II SA 913/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-02-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
klasyfikacja gruntówzmiana przeznaczeniaplan zagospodarowania przestrzennegoprawo geodezyjneustawa o lasachgrunty rolnelasewidencja gruntówdecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczącą klasyfikacji gruntów, uznając, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na leśne wymaga uwzględnienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Skarżący domagał się uznania swoich działek za las, mimo że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przeznaczał je pod produkcję rolną. Organy administracji, w tym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, odmawiały uwzględnienia wniosku, wskazując na brak zgodności z planem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, potwierdzając, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na leśne wymaga zmiany planu miejscowego.

Sprawa dotyczyła skargi H. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie klasyfikacji gruntów. Skarżący złożył wniosek o uznanie części swoich działek za las, mimo że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał dla nich cele produkcji rolnej lub budownictwa mieszkaniowego. Starosta, Wojewoda, a następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiali uwzględnienia wniosku, argumentując, że samowolne zalesienie nie zmienia charakteru rolnego gruntu, a zmiana przeznaczenia wymaga zmiany planu miejscowego. Skarżący kwestionował ustalenia faktyczne i prawne organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę na podstawie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na inne cele, w tym na las, zasadniczo dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wskazał, że obowiązujący w dacie wydawania decyzji stan prawno-planistyczny nie pozwalał na zmianę przeznaczenia działek na cele leśne bez uprzedniej zmiany planu miejscowego. Sąd nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów K.p.a., uznając, że organy prawidłowo zastosowały prawo materialne i procesowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samowolne zalesienie gruntów rolnych, które zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego są przeznaczone pod produkcję rolną, nie może skutkować uznaniem tych gruntów za las, jeśli plan miejscowy nie przewiduje takiej zmiany.

Uzasadnienie

Zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na leśne wymaga uwzględnienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Brak takiej zmiany w planie uniemożliwia uznanie zalesionych gruntów za las, nawet jeśli faktycznie zostały zalesione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (29)

Główne

p.g.k. art. 22 § 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.o.g.r.l. art. 7

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.g.k. art. 20 § 1 i 3

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów

u.l. art. 14 § 3

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

u.l. art. 3

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

u.l. art. 14 § 2

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

u.o.g.r.l. art. 23 § 2

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.p.g.r.d.z. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia

u.p.g.r.d.z. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia

u.p.g.r.d.z. art. 9

Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia

u.p.g.r.d.z. art. 8

Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów art. 68 § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.i.z.p. art. 74

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na leśne wymaga uwzględnienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Samowolne zalesienie gruntów rolnych nie zmienia ich charakteru prawnego, jeśli plan miejscowy tego nie przewiduje.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. (art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 107 § 1 i 3) zostały uznane za wynikające z nieporozumienia, gdyż skupiały się na faktycznym stanie lasu, a nie na zgodności z planem miejscowym. Zarzuty dotyczące niepełnych lub nieprawdziwych ustaleń faktycznych (np. zatajenie opinii leśniczego, dowody dotyczące odkrywek gruntowych) nie wpłynęły na rozstrzygnięcie, ponieważ kluczowa była zgodność z planem miejscowym.

Godne uwagi sformułowania

zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na inne cele dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego samowolne zasadzenie sadzonek leśnych na gruntach ornych zaliczonych do klasy R-IVb, mimo ich przeznaczenia na cele produkcji rolnej, nie pozbawiło tych gruntów charakteru rolnego stan faktyczny jest niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mającego w tej sprawie znaczenie rozstrzygające

Skład orzekający

Zbigniew Rudnicki

przewodniczący-sprawozdawca

Maria Jagielska

członek

Piotr Borowiecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na leśne, znaczenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w procesie klasyfikacji gruntów."

Ograniczenia: Orzeczenie wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie nowej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003 r.) oraz ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (2002 r.). Nowe przepisy mogą inaczej regulować tę kwestię.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt między faktycznym stanem posiadania a planistycznymi decyzjami administracyjnymi, co jest częstym problemem w prawie nieruchomości i planowaniu przestrzennym.

Czy zalesiony grunt rolny staje się lasem? Sąd wyjaśnia kluczową rolę planu miejscowego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA 913/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Maria Jagielska
Piotr Borowiecki
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
612  Sprawy geodezji i kartografii
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.), Sędzia WSA Maria Jagielska, Asesor WSA Piotr Borowiecki, Protokolant Marta Siemiątkowska, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2004 r. sprawy ze skargi H. S., zamieszkałego w [...], na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie klasyfikacji gruntów skargę oddala
Uzasadnienie
Dnia [...] stycznia 2001 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w [...] wniosek " o przeprowadzenie aktualizacji użytków i klas gruntów", a w szczególności uznanie, że część działki nr [...] stanowiąca użytek rolny [...] oraz działka nr [...] o pow.0,2655 ha, oznaczona symbolem [...] (sady), obie z obrębu [...], Gmina [...], stanowią las. Zalesienie działek przez skarżącego (właściciela) nastąpiło w latach (odpowiednio) 1990 i 1992 i było umotywowane względami ekonomicznymi (brak opłacalności innych upraw), ekologicznymi (skażenie gleby metalami ciężkimi) i bliskim sąsiedztwem dużych obszarów nieużytków. Skarżący uzyskał przed złożeniem wniosku ([...] stycznia 2001 r.) informację z Urzędu Gminy w [...], że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania gminy [...], uchwalonym w 1991 r. (zmiana - 1993 r.), stanowiące jego własność działki nr nr [...] i [...] w części przeznaczone są pod budownictwo mieszkaniowe (oznaczone w planie symbolem [...],[...] i [...]), a w części pod produkcję rolną (symbol [...] i [...]) ; działka nr [...] została w planie w całości przeznaczona pod produkcję rolną (symbol [...]).
Po przeprowadzeniu stosownych czynności wyjaśniających (wizja w terenie, przygotowanie materiałów geodezyjnych) Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 2001 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 20 ust.l i 3 oraz art. 22 ust.l ustawy z dnia 17 maja 1989 r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz. 163, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz.U. Nr 19, poz. 97; zm. Dz.U. z 1957 r. Nr 5, poz. 21), zatwierdził uzupełniającą klasyfikację gruntów stanowiących własność S. i H. S. w odniesieniu do objętych wnioskiem, działek oznaczonych numerami [...] i [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że w wyniku zbadania gleby na gruncie i sporządzenia opisu profilu glebowego stwierdzono, że na przedmiotowym obszarze nastąpiły zmiany w stanie użytków. Część działki nr [...] oraz cała działka nr [...] zostały zalesione drzewostanem w typie boru mieszanego świeżego (dz. nr [...]) oraz olsu (dz. nr [...]). Specjalista gleboznawca sklasyfikował pow. 1125 m2 z działki nr [...] i pow. 2655 z działki nr [...] jako Lz IV, tzn. jako użytek zadrzewiony i zakrzewiony klasy Lz IV, oraz stwierdził, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego grunty zalesione przez właściciela przeznaczone są pod produkcję rolną, a więc nie mogą być przekształcone na użytek leśny bez zgody odpowiedniego organu.
Odwołanie od powyższej decyzji skarżący złożył dnia [...] czerwca 2001 r. do Wojewody [...] zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem art. art.6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 107 § 1 i 3 K.p.a.
Po przeprowadzeniu ponownej wizji terenowej Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., Nr [...], wydaną na podstawie powołanego już w decyzji organu I instancji prawa geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. z 2000 r. Nr 100 poz. 1086, z późn. zm.) - art. 7b, a także art. 14 ust.3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679) oraz § 68 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów (Dz.U. Nr 38, poz. 454), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że żądanie strony, aby użytki gruntowe zaliczone do gruntów zadrzewionych i zakrzewionych (oznaczone symbolem Lz) uznać za las ( symbol Ls), jest w świetle powołanych wyżej przepisów pozbawione podstaw prawnych. O przeznaczeniu terenów rozstrzyga przede wszystkim obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym przedmiotowe działki przeznaczone są na cele produkcji rolnej. Również przepisy powołanej ustawy o lasach odsyłają co do możliwości przeznaczenia gruntów do zalesienia do obowiązującego planu. W rezultacie pouczono skarżącego, że ustalenie na wnioskowanych gruntach lasu będzie możliwe po wprowadzeniu zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139, z późn. zm.). W tym celu należy zwrócić się ze stosownym wnioskiem do Rady Gminy w [...].
Nie aprobując tego rozstrzygnięcia skarżący wystąpił z wnioskiem do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji tegoż Wojewody z dnia [...] sierpnia 2001 r. jako podjętej z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda przesłał ten wniosek do załatwienia zgodnie z kompetencjami Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2001 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 oraz art. 157 § 3 K.p.a. oraz tych samych przepisów prawa materialnego powołanych w podstawach prawnych decyzji Starosty i Wojewody [...], odmówiono stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Minister powołał się m.in. na art. 14 ust. 2 wspomnianej ustawy o lasach, zgodnie z którym do zalesienia mogą być przeznaczone grunty rolne nieprzydatne do produkcji rolnej oraz na art. 3 tej ustawy, określający pojęcie lasu: zdaniem Ministra, grunty skarżącego nie mieszczą się w tym pojęciu i nie mogą być zaliczone do gruntów kategorii Ls. Ponadto stwierdzono, że samowolne zasadzenie sadzonek leśnych na gruntach ornych zaliczonych do klasy R-IVb, mimo ich przeznaczenia na cele produkcji rolnej, nie pozbawiło tych gruntów charakteru rolnego.
Zgodnie z art. 127 § 3 K.p.a. skarżący wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. . W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że decyzja Ministra została wydana na podstawie tych samych przepisów co decyzja Wojewody i Starosty i jest obarczona tymi samymi wadami prawnymi, a ustalenia faktyczne zawierają materiały niepełne, nieprawdziwe( np. . zatajono opinię leśniczego na temat zalesienia gruntu) bądź sfałszowane (np. dowody dotyczące odkrywek gruntowych).
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją poprzednia zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2001 r. W uzasadnieniu decyzji, odnosząc się do zarzutów skarżącego Minister potwierdził, że opinia, na podstawie której Wojewoda [...] podjął decyzję Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. została sporządzona przez upoważnionego przez tegoż Wojewodę inspektora wojewódzkiego do spraw klasyfikacji gruntów, a więc osobę kompetentną i kwestionowanie tej opinii przez skarżącego jest bezzasadne. W zakończeniu Minister stwierdził, że spełnienie żądania strony, zmierzającej do uznania przez organ administracji publicznej samowolnego zalesienia gruntów na działkach nr nr [...] i [...], przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele produkcji rolnej, naruszyłoby wymóg zachowania ładu przestrzennego na danym terenie, a także pogorszyłoby stosunki międzyludzkie pomiędzy sąsiadami posiadającymi grunty użytkowane rolniczo, a sąsiadujące bezpośrednio z gruntami należącymi do skarżącego
Na powyższą decyzję Ministra strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o stwierdzenie jej nieważności z powodu naruszenia powołanych już w poprzednich skargach i wnioskach przepisów K.p.a., a także znane już błędy w ustaleniach stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2002 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia stanu faktycznego i prawnego zawarte w swoich poprzednich decyzjach
Na rozprawie skarżący przedstawił do wykorzystania dokumenty (odpis własnego wezwania oraz oryginał faktury) potwierdzające, że Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w [...] nie wykonało zleconych mu badań gruntu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie przepisów tej właśnie ustawy.
.Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Co do zasady, zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne ( tym również zmiana wzajemna: gruntów rolnych na leśne i leśnych na rolne) dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zasada ta wynika z art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych - obecnie obowiązującej, z dnia 3 lutego 1995 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 78, z późn. zm.) oraz uchylonej przez nią ustawy o tym samym tytule, z dnia 26 marca 1982 r.(Dz.U. Nr 11, poz.79, z późn. zm.)Jak widać, jest to zasada ugruntowana w polskim ustawodawstwie. Zakłada ona, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na inne cele dokonuje się w sposób zbiorczy, na podstawie odpowiednich operatów, sporządzanych dla całego obszaru obejmowanego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, po uzyskaniu zgody ( w formie decyzji - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 1999 r., sygn. akt II SA 995/99) właściwych organów, odpowiednich z punktu widzenia obszaru, klasy bonitacyjnej i charakteru gruntów rolnych oraz stanu własnościowego lasów, w ramach aktu prawa miejscowego, a więc aktu generalnego, jakim jest plan miejscowy. Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt IV SA 1932/2003. Wyjątki od tej zasady, polegające na zmianie przeznaczenia konkretnych gruntów rolnych i leśnych (działek) w drodze aktu indywidualnego (decyzji administracyjnej) były dotychczas nieliczne i obwarowane szeregiem zastrzeżeń. I tak, w myśl art. 13 ust.2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, z późn. zm.) zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów, na podstawie decyzji, którą w stosunku do lasów stanowiących własność Skarbu Państwa wydaje dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, na wniosek nadleśniczego, a w stosunku do lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa lasu, decyzję wydaje na wniosek właściciela lasu wojewoda. Sytuację odwrotną, tzn. przeznaczenia w drodze decyzji gruntów rolnych do zalesienia, przewiduje art. 23 ust. 2 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgodnie z którym właściwy organ, ze względu na ochronę gleb przed erozją lub innymi zjawiskami powodującymi trwałe pogorszenie wartości użytkowej gruntów rolnych, może nakazać właścicielowi tych gruntów zalesienie, zadrzewienie, zakrzewienie gruntów lub założenie na nich trwałych użytków zielonych, sadów oraz plantacji wieloletnich, zapewniając mu bezpłatnie niezbędną ilość sadzonek lub nasion roślin. Jak widać, przepis ten obejmuje inny stan faktyczny, w którym możliwość zalesienia gruntu rolnego taktowana jest jako jeden ze środków zapobiegania degradacji gruntów.
Powiększanie zasobów leśnych, następujące m.in. w drodze zalesiania gruntów w sposób określony w planie urządzenia lasu, reguluje w art. 14 powołana wyżej ustawa z 1991 r. o lasach. W myśl ust. 2 tego przepisu, do zalesienia mogą być przeznaczone nieużytki, grunty rolne nieprzydatne do produkcji rolnej grunty rolne nieużytkowane rolniczo oraz inne grunty nadające się do zalesienia, a w szczególności: 1) grunty położone przy źródliskach rzek lub potoków, na wododziałach, wzdłuż brzegów rzek oraz na obrzeżach jezior i zbiorników wodnych, 2) lotne piaski i wydmy piaszczyste, 3) strome stoki, zbocza, urwiska i zapadliska, 4) hałdy i tereny po wyeksploatowanym piasku, żwirze, torfie i glinie. Wielkość zalesień, ich rozmieszczenie oraz sposób realizacji określa krajowy program zwiększania lesistości, opracowany przez ministra właściwego do spraw ochrony środowiska i zatwierdzony przez Radę Ministrów. Jednakże i w tym przypadku grunty przeznaczone do zalesienia określa w ostatecznej instancji miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ta ostatnia instytucja, wymieniona w ust. 3 powołanego paragrafu, została wycofana z obrotu prawnego w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz.U. Nr 80, poz. 717).
W ostatnich latach podejście ustawodawcy do przeznaczania gruntów rolnych na cele leśne uległo dość znaczącej zmianie Obecnie przeznaczanie gruntów rolnych do zalesienia reguluje poświęcona tylko tej sprawie i nosząca ten tytuł ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r.( Dz.U. Nr 73, poz. 764, z późn. zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. W myśl art. 3 ust. 1 tej ustawy grunt rolny będący częścią gospodarstwa rolnego lub stanowiący jego całość może być przeznaczony do zalesienia, jeżeli spełnia co najmniej jeden z następujących warunków: 1) jest gruntem klasy VI lub V, 2) jest gruntem położonym na stoku o średnim nachyleniu powyżej 15%, 3) jest gruntem okresowo zalewanym, 4) jest gruntem zdegradowanym w rozumieniu powołanej wyżej ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Łączna powierzchnia gruntu przeznaczonego do zalesienia nie może być mniejsza niż 0,4 ha i nie może być przekraczać 30 ha, przy czym minimalna powierzchnia wydzielona musi wynosić co najmniej 0,1 ha(ust.4).Zalesienie gruntu rolnego zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy jest dokonywane na podstawie planu zalesienia, a uprawa leśna jest prowadzona przez właściciela gruntu zgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją starosty określającego zadania z zakresu gospodarki leśnej; przepisy ustawy o lasach stosuje się odpowiednio. Starosta w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o zakończeniu zalesiania sprawdza wykonanie zalesienia i wydaje decyzję administracyjną o stwierdzeniu prowadzenia przez właściciela gruntu uprawy leśnej (art. 6 ust. 1 ustawy). Również starosta właściwy ze względu na miejsce położenia gruntu przekwalifikuje z urzędu grunt rolny na grunt leśny po wydaniu pierwszej pozytywnej oceny udatności upraw, dokonywanej po upływie 2 lat od zalesienia gruntu rolnego (art. 9 w zw. z art. 8 ustawy). Ustawa nie odwołuje się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjmując jako podstawę zalesienia plan zalesienia, sporządzany przez właściwego ze względu na miejsce położenia gruntu nadleśniczego. Szczegółowo tę kwestię reguluje rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2002 r. w sprawie zasad współdziałania Lasów Państwowych ze starostami w zakresie sporządzania planów zalesienia i uproszczonych planów urządzenia lasu, szkoleń, nadzoru nad wykonywaniem prac zalesieniowych oraz dostarczania sadzonek (Dz.U. Nr 12, poz. 121).Natomiast uprawa leśna powinna być prowadzona zgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu, stanowiącym konstrukcję prawną uregulowaną w ustawie z 1991 r. o lasach (ustalenia planów urządzenia lasu dotyczące grani i powierzchni lasów, w tym lasów ochronnych, uwzględnia się z kolei w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego), lub decyzją starosty określającego zadania z zakresu gospodarki leśnej. Podkreślić trzeba, że przewidziany w ustawie tryb przeznaczania gruntów rolnych do zalesienia, a więc zmiany ich przeznaczenia na cele leśne, ma istotne ograniczenia dotyczące zarówno charakteru przeznaczanych do zalesienia gruntów rolnych, ich obszaru oraz kontroli tego procesu, wykonywanego również w formie decyzji administracyjnych. Samo wreszcie przekwalifikowanie gruntu rolnego na grunt leśny dokonywane jest z urzędu przez starostę.
Z przedstawionego stanu prawnego wynika , że argumentacja organów administracji orzekających w rozpatrywanej sprawie była prawidłowa .Nie ulega bowiem wątpliwości, że w datach wydania wszystkich decyzji podjętych w rozpatrywanej sprawie warunkiem zmiany gruntów rolnych na cele leśne, a konkretnie na las, było uzyskanie zgody na taką zmianę w ramach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Inaczej mówiąc, plan musiał zakładać taką zmianę i tylko na podstawie odpowiednich ustaleń planu możliwe były dalsze działania administracyjne prowadzące do zmiany przeznaczenia gruntu rolnego na las, z ujawnieniem tego przekształcenia w ewidencji gruntów włącznie. Nie zmienia tego stanu fakt, że uchwalona 27 marca 2003 r. ustawa, o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz.U. Nr 80, poz. 717) w art. 74 wprowadziła zmiany do treści art. 14 ust. 2 ustawy o lasach, pozwalające na przeznaczanie do zalesienia " gruntów rolnych nieużytkowanych rolniczo". Jak już bowiem wskazywano, grunty, które zgodnie z ustawą mogą być przeznaczane do zalesienia, powinny być - niezależnie od ich charakterystyki -określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jest też poza dyskusją, że zmiana ta, mająca raczej znaczenie przy konstruowaniu nowych planów, weszła w życie znacznie później, niż wydane w tej sprawie decyzje. Reasumując, w obowiązujący w gminie [...] stanie prawno-planistycznym, zakładającym przeznaczenie przedmiotowych działek na cele rolne, zmiana ich przeznaczenia na cele leśne nie była możliwa : warunkiem takiej zmiany przeznaczenia tych gruntów była uprzednia zmiana obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ustalająca przeznaczenie przedmiotowych gruntów na cele leśne.
Podstawy prawne wydanych w sprawie decyzji nie budzą wątpliwości. Wśród powołanych w podstawie prawnej decyzji organu I instancji przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 22 ust. 1 jest klasycznym przepisem kompetencyjnym, ustalającym właściwość starosty w sprawie ("Art. 22.1. Ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie."), a art. 22 ust. 1 określa, jakie informacje obejmuje ewidencja gruntów i budynków (m.in. dotyczące rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczy eh).Z kolei przytoczony w podstawie prawnej decyzji organu II instancji art. 7b powołanej wyżej ustawy z 1089 r. jest przepisem kompetencyjnym odnoszącym się do wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, art. 14 ust. 3 ustawy o lasach był wyżej szczegółowo przedstawiony, a z treści § 68 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów (Dz.U. Nr 38, poz. 454) wynika, że grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione dzielą się na : 1) lasy, oznaczone symbolem - Ls, oraz 2) grunty zadrzewione i zakrzewione, oznaczone symbolem - Lz, lub, w przypadku zadrzewień śródpolnych, zaistniałych na gruntach objętych klasyfikacją gleboznawczą- symbolem złożonym z liter "Lz" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu, np.Lz-R, Lz-Ł, Lz-Ps. W świetle tego ostatniego przepisu klasyfikacja gruntów skarżącego (Lz IV) nie budzi wątpliwości, wskazując, że jest to grunt zadrzewiony i zakrzewiony, podlegający jako grunt rolny klasyfikacji gleboznawczej, i zgodnie z nią zakwalifikowany do IV klasy bonitacyjnej.
Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i w dalszych fazach postępowania, oraz w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, art. 6, 7 , 8,9, 10 § 1, 11, oraz 107 § 1 i 3 K.p.a., tj. przepisów statuujących podstawowe zasady postępowania administracyjnego oraz wymagania dotyczących treści decyzji i uzasadnienia. W opinii Sądu zarzuty te są wynikiem wyraźnego nieporozumienia polegającego na tym, że strona przywiązywała dużą wagę do postępowania dowodowego, mającego wyjaśnić, że przedmiotowe działki stanowią faktycznie las posadzony na glebach o słabszej klasie, niż to ujawniono w ewidencji gruntów, a kolejne organy orzekające w sprawie (a właściwie sprawach) wskazywały, że sam fakt istnienia takiego lasu jeszcze nie przesądza o możliwości takiego jego zakwalifikowania w ewidencji gruntów, gdyż stan faktyczny jest niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mającego w tej sprawie znaczenie rozstrzygające. Inaczej mówiąc, zdaniem strony podstawowe znaczenie w sprawie powinny mieć ustalenia faktyczne, sam fakt istnienia lasu, podczas gdy dla organów administracji zaangażowanych w sprawę była to kwestia nie tyle bez znaczenia, co wręcz naganna, bo niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Z tego punktu widzenia udokumentowany dopiero na rozprawie fakt, że Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w [...] nie wykonało zleconych mu badań gruntu, jakkolwiek naganny, nie wpływa również w sposób istotny na treść podjętego rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast w świetle wymagań nowej ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia ( Dz.U. Nr 73, poz. 764), która nie łączy zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele leśne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, okoliczności podnoszone przez skarżącego, dotyczące zwłaszcza ustalenia klasy bonitacyjnej gruntu, mogą mieć znaczenie w sprawie. Jak już jednak wskazano, ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r., a więc już po zakończeniu procesu decyzyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI