II SA/Bd 1010/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-04-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejNFZinformacja przetworzonainteres publicznyprawo administracyjnepostępowanie administracyjnesąd administracyjnyorzecznictwo

WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję Ministra Zdrowia odmawiającą udostępnienia informacji publicznej o miejscach udzielania świadczeń NFZ, uznając, że organ nie wykazał, iż żądane dane są informacją przetworzoną.

Skarżący zwrócił się do NFZ o listę miejsc udzielania świadczeń opłacanych przez NFZ w formie arkusza kalkulacyjnego. Organ odmówił udostępnienia informacji, uznając ją za przetworzoną i nie wykazując przez skarżącego szczególnie istotnego interesu publicznego. WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję, stwierdzając, że organ nie wykazał w sposób przekonujący, że żądane dane są informacją przetworzoną, a jedynie dokonał ogólnikowych stwierdzeń o pracochłonności.

Skarżący S. D. zwrócił się do Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. o udostępnienie informacji publicznej w postaci listy miejsc udzielania świadczeń opłacanych przez NFZ w 2022 roku, w formie arkusza kalkulacyjnego. Organ odmówił udostępnienia informacji, uznając ją za przetworzoną i wzywając do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Skarżący argumentował, że informacja jest prosta. Po wydaniu decyzji odmownej, skarżący zaskarżył ją do WSA w Bydgoszczy, zarzucając błędną wykładnię pojęcia informacji przetworzonej oraz naruszenie Konstytucji RP. WSA w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że organ nie wykazał w sposób przekonujący, że żądane dane stanowią informację przetworzoną. Stwierdził, że organ przedstawił jedynie ogólnikowe twierdzenia o pracochłonności i konieczności współpracy między wydziałami, nie przedstawiając konkretnych dowodów ani szacunków nakładu pracy. Sąd podkreślił, że czynności techniczno-organizacyjne związane z pozyskaniem informacji nie zawsze przesądzają o jej przetworzonym charakterze, a organ nie wykazał, by udostępnienie danych wymagało znaczącego wysiłku intelektualnego lub organizacyjnego. W związku z tym, uchylono decyzję organu i zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że organ nie wykazał w sposób przekonujący, że żądane dane są informacją przetworzoną, a jedynie dokonał ogólnikowych stwierdzeń o pracochłonności.

Uzasadnienie

Organ nie przedstawił konkretnych dowodów ani szacunków nakładu pracy, które uzasadniałyby uznanie informacji za przetworzoną. Ogólnikowe twierdzenia o pracochłonności i konieczności współpracy między wydziałami nie są wystarczające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.d.i.p. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacja przetworzona wymaga wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Sąd analizuje dwie koncepcje definicji informacji przetworzonej: szeroką (dodatkowe czynności) i wąską (twórcze, analityczne działanie). W ocenie sądu, organ nie wykazał, że żądane dane spełniają kryteria informacji przetworzonej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1 - 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do informacji publicznej i jego ograniczenia.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przesłanki ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

ustawa covidowa art. 15 zzs 4 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepisy dotyczące prowadzenia rozpraw zdalnych i posiedzeń niejawnych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie wykazał w sposób przekonujący, że żądane dane są informacją przetworzoną. Organ nie przedstawił konkretnych dowodów ani szacunków nakładu pracy uzasadniających uznanie informacji za przetworzoną. Ogólnikowe stwierdzenia o pracochłonności i konieczności współpracy między wydziałami nie są wystarczające do uznania informacji za przetworzoną. Czynności techniczno-organizacyjne związane z pozyskaniem informacji nie zawsze przesądzają o jej przetworzonym charakterze. Organ nie wykazał, że udostępnienie danych wymaga znaczącego wysiłku intelektualnego lub organizacyjnego.

Godne uwagi sformułowania

organ nie wykazał w niniejszej sprawie, jakoby udostępnienie wnioskowanej informacji wiązać się miało ze znacznym, fizycznym zaangażowaniem pracowników nie wykazał także, by udostępnienie żądanej informacji wiązało się z podjęciem skomplikowanych i długotrwałych zabiegów informatycznych, czy istotnymi zmianami w organizacji pracy pracowników organu Sąd ocenia jednak te twierdzenia, wobec zawartości przedłożonych mu akt sprawy, jako gołosłowne i nieweryfikowalne.

