II SA 449/03

OSK 1594/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska
Jan Paweł Tarno /sprawozdawca/
Małgorzata Stahl /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl, Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno /spr./, Izabella Kulig-Maciszewska, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Piotra G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2004 r. sygn. akt II SA 449/03 w sprawie ze skargi Piotra G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 16 stycznia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
OSK 1594/04
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 lipca 2004 r., II SA 449/03 oddalił skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z 16 stycznia 2003 r., (...) o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że stosownie do art. 148 par. 1 Kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Organ administracji jest zobowiązany zbadać zachowanie tego terminu z urzędu. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że postanowienie Prokuratora Rejonowego Warszawa Ochota z dnia 10 października 2001 r. (...) o umorzeniu śledztwa przeciwko Piotrowi G. i Czesławowi B. wobec braku dostatecznych dowodów uzasadniających popełnienie przestępstwa, zostało doręczone Piotrowi G. w dniu 29 grudnia 2001 r. Zasadnie zatem organ przyjmuje, iż kierując do Komendanta Stołecznego Policji w W. wystąpienie z dnia 6 lutego 2002 r. o przywrócenie do służby w Policji, skarżący nie dochował miesięcznego terminu wynikającego z art. 148 par. 1 Kpa.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 1997 r., IV SA 1676/97 /Lex nr 48747/, treść przepisu art. 148 par. 1 Kpa wyraźnie nawiązuje do dnia "dowiedzenia się" o podstawie wznowienia. W warunkach sprawy /przy założeniu przyjętym przez skarżącego, że treść postanowienia Prokuratora Rejonowego W.-O. z dnia 10 października 2001 r. stanowi podstawę wznowienia/ za dzień dowiedzenia się o nowej okoliczności należy uznać datę 29 grudnia 2001 r. tj. datę doręczenia skarżącemu powyższego postanowienia. Twierdzenia skarżącego, iż termin ten należy liczyć od dnia uprawomocnienia się postanowienia byłby interpretacją, która nie znajduje oparcia w przepisie art. 148 par. 1 Kpa. W myśl stanowiska NSA wyrażonego w powołanym wyżej wyroku, nie do przyjęcia byłby pogląd, według którego należy "oczekiwać" na uprawomocnienie się postanowienia i dopiero od daty prawomocności liczyć termin do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania. Istota unormowania z art. 148 par. 1 Kpa polega na dowiedzeniu się o nowej okoliczności, a więc dotarciu do strony wiadomości o wydaniu orzeczenia. Uprawomocnienie się tego orzeczenia, jak wyjaśnił NSA w powołanym wyroku, jest już kwestią podlegającą badaniu, lecz w toku postępowania o wznowienie postępowania. Zatem nie budzi żadnych wątpliwości, że Piotr G. uchybił terminowi i w tej sytuacji organ był obowiązany odmówić wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Wszczęcie bowiem postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, ponieważ godziłoby w zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Na marginesie należy dodać, że od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może się bronić wnosząc, zgodnie z treścią art. 58 Kpa, prośbę o przywrócenie terminu. Jednocześnie należy też wyjaśnić, iż żaden przepis prawa nie obliguje organu do informowania strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Piotr G. zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego /art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ przez:
- błędną wykładnię art. 148 par. 1 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 8 Kpa, poprzez przyjęcie, że za datę dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania należy przyjąć datę doręczenia postanowienia o umorzeniu śledztwa, a nie datę uprawomocnienia się tego postanowienia;
- błędne ustalenie, że okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania jest postanowienie o umorzeniu śledztwa, a nie prawomocne postanowienie w tym zakresie.
- błędne przyjęcie, za datę dowiedzenia się daty doręczenia postanowienia i faktyczny brak ustaleń co do rzeczywistej daty "dowiedzenia się" o podstawie wznowienia i oparcie się jedynie na domniemaniu wynikającym z doręczenia postanowienia, które należy uznać za obalone wobec stwierdzenia skarżącego, iż o podstawie wznowienia dowiedział się po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu śledztwa, co stanowi także naruszenie art. 7 i 77 Kpa.;
- naruszenie art. 12 par. 1 Kpa poprzez przyjęcie wykładni art. 148 par. 1 Kpa zbieżnej z zawartą w wyroku NSA z dnia 7 października 1997 r., IV SA 1676/97, powodującej konieczność wniesienia wniosku o wznowienie już w chwili wydania, orzeczenia, gdy tymczasem orzeczenie to może zostać zmienione i w efekcie nie dawać podstaw do wznowienia postępowania - co w oczywisty sposób przeczy zasadzie szybkości.
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r./, poprzez pominięcie przez WSA przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy kwestii wskazanych w pkt 1, do których Sąd ten obowiązany był się odnieść niezależnie od zakresu zaskarżenia i motywów wskazanych w skardze.
Mając powyższe na względzie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi i zasądzenie od pozwanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W przypadku uznania, że zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego - skarżący wniósł o wydanie wyroku reformatoryjnego - art. 188 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że wyrok zaskarżony kasacją jak i poprzedzające go decyzje organów Policji są wadliwe. Organy Policji oraz Sąd oparły rozstrzygnięcia na tezie wyroku NSA z dnia 7.10.1997 r. Zaprezentowany w tym orzeczeniu pogląd dotyczący wykładni terminu "dowiedzenie się" zdominował rozstrzygnięcie. Tymczasem w mojej ocenie nieprawomocne rozstrzygnięcie nie może być podstawą wznowienia postępowania. Nie prowadzi bowiem do możliwości weryfikacji decyzji, której dotyczy. Gdyby przyjąć za wiążącą tego typu wykładnię tok postępowania byłby następujący:
Po nieprawomocnym postanowieniu - w terminie 30 dni należałoby wnosić o wznowienie postępowania. Organ po wydaniu postanowienia /art. 149 par. 1/ przeprowadziłby postępowanie co do przyczyn wznowienia /art. 149 par. 2/ i wobec braku prawomocności powinien zawiesić postępowanie do czasu uprawomocnienia się orzeczenia. Taki rodzaj wykładni w oczywisty więc sposób przeczy zasadzie szybkości postępowania /art. 12 par. 1/. Można zasadnie wręcz twierdzić, że zmusza stronę do działań, które w istocie mogą być pozbawionych sensu. Działań pozornych. Dlatego tylko prawomocne rozstrzygnięcie, a nie jakiekolwiek rozstrzygnięcie dające rzeczywistą podstawę do zmiany rozstrzygnięcia - powinno być uznane za okoliczność stanowiącą podstawę do wznowienia, a "dowiedzenie się" o prawomocności stanowić początek biegu miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie.
Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że na gruncie niniejszej sprawy w istocie nie zostało wykazane kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Tymczasem było to obowiązkiem organów skoro dochowanie terminu z art. 148 par. 1 organ ma badać z urzędu. Przyjęcie za datę dowiedzenia się daty doręczenia nieprawomocnego postanowienia stanowi duże uproszczenie - jest jedynie domniemaniem faktycznym, z którego uczyniono domniemanie prawne. Tymczasem w przepisach Kpa brak jest podstaw do takiego domniemania. W mojej ocenie bezzasadnie założono, że z chwilą doręczenia strona dowiedziała się o okoliczności. To znaczy, że równocześnie z doręczeniem otworzyła przesyłkę, przeczytała znajdujące się w niej pismo, zrozumiała jego treść i znaczenie. Taka wykładnia jest błędna. Przepis nie przypadkowo mówi o "dowiedzeniu się", a nie o doręczeniu zawiadomienia o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Można zasadnie twierdzić, że strona której prawidłowo doręczono pismo zawierające okoliczność stanowiącą podstawę wznowienia "dowie się" o tej okoliczności - w rozumieniu art. 148 Kpa - po upływie kilku miesięcy czy lat.
W niniejszej sprawie organy Policji, jak i WSA nie ustaliły daty dowiedzenia się przyjmując domniemanie z doręczenia. Skarżący natomiast stwierdził, że dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia po uprawomocnieniu się postanowienia. Obalił zatem domniemanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.
W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu /art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres.
Zarzut naruszenia przez WSA w Warszawie prawa materialnego, tj. art. 148 par. 1 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 8 Kpa przez błędną wykładnię jest niezasadny. Trafnie bowiem Sąd ten przyjął, że za dzień dowiedzenia się o nowej okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania należy uznać datę 29 grudnia 2001 r. tj. datę doręczenia skarżącemu postanowienia Prokuratora Rejonowego Warszawa Ochota z dnia 10 października 2001 r. (...) o umorzeniu śledztwa. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całej rozciągłości ocenę prawną wyrażoną w wyroku NSA z dnia 7 października 1997 r., IV SA 1676/97.
Pozostałe zarzuty podniesione w skardze są kompletnie chybione. Po pierwsze, Sąd I instancji nie naruszył, bo i nie mógł naruszyć wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 7, 77 par. 1 i 12 Kpa, albowiem są to przepisy regulujące postępowanie administracyjne, a nie - sądowoadministracyjne. Nie miały one zatem zastosowania w postępowaniu przed tym Sądem. Po drugie, zaproponowane przez wnoszącego skargę kasacyjną wyjaśnienie użytego w art. 148 par. 1 Kpa określenia "dowiedziała się" jest nie do przyjęcia w świetle reguł języka prawniczego. Zresztą całe uzasadnienie skargi kasacyjnej jest chaotyczne, czego najlepszym dowodem, jest żądanie uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, podczas gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Z tych względów, działając na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną należało oddalić.