie posługuje się żadnym innym sformułowaniem wskazującym na inne znaczenie proporcjonalności niż odnoszące się wyłącznie do długości drogi. Zatem przyjęcie przesłanki proporcjonalności w odniesieniu do funkcji jakie pełnią drogi należy uznać za pozbawione podstawy prawnej i stanowiące nieuprawnioną interpretację rozszerzającą przepisu upoważniającego. Przy tak rozumianej przesłance proporcjonalności, należy zauważyć, że Rada Powiatu była upoważniona do pozbawienia kategorii dróg powiatowych nie większej niż 6,127 km – skoro zaskarżona uchwała dotyczy przekazania odcinków dróg zlokalizowanych w granicach Gminy Miasta Inowrocław. Tymczasem, jak wynika z zaskarżonej uchwały oraz map zasadniczych przedstawionych na k. 409 akt sądowych mocą zaskarżonej uchwały Gminie Miasto Inowrocław przekazano odcinki dróg o łącznej długości 8,772 km. Zdaniem Sądu nie zachowano zasady proporcjonalności z naruszeniem art. 10 ust. 5c u.d.p. – co zadecydowało o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały. Nie spełnienie jednej z przesłanek dla podjęcia uchwały określonych ww. przepisie upoważniającym stanowi istotne naruszenie prawa. W ocenie Sądu, zgodzić się również należy ze stroną skarżącą co do niedostatków uzasadnienia zaskarżonej uchwały w zakresie wyjaśnienia podstaw faktycznych dla zastosowania art. 10 ust. 5c u.d.p. – tj. tzw. trybu kaskadowego. Regulacje zawarte w art. 10 ust. 5a-f u.d.p. (dotyczące tzw. kaskadowego przekazywania dróg) stanowią lex specialis w stosunku do zawartej w art. 10 ust. 1 – 3 u.d.p. regulacji normującej kwestie związane z pozbawianiem drogi dotychczasowej kategorii w trybie zwykłym. Na taki charakter tych regulacji wskazuje zarówno szczególna przesłanka ich zastosowania jaką jest wybudowanie nowej drogi, jaki i okoliczność, że odmiennie niż przy zwykłym trybie dekategoryzacji drogi, nie przewidują one współdziałania pomiędzy pozbawiającym się drogi i przejmującym drogę organami administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz jedynie jednostronne władcze rozstrzygnięcie podmiotu pozbawiającego drogę określonej kategorii. Z treści tych przepisów wynika nadto, że do zmiany kategorii drogi w trybie kaskadowym nie stosuje się zarówno wymogu jednoczesnego zaliczenia tej drogi odpowiednią uchwałą do nowej kategorii (bo następuje to z mocy prawa), jak i wymogu, ze pozbawienie i zaliczenie nie może być dokonane później niż do końca trzeciego kwartału danego roku, z mocą od 1 stycznia roku następnego. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ akcentował, że wskazane do dekategoryzacji odcinku dróg nie spełniały definicji dróg powiatowych ( w rozumieniu aktualnej definicji sformułowanej w art. 6a u.d.p.) już w dacie przeprowadzenia reformy administracyjnej – tj. od 1999r. Należy wnioskować, że zaskarżoną uchwałą pozbawiono kategorii drogi powiatowej odcinki dróg, które nie utraciły funkcji dróg powiatowych w związku z zakończeniem I etapu budowy obwodnicy Inowrocławia. Co prawda organ przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały okoliczności (m.in. lokalizacja w ścisłym centrum miasta lub w obrębie strefy uzdrowiskowej i na osiedlach mieszkaniowych), które w jego ocenie pozwalają na zakwalifikowanie określonych odcinków dróg do kategorii gminnej, jednakże w ramach tzw. kaskadowego przekazywania właściwy organ miał obowiązek stosować definicje dróg publicznych w sposób negatywny, tj. powinien był wykazać, że dane odcinki dróg utraciły swoją dotychczasowa funkcję i nie spełniają już definicji danej kategorii drogi (w rozpoznawanej sprawie – drogi powiatowej) w związku z oddaniem do użytkownia I odcinka obwodnicy. Przekazywania dróg ustawa nie wprowadza automatyzmu – sama możliwość przekazania drogi wskutek uchwały sejmiku województwa nie stanowi wystarczającej podstawy do podjęcia uchwały w oparciu o art. 10 ust. 5c u.d.p., ale powinna być podjęta z uwzględnieniem ustawowych kryteriów o przyznaniu danej drodze określonej kategorii. Oczywiście nie można wykluczyć sytuacji, w której dany odcinek drogi będącej wcześniej drogą wojewódzką może na skutek określonych okoliczności utracić zarówno cechy kwalifikujące go do kategorii dróg wojewódzkich,, jak i cechy kwalifikujące do kategorii dróg powiatowych, o jakich mowa w art. 6a ust. 1 u.d.p.. Jednakże wystąpienie tego rodzaju okoliczności musi zostać wykazane, w związku z czym w niniejszej sprawie nie można uznać za wystarczające powołanie się na okoliczność podjęcia przez Sejmik Województwa uchwały z dnia 28 sierpnia 2017r. i na okoliczność, że wytypowane do przekazania odcinki dróg "nie spełniają roli dróg powiatowych już od 1999r.". Z tych względów Sąd uznał, że wadliwość, jaką dotknięta jest zaskarżona uchwała (niezachowanie przesłanki proporcjonalności i niedostatki uzasadnienia dla zastosowania trybu kaskadowego), przesądza o konieczności wyeliminowania jej z porządku prawnego, jako naruszającej w sposób istotny prawo – co powodowało konieczność uwzględnienia skargi w całości. Sąd nie podzielił wszystkich zarzutów skargi. Za bezzasadny uznać należy przede wszystkim zarzut naruszenia art. 10 ust. 5 d u.d.p. Po pierwsze w uchwale inicjującej – tj. w uchwale Zarządu Powiatu Inowrocławskiego nr 600/2018 podjętej 6 czerwca 2018 r. zawarto zapis, który mówi o poinformowaniu Prezydenta Miasta Inowrocławia na minimum 30 dni przed uchwaleniem przez Radę Powiatu Inowrocławskiego o zamiarze podjęcia uchwały o pozbawieniu odcinków dróg kategorii dróg powiatowych (§2), wykonanie uchwały zostało powierzone Staroście Inowrocławskiemu (§3), a przedstawione uzasadnienie jednoznacznie wskazuje na odcinki dróg powiatowych wytypowanych do przekazania. Starosta, któremu powierzono wykonanie uchwały w imieniu Zarządu dopełnił ww. obowiązku i poinformował w piśmie z dnia 7 czerwca 2018 r. Prezydenta Inowrocławia o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w art. 10 ust. 5c, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem. Dołączenie zaś do pisma informującego projektu uchwały rady powiatu w sprawie pozbawienia odcinków dróg kategorii drogi powiatowej jako załącznika do uchwały Zarządu nie było konieczne, ponieważ taki obowiązek nie wynika z przytoczonych przepisów prawa. Odnosząc się do kolejnego zarzutu zawartego w skardze (pkt 2 skargi) należy wskazać, że tut. Sąd rozpoznając sprawę pod sygn. akt II SA/Bd 1070/18 uznał zarzut ten za bezzasadny. W tym przypadku skład orzekający podziela w pełni argumentację odnoszącą się do stanowiska Skarżącego w tym zakresie a zawartą w uzasadnieniu do wyroku z dnia 20 lutego 2018r. Należy zatem ponownie wskazać, że regulacja art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) odnosi się do nieruchomości pozostających w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne które, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku przedmiotowych odcinków dróg objętych zaskarżoną uchwałą. Co do obecnie obowiązującego wymogu prawnego, by do kategorii dróg publicznych zaliczane były tylko nieruchomości stanowiące własność gminy lub powiatu (art. 2a u.d.p.) to trzeba podkreślić, że wymóg ten odnosi się do dróg nowopowstających (od 1999 r.), kiedy to uchwałę właściwej rady gminy o zaliczeniu drogi do danej kategorii dróg publicznych winno poprzedzać nabycie przez gminę (powiat) własności nieruchomości przeznaczonej pod drogę. Natomiast te drogi publiczne, których stan prawny (własnościowy) nie został uregulowany, nie utraciły charakteru drogi publicznej w związku z wejściem w życie unormowania art. 2a u.d.p. Wcześniej, tj. z dniem 1 stycznia 1999 r. dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie stały się drogami powiatowymi, natomiast drogi lokalne miejskie stały się z tym dniem drogami gminnymi, z mocy przepisu art. 103 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zatem, wbrew twierdzeniom Skarżącego, niezależnie od stosunków własnościowych występujących na nieruchomości, droga może mieć status drogi gminnej czy powiatowej (vide: wyrok NSA z 29 lutego.2012 r., sygn. II OSK 2441/10, dostępny w bazie LEX nr 1138163). Warto też dodatkowo wskazać, że pozbawienie drogi określonej kategorii skutkuje jednoczesnym zaliczeniem drogi do nowej kategorii. Ustawa znosi zatem potrzebę dokonywania czynności cywilnoprawnych. Stosowanie trybu administracyjnego przenoszenia praw rzeczowych uzasadnione jest charakterem nieruchomości drogowych, które wyłączone są z obrotu cywilnoprawnego. Nietrafne są też argumenty powoływane przez stronę Skarżącą w toku postępowania, a odnoszące się do stanu technicznego przekazywanych dróg oraz dokumentowanie przyjęcia rzez Radę Powiatu informacji o utrzymaniu zimowym dróg powiatowych. Sąd zauważa, że o zaliczeniu drogi do odpowiedniej kategorii decyduje nie sposób użytkowania danej drogi, jej stan techniczny, ale przepisy u.d.p. Z faktu, że przekazywane zaskarżoną uchwała odcinki dróg nie są w dobrym stanie technicznym, czy też stosowane są w odniesieniu do nich standardy zimowego utrzymania przyjęte dla dróg powiatowych Skarżąca nie może wywodzić, że określone odcinki dróg spełniają lub nie spełniają kryteriów drogi powiatowej. Nietrafność argumentacji zaprezentowana w tym zakresie stanowiła podstawę oddalenia wniosków dowodowych sformułowanych w piśmie procesowym Skarżącej z 18 listopada 2022r. Mimo jedynie częściowego podzielenia zarzutów skargi Sąd uwzględnił jej wnioski i stwierdził nieważności uchwały z przyczyn powyżej wykazanych – o czym orzekł na podstawie art. 147 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenia pełnomocnika strony Skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI