II SA/Bd 1045/23

II SA/Bd 1045/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Wichrowski
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 699
art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...].NA, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 stycznia 2023 r., znak: RGN.6236.01.2023.NA, Burmistrz S. nakazał P. Spółka Akcyjna w B. (dalej: strona, skarżący) jako posiadaczowi odpadów porzuconych i zgromadzonych na działce ew. nr [...] w obrębie ewidencyjnym B. , gmina S. – usunięcie ww. odpadów komunalnych w ilości ok. 200 m3, w terminie 30 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna. Organ określił kody odpadów objętych obowiązkiem zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10):
– 20 03 01 – niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne,
– 19 12 12 – inne odpady, w tym zmieszane substancje i przedmioty z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione o kodzie 19 12 11.
Jako sposób usunięcia odpadów organ wskazał załadowanie na środki transportu spełniające wymagania rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1742) i przekazanie podmiotom, które posiadają zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Nadto organ zobowiązał stronę do pisemnego poinformowania o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenia jego wypełnienia stosownymi dokumentami.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że uzyskał od Starosty [...] informację dotyczącą porzucenia odpadów komunalnych na działce nr [...] nieobjętej zezwoleniem na zbieranie i przetwarzanie odpadów, której właścicielem jest strona. Wedle oświadczenia wiceprezesa zarządu skarżącej spółki ww. odpady zostały pozostawione bez wiedzy i zgody właściciela terenu.
Dalej organ wskazał, że Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B. zawiadomiony przez Starostę [...] przeprowadził wizję lokalną na terenie działki nr [...] podczas której wiceprezes zarządu skarżącej spółki poinformował, że nie ma wiedzy na temat pochodzenia odpadów i kiedy zostały one podrzucone, a także o tym, że niezwłocznie o zaistniałej sytuacji zawiadomił policję. Ponadto WIOŚ, pismem z dnia 6 kwietnia 2020 r., poinformował organ I instancji o przeprowadzeniu pozaplanowej interwencyjnej kontroli mającej na celu rozpoznanie zanieczyszczenia na przedmiotowym terenie, w wyniku której ustalono, że odpady stanowią mieszaninę tworzyw sztucznych, szkła i tekstyliów.
Organ I instancji przeprowadził w dniu 11 marca 2020 r. oględziny działki nr [...] z udziałem przedstawicieli Policji i Prokuratury. W protokole oględzin wskazano, że teren działki jest ogrodzony, ale niezabezpieczony bramą wjazdową. Dopiero po podrzuceniu na ten teren odpadów usypano hałdę piasku uniemożliwiającą wjazd pojazdom. Z uwagi na niezawiadomienie strony na co najmniej 7 dni przed dokonaniem oględzin skarżąca spółka wniosła o ich przeprowadzenie w innym terminie. Organ uwzględniając wniosek wyznaczył termin oględzin na dzień 20 kwietnia 2020 r., który ze względu na zastrzeżenie strony zmienił na dzień 31 sierpnia 2020 r. W terminie tym na przedmiotowej działce stawili się jedynie przedstawiciele organu, którzy ustalili, że wjazd na działkę nadal nie został zabezpieczony, natomiast porzucone odpady zostały przeniesione na jedną stronę terenu i zabezpieczone siatką.
Dalej organ wskazał, że w dniu 4 lutego 2021 r. otrzymał pismo Komendy Wojewódzkiej Policji w B. Wydziału dw. z Przestępczością Gospodarczą informujące, iż w postępowaniu przygotowawczym nie udało się ustalić poprzedniego posiadacza odpadów składowanych na działce strony.
Wobec powyższych ustaleń organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nakazał stronie jako posiadaczowi odpadów złożonych na działce nr [...] ich usunięcie. W odwołaniu od ww. decyzji strona załączyła postanowienie KWP w B. z dnia [...] lutego 2021 r. o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego dotyczącej ustalenia rodzajów odpadów znajdujących się m.in. na działce nr 121/10 oraz o ich szacunkowej ilości. Ponadto strona załączyła zdjęcia worków na odpady znajdujących się na przedmiotowej działce, na których znajdują się napisy "Związek Komunalny Nieskażone Środowisko Ł. ul. [...]" oraz "PUK Serwis sp. z o.o. ul. [...] S.". W wyniku ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zwrócił się do KWP w B. o udostepnienie opinii biegłego, z treści której wynika m.in. że zgromadzone na działce nr [...] przedmioty były odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm. – dalej "u.o.o."). Ponadto biegły dokonał klasyfikacji ww. odpadów i oszacował ich objętość na 200 mł. Do opinii załączył także skan zawiadomienia Starosty [...] z dnia 10 września 2020 r., z którego wynika, że ciągniki siodłowe marki MAN z naczepami zostały zatrzymane podczas próby nielegalnego porzucenia odpadów w dniu 10 lipca 2020 r. w miejscowości W., gm. K.. Kierowca ciągnika zeznał, iż nie potrafi wytłumaczyć skąd pochodzą odpady i dlaczego chciał je wyładować w danym miejscu. Właściciel ww. pojazdów wskazał natomiast, że pojazdy te użyczył innym osobom. Co więcej, biegły dokonał analizy zgormadzonych w sprawie karnej dokumentów, z których wywodzi niezgodność w zeznaniach Prezesa Spółdzielni Socjalnej [...] w W. z dokumentacją dotyczącą przekazywania odpadów firmie O. sp. z o.o. i T. sp. z o.o.
Następnie organ wskazał, że Prokuratura Okręgowa w B. poinformowała o umorzeniu postępowania w sprawie umieszczenia odpadów na działce nr [...] wobec niewykrycia sprawcy czynu.
Strona w trakcie postępowania złożyła szereg wniosków dowodowych, m.in. o wystąpienie do Komisariatu Policji w S. oraz Prokuratury Okręgowej w B. celem uzyskania pisemnej informacji, jakie ustalenia zostały poczynione w zakresie wskazania nazwy i siedziby ustalonego przez organy ścigania sprawcy czynu, a także faktycznego wytwórcy i posiadacza spornych odpadów. Organ wyjaśnił, że wielokrotnie podejmował takie czynności, w wyniku których otrzymał informację o umorzeniu postępowania. Ponadto strona zwróciła się o powołanie biegłego celem dokonania analizy spornych odpadów – wskazania, czy są to odpady komunalne, czy też inne odpady, a także ustalenia ich wytwórcy oraz posiadacza. Organ uznał, że wniosek ten został zrealizowany poprzez uzyskanie od KWP w B. opinii biegłego sporządzonej na potrzeby postępowania karnego. Strona wniosła także o przeprowadzenie dowodu z zawartej przez nią umowy na odbiór odpadów komunalnych na dowód, iż gospodarowanie przez nią wytwarzanymi odpadami komunalnymi jest prawidłowe i zgodne z przepisami, a odpady znajdujące się na spornej nieruchomości nie są wytworzone przez stronę. Organ uznał za niezasadne przeprowadzenie wnioskowanego dowodu. Organ uznał, że dla sprawy nie ma znaczenia prowadzenie prawidłowej gospodarki odpadami przez stronę, gdyż przedmiotem postępowania nie są odpady wytworzone przez stronę, ale podrzucone na działkę strony. Uznał także, że pozostaje bez znaczenia, że na workach z odpadami widnieją oznaczenia "Związek Komunalny Nieskażone Środowisko Ł. ul. [...]" oraz "P. sp. z o.o. ul. [...] S.", gdyż na tej podstawie nie można stwierdzić jednoznacznie, że podmioty te złożyły ww. odpady na nieruchomości nielegalnie.
Organ wskazał również, że przeprowadził dowód z zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa złożonego przez stronę wraz z odpowiedzią Prokuratury Okręgowej w B., zgodnie z wnioskiem strony. Natomiast organ uznał za niezasadne przesłuchanie R. M. na okoliczności dotyczące braku podstaw do nałożenia na stronę obowiązku usunięcia odpadów, prowadzenia prawidłowej gospodarkami odpadami komunalnymi, stwierdzenia faktu porzucenia odpadów na teren nieruchomości, czy ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów.
Organ uznał, że w tym stanie rzeczy posiadaczem odpadów, wskutek ich podrzucenia, jest skarżąca spółka jako właściciel działki nr [...]. Organ wskazał na domniemanie zawarte w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i wskazanie na obowiązek usunięcia spornych odpadów przez Gminę S., ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący zarzucił organowi I instancji ograniczenie się jedynie do zwrócenia do KWP w B. o przekazanie kopii opinii biegłego. W ocenie skarżącego organ pominął część ustaleń biegłego o występującym zagrożeniu dla życia i zdrowia oraz środowiska, które skutkuje koniecznością usunięcia odpadów przez gminę. Skarżący wskazał także, że organ wadliwie wskazał posiadacza odpadów, nie ustalił i nie wskazał wszystkich rodzajów odpadów, wadliwie i niekompletnie określił sposób usunięcia odpadów. Ponadto skarżący wskazał na prowadzenie postępowania bez udziału wszystkich stron postępowania, m.in. spółek, których firmy widniały na workach z opadami, a także pominięcie wniosków dowodowych skarżącego.
Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: [...], utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że właścicielem działki nr [...] jest skarżący, natomiast nie udało się ustalić właściciela znajdujących się na działce odpadów. Organ II instancji podkreślił, że śledztwo prowadzone przez Komendę Powiatową Policji w M. zostało umorzone z powodu nieujawnienia sprawcy czynu. Wobec nieujawnienia wytwórcy ani innego posiadacza odpadów, w ocenie organu skarżący jako władający powierzchnią nieruchomości zobowiązany jest do ich usunięcia. Ponadto organ wskazał, że ciężar dowodu celem obalenia powyższego domniemania spoczywa na władającym nieruchomością.
Organ II instancji uznał również, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania wobec zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności postanowienia o umorzeniu postępowania karnego. W ocenie organu odwoławczego podjęte zostały wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Odnosząc się do kwestii usunięcia odpadów w trybie art. 26a u.o.o. organ uznał, że postępowania uregulowane w art. 26 i 26a u.o.o. są całkowicie odrębnymi postępowaniami, o odmiennych przesłankach ich wszczęcia, trybach i adresatach. Wskazał, że toczące się postępowanie w trybie art. 26 u.o.o. nie uniemożliwia wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie art. 26a u.o.o., gdy zaistnieją ku temu przesłanki.
W skardze od powyższej decyzji skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i zarzucił naruszenie:
– art. 26 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące bezzasadnym posłużeniem się domniemaniem prawnym wynikającym z tych przepisów, a prowadzącym do wskazania skarżącego jako podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów, podczas gdy skarżący wykazywał inicjatywę dowodową mającą na celu ustalenie faktycznych posiadaczy odpadów i składał stosowne wnioski dowodowe w tym zakresie, które jednak zostały pominięte przez organ, co skutkowało wydaniem oczywiście wadliwej decyzji, a sam nie ma możliwości kierowania wystąpień do faktycznych posiadaczy odpadów podrzuconych na jego nieruchomość i prowadzenia we własnym zakresie postępowania dowodowego, bez udziału organów administracji, które podjąć i prowadzić postępowanie dowodowe nie zechciały, pomimo składanych wniosków dowodowych przez skarżącego;
– art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej "k.p.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji wobec błędnego przyjęcia, że podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów jest skarżący, jako domniemany ich posiadacz, podczas gdy stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. należało uchylić w całości zaskarżone postanowienie i orzec co do istoty sprawy, zobowiązując faktycznych posiadaczy odpadów do ich usunięcia, po przeprowadzeniu przez organ II instancji uzupełniającego postępowania dowodowego, zgodnie z wnioskiem zawartym w odwołaniu, z którego to obowiązku organ się nie wywiązał, a ewentualnie - uchylić zaskarżoną decyzję i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;
– art. 7 w zw. z art. 8 § 1, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez niepodjęcie przez organy obu instancji niezbędnych czynności dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak również nieustosunkowanie się lub tylko pobieżne odniesienie się do twierdzeń i zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu od decyzji I instancji oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy podejmowaniu decyzji, a także poprzez nieuzasadnione pominięcie wniosków dowodowych skarżącego mających wykazać faktycznych posiadaczy odpadów, co skutkowało wadliwą analizą stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym;
– art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 w zw. z art. 12 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez brak wyjaśnienia dlaczego pomimo złożonego w odwołaniu żądania przeprowadzenia dowodów organ II instancji nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, aby zgodnie z zasadą szybkości i prostoty postępowania ostatecznie sprawę rozstrzygnąć, co doprowadziło do braku wyjaśnienia rzeczywistego staniu faktycznego sprawy i tym samym do błędnego uznania, że skarżący jako domniemany posiadacz odpadów zobowiązany jest do ich usunięcia, co skutkowało także nierozpoznaniem sprawy co do istoty przez organy administracji obu instancji;
– art. 107 § 3 w zw. z art. 7, art. 8, art. 10 § 1 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a. poprzez brak wskazania dowodów, na których organ II instancji się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także racjonalnych i obiektywnych powodów odmowy przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego, nieustalenia wyników podjętego ponownie postępowania prowadzonego nadal przez organy ścigania, utrzymania w mocy decyzji organu I instancji pomimo jej oczywistej wadliwości, w tym rozbieżności w pkt 1 i 4 rozstrzygnięcia, brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa; w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do zarzutu dotyczącego istotnej sprzeczności rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie nałożonego w pkt 1 obowiązku usunięcia odpadów komunalnych, a sposobem określenia w pkt 4 rodzaju (kodów) odpadów objętych tym obowiązkiem, które miałyby obejmować już nie tylko odpady komunalne, ale również inne odpady, w tym zmieszane substancje i przedmioty z mechanicznej obróbki odpadów niż wymienione, która to rozbieżność skutkuje niewykonalnością zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej powoływanej jako p.p.s.a.), sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia w tak zakreślonych granicach wykazała, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu, zatem Sąd stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga jest zasadna.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia 20 stycznia 2023 r. nakazującą stronie skarżącej P. Spółka Akcyjna w B. usunięcie odpadów porzuconych i zgromadzonych na działce ew. nr [...] w obrębie ewidencyjnym B. , gmina S..
Materialnoprawną podstawę nałożenia kwestionowanego obowiązku stanowiły przepisy ustawy o odpadach. Przepis art. 26 ust. 1 u.o.o. nakłada na podmiot określony jako "posiadacz odpadów" obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Z kolei art. 26 ust. 2 u.o.o. zobowiązuje wójta, burmistrza, lub prezydenta miasta, w przypadku zaniechania wykonania obowiązku usunięcia odpadów, do nakazania w drodze decyzji ich usunięcia przez posiadacza odpadów.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 31 u.o.o. wytwórcą opadów jest każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdy, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów. Odnosząc powyższe przepisy do niniejszej sprawy wskazać należy, że podmiotem aktualnie władającym powierzchnią ziemi, jaką jest działka nr [...] w obrębie ewidencyjnym B. , gmina S., jest skarżący. W związku z tym, aby uznać za posiadacza odpadów inny podmiot, należy obalić powyższe domniemanie i wykazać, że ich wytwórcą jest inny podmiot. Podkreślenia wymaga, że to domniemanie prawne służy uniknięciu sytuacji niemożności dotarcia do wytwórcy odpadów wymienionego na pierwszym miejscu jako posiadacz odpadów obciążony obowiązkiem ich usuwania z miejsc nieprzeznaczonych do składowania odpadów. Obalenie domniemania prawnego wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. jest możliwe i, co należy podkreślić szczególnie w okolicznościach badanej sprawy, polega na udowodnieniu, że rzeczywisty stan faktyczny lub prawny jest inny niż wskazany we wniosku domniemania.
Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie nie jest sporną okoliczność, że na terenie działki nr [...] znajdują się odpady, natomiast działka ta nie jest terenem przeznaczonym do ich zbierania i przetwarzania. Skarżący podnosi jednak, że nie jest posiadaczem odpadów zgromadzonych na przedmiotowej działce, a ponadto organ nie dokonał prawidłowej ich klasyfikacji. W ocenie skarżącego organy orzekające w sprawie dopuściły się uchybień w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Natomiast organy obu instancji stanęły na stanowisku, że wobec nieujawnienia wytwórcy ani innego posiadacza odpadów w ramach przeprowadzonego postępowania karnego skarżący jako władający powierzchnią nieruchomości zobowiązany jest do ich usunięcia. W ich ocenie organy ścigania mają większe możliwości ustalenia posiadaczy odpadów niż organ administracji, zatem bezcelowe jest przeprowadzanie dalszych czynności w ramach postępowania administracyjnego.
W tym miejscu wskazać należy, że w myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się znaczenie zebrania całego materiału dowodowego. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, uznawane jest za uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Ocena dowodów powinna być, zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie ustaliły stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, naruszając tym samym powołane przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie zostało należycie wyjaśnione, kto jest posiadaczem odpadów znajdujących się na przedmiotowej działce należącej do strony skarżącej.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, niewystarczającym było oparcie ustaleń faktycznych jedynie na informacji dotyczącej umorzenia postępowania przygotowawczego w sprawie umieszczenia odpadów na działce nr [...] wobec niewykrycia sprawcy czynu. Podkreślenia wymaga, że organ administracji orzekający w sprawie nie był związany ustaleniami organów ścigania i wobec złożonych przez stronę skarżącą wniosków dowodowych powinien był je rozpoznać, a w razie ich pominięcia powinien odpowiednio zabieg taki uzasadnić. Natomiast organy obu instancji w przedmiotowej sprawie ograniczyły się do oparcia swojego rozstrzygnięcia o postanowienie o umorzeniu postępowania karnego, jedynie zdawkowo odnosząc się do wniosków dowodowych skarżącego.
W ocenie Sądu organy w niniejszej sprawie nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego naruszając przepisy postępowania administracyjnego. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów jakoby dysponowanie przez organy ścigania szerszym spektrum środków stosowanych do wykrycia sprawcy (posiadacza odpadów) zdejmowało z organów administracji obowiązek przeprowadzenia własnych ustaleń w ramach toczącego się postępowania administracyjnego. Jak już zostało wspomniane powyżej, zastosowanie domniemania prawnego wskazującego, że właściciel nieruchomości, na której składowane są odpady jest ich posiadaczem, służy jedynie w sytuacji, gdy w wyniku należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego nie uda się wykryć wytwórcy odpadów wymienionego w przepisach na pierwszym miejscu jako posiadacz odpadów.
Podkreślenia wymaga, że strona skarżąca w trakcie postępowania przed organami administracji złożyła szereg wniosków dowodowych, m.in. o powołanie biegłego celem dokonania analizy spornych odpadów – wskazania czy są to odpady komunalne, czy też inne odpady, a także ustalenia ich wytwórcy oraz posiadacza, czy też o przeprowadzenie dowodu ze zdjęć przedstawiających worki z odpadami z oznaczeniami "Związek Komunalny Nieskażone Środowisko Ł. ul. [...]" oraz "P. sp. z o.o. ul. [...] S." w kierunku ustalenia komu ww. podmioty przekazały odpady przed dniem podrzucenia ich na teren skarżącego. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy pominęły powyższe wnioski dowodowe skarżącego uzasadniając taką decyzje jedynie zdawkowo. Sąd uznał za niewystarczające wskazanie, że w wyniku przeprowadzonego postępowania karnego nie wykryto sprawcy czynu zabronionego oraz że w ramach tego postępowania została sporządzona opinia biegłego. Organ administracji nie jest związany ustaleniami organów ścigania, zatem zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. powinien dążyć przy pomocy własnych środków do ustalenia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Jest to szczególnie istotne z uwagi na art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. zgodnie z którym obalenie domniemania wskazującego, że właściciel nieruchomości, na której składowane są odpady jest ich posiadaczem jest możliwe, jednak wymaga udowodnienia przez właściciela nieruchomości, że rzeczywisty stan faktyczny lub prawny jest inny niż wskazany we wniosku domniemania. Nie dopuszczając wniosków dowodowych skarżącego organy tym samym pozbawiły skarżącego możliwości obalenia ww. domniemania.
Uznać zatem należy, że organy obu instancji zaniechały podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, w szczególności wskazanego we wnioskach strony skarżącej. Organy uchybiły więc przepisom postępowania administracyjnego co skutkuje wadliwością zaskarżonych decyzji. Jak już powyżej wskazano, ocena dowodów powinna być, zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego, czego organy w niniejszym postępowaniu zaniechały.
Mając powyższe okoliczności na względzie zdaniem Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania (tj. art. 7, art. 77 § 1, 80 k.p.a.), które doprowadziło do wydania decyzji w oparciu o niepełny oraz pobieżnie oceniony materiał dowodowy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji również naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę w warunkach związania, o jakim mowa w art. 153 p.p.s.a., organ administracji uwzględni wyrażone przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku wskazania i oceny prawne.