II SA/BD 1016/23

II SA/Bd 1016/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski /przewodniczący/
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 129 ust. 5 i 130 ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r., nr GiK 6812.1.11.2022.DK, Starosta Rypiński, ustalił na rzecz A. K. (skarżącego) odszkodowanie w kwocie 1391,00 zł za przejęcie z mocy prawa na własność Gminy W. - na podstawie decyzji Starosty Rypińskiego z dnia 20 grudnia 2021 r., nr 8/2021/ZRID o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na "Rozbudowie z przebudową drogi gminnej nr [...]" – nieruchomości położonej w obrębie K. , gmina W., oznaczonej działką nr [...] o pow. 0,0036 ha, bez urządzonej księgi wieczystej, stanowiącej według ewidencji gruntów własność A. K.. W decyzji wskazano, że odszkodowanie wypłaci Wójt Gminy [...] (pkt 2), rozstrzygnięto o braku powiększenia odszkodowania o dodatkową kwotę 5% (pkt 3), o terminie wypłaty odszkodowania (pkt 4), oraz rozstrzygnięto o waloryzacji kwoty odszkodowania na dzień jego zapłaty (pkt 5). W uzasadnieniu decyzji organ przywołał, że sporządzony na potrzeby postępowania operat szacunkowy, na podstawie którego określono wysokość odszkodowania, został wykonany i podpisany przez osobę uprawnioną, nie zawiera niejasności i jest opinią kompletną, sporządzoną zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 – dalej "u.g.n.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że pobawią ona go prawa do dysponowania nieruchomością stanowiącą jego własność.
Decyzją z dnia 10 lipca 2023 r., nr WIR.III.7581.12.2023.JM, Wojewoda Kujawsko-Pomorski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny sprawy oraz treść art. 12 ust. 4 i 5 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 176 – dalej "specustawa drogowa"), art. 134 ust. 1 i 2, art. 130 ust. 2, art. 175 ust. 1, art. 154 ust. 1-3 i art. 152 ust. 3 u.g.n. oraz § 36 ust. 1-4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 555 – dalej "rozporządzenie"). Przywoławszy założenia i ustalenia wynikające z przyjętego jako dowód operatu szacunkowego z dnia 28 grudnia 2022 r. organ odwoławczy potwierdził, że operat, na podstawie którego ustalono wysokość odszkodowania, został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie zawiera niejasności lub pomyłek negatywnie wpływających na jego wartość dowodową. Organ wyjaśnił zasady oceny operatu szacunkowego jako dowodu o charakterze specjalistycznym, wskazując, że w zakresie, w jakim podlega on weryfikacji przez organ administracji, nie wzbudza on żadnych wątpliwości co do jego wiarygodności. Wskazał, że prawidłowo rozstrzygnięto o braku powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, zgodnie z art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy drogowej, skoro skarżący nie wydał nieruchomości i nie została ona zajęta na cele budowy drogi. Odnosząc się do zarzutu odwołania organ wskazał, że decyzja ZRID jest ostateczna, zaś kwestia zgodności z prawem wywłaszczenia nie jest przedmiotem kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W skardze na powyższą decyzję A. K. wskazał, że nie chce odszkodowania, a wnioskuje jedynie o to, by planowana droga przebiegała dwa metry od jego domu, a nie – jak wynika z projektu – dokładnie na linii jego domu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") wykazała, że zarówno rozstrzygnięcie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, jak i decyzja je poprzedzająca, powzięte zostały zgodnie z prawem. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.
Sedno sporu w niniejszej sprawie należy zidentyfikować jako kwestię, czy w sprawie zachodziły podstawy do ustalenia odszkodowania za przejętą pod drogę publiczną nieruchomość położoną w obrębie K. , gmina W., oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącą własność skarżącego uzyskaną w drodze zasiedzenia (odpis postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 7 października 2019 r., sygn. I Ns 22/18 – w aktach sprawy) . Skarżący wskazuje, że nie interesuje go odszkodowanie, ale domaga się zmiany przebiegu inwestycji tak, by droga oddalona była od jego nieruchomości o 2 m i nie przebiegała – jak wynika z projektu – na linii jego nieruchomości.
Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (publ. jak wcześniej wskazano) wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Zgodnie zaś z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
Nie jest kwestionowane w niniejszej sprawie, że decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r., nr 8/2021/ZRID, Starosta Rypiński rozstrzygnął o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie z przebudową drogi gminnej nr [...]. W decyzji oznaczono nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Gminy W.. Jedna z nieruchomości, która z mocy prawa stała się własnością Gminy W., była nieruchomość oznaczona numerem ewid. [...], obręb [...] [...] (punkt VI decyzji ZRID zalegającej w aktach adm. sprawy). Decyzja, o której mowa wyżej, wydana została podstawie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (pub. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z nim wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych, wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi. W treści decyzji określa się m.in., zgodnie z art. 11f ust. 1 pkt 6 specustawy drogowej oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Decyzja ZRID nie została skutecznie zakwestionowana w instancyjnym toku postępowania, jest decyzją ostateczną wywołująca skutki prawne. Jednym ze skutków prawnych ww. decyzji jest wywłaszczenie skarżącego z nieruchomości o numerze ewid. [...]. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 4 pkt 2 specustawy drogowej nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. W myśl art. 12 ust. 4a specustawy decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Nie wzbudziło zatem wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie zaszły okoliczności obligujące organ do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania za przejętą pod drogę publiczną nieruchomość. Obowiązek ten jest niezależny od woli strony – właściciela wywłaszczonej nieruchomości, wynika bowiem z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa o charakterze obligatoryjnym.
Wyjaśnić należy, że kwota odszkodowania za przejętą pod inwestycję drogową nieruchomość ustalana jest wedle zasad określonych w art. 18 specustawy drogowej, z zastrzeżeniem zawartym w art. 12 ust. 5. Z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej wynika z kolei, że w kwestiach nieuregulowanych art. 18 stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych (art. 154 ust. 1 u.g.n.). Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (art. 134 ust. 2 u.g.n.). Rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego (art. 156 ust. 1 u.g.n.). Wymogi co do formy, treści, stosowanej metodologii i sposobów sporządzania operatu określa, zgodnie z delegacją zawartą w art. 156 u.g.n., zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (publ. jak wcześniej wskazano). W rozumieniu § 55 ust. 2 i § 56 ust. 1 rozporządzenia operat szacunkowy zawiera informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym wskazanie podstaw prawnych i uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego. W operacie szacunkowym przedstawia się sposób dokonania wyceny nieruchomości, w tym: określenie przedmiotu i zakresu wyceny, określenie celu wyceny, podstawę formalną wyceny nieruchomości oraz źródła danych o nieruchomości, ustalenie dat istotnych dla określenia wartości nieruchomości, opis stanu nieruchomości, wskazanie przeznaczenia wycenianej nieruchomości, analizę i charakterystykę rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny, wskazanie rodzaju określanej wartości, wyboru podejścia, metody i techniki szacowania, przedstawienie obliczeń wartości nieruchomości oraz wyniku wyceny wraz z uzasadnieniem.
Operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości. O ile jest on dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. to ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. O ile badanie sporządzonego operatu pod względem spełniania wymogów formalnych, spójności i logiki jest obowiązkiem organu (to organ administracyjny rozstrzyga sprawę, a nie biegły), to wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości w sposób autonomiczny dokonuje rzeczoznawca majątkowy (art. 154 ust. 1 u.g.n.), merytoryczne ustalenia z niego wynikające mogą być zaś kwestionowane jedynie w drodze przedstawienia równoważnego pod względem specjalistycznym dowodu (kontroperatu), lub w trybie przewidzianym w art. 157 u.g.n., tj. przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd potwierdza za organami obu instancji, że operat szacunkowy sporządzony na potrzeby toczącego się postępowania administracyjnego nie zawiera niejasności i wątpliwości, które budziłyby zastrzeżenia co do prawidłowości oceny dokonanej przez biegłego. Skarżący nie podniósł zresztą zarzutów w tym zakresie.
Z operatu szacunkowego z dnia 28 grudnia 2022 r. wynika, że zawiera on wszystkie konieczne elementy wynikające z przepisów u.g.n. oraz rozporządzenia, przede wszystkim z jego § 56 ust. 1. Operat określa przedmiot i zakres wyceny, jej cel, formalne i materialne podstawy opracowania, istotne daty, opis prawny i faktyczny stanu nieruchomości, jej przeznaczenie oraz charakterystykę rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny. Biegły prawidłowo opisał rodzaj określanej nieruchomości (str. 6 operatu), wybrane podejście, metodę i technikę szacowania (str. 7-8), przeprowadzono kompleksową analizę i charakterystykę rynku nieruchomości (str. 9 operatu). Wynik końcowy wyceny wraz z obliczeniami oraz uzasadnienie dokonanej wyceny również wynika z treści operatu (str. 11 – 15 operatu). Jest on sporządzony w sposób przejrzysty, zawiera kompletne i spójne ustalenia co do stanu faktycznego. Nie dają się również stwierdzić "na pierwszy rzut oka" jakiekolwiek uchybienia części rachunkowej, wynik końcowy wyceny – wartość rynkowa netto gruntu wraz z naniesieniami (ogrodzeniem) określona na poziomie 1391 zł - wynika zaś z przedstawionych obliczeń.
Podkreślić też należy, że treść przyjętego operatu podlegała korekcie wedle wskazań Wojewody Kujawsko-Pomorskiego zawartych w decyzji kasacyjnej z dnia 15 grudnia 2022 r., nr WIR.III.7581.41.2022.JM, dotyczących przede wszystkim prawidłowego zastosowania § 36 ust. 4 rozporządzenia, a ściślej - przyjęcia prawidłowego, rolnego, przeznaczenia nieruchomości w dniu wydania decyzji ZRID. Operat zawiera również poprawki w zakresie pozostałych wyartykułowanych w decyzji z 15 grudnia 2022 r. zarzutów Wojewody.
Odnosząc się do treści skargi należy ponownie podkreślić, że decyzja ZRID jest decyzją ostateczną, w sposób wiążący kształtującą m.in. kwestię projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego (art. 11f ust. 1 pkt 7 specustawy drogowej). Art. 16 § 1 k.p.a. kształtuje zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Na etapie ustalania wysokości odszkodowania skarżący nie może zatem kwestionować prawidłowości decyzji ZRID w zakresie czy to zasadności samego wywłaszczenia, czy też odległości planowanej drogi od jego nieruchomości.
Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego wniesioną skargę należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1327).