Skład orzekający

Jerzy Bortkiewicz

sędzia

Joanna Brzezińska

przewodniczący

Joanna Janiszewska - Ziołek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia informacji przetworzonej w kontekście dostępu do informacji publicznej, obowiązki organów w zakresie uzasadniania decyzji odmownych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o dane z NFZ, ale zasady interpretacji informacji przetworzonej są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego prawa do informacji publicznej i pokazuje, jak organy mogą nadużywać kategorii 'informacji przetworzonej', aby uniknąć udostępniania danych. Jest to istotne dla obywateli i organizacji.

Czy NFZ może ukrywać dane o placówkach medycznych pod płaszczykiem 'informacji przetworzonej'?

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 1010/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Brzezińska /przewodniczący/
Joanna Janiszewska - Ziołek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 48/24 - Wyrok NSA z 2025-03-25
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Dyrektora [...] Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora [...] Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] na rzecz S. D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] sierpnia 2022r. S. D. ("Skarżący") zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie listy miejsc udzielania świadczeń, w których w 2022r. udzielane były (bądź wciąż są) świadczenia opłacane przez NFZ. Skarżący zwrócił się o udzielenie informacji w formie arkusza kalkulacyjnego zawierającego kolumny z kodami świadczeniodawców, kodami resortowymi komórek oraz daty obowiązywania miejsca udzielania świadczeń.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. poinformował Skarżącego pismem z [...] sierpnia 2022r., że wnioskowana informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – dalej "u.d.i.p.") i w związku z powyższym wezwał wnioskodawcę do wykazania, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Pismem z [...] września 2022r. Skarżący wyjaśnił, że wnioskowana informacja jest informacją prostą. W związku z powyższym Skarżący ponowił prośbę o udostępnienie informacji bądź wydanie decyzji odmownej.
Decyzją z [...] września 2022r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że nie dysponuje na dzień złożenia wniosku gotową informacją wynikową, która mogłaby zostać przekazana wnioskodawcy, zaś uzyskanie danych w celu ich zestawienia wymaga współpracy z pracownikiem Sekcji Aplikacji w Wydziale Informatyki w celu wygenerowania zapytania SQL. Oczekiwanie na wyniki zapytania może zająć od 30 minut do kilku godzin. Uzyskany wynik to zestawienie, składające się z ok. 24 tysięcy wierszy, które to zestawienie (w formie pliku) wymaga założenia filtrów. Przed założeniem zaś filtrów pracownik merytoryczny powinien zweryfikować aktualne struktury bazy Systemu Informatycznego Oddziału NFZ z polami zestawienia oraz dokonać wybiórczego sprawdzenia poprawności. Te czynności wstępne mogą zająć ok. 30 minut. W kolejnym kroku pracownik merytoryczny powinien dokonać analizy przefiltrowanych danych oraz ich samodzielnego zredagowania w celu nadania postaci nowego dokumentu (zgodnie z wnioskiem). Wszystkie te działania wiązałyby się ze znacznym obciążeniem pracownika komórki merytorycznej i tym samym wyłączeniem go z planowanej pracy. W ocenie organu wnioskowaną informację uznać należało zatem za informację publiczną przetworzoną, a w obliczu niewykazania przez wnioskodawcę szczególnie istotnego interesu publicznego, zasadną była odmowa udostępnienia tej informacji.
Decyzja została doręczona Skarżącemu [...] września 2022r. (drogą elektroniczną)
Pismem z [...] września 2022r. S. D. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania oraz zarzucając jej naruszenie:
- art. 61 ust. 1 - 3 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na ograniczeniu konstytucyjnego prawa, które to ograniczenie nie spełnia przesłanek konieczności i proporcjonalności, a nadto nie znajduje uzasadnienia w potrzebie ochrony wartości wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP,
- art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię "informacji publicznej przetworzonej" i przyjęcie przez organ, że wnioskowana informacja publiczna stanowi informację przetworzoną, podczas gdy nie ma ona takiego charakteru i nie może podlegać ograniczeniu, alternatywnie – poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie zaistniała przesłanka szczególnej istotności dla interesu publicznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 zzs 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".
Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem z 10 marca 2023 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 30 rudnia 2023r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku w związku z brakiem oświadczenia Skarżącego o możliwościach technicznych uczestniczenia w rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione odrębnym zarządzeniem.
Wymagany przy tym przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 12 grudnia 2022 r.).
Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z powyższych regulacji Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
Szczegółowe omówienie stwierdzonych uchybień organu Sąd chciałby poprzedzić uwagami odnoszącymi się do dopuszczalności skargi. Co do zasady, warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest – jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. – wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na decyzję organu, o której mowa w art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Jednakże w przypadku skargi na decyzję podmiotu obowiązanego do udzielenia informacji publicznej, niebędącego organem władzy publicznej), zgodnie z art. 17 ust. 2 u.d.i.p. tryb ten uznaje się za wyczerpany w razie wystąpienia przez wnioskodawcę do podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Poza tymi regułami należy odnotować, że zgodnie z aktualnie obowiązującym brzmieniem art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest konsul.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący był uprawniony do wystąpienia o ponowne rozpoznanie sprawy - o czym z resztą został pouczony w treści zaskarżonej decyzji. A skoro tak, to w myśl wcześniej przywołanej regulacji był także uprawniony do złożenia skargi do Sądu, bez konieczności wyczerpania drogi opisanej w art. 17 u.d.i.p.
W tych okolicznościach skargę trzeba było ocenić jako dopuszczalną.
Przechodząc do oceny zasadności skargi to przypomnieć należy, że Skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta reguluje zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
W sprawie nie wzbudził wątpliwości Sądu zakres podmiotowy zastosowania u.d.i.p. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. W świetle powyższego bezspornie Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, kieruje bowiem oddziałem państwowej jednostki organizacyjnej wykonującej zadania z związane z finansowaniem publicznej opieki zdrowotnej.
Oceniając aspekt przedmiotowy tzn. czy żądana informacja stanowi informację publiczną wskazać należy, że pojęcie informacji publicznej określone jest w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Katalog rodzajów informacji publicznej, został przykładowo wymieniony w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Z analizy wskazanych przepisów wynika ogólny wniosek, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Wnioskowana przez Skarżącego informacja w postaci listy komórek świadczeniodawców, z którymi podjęto współpracę w 2022r. (lub ją kontynuuje) posiada walor informacji publicznej, albowiem dotyczy finansowanej ze środków publicznych sfery publicznej opieki zdrowotnej i podmiotów bezpośrednio zaangażowanych w realizację tej opieki. Powyższa okoliczność nie wzbudziła zresztą sporu między stronami.
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowiło natomiast, czy organ zasadnie odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji, powołując się na okoliczność, że informacja ta stanowi informację przetworzoną, do której udostępnienia wnioskodawca winien wykazać przesłankę szczególnie ważnego interesu publicznego (czego Skarżący w toku postępowania nie uczynił).
Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje pojęcia informacji przetworzonej. Stanowi ona jedynie w art. 3 ust. 1 pkt 1, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Biorąc pod uwagę dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny można wyróżnić co najmniej dwie koncepcje i sposoby identyfikacji przesłanek uzasadniających konieczność przetworzenia informacji publicznej. Zgodnie z pierwszą z nich, tzw. szeroką koncepcją identyfikacji czynności, które musi podjąć zobowiązany w celu wytworzenia informacji przetworzonej, z informacją taką mamy do czynienia wtedy, gdy kryterium identyfikującym stają się dodatkowe czynności, które musi wykonać podmiot zobowiązany w celu jej wytworzenia. Zazwyczaj chodzi o te czynności, których celem jest wyodrębnienie określonych informacji prostych (dokumentów) ze zbioru informacji znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia (vide: M. Jabłoński, Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015, s.133). Z kolei druga koncepcja, tzw. wąska koncepcja przetworzenia informacji publicznej, opiera się na założeniu, że jest to tylko taka informacja, która w momencie złożenia wniosku nie istnieje, a jej wytworzenie wymaga twórczego i analitycznego działania zobowiązanego (jego pracowników), polegającego na stworzeniu informacji według kryteriów i metod wskazanych przez wnioskodawcę (vide: P. Fagielski, Informacja w administracji publicznej. Prawne aspekty gromadzenia, udostępniania i ochrony, Wrocław 2007, s.85-86). W takim rozumieniu pojęcie "przetworzenie informacji publicznej" nie może być identyfikowane z sumą wszystkich działań techniczno-organizacyjnych, które musiałby podjąć zobowiązany w celu wyselekcjonowania zbioru dokumentów (informacji) będących podstawą przygotowania informacji przetworzonej. Bierze się pod uwagę tylko to, czy rzeczywiście konieczne byłoby twórcze (analityczne, systemowe, zbiorcze itd.) wytworzenie nowej informacji, nieistniejącej w chwili wystąpienia z wnioskiem. W konsekwencji wąskie rozumienie przetworzenia informacji publicznej sprowadza się do przyjęcia, że przetworzenie występuje jedynie wtedy, gdy po odpowiednim wyselekcjonowaniu dokumentów i ich merytorycznej ocenie – również pod kątem ochrony tajemnic ustawowych i prywatności – nie można ich traktować jako gotowych do udostępnienia, a jedynie jako źródła informacji niezbędnej do wytworzenia tej, której żąda wnioskodawca (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 224/15 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.) Należy podkreślić, że obok konieczności podjęcia określonych czynności w celu wyodrębnienia materiału źródłowego dla potrzeb stworzenia informacji przetworzonej, szczególnie istotnym czynnikiem będzie też intelektualny wysiłek podmiotu zobowiązanego, a właściwie jego zasobów kadrowych, związany z taką realizacją tych czynności, aby wytworzona informacja publiczna była zgodna z oczekiwaniem wnioskodawcy.
Odnosząc się do realiów rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu wydanie decyzji odmownej uznać należało za przedwczesne i to bez względu na to, którą z opisanych koncepcji przyjmie się w procesie wykładni spornego pojęcia. Zaskarżone rozstrzygnięcie organu uchyla się bowiem spod kontroli sądowej, a to z uwagi na brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego aktu na jakich konkretnie okolicznościach faktycznych wsparł się organ odmawiając udzielenia Skarżącemu żądanych przez niego informacji. Słowem poza końcowym wnioskiem i rozważaniami prawnymi, wspartymi zasadniczo na przywołanym orzecznictwie sądów administracyjnych, w decyzji brak tego, co najistotniejsze - uzasadnienia faktycznego przyjętego rozstrzygnięcia. Tym samym słuszne okazały się te zarzuty skargi, które odwołują się do zasad prowadzenia postępowania.
W przypadku informacji publicznej prostej organowi udzielającemu tej informacji nie wolno żądać od strony wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Uregulowanie to stanowi konsekwencję przyjętej przez ustawodawcę zasady, iż każdemu przysługuje prawo do informacji publicznej. Należy zauważyć, że omawiana ustawa wprowadza wyjątek od zakazu żądania wykazania interesu w uzyskaniu informacji publicznej, jako że w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi się, że uzyskanie przetworzonej informacji zależy od jej "istotności" dla interesu publicznego. Wskazany wyjątek dotyczy zatem wyłącznie informacji publicznej przetworzonej i nie obejmuje informacji prostej.
Odmowa udostępnienia informacji publicznej może mieć miejsce jedynie w sytuacji wystąpienia przesłanek ograniczających jej dostępność (na skutek ograniczeń określonych w art. 5 u.d.i.p.), albo w przypadku informacji przetworzonej ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego. W sprawie rację ma organ twierdząc, że brak ustawowej przesłanki udzielenia informacji publicznej przetworzonej, tj. istnienia po stronie wnioskodawcy "szczególnie uzasadnionego interesu publicznego", skutkuje decyzją o odmowie udzielenia tej informacji, opartą na przepisie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Organ zobowiązany do jej udzielenia musi jednak w uzasadnieniu decyzji o odmowie odnieść się do kwestii, czy przesłanka, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. istnieje, czy też nie. Ponadto odmowa udzielenia informacji przetworzonej z uwagi na brak interesu publicznego nie oznacza, że w każdym przypadku wyłączona jest tym samym możliwość udostępnienia informacji w ogóle. Jeżeli żądanie wnioskodawcy w zakresie niewymagającym przetworzenia jest możliwe do samodzielnego uwzględnienia, to odmowa udzielenia informacji ze względu na brak interesu publicznego może dotyczyć tylko tej części żądania, której spełnienie wymaga przetworzenia.
Powyższe prowadzi do wniosku, że okoliczność dotycząca braku istnienia w danym wypadku szczególnie istotnego interesu publicznego, stanowiąca podstawę decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej powinna być zbadana oraz wykazana nie tylko przez stronę zainteresowaną informacją, ale także przez organ w uzasadnieniu podjętej decyzji, jako że ta winna odpowiadać wymogom określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Podmiot zobowiązany, podejmując decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej związany jest bowiem regułami postępowania administracyjnego określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania.
W niniejszej sprawie organ wezwał Skarżącego do wykazanie interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej, co było konsekwencją stwierdzenia przez organ, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną. Organ natomiast nie wyjaśnił rzetelnie przyczyn, dla których uznał ww. informację za informację przetworzoną. Jak wskazano wyżej, uzasadniając swoje stanowisko organ twierdził, że udzielenie informacji wymagałoby podjęcia czynności przez pracowników dwóch wydziałów Oddziału (pracownika merytorycznej komórki oraz wydziału informatycznego). Wskazał tu na konieczność posłużenia się instrumentem informatycznym (system SQL) celem wydobycia cząstkowych informacji (które mogą stanowić dokument "zawierający 24 tysiące wierszy") oraz potrzebę ich przefiltrowania i zredagowania celem nadania dokumentowi postaci oczekiwanej przez Skarżącego. Organ zwrócił też uwagę na konieczność "zweryfikowania aktualnej struktury bazy Systemu Informatycznego z polami zestawienia i wybiórczego sprawdzenia poprawności".
Sąd ocenia jednak te twierdzenia, wobec zawartości przedłożonych mu akt sprawy, jako gołosłowne i nieweryfikowalne. Również nie wyjaśniono na czym miała by polegać weryfikacja struktur bazy informatycznej i czy jest ona czynnością niezbędną dla pozyskania (dostępnych przecież w bazie Oddziału) informacji żądanych przez Skarżącego. Uzasadnienie decyzji nie dostarcza też argumentów wskazujących na wiarygodność przedstawionych danych. Wprawdzie wskazano w uzasadnieniu decyzji oszacowaną przez organ ilość wierszy zestawienia zawierającego dane o placówkach i komórkach świadczeniodawców, jednak nie wiadomo, na jakiej podstawie podano taką właśnie liczbę. Nie sposób wskazanych danych zweryfikować, nie znając chociażby podstawowych dokumentów dotyczących przedmiotowych zestawień. Nie można przy tym pominąć i tego, że organ nie wskazał ogólnego nakładu pracy, który byłby konieczny dla opracowania odpowiedzi na wniosek Skarżącego. Wskazał jedynie na czas podjęcia czynności wstępnych (zakładanie filtrów) oraz czas "oczekiwania" na raport (po złożeniu zapytania SQL), co pozwala przyjąć, że zebranie i opracowanie żądanych informacji nie może przekroczyć ram czasowych jednego dnia pracy. Oczekiwanie na pojawienie się w systemie raportu też nie wiąże się z zaangażowaniem pracownika i "odciąganiem go" (jak wskazywał to organ) od wykonania innych planowych zadań.
Jednocześnie podkreślić należy, że w istocie każdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej zobowiązuje organ do podjęcia czynności przygotowawczych zmierzających do rozpatrzenia wniosku, tj. dokonania jego analizy w celu ustalenia, czy żądana informacja jest informacją publiczną oraz czy organ w ogóle dysponuje taką informacją. Podjęcie tych czynności polega np. przejrzeniu posiadanych przez organ zasobów, w tym dokumentów, bazy informatycznej, dokonania ich selekcji, analizy treści, czy też anonimizacji. Tego rodzaju działania są zwykłymi elementami rozpatrywania danego wniosku o udzielenie informacji publicznej i nie decydują o tym, czy żądana informacja publiczna jest informacją prostą czy przetworzoną. Nadto pracochłonność i koszty rozpatrzenia wniosku mogą być podstawą ewentualnego obciążenia wnioskodawcy kosztami udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 15 ust. 1 u.d.i.p.
Sąd uznał zatem, że organ nie wykazał w niniejszej sprawie, jakoby udostępnienie wnioskowanej informacji wiązać się miało ze znacznym, fizycznym zaangażowaniem pracowników, nie wykazał także, by udostępnienie żądanej informacji wiązało się z podjęciem skomplikowanych i długotrwałych zabiegów informatycznych, czy istotnymi zmianami w organizacji pracy pracowników organu. Organ jako adresat wniosku obowiązany jest wskazać konkretne okoliczności, z których wywodzi swoje stanowisko o przetworzonym charakterze żądanej informacji z odniesieniem się do realiów konkretnego wniosku i prowadzonej przez organ zasad gromadzenia informacji. Oznacza to konieczność wskazania na określony choćby przybliżonymi szacunkami ogólny nakład pracy, konieczny do sporządzenia informacji żądanej przez Skarżącego.
Przyznać oczywiście należy, iż suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, może być (o czym była mowa wyżej) traktowana jako informacja przetworzona. Wymaga to jednak właściwego wyjaśnienia sprawy zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz prawidłowego uzasadnienia decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyroki WSA w Łodzi z dnia 14 marca 2018 r., II SA/Łd 79/18 i powołane tam: wyroki WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2014 r., VII SA/Wa 971/13, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2013r., II SA/Gd 734/12, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 27 października 2016r., II SA/Go 653/16 - dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do wskazania konkretnych powodów, dla których uznał tę właśnie informację za informację przetworzoną, a poczynione wnioski i rozważania zostaną odniesione do przedmiotu tej konkretnej sprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI