II SA/Bd 1009/23

II SA/Bd 1009/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1268
art. 102 ust. 2 i art. 49 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. Z. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 27 stycznia 2021 r. nr WUK-III.5430.2.57.2021, Prezydent Miasta Bydgoszczy zatrzymał B. Z. (skarżącej) prawo jazdy kat. B na okres trzech miesięcy od 21 stycznia 2021 r. do 21 kwietnia 2021 r. włącznie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w zawiadomieniu Komendy Miejskiej Policji w Bydgoszczy z 26 stycznia 2021 r. poinformowano go o przekroczeniu przez skarżącą, w dniu 21 stycznia 2021 r., dopuszczalnej prędkości na obszarze zabudowanym o 70 km/h. Organ wskazał, że powyższe stanowi podstawę do rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 – dalej "u.k.p.").
Wnioskiem z 6 kwietnia 2023 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta Bydgoszczy o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Decyzją z 13 kwietnia 2023 r. nr WUK-III.5430.2.57.2021, Prezydent Miasta Bydgoszczy odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W uzasadnieniu, przywoławszy dotychczasowy stan faktyczny sprawy oraz treść art. 102 ust. 2 u.k.p., organ stwierdził, że skoro prawo jazdy zatrzymano w dniu 21 stycznia 2021 r., a wniosek o jego zwrot skarżąca złożyła w dniu 6 kwietnia 2023 r., to okres zatrzymania wyniósł ponad rok, a więc warunkiem zwrotu prawa jazdy jest przystąpienie przez skarżącego do egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikację kierowcy i uzyskanie jego pozytywnego wyniku.
Po rozpoznaniu odwołania, które skarżąca wniosła za pośrednictwem adwokata i w którym zakwestionowano stanowisko organu co do okresu zatrzymania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, decyzją z 14 czerwca 2023 r., nr SKO-4203/256/2023, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego oraz treści art. 102 ust. 2 oraz art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., organ stwierdził, że w sprawie skarżącego zwrot prawa jazdy warunkowany jest przystąpieniem do egzaminu kontrolnego, albowiem upłynął rok od dnia zatrzymania prawa jazdy. W ocenie SKO istotne jest, by okres zatrzymania był okresem ciągłym i nieprzerwanym, bez znaczenia zaś pozostaje na jakiej podstawie prawnej doszło do zatrzymania prawa jazdy. Organ zaaprobował stanowisko, że istotnym jest czas, w jakim w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy. Wskazał, że upływ trzymiesięcznego okresu, na jaki zatrzymano skarżącej prawo jazdy, nie oznaczał automatycznego obowiązku jego zwrotu, a zwrot ten warunkowany jest złożeniem wniosku oraz uiszczeniem stosownej opłaty, do czego w niniejszej sprawie, przed upływem roku od dnia zatrzymania, nie doszło.
B. Z., reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego:
- art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i tym samym ograniczenie stronie uprawnia do kierowania pojazdami kategorii B, podczas gdy w sprawie zaistniała wątpliwość co do treści normy prawnej, a wątpliwość ta nie została rozstrzygnięta na korzyść strony, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes strony,
- art. 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie i prowadzenie postępowania przez organ w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej przy jednoczesnym braku zagwarantowania zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania i
- art. 138 § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji I instancji, w sytuacji gdy organ II instancji powinien uchylić decyzję organu I instancji w całości i umorzyć postępowanie,
- art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez odmowę zwrotu skarżącej zatrzymanego prawa jazdy kategorii B, nr [...], w sytuacji gdy okres zatrzymania prawa jazdy upłynął w dniu 21 kwietnia 2021 r.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, umorzenie postępowania, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na rzecz stanowiska, że okres zatrzymania nie przekroczył 3 miesięcy, przy czym wskazany przepis jest niejasny, dlatego winien być interpretowany na korzyść skarżącej, tj. w sposób uwzględniający to, że okres zatrzymania prawa jazdy i okres faktycznego jego pozostawania w organie nie są pojęciami tożsamymi, a skarżąca miała prawo zwrócić się o jego zwrot w każdym czasie po upływie okresu zatrzymania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądowoadministracyjna, dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2), zgodnie z niezakwestionowanym przez organ wnioskiem skarżącej.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli jednak od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Jak z kolei wynika z art. 49 ust.1 pkt 3 b u.k.p. sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. W takim przypadku, zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy prawo jazdy wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.
Treść ww. przepisów nie pozostawia wątpliwości, że warunek zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w postaci złożenia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje kierowcy aktualizuje się w sytuacji, gdy od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok.
Spór w niniejszej sprawie skoncentrował się na kwestii tego, czy w sprawie zaistniały podstawy do uzależnienia zwrotu skarżącej prawa jazdy od uzyskania przez nią pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Organy obu instancji zwrot ten warunkują uzyskaniem przez skarżącą pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, albowiem w ich ocenie okres zatrzymania prawa jazdy przekroczył rok. Skarżąca zaś podnosi, że okres zatrzymania prawa jazdy nie przekroczył roku, bowiem taki okres nie wynika z decyzji organu i instancji z dnia 27 stycznia 2021 r., nr WUK-III.5430.2.57.2021, a to, że zwróciła się ona o zwrot prawa jazdy po upływie roku od zatrzymania, nie powinno mieć znaczenia w sprawie.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem prezentowanym przez stronę skarżącą i tym samym zaprezentowaną przez organy administracji wykładnię art. 102 ust. 2 u.k.p. uznaje za błędną.
Podzielić należy niekwestionowany w orzecznictwie pogląd, że wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy wynikający wprost z określonych tytułów prawnych jak wyrok, postanowienie czy decyzja administracyjna, przesądza o okresie pozbawienia prawa jazdy, a nie czas, w jakim w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy. Koniecznym jest więc wyraźne rozróżnienie wskazanych powyżej okresów, tj. okresu pozbawienia prawa jazdy określonego w konkretnym tytule prawnym (np. decyzji administracyjnej) oraz okresu przez jaki dana osoba rzeczywiście pozostaje bez prawa jazdy (tj. od momentu faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu). Wykładnia przepisu art. 102 ust. 2 u.k.p. dokonana przy uwzględnieniu treści art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., a w którym mowa o "pozbawieniu" prawa jazdy na okres przekraczający rok, prowadzi do wniosku, że zwrot prawa jazdy uzależniony jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji wyłącznie w sytuacji, gdy okres pozbawienia prawa jazdy, dłuższy niż rok, wynika z konkretnego tytułu prawnego. Nie chodzi tu zatem jedynie o czas, w jakim osoba w rzeczywistości pozostawała bez prawa jazdy (okres od dnia faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu).
Linię interpretacyjną art. 102 ust. 2 u.k.p. zbieżną z powyższą orzecznictwo sądowoadministracyjne zaprezentowało m.in. w wyrokach: WSA w Łodzi z 18 czerwca 2019 r., sygn. III SA/Łd 257/19, WSA w Opolu z 13 sierpnia 2019 r., sygn. II SA/Op 217/19, WSA w Gdańsku z 19 października 2017 r. sygn. akt III SAB/Gd 38/17 (dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), a nadto w nieprawomocnych wyrokach: WSA w Bydgoszczy z 6 września 2022 r., sygn. II SA/Bd 659/22 oraz WSA w Gdańsku z 16 lipca 2020 r., sygn. III SA/Gd 283/20 oraz wyrokach WSA w Bydgoszczy z 28 czerwca 2023 r. sygn. II SA/Bd 145/23, z5 lipca 2023 r. sygn. II SA/Bd 517/23 oraz z 23 sierpnia 2023 r. sygn. II SA/Bd 510/23 i z (dostępne jw.). Stanowi ona kontynuację jednolitej wykładni art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, tj. przepisu poprzednio regulującego instytucję zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oraz przywrócenia uprawnienia do kierowania pojazdem, a uchylonego z dniem 19 stycznia 2013 r. mocą art. 125 pkt 10 lit. g) u.k.p. (vide: wyrok NSA z 17 listopada 2008 r., sygn. I OSK 1457/07 oraz z 24 października 2012 r., sygn. I OSK 24/12, wraz z cytowanym w nich orzecznictwem, dostępne jw.). Stanowisko o podziela w całości Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skoro w decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 27 stycznia 2021 r., nr WUK-III.5430.2.57.2021, mowa jest o zatrzymaniu skarżącej prawa jazdy kat. B na okres od 21 stycznia 2021 r. do 21 kwietnia 2021 r. włącznie, to okres zatrzymania wynikający z decyzji administracyjnej wynosi 3 miesiące. Nie może być mowy, jak przyjęły organy, że zatrzymanie prawa jazdy trwało ponad rok, a co wynikać ma z tego, iż dopiero wnioskiem z 6 kwietnia 2023 r. skarżąca zwróciła się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Jest to okoliczność irrelewantna z punktu widzenia art. 102 ust. 2 u.k.p. Organy obu instancji - wyjaśniając, że dla przesłanki upływu roku od dnia zatrzymania prawa jazdy istotne jest, aby to był okres ciągły i nieprzerwany, bez względu na to, na jakiej podstawie prawnej doszło do zatrzymania prawa jazdy i czy zaistniała jedna, czy kilka podstaw prawnych tego zatrzymania - błędnie doszukały się w tej skądinąd niebudzącej wątpliwości Sądu tezie uzasadnienia dla doliczenia do okresu zatrzymania prawa jazdy wskazanego w tytule prawnym (tutaj: decyzji administracyjnej) okresu faktycznego pozostawania bez prawa jazdy.
Mając to na uwadze stwierdzić należy, że błędna wykładnia art. 102 ust. 2 u.k.p. w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. doprowadziła do błędnego ich zastosowania w sprawie. Wobec niewątpliwej okoliczności ustania przyczyny zatrzymania (upływ okresu wskazanego w decyzji z dnia 27 stycznia 2021 r.), po złożeniu wniosku oraz opłaceniu stosownej opłaty i w razie niezaistnienia ku temu innych przesłanek negatywnych, zatrzymane prawo jazdy powinno zostać skarżącej zwrócone, zgodnie z dyspozycją 102 ust. 2 zdanie pierwsze u.k.p.
Decyzję zaskarżoną oraz decyzję ją poprzedzającą należało uchylić, o czym w punkcie pierwszym sentencji Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził podstawy uzasadniającej umorzenie postępowania administracyjnego, albowiem zastosowanie niewłaściwej wykładni prawa materialnego przez organy obu instancji nie powoduje, że postępowanie z wniosku skarżącej stało się bezprzedmiotowe.
O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi (200 zł), wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem (480 zł) oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).
Wskazania co do ponownie prowadzonego postępowania wynikają wprost z powyższego uzasadnienia.