II SA/OP 432/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2006-03-27
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyopłaty drogowekarta opłaty drogowejkara pieniężnarozporządzenieustawakontrolaprzedsiębiorcasąd administracyjnyniezgodność prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za nieprawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej, uznając przepis rozporządzenia za niezgodny z ustawą.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę za nieprawidłowe wypełnienie karty opłaty drogowej – brak wpisania dnia ważności karty. Organy administracji uznały to za równoznaczne z brakiem uiszczenia opłaty, stosując przepis rozporządzenia, który zrównywał skutki prawne braku karty z wadliwie wypełnioną kartą. Sąd uchylił decyzje, stwierdzając, że przepis rozporządzenia jest niezgodny z ustawą i Konstytucją, ponieważ rozróżnia ona kary za brak opłaty i za nieprawidłowe wypełnienie karty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał skargę D. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 zł. Kara została nałożona za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Podstawą było stwierdzenie, że do kontroli przedstawiono dobową kartę opłaty drogowej, w której nie wpisano dnia ważności, co zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. skutkowało uznaniem jej za niedopuszczalną. Skarżący przyznał, że doszło do omyłki przy wypełnianiu karty, ale podkreślał, że opłata została uiszczona. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że przepis § 5 ust. 6 rozporządzenia jest niezgodny z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym oraz z postanowieniami załącznika do tej ustawy. Ustawa wyraźnie rozróżniała kary za brak uiszczenia opłaty (3000 zł) i za nieprawidłowo wypełnioną kartę (500 zł), podczas gdy rozporządzenie zrównywało te sytuacje. Sąd, działając na podstawie art. 178 Konstytucji RP, nie zastosował przepisu rozporządzenia niezgodnego z ustawą i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Nakazał również zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis rozporządzenia jest niezgodny z ustawą i Konstytucją.

Uzasadnienie

Ustawa wyraźnie rozróżnia kary za brak uiszczenia opłaty drogowej i za nieprawidłowe wypełnienie karty opłaty, przewidując dla nich odmienne wysokości. Rozporządzenie, zrównując te sytuacje, przekroczyło zakres upoważnienia ustawowego i wkroczyło w materię ustawową, naruszając tym samym Konstytucję RP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.t.d. art. 42 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 42 § 7

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 87 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 87 § 3

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92 § 4

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d.

Ustawa o transporcie drogowym

Załącznik do ustawy zawiera wykaz naruszeń obowiązków związanych z uiszczaniem opłat drogowych i przewiduje odmienne kary pieniężne za brak uiszczenia opłaty (Ip. 1.4.1) i za nieprawidłowo wypełnioną kartę (Ip. 1.4.4).

rozp. MI art. 5 § 6

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych

Sąd uznał ten przepis za niezgodny z ustawą i Konstytucją, ponieważ zrównywał skutki prawne braku karty opłaty drogowej z nieprawidłowym jej wypełnieniem, podczas gdy ustawa przewiduje odrębne sankcje.

Pomocnicze

PPSA art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PUSA art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 92

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. MI art. 5 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych

rozp. MI art. 5 § 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych

rozp. MI art. 4 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych

rozp. MI art. 4 § 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury jest niezgodny z upoważnieniem ustawowym i Konstytucją RP. Ustawa wyraźnie rozróżnia kary za brak opłaty drogowej i za nieprawidłowe wypełnienie karty, a rozporządzenie zrównuje te sytuacje. Omyłka w wypełnieniu karty (brak wpisania dnia ważności) nie może być traktowana jako brak uiszczenia opłaty.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji oparta na § 5 ust. 6 rozporządzenia, zgodnie z którym karta opłaty drogowej niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w rozporządzeniu nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Godne uwagi sformułowania

sąd nie zastosował przepisu rozporządzenia niezgodnego z regulacją ustawową rozporządzenie nie tylko zostało wydane poza zakresem upoważnienia ustawowego, a tym samym jest niezgodny z art. 92 Konstytucji RP, lecz także jest niespójny z treścią ustawy wolą prawodawcy było wyraźne odróżnienie sytuacji braku uiszczenia opłaty drogowej od sytuacji, gdy karta opłaty drogowej nie została wypełniona w prawidłowy sposób

Skład orzekający

Grażyna Jeżewska

sprawozdawca

Krzysztof Bogusz

członek

Teresa Cisyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat drogowych, zgodność aktów wykonawczych z ustawą i Konstytucją, zasada związania sędziów wyłącznie Konstytucją i ustawami."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z opłatami drogowymi i wypełnianiem kart opłat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może zakwestionować przepis wykonawczy, który jest sprzeczny z ustawą, co jest ważną lekcją dla prawników i obywateli o hierarchii aktów prawnych.

Sąd administracyjny uchylił karę, bo rozporządzenie było niezgodne z ustawą!

Dane finansowe

WPS: 3000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 432/05 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2006-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Grażyna Jeżewska /sprawozdawca/
Krzysztof Bogusz
Teresa Cisyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Bogusz asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie transportu drogowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz D. C. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej w O. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 42 ust. 1, 87 ust. 1 i 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088- zwaną dalej ustawą), a także na podstawie punktu 1.4.1 załącznika do tej ustawy oraz na podstawie § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania z dnia 5 czerwca 2005 r. D. C. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu przywołał ustalenia poczynione przez organ I instancji podkreślając, że zaskarżona decyzja wydana została w wyniku przeprowadzonej kontroli samochodu ciężarowego marki LIAZ, typ [...], nr rejestracyjny [...], z przyczepą o nr rejestracyjnym [...], o dopuszczalnej ładowności 17600 kg, na drodze krajowej numer K45 w okolicach [...] w dniu 8 września 2004 r. o godz. 16.45 stwierdzającej, iż zatrzymany pojazd prowadził R. G., którego właścicielem okazał się D. C., prowadzący przedsiębiorstwo A D. C., z siedzibą w N. Organ podniósł, że kontrolowany pojazd przewoził około 24 ton pszenicy z miejscowości [...] do miejscowości [...], zaś kierujący tym pojazdem okazał organowi dokonującemu kontroli dobową kartę opłaty drogowej seria [...] numer [...]. Karta ta jednak nie została uznana przez organ dokonujący kontroli za dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, ponieważ w polach wpisano jedynie miesiąc, rok i godzinę ważności karty bez dnia jej ważności. Następnie wskazał, że po wszczęciu postępowania w dniu 7 marca 2005r. wpłynęło pismo strony w którym podniosła, że jest objęta ubezpieczeniem w ramach Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i w związku z tym nie jest zobowiązana do zakupienia winiety. Dołączyła zaświadczenie potwierdzające, że podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, m. i. w dniu kontroli mającej miejsce 8 września 2004r. Wobec powyższego, na podstawie przeprowadzonego z urzędu postępowania dowodowego ustalono, iż firma A D. C. świadczyła wyżej opisanym samochodem usługę przewozu pszenicy od punktu sprzedaży w L. do magazynu w W. Strona nie przedstawiła dokumentów, z który jednoznacznie wynikałoby, iż towar znajdujący się w środku przewozowym w trakcie kontroli został wytworzony w jego gospodarstwie rolnym.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, powołując się na art. 42 ust. 1 ustawy, że przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Organ przytoczył regulacje rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm. -zwanego dalej rozporządzeniem), dotyczące sposobu uiszczania opłaty oraz sposobu i terminu jej wypełniania wywodząc, że myśl zaś § 4 ust. 1 rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje przez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z przepisem § 5 rozporządzenia. Wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi zaś dokument potwierdzający wniesienie opłaty (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Kartę opłaty wypełnia jednostka uprawniona do sprzedaży takiej karty, z zastrzeżeniem, że w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy w terminie 7 dni od daty wydania karty opłaty dobowej lub 14 dni od daty wydania karty opłaty siedmiodniowej (§ 5 ust 1 i 2 rozporządzenia). Kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu. Karta opłaty drogowej niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż wyżej określony, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty po myśli § 5 ust. 6 rozporządzenia. Wskazał, że w sprawie przedstawiono do kontroli dobową kartę opłaty drogowej, w której nie wypełniono całkowicie pól "ważna od" oraz "ważna do", nie wpisano bowiem do nich dziennej daty przejazdu. Karta opłaty drogowej, w ocenie organu, która nie posiada wypełnionych całkowicie pól nie może być uznana za dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Wskazał też, że określenie terminu dziennego ważności dobowej karty opłaty drogowej jest istotnym elementem składowym tej karty. Jego brak uniemożliwia przypisanie karty do przejazdu po drodze krajowej, w czasie którego miała miejsce kontrola. Taka karta nie może być więc uznana za dowód uiszczenia należnej opłaty za przejazd pojazdu po drodze krajowej. Wskazany, zatem element przesądził, o nie uznaniu karty za prawidłowo wypełnioną.
Odnosząc się do pozostałych argumentów zawartych w odwołaniu Dyrektor Izby Celnej w O. stwierdził, że ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, które pozwalałyby na obniżenie bądź umorzenie nałożonej kary. Również rzetelne realizowanie obowiązków wynikających z ustawy, nie ma żadnego znaczenia prawnego, ponieważ przepisy ustawy nie nadają im takiego znaczenia, a w szczególności nie stanowią podstawy do wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie obowiązków określonych w ustawie. Odnosząc się wskazanego przez stronę zapomnienia wypełnienia karty opłaty dobowej przywołał art. 87 ustawy, który nakłada na kontrolowanego kierowcę pojazdu samochodowego wykonującego transport drogowy obowiązek posiadania i okazywania, organowi uprawnionemu do kontroli, ważnej i prawidłowo wypełnionej karty opłaty drogowej stanowiącej dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Naruszający zaś obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy (art. 92 ust. 1 i 4), podlega karze pieniężnej, określonej w załączniku do ustawy i w punkcie 1.4.1. Karę pieniężną zatem w kwocie 3 000 zł. ustalono za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. C. opisał przebieg postępowania administracyjnego, przyznał, że faktycznie kuzyn, który wykonywał transport nie wpisał daty ważności karty drogowej, jednak wynikało to z zapomnienia, nie było to działaniem celowym. Zarzucił, iż Urząd Celny nie poinformował go, że zaświadczenie z KRUS zwalnia z wykupienia opłaty drogowej tylko z przewozu płodów rolnych wyprodukowanych we własnym gospodarstwie. Wskazał na szereg błędów i omyłek pisarskich popełnionych przez Urząd Celny w protokole kontroli, decyzji z dnia [...] Ponownie zaakcentował, że nie zgadza się ze stwierdzeniem zawartym w decyzji, iż wykonywał transport drogowy bez uiszczenia opłaty za przejazd, gdyż wykupił kartę drogową. Wniósł o umorzenie kary.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odniósł się także do zarzuconych błędów i omyłek pisarskich, wskazując, iż nie mają one wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesiono.
Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej, nie będąc przy tym związane - stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwaną dalej Prawo o postępowaniu) - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz objętej rozpoznaniem Sądu - na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu - decyzji organu I instancji wykazała, że podjęto je z naruszeniem prawa.
Przypomnieć trzeba, że orzekające w niniejszej sprawie organy administracji obu instancji nałożyły na skarżącego prowadzącego przedsiębiorstwo pod nazwą A D. C., z siedzibą w N., ul. [...], karę pieniężną w wysokości 3000,00 zł. Uznano bowiem, iż mimo okazania przez kierowcę skontrolowanego pojazdu samochodowego karty dobowej opłaty drogowej, przedsiębiorca w istocie nie uiścił należnej opłaty, gdyż w karcie nie wypełniono jednej rubryki, w której należało wpisać datę jej ważności. Zdaniem organu, do zajęcia takiego stanowiska obligowała je treść ust. 6 § 5 obowiązującego w dacie orzekania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, który przesądzał, że karta opłaty drogowej niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W związku z takim brzmieniem cytowanego przepisu należało zastosować w ustalonym stanie faktycznym sprawy karę przewidzianą w załączniku do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm. zwaną dalej ustawą), określoną w I p. 1.4.1 załącznika, a zastrzeżoną dla sytuacji wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów dotyczących uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.
Przedstawione stanowiskiem organów administracji, aczkolwiek poparte obowiązującymi przepisami w tym zakresie, zdaniem Sądu nie może się ostać z przedstawionych poniżej powodów.
Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy, przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wielkość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie. Przepis ten jednocześnie wskazuje na ustawowe wyłączenia z obowiązku ponoszenia opłaty drogowej, lecz nie mają one zastosowania w rozpatrywanym przypadku, jak też wyłączenia, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. Wykonywanie tak określonego transportu lub przewozu z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z ustawy lub innych przepisów wskazanych tą regulacją, stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy, zagrożone jest sankcją w postaci kary pieniężnej, której wysokość określona została w załączniku do ustawy.
W sprawie ustalono, że D. C. jest przedsiębiorcą, na którym spoczywał, po myśli cyt. art. 42 ust. 1 ustawy, obowiązek uiszczenia opłaty drogowej za poddany kontroli pojazd samochodowy, będący jego własnością. Bezspornie ciążył na nim, stosownie do art. 87 ust. 1 i 3 ustawy, obowiązek przekazania kierowcy pojazdu wymaganych prawem dokumentów, w tym także dowód uiszczenia należnej opłaty, które należy okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli. W świetle obowiązujących przepisów jest oczywiste, iż obowiązkiem przedsiębiorcy jest również dbałość o prawidłowe wypełnienie odpowiednich dokumentów.
Na podstawie art. 42 ust. 7 ustawy upoważniony do ustalenia wysokości opłat, ich rodzaju, trybu wnoszenia i sposobu rozliczania opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres półroczny lub roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także do określenia wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty, został minister właściwy do spraw transportu. W oparciu o powyższą delegację ustawową (w brzmieniu do 21 października 2005 r.) Minister Infrastruktury wydał cyt. wyżej rozporządzenie, w którym w § 5 określił podmioty upoważnione do wypełnienia karty, zaś w ust. 3, 4 i 5, czas i sposób jej wypełnienia, W zdaniu pierwszym ust. 3 rozporządzenia postanowiono, że kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Jednocześnie w cyt. ust. 6 § 5 rozporządzenia przesądzono, iż niedochowanie, m.in. wskazanych wymogów dotyczących sposobu wypełnienia karty spowoduje uznanie, że przedstawiona karta nie będzie stanowiła dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż istota sporu pomiędzy organami administracji a skarżącym, dotyczyła zakwalifikowania stwierdzonego naruszenia przepisów, polegającego na niewypełnieniu jednej rubryki karty opłaty drogowej, do odpowiedniego naruszenia wymienionego w załączniku do ustawy. Zaistniały spór może dotyczyć dwóch zapisów załącznika, bowiem skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż nie wykupił karty drogowej, przyznając, że doszło jedynie do jej niewypełnienia we wskazanej części, a to jego Ip. 1.4.1., stanowiącego, że karę w wysokości 3 000 zł. nakłada się w przypadku wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, a takie naruszenie przypisano skarżącemu, oraz Ip. 1.4.4. załącznika, ustanawiającego obowiązek nałożenia kary w wysokości 500 zł. na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne za nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej. Jak już wcześniej wskazano, stanowisko organów w tej kwestii wynikało z zastosowania do niniejszej sprawy ust. 6 § 5 rozporządzenia, który zrównuje, w aspekcie skutków prawnych, te dwie różne sytuacje, czyli nieposiadanie karty opłaty drogowej w ogóle i posiadanie karty, tyle że wypełnionej wadliwie lub w niepełny sposób.
W ocenie Sądu, zastosowany przez organy administracji obu instancji przepis ust. 6 § 5 rozporządzenia nie jest zgodny z upoważnieniem zawartym w art. 42 ust. 7 ustawy. W dotychczasowym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie przypominano, że w myśl art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, rozporządzenie jest aktem wykonawczym, wydawanym na podstawie ustawy i w celu jej wykonania, i aby mogło być uznane za konstytucyjne, musi być wydane na podstawie szczegółowego upoważnienia. Konsekwentnie też stwierdzano, iż brak upoważnienia ustawodawcy w jakiejś sprawie należy interpretować jako nieudzielenie w danym zakresie kompetencji normodawczej. Ponadto, upoważnienie nie może opierać się na domniemaniu objęcia swym zakresem materii w nim niewymienionych, nie podlega wykładni rozszerzającej ani celowościowej. Jeśli zaś rozporządzenie określa tryb postępowania, to winno to czynić w taki sposób, aby zachowana została spójność z postanowieniami ustawy. Nadto, rozporządzenie -oprócz niesprzeczności z aktem ustawodawczym, z którego wynika delegacja i na podstawie którego zostało wydane - nie może być sprzeczne z normami konstytucyjnymi, jak też z aktami ustawodawczymi, które pośrednio lub bezpośrednio dotyczą materii będącej przedmiotem rozporządzenia.
Kierując się powyższą normą konstytucyjną oraz przedstawionymi wskazaniami Trybunału Konstytucyjnego w zakresie prawidłowego wykonania delegacji ustawowej, należało dojść do wniosku, że omawiany przepis rozporządzenia nie tylko został wydany poza zakresem upoważnienia ustawowego, a tym samym jest niezgodny z art. 92 Konstytucji RP, lecz także jest niespójny z treścią ustawy, a to postanowieniami Ip. 1.4.1. i 1.4.4. załącznika do tej ustawy.
Upoważnienie ustawowe powierzyło Ministrowi Infrastruktury określenie w drodze rozporządzenia jedynie kwestii "rodzaju i stawek opłat", ich "trybu wnoszenia i sposobu rozliczania" niewykorzystanej karty oraz "wzorów" kart opłaty drogowej, zatem zdaniem Sądu, w tak określonym zakresie przedmiotowym upoważnienia nie mieści się wydanie regulacji określającej stany faktyczne, precyzujących sytuacje w jakich przedsiębiorca nie posiada dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W załączniku do ustawy zawarto kompletny wykaz naruszeń obowiązków związanych z uiszczaniem opłat drogowych (Ip. 1.4.1. - Ip. 1.4.4.), i za każde z czterech wymienionych tam naruszeń przewidziano odpowiednią wysokość kary pieniężnej. Jeśli Minister Infrastruktury w ust. 6 § 5 rozporządzenia, nie bacząc na rozwiązania ustawowe, określił - w sposób samodzielny - skutek jaki wiąże się z konkretnym naruszeniem a nadto doprecyzował znaczenie poszczególnych naruszeń wskazanych w załączniku, używając nieznanych ustawie pojęć, jak: "karta niewypełniona", "wypełniona w sposób inny", "zawierająca poprawki", oznaczać to może wyłącznie, że wkroczył w materię ustawową, i że przekroczył upoważnienie ustawowe.
Ponadto, jak już wcześniej zasygnalizowano, kwestionowana treść rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z postanowieniami załącznika do ustawy. Analizując treść poszczególnych zapisów załącznika określających cztery różne, zagrożone karami pieniężnymi w odmiennych wysokościach, przypadki naruszeń przepisów związanych z uiszczaniem opłat za przejazd po drogach krajowych, należy dojść do wniosku, iż wolą prawodawcy było wyraźne odróżnienie sytuacji braku uiszczenia opłaty drogowej (Ip. 1.4.1.), od sytuacji, gdy karta opłaty drogowej nie została wypełniona w prawidłowy sposób (Ip. 1.4.4.). Kara pieniężna za pierwsze z naruszeń wynosi 3 000,00 zł., natomiast za drugie - tylko 500,00 zł. Z porównania wysokości tych kar wynika, iż ustawodawca dostrzega różny ciężar gatunkowy obu naruszeń, i że w związku z tym inaczej trzeba traktować przedsiębiorcę, który nie ponosi należnych opłat, i takiego, który uiścił opłatę, lecz wypełnił kartę niezgodnie z wymogami rozporządzenia. Z ostatnio opisaną sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W postępowaniu administracyjnym skarżący podnosił, że wykupił opłatę drogową i ją wypełnił, nie wpisując jedynie dnia, w którym miał być wykonany transport drogowy, powierzając wykonanie tej czynności kuzynowi, który zapomniał to uczynić. Organy administracji nie uwzględniły jednak tej argumentacji, stosując obowiązujące przepisy rozporządzenia.
Zdaniem Sądu jednak nieuprawnione działanie Ministra Infrastruktury, polegające na zrównaniu skutków prawnych wyodrębnionych w załączniku do ustawy stanów faktycznych, za które przewidziano odmienne kary pieniężne, czyni właściwie zbędnym zapis Ip. 1.4.4. Do takiego stanu rzeczy doprowadził kwestionowany przepis rozporządzenia, w którym nakazano uznać za brak dowodu potwierdzającego uiszczenie opłaty także sytuację, gdy karta opłaty drogowej została nieprawidłowo wypełniona ("w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5" § 5 rozporządzenia). Przepis ten powoduje też, że do naruszenia określonego w Ip. 1.4.4 załącznika do ustawy zastosowanie winna znaleźć kara przewidziana za naruszenie polegające na nieuiszczeniu opłaty, o którym to naruszeniu mowa w Ip. 1.4.1. omawianego załącznika. Powstała przeto sytuacja prawna, w której skutki tej samej sytuacji faktycznej zostały odmiennie uregulowane w ustawie i w akcie wykonawczym.
Uzasadniony jest zatem pogląd, iż ust. 6 § 5 rozporządzenia podjęty został z naruszeniem wskazanych przepisów załącznika do ustawy.
W tym stanie rzeczy, Sąd nie zastosował przepisu rozporządzenia niezgodnego z regulacją ustawową, po myśli art. 178 Konstytucji RP, według którego sędziowie w swym orzekaniu związani są wyłącznie Konstytucją i ustawami. Powiedziane dotychczas przesądziło, że badane decyzje, oparte m.in. na przepisie niezgodnym z Konstytucją i ustawą, naruszają prawo materialne w sposób mający niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, zatem należało je uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić wyrażone w sprawie stanowisko Sądu, przede wszystkim o braku możliwości zastosowania § 5 ust. 6 rozporządzenia.
Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji oraz o kosztach postępowania uzasadnia art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI