II SA/BD 1029/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-01-10
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkanadbudowarozbudowapozwolenie na budowęzgłoszeniezmiana sposobu użytkowanianadzór budowlanydecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące rozbiórkę samowolnie rozbudowanego i nadbudowanego budynku gospodarczego, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu.

Sprawa dotyczyła samowolnej rozbudowy i nadbudowy budynku gospodarczego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę obiektu. Skarżąca kwestionowała zasadność decyzji, wskazując m.in. na częściową rozbiórkę wykonanych prac oraz złożone zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania budynku na mieszkalny, które nie spotkało się ze sprzeciwem starosty. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy nieprawidłowo oceniły znaczenie zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania i nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, co wymaga ponownego rozpoznania sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę R. Ż. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie rozbudowanego i nadbudowanego budynku gospodarczego. Sprawa rozpoczęła się od stwierdzenia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. w 2019 r. wykonania rozbudowy i nadbudowy budynku gospodarczego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Pomimo wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, skarżąca nie spełniła tych wymogów, co doprowadziło do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Skarżąca odwołała się, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, braku rozpatrzenia wniosku o legalizację części obiektu (tzw. ganku) oraz błędnego zakwalifikowania wykonanych prac. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy, nakazując rozbiórkę samowolnie wykonanej rozbudowy i nadbudowy istniejącego budynku mieszkalnego. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując m.in., że organ II instancji nie uwzględnił zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania budynku na mieszkalny, które nie spotkało się ze sprzeciwem starosty, a które obejmowało również prace budowlane. Sąd uznał skargę za zasadną w części. Wskazał, że organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo oceniły znaczenie zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania, które, mimo błędnego formularza, zawierało projekt budowlany obejmujący nadbudowę. Sąd podkreślił, że organ miał obowiązek prawidłowo zakwalifikować wniosek i wyjaśnić jego treść wynikającą z załączonej dokumentacji. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na fakt, że skarżąca dokonała częściowej rozbiórki nadbudowy, co mogło uczynić postanowienie o wstrzymaniu robót nieaktualnym w odniesieniu do tych prac. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, wskazując na konieczność uwzględnienia przedstawionej oceny prawnej i usunięcia dostrzeżonych naruszeń prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli organ właściwy do rozpatrzenia zgłoszenia nie wniósł sprzeciwu, strona może mieć uzasadnione przekonanie o legalności wykonania prac, o ile organ prawidłowo zakwalifikował zgłoszenie i jego załączniki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ nadzoru budowlanego nieprawidłowo ocenił znaczenie zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania, które zawierało projekt budowlany obejmujący nadbudowę. Brak sprzeciwu organu w tej sytuacji mógł stworzyć u strony przekonanie o legalności prac, co wymaga ponownego rozpatrzenia sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

Pb art. 48 § ust. 1, ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis regulujący postępowanie w przypadku samowoli budowlanej, nakazujący rozbiórkę obiektu.

Pb art. 81 § ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisy dotyczące kontroli i uprawnień organów nadzoru budowlanego.

Pb art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu obowiązków legalizacyjnych.

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny.

ppsa art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres orzekania sądu administracyjnego.

Pb art. 50a § pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki w przypadku wykonywania robót budowlanych pomimo wstrzymania.

Pomocnicze

kpa art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólny przepis dotyczący wydawania decyzji administracyjnych.

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25

Przepis przejściowy, stosujący przepisy dotychczasowe do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji.

Pb art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowy, w tym rozbudowy i nadbudowy.

Pb art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem robót budowlanych.

ppsa art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu administracyjnego wykładnią prawa.

ppsa art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Pb art. 30 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymóg uzyskania pozwolenia na rozbiórkę.

Pb art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku.

Pb art. 49 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Ustalanie wysokości opłaty legalizacyjnej.

kpa art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

kpa art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania do władzy publicznej.

kpa art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron.

kpa art. 65 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przekazanie sprawy innemu organowi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwa ocena zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu, które zawierało projekt budowlany obejmujący nadbudowę i nie spotkało się ze sprzeciwem organu. Potencjalna nieaktualność postanowienia o wstrzymaniu robót w związku z częściową rozbiórką wykonanych prac.

Odrzucone argumenty

Zarzut braku określenia wysokości opłaty legalizacyjnej w postanowieniu o wstrzymaniu robót (sąd uznał za niezasadny).

Godne uwagi sformułowania

organ nie zauważa, że decyzji o rozbiórce nie może dotyczyć innego stanu faktycznego niż ten z 2019 r., a niewątpliwie dokonana rozbiórka w 2021 r. uniemożliwia prowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie nieistniejącej już nadbudowy. W związku z powyższym nieprzedłożenie wyznaczonych postanowieniem z [...] .09.2020 r. dokumentów obligowało organ I instancji do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę rzeczonego obiektu budowlanego. Sąd uznał, że organ nadzoru budowlanego nieprawidłowo ocenił znaczenie zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, które zawierało projekt budowlany obejmujący nadbudowę i nie spotkało się ze sprzeciwem organu.

Skład orzekający

Elżbieta Piechowiak

przewodniczący

Jarosław Wichrowski

sprawozdawca

Mariusz Pawełczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, znaczenia zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu oraz oceny aktualności postanowień o wstrzymaniu robót."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i zastosowania przepisów przejściowych po nowelizacji Prawa budowlanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań w przypadku samowoli budowlanej i znaczenie prawidłowej oceny zgłoszeń przez organy administracji. Pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dokumentacji załączonej do zgłoszeń.

Samowola budowlana czy legalna przebudowa? Sąd bada znaczenie zgłoszenia zmiany funkcji budynku.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 1029/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący/
Jarosław Wichrowski /sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48 ust. 1, ust. 4, art. 81 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2024 r. przy udziale Prokuratora Rejonowego w Inowrocławiu sprawy ze skargi R. Ż. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego I. z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...].JŁ, 2. zasądza od Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz R. Ż. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., znak [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4, art. 81 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333., dalej powoływana jako Pb) w związku z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 471) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej powoływana kpa) nakazał R. Ż. (dalej określana jako Skarżąca), właścicielce budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...] w m. L., gmina J., dokonać rozbiórki samowolnie wykonanej rozbudowy o wymiarach 6,30 x 2,94 m i nadbudowy poprzez wykonanie ścian podłużnych o wysokości ok. 2,59 m i poprzecznych - szczytowych do wysokości budynku ok. 7,65 m - nadmurowanych z autoklawizowanego betonu komórkowego na pozostałych fragmentach ścian sprzed nadbudowy z cegły wapienno-piaskowej pełnej, istniejącego budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...] w m. L., gmina J.
W uzasadnieniu PINB wyjaśnił, że [...].05.2019 r. przeprowadzono kontrolę ww. budynku gospodarczego. W trakcie czynności stwierdzono:
- wykonanie dobudowy do istniejącego budynku gospodarczego o wym. 6,33 x 3,00 m i wysokości w kalenicy 7,65 m;
- wykonanie nadbudowy budynku gospodarczego o piętro: wysokość ścianek kolankowych 2,59 m, wysokość obiektu w kalenicy 7,65 m;
- wykonanie na piętrze obiektu ścianek działowych o wysokości 2,53 m;
- wykonanie nowej konstrukcji więźby dachowej o konstrukcji jętkowej, złożonych z krokwi połączonych za pomocą płytek perforowanych i śrub;
- założenie na części konstrukcji dachu membrany wraz z łatami mocującymi;
- wykonanie nowych wieńców pod konstrukcją dachu;
- wykonanie w dobudowanej części schodów monolitycznych, stropu;
- pozostałości ścianki działowej wykonanej w technologii murowanej z cegły pełnej;
- rozbudowa i nadbudowa wykonana jest w technologii tradycyjnej murowanej z autoklawizowanego betonu komórkowego;
- roboty prowadzone w sposób niebezpieczny - brak odpowiedniego zabezpieczenia otworu w stropie, brak barierki przy schodach monolitycznych, brak tablicy informacyjnej;
- inwestor w czasie kontroli nie przedłożył dziennika budowy zatwierdzonego decyzją pozwolenia na budowę, uprawomocniającą decyzję o warunkach zabudowy;
- inwestor oświadczył, że nadbudowa ma służyć celom mieszkalnym.
W dniu [...].06.2019 r. przeprowadzono ponowną kontrolę przedmiotowego obiektu budowlanego, podczas której stwierdzono wykonanie kolejnych robót budowlanych od dnia [...].05.2019 r.
Pismem z [...].06.2019 r. organ nadzoru budowlanego zwrócił się do Burmistrza Gminy i Miasta J. z prośbą o udzielenie informacji, czy dla przedmiotowej inwestycji inwestor występował z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy. Burmistrz w odpowiedzi na powyższe pismo poinformował, że [...].04.2019 r. została wydana decyzja nr [...] dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny.
W dniu [...] .07.2020 r. PINB przeprowadził kontrolę budynku, podczas której stwierdzono zmianę kąta połaci dachu poprzez podniesienie ścian, wykonanie nowych otworów, dobudowę ganku z klatką schodową, wykonanie wieńca żelbetowego, na którym ułożono nową konstrukcję dachu. Ustalono, że roboty budowlane rozpoczęto w marcu 2019 r., a jednocześnie inwestor nie przedłożył żadnych dokumentów dot. ww. sprawy.
PINB postanowieniem nr [...] z [...] .09.2020 r. wstrzymał prowadzenie budowy, ustalając równocześnie wymagania dotyczące zabezpieczenia budowy oraz nakazał Skarżącej przedłożenie określonych dokumentów w terminie do [...].12.2020 r.
W dniu [...].01.2021 r. przeprowadzono ponowną kontrolę rzeczonego budynku, w trakcie której ustalono, że nie zostały wykonane dalsze roboty budowlane, oprócz zabezpieczenia ścian budynku.
W dniu [...].03.2021 r. wpłynęło pismo Skarżącej informujące o wykonaniu nakazów zawartych w postanowieniu z [...].09.2020 r., z załączonymi dwoma egzemplarzami "Ocena stanu technicznego, program rozbiórki". W ww. piśmie znajduje się informacja o dokonanych pracach zabezpieczających i rozbiórce wg opracowanej oceny stanu technicznego, o podjętej rozbiórce samowolnie wykonanych elementów budynku oraz o cyt.: "w związku ze stanem technicznym i możliwością zachowania w procesie legalizacji wejścia - ganku - proszę o jego legalizację, jako legalizację elementu obiektu, dla którego wymagane jest zgłoszenie zamiaru wykonania prac, a nie dla procedury legalizacyjnej uzyskania pozwolenia na budowę. Proszę o zaniechanie procesu legalizacji dla procedury uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż zgłaszam rozbiórkę samowolnie wykonanych prac. Dla ganku proszę o legalizację prac w procedurze braku dokonanego zgłoszenia zamiaru robót.".
W dniu [...].09.2021 r. przeprowadzono oględziny przedmiotu sprawy, podczas których stwierdzono istnienie budynku w stanie surowym bez konstrukcji dachowej. Uczestnik czynności M. L. oświadczył, że ściany na piętrze budynku gospodarczego zostały odbudowane (nie dotyczy ścian klatki schodowej – ganku) na podstawie zgłoszenia do Starosty I. znak [...] z [...] .05.2021 r.
W sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy - Prawo budowlane przed nowelizacją (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) stosownie do art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 471), który wprost wskazuje, że cyt.: "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym."
Zgodnie z art. 3 pkt 6 Pb, budowa jest to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego. Zatem w przedmiotowej sprawie przedmiotem sprawy jest rozbudowa i nadbudowa obiektu budowlanego, które stanowią zmianę charakterystycznych parametrów obiektu, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość oraz liczba kondygnacji.
Mając na uwadze ww. kwalifikację wykonanych czynności, organ przyjął drogę postępowania wskazaną w art. 48 Pb. W związku z wydaniem postanowienia z [...].09.2020 r. wykonywanie wszelkich robót budowlanych na przedmiotowym obiekcie było zakazane. Pomimo tego do organu administracji architektoniczno-budowlanej dokonano zgłoszenia znak [...] z [...].05.2021 r. Z przekazanych akt zgłoszenia wynika, że jego przedmiotem jest zmiana sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Z treści załączonej do zgłoszenia dokumentacji, a w szczególności z rysunku opatrzonego opisem "INWENTARYZACJA PARTER" wynika, że budynek gospodarczy to obiekt w kształcie litery "L" i wymiarach 9,23 x 18,32 + 6,32 x 2,88 m. Autor projektu wskazuje, że cyt.: "W wyniku działania siły ścinającej i momentu zginającego na ścianę przekroczono stan graniczny nośności. Ściany zewnętrzne utraciły swoją nośność - ściany podłużne do rozbiórki". Jednocześnie M. L. oświadczył w trakcie przeprowadzonej kontroli w dniu [...].09.2021 r., że ściany na piętrze budynku gospodarczego zostały odbudowane, nie dotyczy to ścian klatki schodowej - ganku, na podstawie zgłoszenia do Starosty I. znak [...] z dnia [...] .05.2021 r. Zatem w przedmiotowej sprawie dokonano, pomimo wstrzymania, dodatkowe roboty budowlane.
W przedmiotowej sprawie Skarżąca odstąpiła od możliwości legalizacji obiektu, o czym poinformowała organ nadzoru budowlanego pisemnie, cyt.: "Proszę o zaniechanie procesu legalizacji dla procedury uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż zgłaszam rozbiórkę samowolnie wykonanych prac. Dla ganku proszę o legalizację prac w procedurze braku dokonanego zgłoszenia zamiaru robót". Jednak w niniejszej sprawie organ jasno zakwalifikował wykonanie rozbudowy i nadbudowy budynku, jednocześnie nie prowadził dwóch niezależnych postępowań w zakresie nadbudowy i rozbudowy. Wykonana rozbudowa stanowi integralną całość z częścią nadbudowaną, bowiem cześć rozbudowy, tj. część ze schodami monolitycznymi, stanowi ciąg komunikacyjny i możliwość dostępu do części nadbudowanej. Rozbudowa o pomieszczenie o wymiarach ok. 6,30 x 2,94 m, w którym znajdują się schody i strop żelbetowy, nie stanowi zatem ganku.
Po analizie akt sprawy bezspornym było, że w obiegu prawnym znajduje się niezaskarżone postanowienie PINB z [...].09.2020 r. wstrzymujące prowadzenie budowy oraz zobowiązujące do zabezpieczenia obiektu i jednocześnie do przedłożenia do [...].12.2020 r. określonych dokumentów, a Skarżąca nie przedłożyła rzeczonych dokumentów.
W przedmiotowej sprawie organ umożliwił legalizację obiektu, z której nie skorzystano. Organ wykorzystał wszystkie możliwe czynności celem umożliwienia legalizacji samowoli budowlanej. Wykonanie rozbudowy i nadbudowy obiektu budowlanego wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Odwołanie od ww. decyzji złożyła Skarżąca, wskazując na:
1. Brak dostatecznie wyjaśnionego stanu faktycznego sprawy na dzień wydania ww. decyzji w odniesieniu do pierwszego protokołu PINB w stosunku do stanu pierwotnego. Protokół został spisany podczas kontroli we wrześniu 2021 r., czyli już teoretycznie po przywróceniu stanu poprzedniego, brak dokładnie opisanych robót rozbiórkowych w porównaniu z tym, co zostało stwierdzone przez PINB w pierwszym protokole bądź w porównaniu ze zdjęciami sprzed rozbudowy przedmiotowego budynku.
2. Brak odniesienia przez organ do przedłożonej do opinii technicznej dot. programu rozbiórki sporządzonej z uwagi na stan techniczny budynku - odchylenia ściany od pionu.
3. Brak rozpatrzenia wniosku w zakresie umorzenia postępowania dot. rozbudowy i nadbudowy oraz wszczęcie postępowania i przeprowadzenia legalizacji "ganku", tj. rozdzielenia postępowania administracyjnego na dwa odrębne z uwagi na inną klasyfikację - uzasadnienie następuje już tylko w decyzji, co ma swoje konsekwencje - roboty rozbiórkowe zostały już przeprowadzone w obawie przed karą finansową dot. legalizacji, natomiast PINB w decyzji powołuje się na orzeczoną rozbiórkę właśnie ze względu na wykonywanie robót budowlanych pomimo ich wstrzymania postanowieniem.
4. Sentencja ww. decyzji - "Rozbiórka samowoli poprzez wykonanie ścian podłużnych i poprzecznych nadmurowanych na pozostałych fragmentach ścian sprzed nadbudowy" - uzasadnienie wskazuje, że jest to z uwagi na prowadzenie robót budowlanych pomimo ich wstrzymania postanowieniem:
dlatego, że złożono zgłoszenie do organu administracji architektoniczno-budowlanej - jednakże złożenie zgłoszenia w organie AB to nie są roboty budowlane zgodnie z definicją z ustawy prawo budowlane art. 3.
ponadto złożono oświadczenie, że "ściany budynku na piętrze zostały odbudowane" – brak jednak w tym zakresie rozważań w protokole co do przywrócenia przez inwestora stanu poprzedniego (np. zostały odbudowane, ponieważ tak było pierwotnie) oraz opinii technicznej co do stanu technicznego budynku i czy nie zachodziła natychmiastowa konieczność wykonania tych robót (ze względu na odchylenie ściany od pionu), a poza tym nie napisano, jakie ściany - działowe czy nośne zostały odbudowane.
5. Protokół PINB z [...] września wskazał, że budynek jest w stanie surowym bez konstrukcji dachu, natomiast sentencja decyzji wskazuje tylko na rozbiórkę samowoli poprzez wykonanie ścian podłużnych i poprzecznych nadmurowanych na pozostałych fragmentach ścian sprzed nadbudowy, zgodnie z definicją budynku art. 3 pkt 2 - budynek nie może istnieć bez dachu. Wyrok NSA w sprawie II OSK 1927/06 jasno wskazuje: "W orzecznictwie dotyczącym dopuszczalności orzekania nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, od samego początku obwiązywania tej ustawy zwracano uwagę, że w przypadku rozbudowy istniejącego budynku w ten sposób, że stanowi ona integralną część budynku dotychczasowego i połączona jest z nim na trwale, a rozbiórka dobudowy nie jest możliwa bez rozbiórki całego obiektu lub przynajmniej jego znacznej części, brak jest podstaw do zastosowania restrykcyjnej normy art. 48 Prawa budowlanego; jest to inny przypadek, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, umożliwiający uruchomienie trybu postępowania na podstawie art. 51 Prawa budowlanego (tak NSA w wyroku z dnia 8 grudnia 2000 r., sygn. IV SA 2624/98 zamieszczony w: Prawo budowlane pod red. A. Glinieckiego str. 296, poz. 82).", natomiast PINB w uzasadnieniu wskazuje, że ta rozbudowa jest integralna z nadbudową.
Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., znak [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję oraz następnie orzekł w sposób tożsamy z nią, zmieniając jedynie to, że rozbiórka dotyczy budynku mieszkalnego a nie gospodarczego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że pismem z [...] .04.2022 r. stosownie do treści art. 136 kpa zwrócił się do PINB o uzupełnienie materiału dowodowego, a mianowicie wykazanie aktualnego stanu faktycznego przedmiotowej nadbudowy i rozbudowy oraz wskazanie zmian w stosunku do stanu faktycznego istniejącego na dzień przeprowadzonej przez PINB kontroli z [...] .05.2019 r.
Następnie pismem z [...].06.2022 r. WINB zwrócił się do Starosty I. o wyjaśnienie zakresu przyjętego zgłoszenia złożonego w dniu [...].05.2021 r. do Starostwa przez Skarżącą dot. zamiaru zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny, do którego załączony został projekt budowlany sporządzony w dniu [...].04.2021 r. Zarówno z części opisowej, jak i graficznej, opieczętowanego pieczęcią organu projektu wynikało bowiem, że uwzględnia nadbudowę i rozbudowę (zwaną przez właścicielkę gankiem) budynku gospodarczego (które objęte są postępowaniem organów nadzoru budowlanego). W odpowiedzi na ww. pismo Starosta I. pismem z [...].06.2022 r. poinformował, że (...) biorąc pod uwagę decyzję Burmistrza J. oraz treść wniosku Inwestora zgłoszeniu podlegać mogła jedynie zmiana funkcji obiektu. Natomiast rozbudowa i nadbudowa istniejącego obiektu wymagałaby uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a o taką Inwestor nie występował.
W dniu [...].07.2022 r. wpłynęło pismo pełnomocnika Skarżącej, w którym m.in. kwestionowana jest zasadność prowadzonego postępowania z uwagi na to, że (...) organ nie zauważa, iż decyzji o rozbiórce nie może dotyczyć innego stanu faktycznego niż ten z 2019 r., a niewątpliwie dokonana rozbiórka w 2021 r. uniemożliwia prowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie nieistniejącej już nadbudowy. Wydano decyzję dla nieistniejącego przedmiotu (...).
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie wyżej wymienionej ustawy, przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Stąd w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed 19.09.2020 r.
W ocenie organu odwoławczego nie budzi zastrzeżeń dokonana przez organ I instancji kwalifikacja wykonanych robót budowlanych jako budowy, która wymagała pozwolenia na budowę. Pojęcie "budowa" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 6 Pb, jako wykonywanie obiektu budowlanego, czyli podejmowanie działania w celu zrealizowania obiektu budowlanego, który ma być zlokalizowany w określonym miejscu. Efektem budowy jest zawsze powstanie nowej substancji budowlanej. Zgodnie z powołaną definicją przez budowę rozumie się także "odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego". Z kolei o robotach budowlanych stanowi art. 3 pkt 7 Pb, zaliczając do nich właśnie budowę, a także przebudowę, montaż, remont lub rozbiórkę obiektu budowlanego. Zrealizowanie nadbudowy, a także rozbudowy przedmiotowego obiektu budowlanego stanowi zatem budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Pb, która wymagała przed przystąpieniem do robót budowalnych uzyskania pozwolenia na budowę od właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 Pb obowiązującego w dniu rozbudowy i nadbudowy przedmiotowego budynku (jak wskazał inwestor w marcu 2019 r.), roboty budowlane można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31, tj. przypadków budów i robót budowlanych, w stosunku do których ustawodawca przewidział łagodniejszą formę zgłoszeniową bądź też wyłączył takie inwestycje spod reglamentacji przepisów ustawy Prawo budowlane. Treść art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego decyduje o tym, które z budów nie wymagają wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę, jednakże enumeratywnie wymieniony w tym artykule katalog nie obejmuje przedmiotowej rozbudowy i nadbudowy budynku gospodarczego. Zatem, skoro Skarżąca nie legitymuje się zgodą właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej na ww. rozbudowę i nadbudowę, a także w zasobach archiwalnych tego organu nie znajdują się dokumenty związane z ową rozbudową i nadbudową, należało uznać, że inwestycja ta powstała w warunkach samowoli budowlanej.
Wskazać należy, że PINB postanowieniem z [...].09.2020 r. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pb wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek przedłożenia określonych dokumentów umożliwiających legalizację rzeczonej inwestycji. Warunkiem kontynuacji postępowania legalizacyjnego samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego jest przedłożenie przez inwestora dokumentów nałożonych postanowieniem, o których mowa w art. 48 ust. 3 Pb, co w niniejszej sprawie nie zostało uczynione.
Ponadto wskazać należy, że od momentu uprawomocnienia się ww. postanowienia wykonywanie jakichkolwiek robót budowlanych w przedmiotowym obiekcie było zakazane, w tym robót rozbiórkowych, na które wskazuje Skarżąca w piśmie z [...].02.2020 r., z którego wynika m.in., że (...) proszę o zaniechanie procesu legalizacji dla procedury uzyskania pozwolenia na budowę gdyż zgłaszam rozbiórkę samowolnie wykonanych prac (...)".
Przy czym w toku prowadzonego postępowania do organu I instancji wpłynęło pismo Starosty I. z [...].05.2021 r., w którym organ ten w związku z dokonanym zgłoszeniem przez Skarżącą zamiaru zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny nie zgłosił sprzeciwu oraz zastrzeżeń do wykonania powyższych robót budowlanych. Do ww. zgłoszenia załączony został projekt budowlany sporządzony w dniu [...].04.2021 r. Zarówno z części opisowej, jak i graficznej, opieczętowanego pieczęcią organu projektu wynika, że uwzględnia nadbudowę i rozbudowę (zwaną przez właścicielkę gankiem) budynku gospodarczego (które objęte są postępowaniem organów nadzoru budowlanego). Natomiast na złożonym w dniu [...].05.2021 r. druku zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny w punkcie 7 nie wskazano żadnych robót budowlanych.
Przy czym uprzednio Burmistrz Gminy i Miasta J. [...].04.2019 r. wydał decyzję nr [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny, jednakże zauważyć należy, że nie dotyczy ona żadnych zmian dotyczących rozbudowy i nadbudowy przedmiotowego budynku (w części I punkt 3 ww. decyzji wskazano m.in.: "geometria dachu - bez zmian, położenie kalenicy - bez zmian, maksymalna wysokość zabudowy - bez zmian, maksymalna powierzchnia zabudowy - bez zmian").
Niemniej, jak wynika z pisma Starosty I. z [...].06.2022 r., organ ten przyjął zgłoszenie z [...] .05.2021 r. w sprawie zamiaru zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny (zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy wydaną przez Burmistrza Gminy i Miasta J.), potwierdzając zamiar zmiany sposobu użytkowania obiektu gospodarczego. Przyjęte zgłoszenie nie obejmowało przedmiotowej rozbudowy i nadbudowy. Tym samym Starosta I. uznał, że dokonane przez Skarżącą zgłoszenie z [...].05.2021 r. dotyczyło jedynie zmiany funkcji obiektu, wskazując tym samym, że rozbudowa i nadbudowa istniejącego obiektu wymagałaby uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a o taką inwestor nie występował. W konsekwencji powyższego uznać należy, że inwestor w niniejszej sprawie dokonał rozbudowy i nadbudowy budynku gospodarczego, którego funkcja w toku prowadzonego postępowania legalizacyjnego przez organ nadzoru budowlanego została zmieniona na budynek mieszkalny.
W związku z powyższym nieprzedłożenie wyznaczonych postanowieniem z [...].09.2020 r. dokumentów obligowało organ I instancji do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę rzeczonego obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 4 Pb.
WINB, korzystając z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł co do istoty sprawy, mając na uwadze aktualny stan faktyczny i prawny, tj. nakazał Skarżącej dokonać rozbiórki samowolnie wykonanej rozbudowy i nadbudowy istniejącego budynku mieszkalnego.
Ponadto, odnosząc się do zarzutu braku rozpatrzenia wniosku w zakresie umorzenia postępowania dot. rozbudowy i nadbudowy oraz wszczęcia postępowania i przeprowadzenia legalizacji "ganku", organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania administracyjnego była rozbudowa (zwana przez właścicielkę gankiem) i nadbudowa budynku gospodarczego (zawiadomienie z [...].05.2019 r.). Wykonanie częściowych robót rozbiórkowych przy nadbudowie nie spowodowało zmiany kwalifikacji przedmiotu postępowania, a co za tym idzie, przyjętego trybu, a zatem potrzeby przeprowadzenia odrębnych postępowań administracyjnych.
Przy czym, odnosząc się do zarzutu, że roboty rozbiórkowe zostały już przeprowadzone w obawie przed karą finansową dot. legalizacji, natomiast PINB w decyzji powołuje się na orzeczoną rozbiórkę właśnie ze względu na wykonywanie robót budowlanych pomimo ich wstrzymania postanowieniem, WINB wyjaśnił, że od momentu uprawomocnienia się postanowienia z [...].09.2020 r. wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych inwestor nie mógł wykonywać żadnych robót budowlanych, bowiem wynika to wprost z wydanego orzeczenia. Konsekwencją niezastosowania się do zakazu jest nakaz rozbiórki. Zgodnie bowiem z art. 50a pkt 1 Pb, organ nadzoru budowlanego w przypadku wykonywania robót budowlanych - pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem: o którym mowa w art. 48 ust. 2 oraz w art. 49b ust. 2 - nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części.
Z kolei odnosząc się do zarzutu, że sentencja decyzji wskazuje tylko na rozbiórkę samowoli poprzez wykonanie ścian podłużnych i poprzecznych nadmurowanych na pozostałych fragmentach ścian sprzed nadbudowy, zgodnie z definicją budynku art. 3 pkt 2 Pb - budynek nie może stać bez dachu, WINB wyjaśnił, że treść art. 48 Pb nie stanowi podstawy do nakazania jakichkolwiek innych robót budowlanych poza orzeczeniem rozbiórki obiektu lub jego części. W sytuacji nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu oraz gdy występuje ewentualnie konieczność jego opróżnienia, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje odrębne rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy rozdziału VI Pb.
Skargę na ww. decyzję złożyła Skarżąca, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że podstawą zaskarżonej decyzji było błędne przyjęcie, że nie przedłożyła zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 Pb, podczas gdy dokumenty takie zostały załączone do wniosku wniesionego do Starostwa Powiatowego w I. w dniu [...].05.2021 r., jednak nie zostały przekazane organowi właściwemu do rozpoznania sprawy zgodnie z art. 65 § 1 kpa.
W ocenie Skarżącej przedmiotowa decyzja została podjęta z naruszeniem zarówno prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Od czasu wszczęcia postępowania stan budynku uległ zmianom. Dokonana w 2019 r. nadbudowa i rozbudowa została częściowo rozebrana z uwagi na zły stan techniczny (informowała organ o tym fakcie), a w 2021 r. zgłoszono do Starostwa Powiatowego projekt budowlany dot. prac na tym samym obiekcie związanych ze zmianą jego użytkowania oraz jego rozbudową. Starosta nie złożył zastrzeżeń co do zgłoszenia. Ostatecznie po długotrwałym postępowaniu PINB wydał decyzję o nakazie rozbiórki. Postępowanie dotyczyło jednak stanu faktycznego przed zgłoszeniem z 2021 r. Decyzja ta została zmieniona przez organ II instancji w związku ze złożonym przez Skarżącą zgłoszeniem robót budowlanych z [...].05.2021 r. obejmujących m.in. zmianę przeznaczenia budynku z budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. WINB nakazał Skarżącej rozbiórkę samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego, należy zatem uznać, że dotyczyła robót dokonanych już po zgłoszeniu z 2021 r.
W ocenie Skarżącej organ II instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie rozpoznał całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności dowodu w postaci zgłoszenia z dnia [...].05.2021 r. zawierającego projekt budowlany. Należy bowiem mieć na uwadze, że organy, posiadając informację o złożonym przez Skarżącą zgłoszeniu z [...].05.2021 r., nie zwróciły się do Starosty I. o jego udostępnienie, czym naruszyły art. 7 kpa.
Organ II instancji wystosował jedynie zapytanie o zakres złożonego do Starostwa zgłoszenia, bezkrytycznie przyjmując, że dotyczy on jedynie zmiany przeznaczenia budynku, podczas gdy ten obejmował swoim zakresem również plan prac związanych z rozbudową obiektu. Starosta przyjął zgłoszenie, nie wnosząc sprzeciwu. PINB nie wniósł także sprzeciwu. Po wizji PINB stwierdził stan istniejącej budowy dotyczący okresu po maju 2021 r., czyli budowy zgodnej z posiadanym przez Inwestora zgłoszeniem. PINB nie wstrzymał robót, nie odniósł się do zgłoszenia robót do Starosty, tylko po jakimś czasie wydał decyzję o rozbiórce obiektu, który już nie istniał, w żaden sposób nie ustosunkowując się co do wykonywania prac budowlanych zmieniających sposób użytkowania. Tymczasem zakres przyjętego zgłoszenia jest określony w załączniku do zgłoszenia prac "Karta tytułowa Projekt budowlanego", który jest integralną częścią zgłoszenia, gdzie dokładnie określono, czego dotyczą prace budowlane zmieniające sposób użytkowania. Z uwagi natomiast na wcześniej wszczęte postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej Starosta I. nie był władny wydać decyzji o zatwierdzeniu robót budowlanych, czy też pozwolenia na budowę i w takiej sytuacji zgodnie z treścią art. 65 § 1 kpa sprawę w tym zakresie powinien przekazać PINB.
Zwrócić należy uwagę na popełnione błędy mogące skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji organu I instancji, gdyż decyzja ta nie zawierała wielkości opłaty legalizacyjnej, czego dokładnie dotyczy opłata i sprecyzowania zakresu. Tymczasem organ nie wydał w tym zakresie żadnego postanowienia. Zdaniem Skarżącej doszło do naruszenia art. 49 ust. 1 Pb. Należy mieć przy tym na uwadze, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej stanowi jeden z warunków legalizacji samowoli budowlanej. Organ natomiast nie dał stronie możliwości formalnie tego warunku wypełnić, albowiem wysokości takiej opłaty nie ustalił.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty były zasadne.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że, jak słusznie wskazał organ, w sprawie miały, co do zasady, zastosowanie przepisy ustawy - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) przed nowelizacją stosownie do art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 471), zgodnie z którym do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Analizowana sprawa została niewątpliwie wszczęta przed dniem wejścia w życie cyt. ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw.
Jak wynika z materiału dowodowego, przedmiotem rozpoznawanej sprawy była rozbudowa i nadbudowa budynku gospodarczego (następnie mieszkalnego) polegająca m.in. na wykonaniu dobudowy do istniejącego budynku, a także na wykonaniu nadbudowy tego budynku o piętro - bez wymaganego pozwolenia na budowę, czyli w ramach samowoli budowlanej, co skutkowało koniecznością wszczęcia przez organ postępowania w oparciu o art 48 i nast. Pb.
Stosownie do art. 3 pkt 6 i 7 Pb, ilekroć w ustawie jest mowa o: "6) budowie - należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego; 7) robotach budowlanych - należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego". Przy czym roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 (art. 28 ust. 1 Pb). Zaznaczyć trzeba, że roboty budowlane, które są przedmiotem niniejszego postępowania, nie były wymienione w art. 29-31 Pb.
W sprawie bezsporne było to, że przedmiotowe roboty budowlane, tj. nadbudowa i rozbudowa, zostały stwierdzone w 2019 r. i na skutek tego postanowieniem z [...].09.2020 r. wstrzymano ich wykonywanie i nałożono na Skarżącą na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pb obowiązek przedłożenia określnych dokumentów, przy czym obowiązek ten nie został wykonany. Zgodnie z cyt. przepisem: "2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. 3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.".
W tym miejscu wskazać trzeba, że nie był zasadny, biorąc pod uwagę treść cyt. przepisu, zarzut Skarżącej, że organ nie określił w ww. postanowieniu wysokości opłaty legalizacyjnej. Cyt. przepis nie przewidywał takiego obowiązku po stronie organu, natomiast nic nie stało na przeszkodzie, aby Skarżąca, jeżeli miała w tym zakresie wątpliwości, zwróciła się z takim zapytaniem do organu, czego jednak nie uczyniła. Podkreślenia wymaga, że dopiero na skutek wejścia w życie cyt. ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 48 ust. 3 Pb otrzymał następującą treść "W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.". Przepis ten jednak nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Wcześniej kwestię ustalania opłaty legalizacyjnej określał art. 49 ust. 1 Pb, stosownie do którego organ nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:
1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane
- oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej (...).
Tak więc wysokość opłaty legalizacyjnej była ustalana w toku dalszego postępowania, już po wydaniu postanowienia w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Pb.
W toku postępowania, jak wynika z akt sprawy, Skarżąca [...].02.2021 r. poinformowała drogą poczty elektronicznej PINB (k. 239 akt adm.), a następnie również pismem – data wpływu [...].03.2021 r. (k. 292 akt adm.), że przystępuje do prac rozbiórkowych w zakresie dokonanej nadbudowy, natomiast jeżeli chodzi o rozbudowę (ganku) wnosi o jej legalizację. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 30 ust. 1 Pb, rozbiórkę można rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. Skarżąca nie uzyskała takiego pozwolenia ani również nie złożyła żadnego wniosku w tym zakresie. Tym samym stwierdzić trzeba, że dokonana rozbiórka stanowiła samowolę budowlaną, co jednak nie spotkało się z żadną reakcją organu, poza ogólnikowym stwierdzeniem WINB, że doszło do takowej samowoli.
W dalszej kolejności wskazać trzeba, że [...].05.2021 r. do Starosty I. wpłynęło zgłoszenie Skarżącej dotyczące zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części sporządzone na urzędowym formularzu zgłoszenia PB-18. Jak wynika z treści ww. formularza, Skarżąca wnosiła o zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego budynku z gospodarczego na mieszkalny. Do ww. wniosku zostały dołączone m.in. decyzja o warunkach zabudowy z [...].04.2019 r., znak [...] ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zamianie sposobu użytkowania przedmiotowego budynku gospodarczego na mieszkalny. Z decyzji tej wynika, że takie parametry jak maksymalna wysokość zabudowy i maksymalna powierzchnia zabudowy miały pozostać bez zmian. Z kolei z dołączonego do ww. zgłoszenia "projektu architektoniczno-budowlanego projektu budowlanego" wynika, że na piętrze budynku mają się znaleźć pomieszczenia (pokoje, łazienka) o łącznej powierzchni [...] m2. W końcowej części ww. projektu wskazano, że "istnieje techniczna możliwość przebudowy, rozbudowy, nadbudowy istniejącego budynku" oraz że "Wzniesienie w sposób prawidłowy nowego obiektu (remont, wzmocnienie, przebudowa) nie będzie negatywnie oddziaływać na część istniejącą obiektu".
W odpowiedzi na ww. zgłoszenie Starosta I. pismem z [...].05.2021 r. poinformował Skarżącą, że: "W odpowiedzi na zgłoszenia z [...]maja 2021 roku w sprawie zamiaru zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny (...) zawiadamiam że nie zgłaszam sprzeciwu oraz zastrzeżeń do wykonania powyższych robót budowlanych (...)."
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że pomimo oczywiście błędnego zgłoszenia dokonanego na formularzu PB-18 (a więc dotyczącym jedynie zmiany sposobu użytkowania) zgłoszenie to obejmowało również wykonanie przynajmniej nadbudowy budynku, co wprost wynika z załączonego do zgłoszenia projektu budowlanego, a organ w piśmie z [...].05.2021 r. wprost wskazał, że nie zgłasza sprzeciwu oraz zastrzeżeń do wykonania robót budowlanych wskazanych w treści zgłoszenia. Podkreślenia wymaga, że do postępowania dotyczącego ww. zgłoszenia zastosowanie będą już miały przepisy ustawy Prawo budowlane obowiązujące w dacie dokonania tegoż zgłoszenia. Należy również podkreślić, że to na organie ciąży obowiązek prawidłowego zakwalifikowania wniosku i jeżeli z załączników do zgłoszenia wprost wynikało (tak jak w niniejszej sprawie), że oprócz zmiany sposobu użytkowania obejmuje ono nadbudowę budynku, to organ winien te okoliczności wyjaśnić. Jeżeli tego nie uczynił, strona składająca taki wniosek winna, działając w oparciu o zasadę zaufania do władzy publicznej (art. 8 kpa) i zasadę informowania stron (art. 9 kpa), mieć pewność, że organ nie składając sprzeciwu od zgłoszenia, czyni to wobec jego treści wynikającej z całokształtu dołączonej do zgłoszenia dokumentacji. Tym samym późniejsze wyjaśnienia Starosty I. zawarte w piśmie z [...].06.2022 r. (k. 116 akt adm. organu II instancji) nie mają żadnego znaczenia. Świadczą one jedynie o błędnym działaniu tegoż organu, który nie dopatrzył się ww. sprzeczności w przedmiotowym zgłoszeniu. Skutkiem powyższych rozważań jest to, że Skarżąca w oparciu o tak złożone zgłoszenie mogła wykonywać określone w nim roboty budowlane, a w szczególności dokonać nadbudowy budynku.
Powyższe wymaga jednak dodatkowego wyjaśnienia. Jak wcześniej wskazano, Skarżąca począwszy od lutego 2021 r. dokonała, w ramach samowoli budowlanej, rozbiórki nadbudowy. Zgodnie z art. 30b ust. 1 Pb (w wersji obowiązującej w dacie rozpoczęcia rozbiórki), rozbiórkę można rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. Ponadto nadal obowiązywało postanowienie z [...].09.2020 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. W związku z powyższym rzeczą organu winno być ustalenie, jaki był zakres dokonanej przez Skarżącą rozbiórki, w szczególności, czy objęła ona wszystkie roboty związane wykonaną w ramach samowoli budowlanej nadbudową budynku począwszy od 2019 r. Zgłoszenie z [...].05.2021 r. umożliwiało jedynie wykonanie nowej nadbudowy, natomiast nie mogło ono spowodować zalegalizowania istniejącej samowoli budowlanej. Skarżąca w tym kierunku nie poczyniła żadnych kroków, zgodnie z treścią ww. postanowienia z [...].09.2020 r., a wyłącznie ten tryb umożliwiał zalegalizowanie istniejącej samowoli. Tym samym konieczne będzie w toku dalszego postępowania ustalenie, czy istniejąca aktualnie nadbudowa budynku została wykonana w całości po dokonaniu zgłoszenia, czy też ewentualnie nadal istnieje w jakiejkolwiek części nadbudowa dokonana przed tą datą, co będzie miało decydujące znaczenie dla oceny legalności wykonanych robót budowlanych.
Odnosząc się natomiast do twierdzeń organu, że na skutek wydania postanowienia z [...] .09.2020 r. Skarżąca nie mogła wykonywać żadnych robót budowlanych, to, biorąc pod uwagę stan faktyczny analizowanej sprawy, stwierdzić trzeba, że w przypadku dokonania przez Skarżącą rozbiórki całej nielegalnie wykonanej w okresie od 2019 r. do [...].05.2021 r. (czyli daty zgłoszenia) nadbudowy budynku, postanowienie to stało się nieaktualne, w szczególności (przy założeniu, że w dacie rozpoczęcia prac po 31.05.2021 r. nie było żadnych elementów nadbudowanych wcześniej nielegalnie) Skarżąca mogła dokonać dalszych robót budowlanych (w szczególności nadbudowy) na podstawie ww. zgłoszenia, o czym była mowa we wcześniej.
Odrębną kwestię stanowi natomiast kwestia rozbudowy o część określaną przez Skarżącą ganek. W tym zakresie stwierdzić trzeba, że Skarżąca, wbrew wynikającym wprost z postanowienia z [...].09.2020 r. obowiązkom, nie przedłożyła stosownej dokumentacji pozwalającej na jego legalizację. W tym kontekście nie ma żadnego znaczenia prawnego jej wniosek o legalizację (data wpływu do organu 1.03.2021 r.) na podstawie, jako to określa Skarżąca, zgłoszenia. Nie ma przy tym znaczenia to, że Starosta I. nie przekazał PINB akt, ponieważ ich treść nie miała żadnego znaczenia dla postępowania w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej. Ponadto, z treści postanowienia z [...].09.2020 r. wprost wynika, że wymienioną tam dokumentację Skarżąca winna dostarczyć do PINB i w takiej sytuacji nie może ona zarzucać zaskarżonej decyzji organu nadzoru budowlanego, że nie uwzględnił on dokumentacji, którą Skarżąca przekazała do innego organu, tj. Starosty I.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływana jako "ppsa") orzeczono jak w sentencji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 ppsa.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) z uwzględnieniem uiszczonych przez Skarżącą wpisu w kwocie 500 zł

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI