II SA 872/91

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2004-01-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjazwolnienie ze służbyprawo administracyjnekodeks postępowania administracyjnegoustawa o Policjiwycofanie wnioskuoświadczenie wolistosunek służbowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby, uznając, że mógł on skutecznie wycofać swój wniosek o zwolnienie, nawet po wydaniu rozkazu personalnego, ale przed jego uprawomocnieniem.

Policjant B. B. złożył raport o zwolnienie ze służby, a następnie próbował go wycofać, twierdząc, że zrobił to pochopnie. Organ pierwszej instancji wydał rozkaz personalny o zwolnieniu, a organ drugiej instancji zmienił jedynie datę zwolnienia. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że policjant miał prawo wycofać swój wniosek, a postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, ponieważ stosunek służbowy policjanta jest stosunkiem administracyjno-prawnym, a nie cywilnoprawnym, co wyklucza stosowanie art. 61 k.c. wprost.

Sprawa dotyczyła skargi B. B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie zwolnienia ze służby. Policjant złożył raport o zwolnienie ze służby, motywując to nabyciem uprawnień emerytalnych. Następnie, poinformowany o wydaniu rozkazu personalnego, próbował wycofać swój raport, twierdząc, że napisał go pochopnie i nie miał czasu na zastanowienie. Organ pierwszej instancji uznał, że oświadczenie woli o zwolnieniu dotarło do adresata i zostało przyjęte, a jego cofnięcie nie jest skuteczne w świetle art. 61 k.c. Organ drugiej instancji uchylił rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia, ustalając ją na późniejszy termin, ale utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że stosunek służbowy policjanta jest stosunkiem administracyjno-prawnym, a nie cywilnoprawnym, co wyklucza bezpośrednie stosowanie art. 61 k.c. Sąd podkreślił, że policjant miał prawo wycofać swój wniosek o zwolnienie, a po jego skutecznym cofnięciu postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące formy rozkazu personalnego i braku upoważnienia do jego wydania przez zastępcę komendanta, uznając je za nieistotne w kontekście naruszenia prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, policjant może skutecznie wycofać swój raport o zwolnienie ze służby, a po jego skutecznym cofnięciu postępowanie w sprawie zwolnienia powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.

Uzasadnienie

Stosunek służbowy policjanta jest stosunkiem administracyjno-prawnym, a nie cywilnoprawnym, co wyklucza bezpośrednie stosowanie art. 61 k.c. do oceny skuteczności cofnięcia wniosku. Policjant ma prawo wycofać swój wniosek do momentu uzyskania przez decyzję waloru ostateczności, a organ administracji nie może oceniać jego woli.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.

u.o. Policji art. 32 § ust. 1 - 3

Ustawa o Policji

Właściwość organów w sprawach zwolnienia ze służby policjanta; forma rozstrzygnięcia (decyzja).

u.o. Policji art. 41 § ust. 1 - 3

Ustawa o Policji

Podstawy obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia policjanta ze służby; art. 41 ust. 3 jako podstawa zwolnienia na wniosek policjanta.

u.o. Policji art. 45

Ustawa o Policji

Właściwość organów w przedmiocie zwolnienia ze służby.

Pomocnicze

k.p.a. art. 110

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ jest związany decyzją od daty jej wydania, chyba że przepisy stanowią inaczej.

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość zawieszenia postępowania w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny.

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy formalne decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 130 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Wstrzymanie wykonania decyzji w przypadku wniesienia odwołania.

k.p.a. art. 200

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania sądowego.

k.p.a. art. 205 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania sądowego.

k.c. art. 61

Kodeks cywilny

Skuteczność oświadczenia woli złożonego innej osobie.

p.w.u.p. art. 97

Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przejście spraw do właściwych wojewódzkich sądów administracyjnych.

u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określenie, w jakim zakresie decyzja podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Policjant miał prawo wycofać swój raport o zwolnienie ze służby, ponieważ stosunek służbowy policjanta jest stosunkiem administracyjno-prawnym, a nie cywilnoprawnym, co wyklucza stosowanie art. 61 k.c. wprost. Po skutecznym cofnięciu wniosku o zwolnienie, postępowanie w sprawie zwolnienia stało się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone. Decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby powinna być wydana w formie decyzji administracyjnej, a nie rozkazu personalnego.

Odrzucone argumenty

Organ uznał, że cofnięcie oświadczenia woli o zwolnieniu nie było skuteczne w świetle art. 61 k.c., ponieważ doszło do adresata po złożeniu raportu. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu, zmieniając jedynie datę.

Godne uwagi sformułowania

Stosunek służbowy policjanta jest stosunkiem charakterze administracyjno- prawnym, powstałym wyniku mianowania, będącego jednostronnym aktem administracyjnym. Ustawa o Policji nie zawiera przy tym klauzuli generalnej dopuszczającej stosowanie w sprawach dotyczących stosunku służbowego policjanta a nie uregulowanych jej przepisami, przepisów innych ustaw a w szczególności kodeksu cywilnego... Po cofnięciu wystąpienia (wniosku o zwolnienie) postępowanie w sprawie zwolnienia staje się bezprzedmiotowe i powinno ulec umorzeniu. O tym, czy dane pismo jest decyzją nie decyduje jego nazwa a treść.

Skład orzekający

Anna Lechowska

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Józefczyk

sędzia

Joanna Zdrzałka

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa policjanta do wycofania wniosku o zwolnienie ze służby w stosunku służbowym administracyjno-prawnym, odrębność tego stosunku od stosunków cywilnoprawnych i prawa pracy, a także kwestie formalne związane z wydawaniem decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji policjanta i ustawy o Policji, jednak zasady dotyczące stosunku administracyjno-prawnego i możliwości wycofania wniosku mogą mieć zastosowanie analogiczne w innych służbach mundurowych lub stosunkach prawnych o podobnym charakterze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między stosunkiem prawnym administracyjnym a cywilnoprawnym i jak wpływa to na prawa stron. Pokazuje również, że nawet w sprawach dotyczących zwolnienia ze służby, istnieją mechanizmy pozwalające na korektę decyzji.

Czy policjant może zmienić zdanie w sprawie zwolnienia ze służby? Sąd Administracyjny odpowiada!

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Rz 1284/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-01-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Zdrzałka
Krystyna Józefczyk.
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
OSK 260/04 - Wyrok NSA z 2004-05-20
Skarżony organ
Komendant Policji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 110
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 97 § 1 pkt 4, art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1990 nr 30 poz 179
art. 32 ust. 1 - 3, art. 41 ust. 1 -3, art. 45
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska /spr./ delegowany do WSA Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Asesor WSA Joanna Zdrzałka Protokolant: ref.-stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza na rzecz skarżącego B. B. od Komendanta Wojewódzkiego Policji kwotę 240 zł /dwieście czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
SA/Rz l284/03
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Komendant Wojewódzki Policji - po rozpatrzeniu odwołania B. B., policjanta Komendy Powiatowej Policji od rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. wydanego przez Komendanta Powiatowego Policji w sprawie zwolnienia ze służby w Policji - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji i w tym zakresie orzekł o zwolnieniu go z dniem 31 lipca 2003 r. a zakresie w pozostałym decyzję tę utrzymał w mocy.
W jej podstawie prawnej powołał art.138 § l pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U.Nr 98, poz. 1071 z 2000r.)
Z uzasadnienia tej decyzji i akt postępowania w sprawie wynika, że opisanym wyżej rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. sprostowanym postanowieniem z dnia [...] lipca 2003 r., Komendant Powiatowy Policji zwolnił -w oparciu o art.41 ust.3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 o Policji (tekst jednolity Dz. U. 2002 r. Nr 7, poz. 58 ) B. B. ze służby w Policji z dniem 30 czerwca 2003 r.
W motywach decyzji wskazał, iż podstawę wydania tego rozkazu personalnego stanowił raport B. B. z dnia 13 czerwca 2003 r. w którym prosił o zwolnienie ze służby w Policji, w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych.
W dniu 18 czerwca 2003 r. B. B. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji z pismem o wycofanie i anulowanie swego raportu z dnia 13 czerwca 2003 r. z tej przyczyny, że raport ów napisał pochopnie, jako że nie dano mu szansy, ani czasu na głębsze zastanowienie się nad podjęciem decyzji.
W odpowiedzi został poinformowany, że zgodnie art.61 kodeksu cywilnego złożone przezeń oświadczenie woli o zwolnieniu ze służby dotarło do adresata i zostało przyjęte, czego efektem był wydany w dniu [...] czerwca 2003 r. rozkaz personalny o zwolnieniu go ze służby w Policji. Nie może być ono zatem skuteczne.
B. B. złożył odwołanie od opisanego rozkazu personalnego z dnia [...] czerwca 2003 r. do Komendanta Wojewódzkiego Policji z wnioskiem o przeniesienie go na równorzędne stanowisko do innej jednostki organizacyjnej Policji.
Zarzucił w nim, że wobec złożenia prośby o wycofanie wcześniejszego oświadczenia woli jest ono bezskuteczne a postępowanie w sprawie zwolnienia go ze służby należy umorzyć. Odwołujący podniósł także, że raport o zwolnienie ze służby napisał w poczuciu odpowiedzialności za nieszczęśliwy wypadek - utonięcie uczestniczki spotkania towarzyskiego, w którym brał udział.
Organ II instancji decyzją opisaną na wstępie uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia odwołującego ze służby w Policji i ustalił nową datę zwolnienia na 31 lipca 2003 r. zaś w pozostałym zakresie utrzymał go mocy .
W motywach tego rozstrzygnięcia podniósł, że rozkaz ów został wydany zgodnie z prośbą odwołującego. Znajduje on oparcie w art. 41 ust.3 ustawy o Policji. Raport odwołującego z dnia 13 czerwca 2003 r. stanowi pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby, które należy zrealizować w terminie do 3 miesięcy od daty jego złożenia. Wspomniany przepis art. 41 ust.3. ustawy stanowi bowiem, że policjanta zwalnia się ze służby w terminie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Jest to nałożony ustawą obowiązek organu. Nie zmienia tego faktu prośba odwołującego z dnia 18 czerwca 2003 r. o wycofanie i anulowanie raportu o zwolnienie . Kierując się zapisem art. 61 k.c. należy bowiem stwierdzić, że odwołanie oświadczenia woli, tj. raportu z dnia l 3 czerwca 2003 r. byłoby skuteczne tylko wówczas, gdyby doszło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej, a nie później, co miało miejsce w tym przypadku .
Oznacza to, że Komendant Powiatowy Policji miał prawo i podstawę zwolnić odwołującego ze służby.
Zaskarżony rozkaz personalny jest natomiast obciążony wadą formalnoprawną w świetle art. 130 § l i 2 kpa . Nie może on podlegać wykonaniu w dniu 30 czerwca 2003 r. ponieważ wniesione przez w terminie odwołanie wstrzymuje jego wykonanie. Wspomniany przepis art. 130 § l kpa stanowi bowiem, że decyzja nie podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, Termin ten należy liczyć od dnia doręczenia decyzji. Skoro rozkaz personalny Nr [...] o zwolnieniu został doręczony w dniu 24 czerwca 2003 r. to jego realizacja nie może nastąpić przed upływem terminu do wniesienia odwołania. Doręczenie tego rozkazu w dniu 24 czerwca 2003 r. powoduje, że przysługujący policjantowi termin 14 dni do wniesienia odwołania realizuje się po dniu 30 czerwca 2003 r., a zatem już po zwolnieniu go ze służby, natomiast prawo do zaskarżania decyzji w drodze odwołania policjant posiada tylko w czasie pozostawania w służbie.
Organ II instancji zaznaczył że choć zdarzenie ze skutkiem śmiertelnym ( utonięcie obywatelki Ukrainy ) z udziałem odwołującego, który w tym dniu winien pełnić służbę, będące przedmiotem postępowania przygotowawczego w Prokuraturze Rejonowej w J. mogło mieć wpływ na złożenie przezeń wniosku o zwolnienie, to jednak organ I instancji nie wywierał nań w tym zakresie żadnej presji
Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył B. B. wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji. Rozstrzygnięciom tym zarzucił naruszenie art. 45 ust. 3 w zw. z art. 32 a także art. 32 ust 2 i 3 ustawy o Policji, poprzez użycie niedopuszczalnej formy rozkazu personalnego, zamiast decyzji i wydanie go przez organ nieuprawniony, jak również naruszenie art. 61 kc poprzez przyjęcie poglądu, iż skarżący nie mógł skutecznie cofnąć oświadczenia woli w przedmiocie zwolnienia ze służby, choć odwołanie tegoż oświadczenia złożył on przed zapoznaniem się z oświadczeniem woli organu o zwolnieniu go ze służby.
W motywach skargi rozwinął te zarzuty i wyjaśnił, że w dniu 11 czerwca 2003 r. wraz z innym funkcjonariuszem Policji był uczestnikiem spotkania towarzyskiego, w trakcie którego doszło do utonięcia jednej z kobiet biorących w nim udział. Na skutek m.in. nacisku przełożonych napisał raport z wnioskiem zwolnienie ze służby. W tym czasie pozostawał w leczeniu i korzystał ze zwolnienia lekarskiego. Uznając, że raport ów złożył pod wpływem emocji i nacisku, w dniu 18 czerwca 2003 r. złożył oświadczenie o jego cofnięciu. Mimo jego złożenia otrzymał w dniu 24 czerwca 2003 r. datowany na 16 czerwca 2003 r. ale nadany listem poleconym w dniu 22 czerwca 2003 r. rozkaz personalny o zwolnieniu go ze służby.
W odpowiedzi na swoje pismo otrzymał pismo Komendanta Powiatowego Policji, że jego wniosek cofający raport o zwolnieniu nie może być uwzględniony, z powodu wcześniejszego wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu. Rozkaz ów nie znajduje oparcia w prawie, bowiem z art. 32 ust. 2 i 3 ustawy o Policji wynika, że rozwiązanie stosunku służbowego policjanta następuje w drodze decyzji. W kwestii decyzyjnej formy tego rozwiązania wypowiedział się NSA w wyroku wydanym w sprawie II SA 872/91 ( ONSA 1993 r. Nr l, póz. 8 ). Rozkaz ów został podpisany przez Zastępcę Komendanta Powiatowego Policji, choć z art. 32 ust. l i 45 ustawy wynika, że organem uprawnionym do jego wydania był tylko Komendant Powiatowy Policji. W rozkazie nie wskazano podstawy umocowania Zastępcy Komendanta do wydania rozkazu w jego zastępstwie.
W ocenie skarżącego, te wady rozkazu personalnego oraz okoliczność , iż złożył odwołanie swego oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby przed zapoznaniem się ze wspomnianym rozkazem, uzasadniają uznanie postępowania w sprawie za dotknięte wadą nieważności i uwzględnienie skargi.
Na rozprawie, pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, dodatkowo zarzucając, że pogląd organu o zastosowaniu kodeksu cywilnego w sprawie jest niekonsekwentny, jako że nie badał on zarzutu skarżącego, ze jego wniosek o zwolnienie ze służby dotknięty jest wadami oświadczenia woli.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych - z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy sprawa niniejsza) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), zwanej skrótem u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1).
Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (§ 1).
Ustawa z dnia z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58) nie zawiera odmiennych w stosunku do określonych w art. 1 § 2 u.s.a uregulowań, co do zakresu kontroli sądu administracyjnego, stąd zaskarżona decyzja została poddana ocenie w aspekcie zgodności z prawem.
W jej następstwie Sąd doszedł do konkluzji, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W sprawie jest niesporne, że w dniu 13 czerwca 2003 r. skarżący złożył wniosek - nazwany przezeń raportem - o zwolnienie go z Policji, w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych, umotywowany względami osobistymi.
Decyzją datowaną na dzień [...] czerwca 2003 r. organ I instancji zwolnił go ze służby z dniem 30 czerwca 2003 r., w oparciu o przepis art. 41 ust. 3 cytowanej ustawy o Policji. Decyzja ta została doręczona skarżącemu dniu 24 czerwca 2003 r.
Jeszcze przed jej doręczeniem , a więc przed upływem terminu, od którego zgodnie z zapisem art. 110 kpa. organ ten był nią związany, skarżący złożył kolejny raport, doręczony organowi w dniu 18 czerwca 2003 r., w którym prosił o wycofanie poprzedniego raportu. W jego motywach wskazał, że raport o zwolnienie złożył pochopnie, gdyż nie została mu dana szansa, ani czas na głębsze zastanowienie się nad podjęciem decyzji o wystąpieniu ze służby.
Między stronami nie budzi kontrowersji okoliczność, iż zgłoszenie wystąpienia pozostawało w związku ze zdarzeniem utonięcia obywatelki Ukrainy, podczas spotkania towarzyskiego udziałem skarżącego.
Wobec negatywnego stanowiska organu I instancji odnośnie cofnięcia wniosku o zwolnienie, skarżący złożył odwołanie od decyzji o zwolnieniu, motywując je cofnięciem wniosku, co w jego ocenie obligowało do uznania zwolnienia go ze służby za bezskuteczne i umorzenia postępowania w tym przedmiocie.
Organ II instancji w istocie nie uwzględnił odwołania, bowiem uchylił zaskarżoną nim decyzję tylko w części dotyczącej terminu zwolnienia, zmieniając go na dzień 31 lipca 2003 r. a pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy.
W decyzji wyraził pogląd , bliżej jednak nie umotywowany, że cofnięcie wniosku o zwolnienie ze służby jest bezskuteczne, z uwagi sprzeczność z zapisem art. 61 kc, jako że doszło ono do wiadomości organu I instancji już po złożeniu raportu o zwolnienie ze służby.
Sąd poglądu tego nie podziela.
Stosunek służbowy policjanta jest stosunkiem charakterze administracyjno- prawnym, powstałym wyniku mianowania, będącego jednostronnym aktem administracyjnym. Jest on regulowany wspomnianą wyżej ustawą o Policji a decyzje o jego nawiązaniu i rozwiązaniu są decyzjami administracyjnymi zapadłymi w wyniku postępowania administracyjnego. Stosunki te nie są stosunkami pracy w rozumieniu przepisów kodeksu pracy (patrz: wyrok NSA z dnia 5 czerwca 1991 r. II S.A. 35/91 ONSA 1991 Nr 3-4 poz. 64 i z dnia 14 lipca 1999 r. II S.A. 443/99 Komputerowy Zbiór orzecznictwa "LEX" Nr 47386).
Ustawa o Policji nie zawiera przy tym klauzuli generalnej dopuszczającej stosowanie w sprawach dotyczących stosunku służbowego policjanta a nie uregulowanych jej przepisami, przepisów innych ustaw a w szczególności kodeksu cywilnego, regulującego stosunki cywilnoprawne (art. 1 kc) oparte na zasadzie autonomiczności i równorzędności podmiotów tych stosunków, jak również kodeksu pracy. Oznacza to, że stosowanie norm prawa cywilnego lub prawa pracy w obrębie tych stosunków wymaga wyraźnego zapisu ustawowego. Zapisy takie w ustawie występują (art. 79 - szczególne uprawnienia kobiet policjantów przewidziane w przepisach prawa pracy dla pracownic, art.78 - traktowanie okresu służby policjanta, jako pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów emerytalno- rentowych),
Zapisów takich brak natomiast w tych uregulowaniach ustawy, które dotyczą zwolnienia policjanta ze służby. W tej kwestii zawiera ona przede wszystkim regulacje materialno- prawne i precyzuje nieliczne wymogi formalne, mające zastosowanie do wszystkich lub tylko niektórych rodzajów zwolnienia oraz określa pośrednio formę rozstrzygnięcia o zwolnieniu (decyzja). Po myśli bowiem art. 32 ust. 2 ustawy od decyzji wydanych miedzy innymi w sprawie zwolnienia ze służby służy odwołanie do wyższego przełożonego . Podobnie określa rozstrzygnięcie w tej kwestii art. 45 ustawy. Właściwość organów w przedmiocie zwolnienia ze służby wynika art. 32 ust. 1 w zw. z art. 45 ustawy.
Zwolnienie policjanta ze służby może mieć charakter obligatoryjny (art. 41 ust. 1) bądź fakultatywny (41 ust. 2).
Szczególny rodzaj obligatoryjnego zwolnienia ze służby przewiduje art. 41 ust. 3 ustawy stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji. Podług niego policjanta zwalnia się ze służby w terminie do trzech miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby.
Jest to odmienny od pozostałych, przypadek zwolnienia, bowiem ustanawia on wyłączne uprawnienie policjanta, stanowiące przeciwwagę do określonych w art. 41 ust. 1 i 2 władczych uprawnień przełożonych . Jedyną przesłanką zwolnienia w tym trybie (art. 43 ust. 3), której istnienie obliguje organ do wydania decyzji o zwolnieniu jest istnienie wniosku (pisemnego wystąpienia ze służby). Wniosek ów powinien być w ocenie Sądu aktualny w dacie wydania decyzji ostatecznej.
Skoro bowiem ustawodawca nie wyłączył uprawnienia policjanta składającego wniosek o zwolnienie do wniesienia odwołania od decyzji o zwolnieniu w tym trybie, to przy braku odmiennych uregulowań w ustawie i nie wyłączeniu zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, brak jest podstaw do przyjęcia niedopuszczalności jego cofnięcia.
W postępowaniu tym zasadą jest rozstrzyganie sprawy podług stanu prawnego i faktycznego z daty wydania decyzji ostatecznej , chyba że odmiennie stanowią przepisy prawa materialnego, będące podstawą rozstrzygnięcia (patrz: wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 1988 r. IV SA 451/88, B. Adamiak J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Wyd. C. H. Beck str. 533). Zgodnie z nią organ odwoławczy, jako organ o charakterze reformatoryjnym, podejmując decyzję winien uwzględniać zmiany, które nastąpiły w stanie faktycznym i prawnym po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej.
Stosując tę zasadę do postępowania w sprawie zwolnienia policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 3 przyjąć należy, że procesowa możliwość wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, istnieje tylko wtedy, gdy pisemne wystąpienie ze służby (wniosek) jest aktualne. Po cofnięciu wystąpienia (wniosku o zwolnienie) postępowanie w sprawie zwolnienia staje się bezprzedmiotowe i powinno ulec umorzeniu.
Uprawnienie do cofnięcia wniosku, podobnie jak uprawnienie do jego złożenia stanowi wyłączne prawo policjanta a zatem zarówno jedno jak i drugie nie może podlegać ocenie organu w aspekcie jego skuteczności.
Granicą dla złożenia oświadczenia o cofnięciu wystąpienia ze służby jest moment uzyskania przez decyzję waloru ostateczności, tj., upływu terminu do wniesienia odwołania lub wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym.
Stanowisko Sądu w tej mierze znajduje wsparcie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 1995 r. II SA 399/95 nie publ., jak również z dnia 14 grudnia 2000 r. II SA/Lu 71/00, OSP 2002/4/51, czy SA/Rz 2946/01. Te ostatnie dotyczą wprawdzie wystąpienia ze służby funkcjonariuszy Służby Więziennej, jednak zbieżność regulacji prawnych dotyczących rodzaju zwolnienia ze służby uzasadnia powołanie się na te orzeczenia.
Sąd nie podziela natomiast poglądów wyrażonych w doktrynie ; patrz glosa krytyczna A. Zielińskiego do wspomnianego wyroku z dnia 14 grudnia 2000 r., publikowana j.w., jak również w wyrokach NSA z dnia 13 września 1999 r. II SA 1091/99, 10 sierpnia 1998 r. II SA 685/98, 21 czerwca 1999 r. II SA 712/99 powołanych w tej glosie a także z dnia 5 lipca 2001 r. II SA 593/01 publ. Zbiór orzecznictwa komputerowego "LEX" Nr 77683, bowiem jego zdaniem, przy braku wyraźnego przepisu w ustawie o Policji nie ma podstaw do odstąpienia od zasady uwzględniania zmiany stanu faktycznego w toku postępowania administracyjnego i poddawania woli funkcjonariusza w zakresie wystąpienia ze służby ocenie organu administracji.
Przyjęcie stanowiska w tych wyrokach prezentowanego, że brak w tejże ustawie regulacji dotyczących oceny skuteczności oświadczenia woli o wystąpieniu ze służby uprawnia do stosowania w tym zakresie kodeksu cywilnego, wymagałoby dopuszczenia bezpośredniego stosowania w stosunkach administracyjno prawnych uregulowań z innej gałęzi prawa, odnoszących się do odmiennych stosunków prawnych, choć ich stosowanie nawet w drodze analogii budzi kontrowersje w doktrynie (patrz: A. Zieliński, w powołanej wyżej glosie).
Niezależnie od powyższego, zauważyć wypadnie, że wiążąca ocena skuteczności, a w dalszej konsekwencji także i wad oświadczenia woli i nie może należeć do organu administracji w toku postępowania administracyjnego. Dokonanie oceny w postępowaniu administracyjnym, czy wniosek o wystąpienie ze służby dotknięty jest taka wadą wymagałoby zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa dla rozstrzygnięcia tej kwestii - jako zagadnienia wstępnego - przez sąd powszechny.
Nadto należy pamiętać, że oświadczenia woli w stosunku służbowym policjanta występują nie tylko w związku z wystąpieniem ze służby. Oświadczenia takiego wymaga skorzystanie z innych uprawnień policjanta, jak np.: prawo do przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, do pomocy finansowej na nabycie lokalu, do równoważnika za remont lokalu, czy za jego brak . Dopuszczalność cofnięcia wniosku w tych sprawach do daty wydania decyzji ostatecznej nie budzi kontrowersji a jego cofniecie przed tą datą powoduje umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Pogląd Sądu w sprawie nie oznacza aprobaty dla wykorzystywania uprawnienia z art. 41 ust. 3 ustawy dla uniknięcia odpowiedzialności dyscyplinarnej, co niejednokrotnie stoi u podstaw wniosku (wystąpienia ze służby). Jeśli bowiem nawet pominąć przejściowe, choć obowiązujące w dacie wydania decyzji, uregulowania art. 41 ust. 3 a i 3b, (określające odmiennie, niż w ust. 3 datę zwolnienia w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego), to przepisy ustawy nie stoją na przeszkodzie wszczęciu takiego postepowania w przypadku zgłoszenia wystąpienia ze służby. Ewentualne natomiast umorzenie postępowania dyscyplinarnego może się łączyć wyłącznie z ostateczną decyzją o zwolnieniu ze służby a więc z datą, w której nie jest już możliwa realizacja uprawnienia do cofnięcia wniosku o zwolnienie.
Odnosząc się do zarzutu skargi, że nie wykazanie upoważnienia Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji do podpisania skargi z upoważnienia Komendanta Powiatowego stanowi o nieważności zaskarżonej decyzji, Sąd zauważa, że decyzja administracyjna nie jest nieważna tylko z tego powodu (patrz: wyrok NSA z dnia 11 października 1996 r. III RN 8/96, OSNP 1997/9/144). O nieważności decyzji może przesądzić jedynie faktyczny brak takiego upoważnienia. Z mocy bowiem art. 268 a kpa organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki, między innymi do wydawania decyzji administracyjnych. Sąd odstąpił od wyjaśniania kwestii , czy Zastępca Komendanta Powiatowego Policji dysponował takim upoważnieniem, wobec uznania, że zaskarżona decyzja - z wykazanych wyżej przyczyn - narusza prawo materialne (art. 41 ust. 3 ustawy o Policji) w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy.
Odnośnie zarzutu, że decyzja I instancji narusza przepisy art. 32 ust. 2 i 3 w zw. z art. 45 ustawy o Policji poprzez użycie do jej wydania formy rozkazu , Sąd wyjaśnia, że o tym, czy dane pismo jest decyzją nie decyduje jego nazwa a treść. Zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa, pisma zwierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania pełnej formy przewidzianej w art. 107 § 1 kpa, jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do elementów takich należy zaliczyć: oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie jego adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (patrz: wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r. SA 1163/81 OSPiKa z 1982 r. Nr 9-10, poz. 169). Użycie niewłaściwej nazwy dla rozstrzygnięcia zawierającego wymagane elementy decyzji nie stanowi naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W postępowaniu ponownym organ II instancji rozpatrzy odwołanie od decyzji I instancji, uwzględniając poglądy prawne Sądu wyrażone w wyroku, w szczególności, co do skutków cofnięcia przez skarżącego pisemnego wystąpienia ze służby w Policji.
Koszty postępowania, obejmujące wynagrodzenia adwokata, który zastępował skarżącego na rozprawie, Sąd zasądził na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §2 p.s.a
Z uwagi na wykonanie zaskarżonej decyzji, Sąd odstąpił od określenia, w jakim zakresie podlega ona (nie podlega) wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 tej ustawy).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI