II SA 537/03

II SA 537/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Bosakirska /przewodniczący/
Piotr Borowiecki
Zbigniew Rudnicki /sprawozdawca/
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2004 r. sprawy ze skargi M. SA z/s w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją Zastępcy Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w W. z dnia [...] lipca 2002 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 19 ust. 6 i art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) tabela Lp. 5 oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432), nałożono na firmę "M." S.A. z/s w S. karę pieniężną w wysokości 1.560 zł za przejazd w dniu [...] czerwca 2002 r. zespołem nienormatywnym bez zezwolenia na trasie Z. – W., ul. [...]. Stwierdzone przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu i obliczenie kary zawiera załącznik nr 1, będący częścią w/w decyzji. Załącznik nr 2 – protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu zawiera wyniki pomiarów dokonane na stanowisku kontrolnym.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył zainteresowany, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie. W opinii skarżącego decyzja jest niezasadna, gdyż została wydana na podstawie nieprawidłowo dokonanych pomiarów z uwagi na wadliwość urządzeń pomiarowych, tj. przenośnych wag do pomiarów statycznych. Ponadto z protokółu kontroli pojazdu wynika, że kontroli dokonały dwie osoby, zaś protokół podpisała tylko jedna z nich. Wobec tego trudno uznać, że badanie zostało wykonane prawidłowo, a protokół z tych czynności został sporządzony rzetelnie.
Zarząd Dróg Miejskich w W. nie znalazł podstaw do zastosowania przepisów art. 132 K.p.a. i w trybie art. 127 § 2 Kodeksu przekazał odwołanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W., które decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., Nr [...], utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że kierowca swoim podpisem pod protokółem potwierdził m.in., iż przed rozpoczęciem czynności kontrolnych został poinformowany o technice najeżdżania pojazdem na wagi i zjeżdżania z nich. Nie zgłosił żadnych uwag do protokółu, mimo że wynikało z niego przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osi pojedynczej; nie żądał też powtórnego pomiaru. Zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem obowiązujących przepisów, zaś podniesione w odwołaniu okoliczności faktyczne nie zasługują na uwzględnienie. Wprawdzie protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu jest podpisany przez jedną osobę (kierownika grupy), który wspólnie z Policją zatrzymał pojazd i polecił dokonanie kontroli, jednak ten błąd organu kontrolującego nie miał wpływu na ustalenia faktyczne w sprawie. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie miało miejsce przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu i uzupełnienie protokółu przez podpisanie go przez drugą osobę uczestniczącą w kontroli nie miałoby wpływu na treść orzeczenia.
Skargę na powyższą decyzje złożył zainteresowany wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu zarzucił, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 80 K.p.a., bowiem oparta jest na wadliwie sporządzonym dokumencie urzędowym (protokóle). Dokument urzędowy może stanowić dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, jeżeli został sporządzony przepisowej formie (art. 76 K.p.a.). Powołany protokół nie został podpisany przez jedną z osób kontrolujących, co stanowi naruszenie przepisu art. 68 K.p.a. I choć w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że ten błąd organu kontrolującego nie miał wpływu na ustalenia faktyczne w sprawie, to należy to uznać za objaw dowolności w ocenie dowodu, gdyż nie można wykluczyć, że albo druga osoba, która nie złożyła podpisu pod protokółem, nie brała udziału w dokonywaniu kontroli, albo brak jej podpisu oznacza protest przeciwko treści protokółu. Ponadto skarżący podniósł, że w postępowaniu naruszono art. 61 § 4 oraz art. 79 K.p.a., bowiem kierowca pojazdu nie był w tym postępowaniu ani pełnomocnikiem, ani przedstawicielem skarżącego – spółki M., która w tych warunkach pozbawiona została odpowiedniej reprezentacji, a podpisane przez tego kierowcę oświadczenie zawarte w protokóle z zatrzymania i kontroli pojazdu nie jest wiążące dla spółki.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podnosząc w uzasadnieniu tą samą argumentację, która został już użyta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie powołanych wyżej przepisów.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia..
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując skargę w świetle przytoczonych wyżej kryteriów stwierdzić trzeba, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem badania Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w W., nakładającą na skarżącego karę pieniężną za przejazd w dniu [...] czerwca 2002 r. zespołem nienormatywnym bez zezwolenia na trasie Z. – W.. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że:
- przejazd rzeczywiście miał miejsce i odbywał się m.in. [...] w W., leżącą w ciągu drogi krajowej nr [...] (lp.2 załącznika do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2000 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w W. – Dz.U. Nr 56, poz. 675);
- zgodnie z § 5 ust. 5 pkt 4 w związku z pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U Nr 44, poz. 432) nacisk na osi pojedynczej na drogach krajowych oznaczonych numerami jednocyfrowymi nie może przekraczać 100 kN;
- zgodnie z § 15 ust. 1 – 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 maja 1999 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. Nr 53, poz. 563) pracownicy zarządów dróg są uprawnieni do kontroli pojazdów, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że przekraczają dopuszczalną masę lub nacisk osi (§ 15 ust. 1 pkt 1);
- przeprowadzona w dniu [...] czerwca 2002 r. kontrola wykazała w wyniku dokonanego ważenia przekroczenie nacisku na osi drugiej pojazdu , po odjęciu 200 kg i 2%, o 6,9 kN (zgodnie z protokółem z zatrzymania i kontroli pojazdu); kierowca swoim podpisem pod protokółem potwierdził m.in., iż przed rozpoczęciem czynności kontrolnych został poinformowany o technice najeżdżania pojazdem na wagi i zjeżdżania z nich, nie zgłosił też żadnych uwag do protokółu i nie żądał powtórnego pomiaru;
- zgodnie z art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz.602, z późn. zm.) jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w samej ustawie, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia; nie ulega wątpliwości, że kierujący przedmiotowym pojazdem takiego zezwolenia nie posiadał;
- zgodnie z art. 13 ust. 2a w związku z ust. 2 pkt 3 oraz ust. 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) za przejazd po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub zagranicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość określa załącznik do ustawy; skarżący nie zakwestionował wysokości kary i sposobu jej naliczenia.
Rozbieżności w rozpatrywanej sprawie dotyczą natomiast:
- prawidłowości dokonanego ważenia z uwagi na wadliwość urządzeń pomiarowych, tj. przenośnych wag do pomiarów statycznych (skarżący podniósł ten argument tylko w odwołaniu od decyzji organu I instancji i nie poparł go żadnymi dowodami),
- wadliwości protokółu z zatrzymania i kontroli pojazdu z racji podpisania go tylko przez jedną spośród dwóch osób biorących udział w kontroli; skarżący w skardze wywodzi z tego faktu znaczące następstwa, poczynając od uwag co do jego formy i treści (art. 67 i 68 K.p.a.) aż do zakwestionowania charakteru przedmiotowego protokółu jako dokumentu (art. 76 K.p.a.). Doprowadziło to, zdaniem skarżącego, do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.);
- funkcji kierowcy w postępowaniu, z zanegowaniem związania spółki jego oświadczeniem zawartym w protokóle z zatrzymania i kontroli pojazdu włącznie. W tym zakresie należy, w opinii Sądu, odróżnić dwie kwestie, a mianowicie odpowiedzialności za działania kierującego pojazdem, opartej na zasadzie ryzyka i uregulowanej w przepisach prawa cywilnego, oraz roli kierowcy w postępowaniu związanym z wymierzeniem kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W odniesieniu do pierwszej kwestii należy jeszcze dodać, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2003 r., sygn. akt II SA 182502002, "Odpowiedzialność, o której mowa w art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych ma charakter obiektywny, nie jest więc uwarunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd. Na organie administracyjnym, nakładającym karę pieniężną, nie ciąży zatem obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych, czy zawinionych przez przewoźnika."(LEX). Natomiast co do drugiej kwestii, to należy stwierdzić, że w tym postępowaniu kierujący pojazdem, o ile nie jest jednocześnie przewoźnikiem, nie jest z całą pewnością stroną postępowania; uczestniczy w nim raczej jako świadek (osoba zeznająca). Z tego też m.in. powodu właściwe jest zawiadomienie przewoźnika o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, mimo że w praktyce kierujący pojazdem sam zawiadamia o tym niezwłocznie przewoźnika.
Na tle dokonanego zestawienia należy stwierdzić, że postępowanie związane z wydaniem decyzji organu I instancji miało pewne wady, do których należało m.in. podpisanie protokółu przez jedną osobę, oraz – co zauważył Sąd – brak właściwego zawiadomienia przewoźnika o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie rozróżnia się jednak istotne wady postępowania, mające wpływ na jego wynik, od wad nieistotnych, nie wywierających wpływu na kształt podjętego rozstrzygnięcia. Wady stwierdzone w badanym postępowaniu Sąd zaliczył do tej drugiej kategorii, stwierdzając, że zarówno błąd dotyczący podpisania protokółu, jak i brak właściwego zawiadomienia przewoźnika o wszczęciu postępowania (wobec braku innych stron i możliwości przedstawienia zarzutów w toku dalszego postępowania), nie miały w istocie wpływu na treść decyzji – zwłaszcza w zestawieniu z ustaleniami, które zostały dokonane w postępowaniu w sposób bezsporny. Argumentację tą podjął również organ II instancji, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., które stwierdziło, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem obowiązujących przepisów, zaś podniesione w odwołaniu okoliczności faktyczne nie zasługują na uwzględnienie. Wprawdzie protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu jest podpisany przez jedną osobę (kierownika grupy), który wspólnie z Policją zatrzymał pojazd i polecił dokonanie kontroli, jednak ten błąd organu kontrolującego nie miał wpływu na ustalenia faktyczne w sprawie. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie miało miejsce przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu i uzupełnienie protokółu przez podpisanie go przez drugą osobę uczestniczącą w kontroli nie miałoby wpływu na treść orzeczenia.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.